Adhyaya 27
Vayaviya SamhitaPurva BhagaAdhyaya 2737 Verses

गौरीप्रवेशः—शिवसाक्षात्कारः (Gaurī’s Entry and the Vision of Śiva)

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଋଷିମାନେ ବାୟୁଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି—ହିମବାନଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୀ କିପରି ଗୌର ଓ ଦୀପ୍ତିମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସୁଶୋଭିତ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ନିଜ ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କଲେ, ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଗଣେଶମାନେ ସେବେ କ’ଣ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଶିବ କିପରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଲେ। ବାୟୁ ଏହାକୁ ପ୍ରଣୟଜନିତ ‘ପରମ ରସ’ ବୋଲି, ସୁକୋମଳ ହୃଦୟକୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଭକ୍ତି-ରସମୟ ଭାବ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଦେବୀ ଆଶା ଓ ଆଶଙ୍କା ମିଶା ଭାବରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ଆଗମନ ପାଇଁ ଆତୁର ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି। ଅନ୍ତଃପୁରର ଗଣମାନେ ସ୍ନେହବାକ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ଦେବୀ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି। ସେ ଉଠିବା ପୂର୍ବରୁ ଶିବ ଆନନ୍ଦରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କୋଳେ ବସାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି; ଦେବୀ ଶୟ୍ୟାରେ ବସିଲେ ଶିବ ଖେଳେଇ ତାଙ୍କୁ କୋଳେ ଉଠାଇ ହସି ମୁହଁକୁ ନିହାରନ୍ତି। ପରେ ଶିବ କୋମଳ ପରିହାସମୟ ସଂଳାପରେ ପୂର୍ବାବସ୍ଥା ସ୍ମରଣ କରାଇ ରୂପ, ସ୍ୱଇଚ୍ଛା ଓ ମିଳନ-ସମାଧାନର ଦିବ୍ୟ ନିକଟତା ସୂଚନ୍ତି।

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कृत्वा गौरं वपुर्दिव्यं देवी गिरिवरात्मजा । कथं ददर्श भर्तारं प्रविष्टा मन्दितं सती

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଦେବୀ, ଗିରିବରାତ୍ମଜା ସତୀ ଦିବ୍ୟ ଗୌରବର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେହି ସୁଶୋଭିତ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ନିଜ ଭର୍ତ୍ତା (ଶିବ)ଙ୍କୁ କିପରି ଦର୍ଶନ କଲେ?

Verse 2

प्रवेशसमये तस्या भवनद्वारगोचरैः । गणेशैः किं कृतं देवस्तान्दृष्ट्वा किन्तदा ऽकरोत्

ତାଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ସମୟରେ ଭବନଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଥିବା ଗଣେଶମାନେ କ’ଣ କଲେ? ଦେବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେତେବେଳେ କ’ଣ କଲେ?

Verse 3

वायुरुवाच । प्रवक्तुमंजसा ऽशक्यः तादृशः परमो रसः । येन प्रणयगर्भेण भावो भाववतां हृतः

ବାୟୁ କହିଲେ—ସେ ପରମ ରସ ଏପରି ଯେ ସହଜରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିବା ଅସମ୍ଭବ। ସେ ପ୍ରଣୟଗର୍ଭ ଅନୁଭବରେ ଭାବବାନଙ୍କ ହୃଦୟ ହରିତ ହୁଏ।

Verse 4

द्वास्थैस्ससंभ्रमैरेव देवो देव्यागमोत्सुकः । शंकमाना प्रविष्टान्तस्तञ्च सा समपश्यत

ଦ୍ୱାରସ୍ଥମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହଭରା ହଲଚଲରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଦେବୀଙ୍କ ଆଗମନକୁ ଉତ୍ସୁକ ଦେବ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସାନ୍ନ ଶଙ୍କା ସହ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 5

तैस्तैः प्रणयभावैश्च भवनान्तरवर्तिभिः । गणेन्द्रैर्वन्दिता वाचा प्रणनाम त्रियम्बकम्

ଭିତର ପ୍ରାସାଦରେ ବସୁଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଣୟ-ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଣେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ବାଣୀଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ (ଭଗବାନ ଶିବ)ଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 6

प्रणम्य नोत्थिता यावत्तावत्तां परमेश्वरः । प्रगृह्य दोर्भ्यामाश्लिष्य परितः परया मुदा

ସେ ପ୍ରଣାମ କରି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠିନଥିବାବେଳେ, ପରମେଶ୍ୱର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦୁଇ ଭୁଜାରେ ଧରି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ପରମ ମୁଦାରେ ସବୁଦିଗରୁ ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ।

Verse 7

स्वांके धर्तुं प्रवृत्तो ऽपि सा पर्यंके न्यषीदत । पर्यंकतो बलाद्देवीं सोङ्कमारोप्य सुस्मिताम्

ସେ ତାଙ୍କୁ କୋଳେ ଧରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବୀ ଶୟ୍ୟାପରେ ବସିଗଲେ। ତେବେ ସେ ମୃଦୁ ଆଗ୍ରହରେ ହସମୁଖୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶୟ୍ୟାରୁ ଉଠାଇ କୋଳେ ବସାଇଲେ।

Verse 8

सस्मितो विवृतैर्नेत्रैस्तद्वक्त्रं प्रपिबन्निव । तया संभाषणायेशः पूर्वभाषितमब्रवीत्

ସେ ହସି, ବିସ୍ତୃତ ନୟନରେ ତାଙ୍କ ମୁଖକୁ ଯେନ ପାନ କରୁଛନ୍ତି ପରି ଦେଖିଲେ। ଦେବୀ ସହ କଥାହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଈଶ୍ୱର ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା କଥାକୁ ପୁନଃ କହିଲେ।

Verse 9

देवदेव उवाच । सा दशा च व्यतीता किं तव सर्वांगसुन्दरि । यस्यामनुनयोपायः को ऽपि कोपान्न लभ्यते

ଦେବଦେବ କହିଲେ—ହେ ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ! ତୋର ସେ ଦଶା କ’ଣ ଏବେ ଅତୀତ ହୋଇଗଲା? ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭାବରେ ମିଳନର କୌଣସି ଉପାୟ ମିଳେନାହିଁ।

Verse 10

स्वेच्छयापि न कालीति नान्यवर्णवतीति च । त्वत्स्वभावाहृतं चित्तं सुभ्रु चिंतावहं मम

ମୋର ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କାଳୀ ଭାବେ ନୁହେଁ, ନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର୍ଣ୍ଣବତୀ ଭାବେ। ହେ ସୁଭ୍ରୁ! ତୁମ ସ୍ୱଭାବେ ଆକୃଷ୍ଟ ମୋ ଚିତ୍ତ ମୋ ପାଇଁ ବ୍ୟାକୁଳ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହୋଇଛି।

Verse 11

विस्मृतः परमो भावः कथं स्वेच्छांगयोगतः । न सम्भवन्ति ये तत्र चित्तकालुष्यहेतवः

ନିଜ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଅଙ୍ଗଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ପରମ ଭାବ କିପରି ବିସ୍ମୃତ ହେବ? ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଚିତ୍ତକଳୁଷତାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ କେବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 12

पृथग्जनवदन्योन्यं विप्रियस्यापि कारणम् । आवयोरपि यद्यस्ति नास्त्येवैतच्चराचरम्

ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ପରି ପରସ୍ପର ପୃଥକତା ଅପ୍ରୀତି ଓ ବିରୋଧର କାରଣ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଭେଦ ଥାଆନ୍ତା, ତେବେ ଏହି ସମଗ୍ର ଚରାଚର ଜଗତ ରହିନଥାଆନ୍ତା।

Verse 13

अहमग्निशिरोनिष्ठस्त्वं सोमशिरसि स्थिता । अग्नीषोमात्मकं विश्वमावाभ्यां समधिष्ठितम्

ମୁଁ ଅଗ୍ନିର ଶିରରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ତୁମେ ସୋମର ଶିରରେ ସ୍ଥିତ। ଅଗ୍ନି-ସୋମ ସ୍ୱରୂପ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ ଭାବେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଓ ଧାରିତ।

Verse 14

जगद्धिताय चरतोः स्वेच्छाधृतशरीरयोः । आवयोर्विप्रयोगे हि स्यान्निरालम्बनं जगत्

ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଜଗତ୍‌ହିତ ପାଇଁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଧୃତ ଶରୀର ନେଇ ବିଚରୁଛୁ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବିପ୍ରୟୋଗ ହେଲେ ଜଗତ୍ ଆଧାରହୀନ ହେବ।

Verse 15

अस्ति हेत्वन्तरं चात्र शास्त्रयुक्तिविनिश्चितम् । वागर्थमिव मे वैतज्जगत्स्थावरजंगमम्

ଏଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତିଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଆଉ ଗୋଟିଏ କାରଣ ଅଛି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ଜଗତ ବାଣୀ ଓ ଅର୍ଥ ପରି ପରସ୍ପର ସମ୍ବନ୍ଧିତ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 16

त्वं हि वागमृतं साक्षादहमर्थामृतं परम् । द्वयमप्यमृतं कस्माद्वियुक्तमुपपद्यते

ତୁମେ ସାକ୍ଷାତ୍ ବାଣୀର ଅମୃତ, ମୁଁ ଅର୍ଥର ପରମ ଅମୃତ। ଉଭୟ ଅମୃତ ହେଲେ, ଏହି ଦୁଇର ବିୟୋଗ କିପରି ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ?

Verse 17

विद्याप्रत्यायिका त्वं मे वेद्यो ऽहं प्रत्ययात्तव । विद्यावेद्यात्मनोरेव विश्लेषः कथमावयोः

ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଜଗାଉଥିବା ବିଦ୍ୟା; ତୁମ ପ୍ରତ୍ୟୟରେ ମୁଁ ଜ୍ଞେୟ ତତ୍ତ୍ୱ। ବିଦ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞେୟର ସ୍ୱରୂପ ଏକେ ହେଲେ, ଆମ ଦୁହିଁରେ ବିଶ୍ଳେଷ କିପରି?

Verse 18

न कर्मणा सृजामीदं जगत्प्रतिसृजामि च । सर्वस्याज्ञैकलभ्यत्वादाज्ञात्वं हि गरीयसी

ମୁଁ କୌଣସି ବନ୍ଧନକାରୀ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେନି, ନ କର୍ମଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ପ୍ରତିସୃଷ୍ଟି କରେ। ସମସ୍ତ କିଛି ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ମାତ୍ର ଲଭ୍ୟ; ତେଣୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାଧିକାର ହିଁ ପରମ।

Verse 19

आज्ञैकसारमैश्वर्यं यस्मात्स्वातंत्र्यलक्षणम् । आज्ञया विप्रयुक्तस्य चैश्वर्यं मम कीदृशम्

ମୋ ଐଶ୍ୱର୍ୟର ସାର ହେଉଛି ଆଜ୍ଞା, କାରଣ ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ ହିଁ ପ୍ରଭୁତ୍ୱର ଲକ୍ଷଣ। ଯଦି ମୁଁ ଆଜ୍ଞାଶକ୍ତିରୁ ବିୟୁକ୍ତ ହେଉ, ତେବେ ମୋ ଐଶ୍ୱର୍ୟ କେମିତି ରହିବ?

Verse 20

न कदाचिदवस्थानमावयोर्विप्रयुक्तयोः । देवानां कार्यमुद्दिश्य लीलोक्तिं कृतवानहम्

ଆମ (ପ୍ରତୀତ) ବିଚ୍ଛେଦରେ ମଧ୍ୟ ବାସ୍ତବରେ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅନ୍ତରାଳ କିମ୍ବା ପୃଥକ୍ ଅବସ୍ଥା ନାହିଁ। ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ମୁଁ ସେ କଥା ମାତ୍ର ଲୀଳାରୂପେ କହିଥିଲି।

Verse 21

त्वयाप्यविदितं नास्ति कथं कुपितवत्यसि । ततस्त्रिलोकरक्षार्थे कोपो मय्यपि ते कृतः

ତୁମ ପାଇଁ ଅଜଣା କିଛି ନାହିଁ—ତେବେ ତୁମେ କିପରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲ? ତେଣୁ ତ୍ରିଲୋକର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ସେଇ କ୍ରୋଧ ମୋ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ତୁମେ କରିଛ।

Verse 22

यदनर्थाय भूतानां न तदस्ति खलु त्वयि । इति प्रियंवदे साक्षादीश्वरे परमेश्वरे

ହେ ପ୍ରିୟବଦ, ସାକ୍ଷାତ୍ ଈଶ୍ୱର—ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ପ୍ରକଟ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଭୂତଜୀବମାନଙ୍କ ଅନର୍ଥ କିମ୍ବା ଅମଙ୍ଗଳର କୌଣସି କାରଣ ସତ୍ୟରେ ନାହିଁ।

Verse 23

शृंगारभावसाराणां जन्मभूमिरकृत्रिमा । स्वभर्त्रा ललितन्तथ्यमुक्तं मत्वा स्मितोत्तरम्

ସେ ଶୃଙ୍ଗାରଭାବସାରର ଅକୃତ୍ରିମ ଜନ୍ମଭୂମି ପରି; ନିଜ ପତିଙ୍କ ଲଲିତ କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟ ବଚନ ବୁଝି, ସ୍ମିତ ସହ ଉତ୍ତର ଦେଲା।

Verse 24

लज्जया न किमप्यूचे कौशिकी वर्णनात्परम् । तदेव वर्णयाम्यद्य शृणु देव्याश्च वर्णनम्

ଲଜ୍ଜାରେ କୌଶିକୀର ବର୍ଣ୍ଣନା ପରେ ମୁଁ କିଛି କହିନଥିଲି; କିନ୍ତୁ ଆଜି ସେଇ କଥାହିଁ କହୁଛି—ଦେବୀଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନ ଶୁଣ।

Verse 25

देव्युवाच । किं देवेन न सा दृष्टा या सृष्टा कौशिकी मया । तादृशी कन्यका लोके न भूता न भविष्यति

ଦେବୀ କହିଲେ: ‘ଦେବ କି ତାକୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି—ମୁଁ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା କୌଶିକୀକୁ? ଏପରି କନ୍ୟା ଲୋକେ ପୂର୍ବେ ନଥିଲା, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।’

Verse 26

तस्या वीर्यं बलं विन्ध्यनिलयं विजयं तथा । शुंभस्य च निशुंभस्य मारणे च रणे तयोः

ତାହାର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ତାହାର ନିବାସ, ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ବିଜୟ—ଏ ସବୁ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଁ ଥିଲା।

Verse 27

प्रत्यक्षफलदानं च लोकाय भजते सदा । लोकानां रक्षणं शश्वद्ब्रह्मा विज्ञापयिष्यति

ସେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଫଳ ଦାନ କରି ସଦା ଲୋକହିତ ସେବନ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ରକ୍ଷାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ନିରନ୍ତର ଘୋଷଣା କରିବେ।

Verse 28

इति संभाषमाणाया देव्या एवाज्ञया तदा । व्याघ्रः सख्या समानीय पुरो ऽवस्थापितस्तदा

ଦେବୀ ଏଭଳି କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଆଜ୍ଞାରେ ସଖୀ ଗୋଟିଏ ବାଘିଣୀକୁ ଆଣି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଉଁ କରାଇଲା।

Verse 29

तं प्रेक्ष्याह पुनर्देवी देवानीतमुपायतम् । व्याघ्रं पश्य न चानेन सदृशो मदुपासकः

ତାହାକୁ ଦେଖି ଦେବୀ ପୁଣି କହିଲେ—ଦେବମାନେ ଆଣି ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ଏହି ବାଘକୁ ଦେଖ; ମୋ ଉପାସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସମାନ କେହି ନାହିଁ।

Verse 30

अनेन दुष्टसंघेभ्यो रक्षितं मत्तपोवनम् । अतीव मम भक्तश्च विश्रब्धश्च स्वरक्षणात्

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ଦଳମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ମୋ ତପୋବନ ରକ୍ଷିତ ହୋଇଛି। ନିଜ ସତର୍କ ସ୍ୱରକ୍ଷାରେ ସେ ମୋ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତ ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରହେ।

Verse 31

स्वदेशं च परित्यज्य प्रसादार्थं समागतः । यदि प्रीतिरभून्मत्तः परां प्रीतिं करोषि मे

ନିଜ ଦେଶକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ ମୋ ପ୍ରସାଦ ପାଇଁ ଆସିଛ। ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ସତ୍ୟ ପ୍ରୀତି ଅଛି, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ପରମ ପ୍ରୀତି—ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି—ପ୍ରକାଶ କର।

Verse 32

नित्यमन्तःपुरद्वारि नियोगान्नन्दिनः स्वयम् । रक्षिभिस्सह तच्चिह्नैर्वर्ततामयमीश्वर

ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ନନ୍ଦି ନିଜେ ନିତ୍ୟ ଅନ୍ତଃପୁର ଦ୍ୱାରରେ ରହୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସହ ଅବସ୍ଥାନ କରୁନ୍ତୁ—ଏଭଳି ଏହି ଈଶ୍ୱର-ଗୃହ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ରକ୍ଷିତ ଓ ସୁସଂଗଠିତ ହେବ।

Verse 33

वायुरुवाच । मधुरं प्रणयोदर्कं श्रुत्वा देव्याः शुभं वचः । प्रीतो ऽस्मीत्याह तं देवस्स चादृश्यत तत्क्षणात्

ବାୟୁ କହିଲେ—ଦେବୀଙ୍କ ମଧୁର, ପ୍ରଣୟ-ଭକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଭ ବଚନ ଶୁଣି ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ,” ଏବଂ ସେହି କ୍ଷଣେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 34

बिभ्रद्वेत्रलतां हैमीं रत्नचित्रं च कंचुकम् । छुरिकामुरगप्रख्यां गणेशो रक्षवेषधृक्

ରକ୍ଷକ ବେଷ ଧରି ଗଣେଶ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ବେତ୍ରଲତା, ରତ୍ନଖଚିତ କଞ୍ଚୁକ ଏବଂ ସର୍ପସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ଛୁରିକା ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 35

यस्मात्सोमो महादेवो नन्दी चानेन नन्दितः । सोमनन्दीति विख्यातस्तस्मादेष समाख्यया

ମହାଦେବ ‘ସୋମ’ ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନନ୍ଦୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ; ଏହି କାରଣରୁ ସେ ‘ସୋମନନ୍ଦୀ’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ। ତେଣୁ ଏହା ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଆଖ୍ୟା।

Verse 36

इत्थं देव्याः प्रियं कृत्वा देवश्चर्धेन्दुभूषणः । भूषयामास तन्दिव्यैर्भूषणै रत्नभूषितैः

ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷିତ ଦେବ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନଖଚିତ ଭୂଷଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ କଲେ।

Verse 37

ततस्स गौरीं गिरिशो गिरीन्द्रजां सगौरवां सर्वमनोहरां हरः । पर्यंकमारोप्य वरांगभूषणैर्विभूषयामास शशांकभूषणः

ତାପରେ ଶଶାଙ୍କଭୂଷଣ ହର—ଗିରିଶ—ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା, ସର୍ବମନୋହରା ଗୌରୀଙ୍କୁ ଗୌରବସହ ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ପର୍ୟ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ବସାଇ ଉତ୍ତମ ଅଙ୍ଗଭୂଷଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ କଲେ।

Frequently Asked Questions

Devī (Satī/Gaurī), having assumed a radiant fair form, enters Śiva’s inner residence; she is welcomed by the gaṇas, bows to Śiva, and Śiva embraces her and begins a personal dialogue recalling her earlier condition.

The chapter encodes ‘darśana’ as a liminal passage: the doorway, gaṇas, and inner chamber symbolize graded access to the divine, while ‘rasa’ and ‘praṇaya’ present emotion as a disciplined spiritual medium rather than mere sentiment.

Devī’s gaura (radiant) manifestation and Śiva as Tryambaka/Parameśvara/Devadeva; additionally, the gaṇas function as Śiva’s embodied retinue mediating sacred hospitality and threshold-guardianship.