Shloka 15

पापभेदवर्णनम्

Classification of Sins / Taxonomy of Pāpa

Devanagari script

स्त्रीपुत्रमित्रसंप्राप्तावाशाच्छेदकराश्च ये । जनस्याप्रिय वक्तारः क्रूरा समयवेदिनः

Transliteration

strīputramitrasaṃprāptāvāśācchedakarāśca ye | janasyāpriya vaktāraḥ krūrā samayavedinaḥ

Translation

ଯେମାନେ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର ଓ ମିତ୍ରଙ୍କ ସଙ୍ଗ ପାଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଶା କାଟିଦିଅନ୍ତି, ଲୋକଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ରୁର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବାହ୍ୟତଃ ମର୍ଯ୍ୟାଦାଜ୍ଞ ପରି ଦିଶନ୍ତି—ସେମାନେ ପାଶବଦ୍ଧ, ଶିବଙ୍କ ଶୁଭପଥରୁ ଦୂର ବୋଲି ଜାଣିବା।

Word by Word

• स्त्री-पुत्र-मित्र-सम्प्राप्तौ: upon gaining wife, son, and friend
• स्त्री-पुत्र-मित्र-सम्प्राप्तौ: Adhikarana (अधिकरण/अवसर)
• Type: Noun
• Root: स्त्री + पुत्र + मित्र + सम्प्राप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुष (स्त्री/पुत्र/मित्र-सम्बन्धे सम्प्राप्तौ = 'on obtaining wife/son/friend')

• आशात्: from hope/expectation
• आशात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: आशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन

• छेदकराः: causing destruction; cutters-off
• छेदकराः: Karta (कर्ता/विधेय-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: छेदकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष (छेदं करोति इति)

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• ये: those who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• जनस्य: of people
• जनस्य: Sambandha (षष्ठी/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अप्रिय: unpleasant; disagreeable
• अप्रिय: Karma (कर्म/वस्तु-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अप्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (वक्तारः इत्यस्य कर्म-विशेषणम्: अप्रियम् [वचनम्])

• वक्तारः: speakers
• वक्तारः: Karta (कर्ता/विधेय-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वक्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• क्रूराः: cruel
• क्रूराः: Karta (कर्ता/विधेय-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: क्रूर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• समयवेदिनः: knowing the right time/occasion
• समयवेदिनः: Karta (कर्ता/विधेय-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: समय + वेदिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (समयं वेत्ति इति)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Jyotirlinga Context

Significance: Frames social cruelty and hypocrisy as pāśa: harming others’ āśā (hope) and speaking apriya-vākya blocks inner śuddhi required for Śiva’s grace.

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It identifies marks of pasha (bondage): cruelty, joy in harming others’ hopes, and speech that wounds—traits that obstruct the soul’s movement toward Shiva’s auspiciousness (śivattva) and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga-worship is not only outer ritual; it demands inner alignment with Shiva’s auspicious nature. Harshness and destructive conduct contradict the spirit of Saguna Shiva devotion, which emphasizes compassion, restraint, and dharmic speech.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) with a vow of ahiṃsā in speech—avoid cruel or hope-breaking words; combine with simple daily Shiva-puja (bhasma/tripundra and rudrāksha if initiated) as supports for inner purification.