पापभेदवर्णनम् (Classification of Sins / Taxonomy of Pāpa)
ଅଧ୍ୟାୟ ୬ରେ ପାପଭେଦ (ପାପର ପ୍ରକାର) ବିଷୟରେ ଉପଦେଶମୂଳକ ଓ କ୍ରମବଦ୍ଧ ତାଲିକା ଦିଆଯାଇଛି। ସନତ୍କୁମାର ସମାଜଧର୍ମ, ବୈଦିକ ଆଚାର ଓ ଆଶ୍ରମଜୀବନରେ ଧର୍ମକୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବା ଅପରାଧଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରନ୍ତି—ଦ୍ୱିଜ/ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅପହରଣ, ଦାୟ (ଉତ୍ତରାଧିକାର) ଉଲ୍ଲଂଘନ, ଅତିଅହଂକାର, କ୍ରୋଧ, ଦମ୍ଭ, କୃତଘ୍ନତା ଇତ୍ୟାଦି। ବିବାହ-ଆତ୍ମୀୟତାର ଅନିୟମ (ପରିବିତ୍ତି/ପରିବେତ୍ତା), ଆଶ୍ରମ ପରିବେଶକୁ ହାନି (ବୃକ୍ଷ-ଉଦ୍ୟାନ ଧ୍ୱଂସ, ବାସିନ୍ଦାଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡନ), ପଶୁ-ଧାନ୍ୟ-ଧନ ଚୋରି, ଓ ଜଳସ୍ରୋତ ଦୂଷଣକୁ ମଧ୍ୟ ପାପ କୁହାଯାଇଛି। ଯଜ୍ଞ-ଉଦ୍ୟାନ/ପୋଖରୀ ବିକ୍ରୟ, ସ୍ତ୍ରୀ-ସନ୍ତାନ ବିକ୍ରୟ, ତୀର୍ଥ-ଉପବାସ-ବ୍ରତ-ଦୀକ୍ଷା-ଉପନୟନରେ ଦୁରାଚାର, ନାରୀ ଓ ସ୍ତ୍ରୀଧନ ଶୋଷଣ, କପଟ ଜୀବିକା, ଅଭିଚାର, ଏବଂ କାମନା/କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଦେଖାଦେଖି ଧର୍ମାଚରଣ—ସବୁ ନିନ୍ଦିତ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ଶୁଦ୍ଧିବିଧି ପାଇଁ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୈବ ନୀତିରେ ପାପର ସ୍ପଷ୍ଟ ବର୍ଗୀକରଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । द्विजद्रव्यापहरणमपि दायव्यतिक्रमः । अतिमानोऽतिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ— ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ଧନ ଅପହରଣ ଏବଂ ନିଜ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଦାୟ/ଉତ୍ତରାଧିକାର ଅତିକ୍ରମ ମହାଦୋଷ। ଅତିମାନ, ଅତିକୋପ, ଦାମ୍ଭିକତା, କୃତଘ୍ନତା ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧନକାରୀ ଦୋଷ।
Verse 3
परिवित्तिः परिवेत्ता च यया च परिविद्यते । तयोर्दानं च कन्यायास्तयोरेव च याजनम्
‘ପରିବିତ୍ତି’ (ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ଅବିବାହିତ ରହିବା), ‘ପରିବେତ୍ତା’ (କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ପ୍ରଥମେ ବିବାହ କରିବା) ଏବଂ ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୋଷ ଘଟେ— ଏହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ପାଇଁ ମାତ୍ର କନ୍ୟାଦାନ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାତ୍ର ଯାଜନ (ପୁରୋହିତକର୍ମ) ବିଧିତ।
Verse 4
शिवाश्रमतरूणां च पुष्पारामविनाशनम् । यः पीडामाश्रमस्थानामाचरेदल्पिकामपि
ଯେ ଶିବାଶ୍ରମର ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଓ ପୁଷ୍ପୋଦ୍ୟାନକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ, କିମ୍ବା ଆଶ୍ରମବାସୀଙ୍କୁ ଅତି ଅଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ପୀଡା ଦେଏ— ସେ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ପ୍ରତି ଘୋର ଅପରାଧ କରେ।
Verse 5
सभृत्यपरिवारस्य पशुधान्यधनस्य च । कुप्यधान्यपशुस्तेयमपां व्यापावनं तथा
ଦାସ-ପରିବାର ସହିତ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପଶୁ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଧନ ଚୋରି; ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତୁ, ଅନ୍ନ ଓ ପଶୁ ଚୋରି; ଏବଂ ପାଣିକୁ ଦୂଷିତ କିମ୍ବା ନଷ୍ଟ କରିବା—ଏସବୁ ମଧ୍ୟ ଘୋର ପାପକର୍ମ।
Verse 6
इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्या मुमासंहितायां पापभेदवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଗ୍ରନ୍ଥ—ଉମାସଂହିତା—ରେ ‘ପାପଭେଦବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 7
स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभिरप्यन्तनिर्जिताः । अरक्षणं च नारीणां मायया स्त्रीनिषेवणम्
ସେମାନେ ସ୍ତ୍ରୀଧନରେ ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବଶୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗରେ ଲିପ୍ତ ରହନ୍ତି।
Verse 8
कालागताप्रदानं च धान्यवृद्ध्युपसेवनम् । निंदिताच्च धनादानं पण्यानां कूट जीवनम्
ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମୟ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲାପରେ ମାତ୍ର ଦାନ ଦେବା; ଧାନ୍ୟବୃଦ୍ଧିର ଲୋଭରେ ଧାନ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରି ହେରଫେର କରିବା; ନିନ୍ଦିତ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଧନଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା; ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟରେ କପଟରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା—ଏସବୁ ନିନ୍ଦ୍ୟ ଜୀବନପଥ, ଯାହା ମଲିନତା ବାନ୍ଧେ ଓ ଶିବଭକ୍ତିକୁ ବାଧା ଦିଏ।
Verse 9
विषमारण्यपत्राणां सततं वृषवाहनम् । उच्चाटनाभिचारं च धान्यादानं भिषक्क्रिया
ବିଷାକ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦର ପତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରି, ଏବଂ ବୃଷବାହନ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସତତ କ୍ରିୟା କରି, ଲୋକେ ଉଚ୍ଚାଟନ ଓ ଅଭିଚାର ପରି ହାନିକର କର୍ମ କରନ୍ତି; ଧାନ୍ୟଦାନ ଓ ଭିଷକ୍କ୍ରିୟା ପରି ଲୌକିକ ପ୍ରବୃତ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ ଜଡାଯାନ୍ତି।
Verse 10
जिह्वाकामोपभोगार्थं यस्यारंभः सुकर्मसु । मूलेनख्यापको नित्यं वेदज्ञानादिकं च यत्
ଯେ ଜିହ୍ୱାର କାମନା-ଭୋଗ ପାଇଁ ସୁକର୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରେ, ଏବଂ ମୂଳରୁ ନିତ୍ୟ ‘ମୋ ପାଖରେ ବେଦଜ୍ଞାନ ଆଦି ଅଛି’ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରି ଚାଲେ—ସେ ଭକ୍ତିରେ ନୁହେଁ, କାମନା ଓ ଆତ୍ମପ୍ରଦର୍ଶନରେ ପ୍ରେରିତ।
Verse 11
ब्राह्म्यादिव्रतसंत्यागश्चान्याचारनिषेवणम् । असच्छास्त्राधिगमनं शुष्कतर्कावलम्बनम्
ବ୍ରାହ୍ମ୍ୟାଦି ବ୍ରତର ତ୍ୟାଗ, ପରକୀୟ/ଅଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଆଚାରର ସେବନ, ଅସତ୍ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଶୁଷ୍କ ତର୍କରେ ଆଶ୍ରୟ—ଏସବୁ ସାଧକଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଶୈବମାର୍ଗରୁ ଦୂର କରେ।
Verse 12
देवाग्निगुरुसाधूनां निन्दया ब्राह्मणस्य च । प्रत्यक्षं वा परोक्षं वा राज्ञां मण्डलिनामपि
ଦେବତା, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି, ଗୁରୁ ଓ ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କିମ୍ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ଦୂଷଣ କରିବା; ତଥା ରାଜା ଓ ଶାସକମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା—ମହାଦୋଷ ଜନ୍ମାଏ।
Verse 13
उत्सन्नपितृदेवेज्या स्वकर्म्मत्यागिनश्च ये । दुःशीला नास्तिकाः पापास्सदा वाऽसत्यवादिनः
ଯେମାନେ ପିତୃ-ଦେବପୂଜା ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ନିଜ ନିୟତ କର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଶୀଳ, ନାସ୍ତିକ, ପାପୀ ଓ ସଦା ଅସତ୍ୟବାଦୀ—ସେମାନେ ଶୈବଧର୍ମମୟ ଜୀବନରୁ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 14
पर्वकाले दिवा वाप्सु वियोनौ पशुयोनिषु । रजस्वलाया योनौ च मैथुनं यः समाचरेत्
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଷିଦ୍ଧ ସମୟରେ, ଦିନରେ, ଜଳରେ, ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ, ପଶୁମାନଙ୍କ ସହିତ କିମ୍ବା ରଜସ୍ୱଳା ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ମୈଥୁନ କରେ, ସେ ଧର୍ମ ବିରୁଦ୍ଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ କୃପାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼େ।
Verse 15
स्त्रीपुत्रमित्रसंप्राप्तावाशाच्छेदकराश्च ये । जनस्याप्रिय वक्तारः क्रूरा समयवेदिनः
ଯେମାନେ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର ଓ ମିତ୍ରଙ୍କ ସଙ୍ଗ ପାଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଶା କାଟିଦିଅନ୍ତି, ଲୋକଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ରୁର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବାହ୍ୟତଃ ମର୍ଯ୍ୟାଦାଜ୍ଞ ପରି ଦିଶନ୍ତି—ସେମାନେ ପାଶବଦ୍ଧ, ଶିବଙ୍କ ଶୁଭପଥରୁ ଦୂର ବୋଲି ଜାଣିବା।
Verse 16
भेत्ता तडागकूपानां संक्रयाणां रसस्य च । एकपंक्तिस्थितानां च पाकभेदं करोति यः
ଯେ ତଳାବ ଓ କୂଆ ଭାଙ୍ଗେ, ମାପ-ତୋଳ ଓ କ୍ରୟବିକ୍ରୟରେ ହେରଫେର କରେ, ଦ୍ରବ୍ୟର ରସ/ସ୍ୱାଦକୁ ଦୂଷିତ କରେ, ଏବଂ ଏକ ପଙ୍କ୍ତିରେ ବସିଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରନ୍ଧା ଭୋଜନରେ ଭେଦ କରେ—ସେ ଧର୍ମବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଘୋର ଅପରାଧ କରେ।
Verse 17
इत्येतैः स्त्रीनराः पापैरुपपातकिनः स्मृताः । युक्ता एभिस्तथान्येऽपि शृणु तांस्तु ब्रवीमि ते
ଏହି ପାପମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଦୂଷିତ କରେ, ସେହି ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷ ‘ଉପପାତକୀ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏହିପରି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ—ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।
Verse 18
ये गोब्राह्मणकन्यानां स्वामिमित्रतपस्विनाम् । विनाशयंति कार्य्याणि ते नरा नारकाः स्मृताः
ଯେମାନେ ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କନ୍ୟା, ନିଜ ସ୍ୱାମୀ, ମିତ୍ର ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଲ୍ୟାଣକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ନରକଗାମୀ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Verse 19
परस्त्रियाभितप्यंते ये परद्रव्यसूचकाः । परद्रव्यहरा नित्यं तौलमिथ्यानुसारकाः
ଯେମାନେ ପରସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି କାମେ ତପନ୍ତି, ଯେମାନେ ପରଧନକୁ ଚାହିଁ ଲୋଭ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ ଅନ୍ୟର ଧନ ହରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତୌଳ-ମାପରେ ମିଥ୍ୟା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଜ ବନ୍ଧନର ଫଳରେ ଦୁଃଖେ ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 20
द्विजदुःखकरा ये च प्रहारं चोद्धरंति ये । सेवन्ते तु द्विजाश्शूद्रां सुरां बध्नंति कामतः
ଯେମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦିଅନ୍ତି ଓ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି; ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଶୂଦ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ସେବନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯେମାନେ କାମବଶତଃ ସୁରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ବ୍ୟବସାୟ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଅଧର୍ମକର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ପାଶବନ୍ଧନରେ ଆହୁରି ବନ୍ଧିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 21
ये पापनिरताः क्रूराः येऽपि हिंसाप्रिया नराः । वृत्त्यर्थं येऽपि कुर्वंति दानयज्ञादिकाः क्रियाः
ଯେମାନେ ପାପରେ ନିରତ, କ୍ରୂର ଓ ହିଂସାପ୍ରିୟ; ଏବଂ ଯେମାନେ କେବଳ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଦାନ-ଯଜ୍ଞାଦି କ୍ରିୟା କରନ୍ତି—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ (ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିଭାବ ନଥିବାରୁ) ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 22
गोष्ठाग्निजलरथ्यासु तरुच्छाया नगेषु च । त्यजंति ये पुरीषाद्यानारामायतनेषु च
ଯେମାନେ ଗୋଷ୍ଠରେ, ଅଗ୍ନି ସମୀପରେ, ଜଳରେ, ସାର୍ବଜନୀନ ପଥରେ, ଗଛଛାୟାରେ କିମ୍ବା ପର୍ବତରେ ମଳମୂତ୍ରାଦି ତ୍ୟାଗ କରିବାରୁ ବିରତ ରହନ୍ତି; ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଦେବାଳୟ-ପରିସରରେ ମଧ୍ୟ ଏହା କରନ୍ତି ନାହିଁ—ସେମାନେ ଶୌଚ ଓ ସଂଯମ ପାଳନକାରୀ (ଶିବମାର୍ଗୀ ଭକ୍ତ) ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି।
Verse 23
लज्जाश्रमप्रासादेषु मयपानरताश्च ये । कृतकेलिभुजंगाश्च रन्ध्रान्वेषणतत्पराः
ଯେମାନେ ଲଜ୍ଜା ଓ ଶ୍ରମର ପ୍ରାସାଦରେ ମଦ୍ୟପାନରେ ଲୀନ ରହନ୍ତି, କ୍ରୀଡାର ଛଳେ ସର୍ପମାନଙ୍କ ସହ କେଳି କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଛିଦ୍ର ଖୋଜିବାରେ ତତ୍ପର—ସେମାନେ ଏମିତି।
Verse 24
वंशेष्टका शिलाकाष्ठैः शृङ्गैश्शंकुभिरेव च । ये मार्गमनुरुंधंति परसीमां हरंति ये
ଯେମାନେ ବାଁଶ ଖୁଣ୍ଟ, ପଥର, କାଠ ଖଣ୍ଡ, ଶିଙ୍ଗ ଓ ଖୁଣ୍ଟି ଦେଇ ରାସ୍ତା ଅଟକାନ୍ତି—ସେମାନେ ସୀମା ଲଂଘନ କରି ପରର ଅଧିକାରକୁ ଅନ୍ୟାୟରେ ହରଣ କରନ୍ତି।
Verse 25
कूटशासनकर्तारः कूटकर्मक्रियारताः । कूटपाकान्नवस्त्राणां कूटसंव्यवहारिणः
ସେମାନେ କୂଟ ଆଦେଶ ତିଆରିକାରୀ, କୂଟ କର୍ମ-କ୍ରିୟାରେ ଲିପ୍ତ; କୂଟ ରନ୍ଧା ଅନ୍ନ ଓ ବସ୍ତ୍ରର ବ୍ୟବସାୟୀ, ଏବଂ ଛଳ-କପଟରେ ଲେନଦେନ କରୁଥିବା।
Verse 26
धनुषः शस्त्रशल्यानां कर्ता यः क्रयविक्रयी । निर्द्दयोऽतीवभृत्येषु पशूनां दमनश्च यः
ଯେ ଧନୁଷ ଓ ଶସ୍ତ୍ର-ଶଲ୍ୟ ତିଆରି କରି କ୍ରୟ-ବିକ୍ରୟରେ ଜୀବିକା କରେ; ଯେ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦୟ, ଏବଂ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦମନ କରି ପୀଡ଼ା ଦିଏ।
Verse 27
मिथ्या प्रवदतो वाच आकर्णयति यश्शनैः । स्वामिमित्रगुरुद्रोही मायावी चपलश्शठः
ଯେ ମିଥ୍ୟା କହୁଥିବାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଶୁଣି ଧୀରେ ଧୀରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ, ସେ ପରେ ସ୍ୱାମୀ, ମିତ୍ର ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ରୋହୀ—ମାୟାବୀ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଶଠ ସ୍ୱଭାବର ହୋଇଯାଏ।
Verse 28
ये भार्य्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्नंति बुभुक्षितान्
ଯେମାନେ ନିଜେ ଭୁଖା ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, ମିତ୍ର, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, କୃଶ, ରୋଗୀ, ଦାସ, ଅତିଥି ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମବିରୋଧୀ ପାପର ଭାଗୀ; କାରଣ ଶିବପ୍ରିୟ କରୁଣାଧର୍ମକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି।
Verse 29
यः स्वयं मिष्टमश्नाति विप्रेभ्यो न प्रयच्छति । वृथापाकस्स विज्ञेयो ब्रह्मवादिषु गर्हितः
ଯେ ନିଜେ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଭୋଜନ କରି ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ନ ଦେଉଛି, ସେ ବୃଥାପାକୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିନ୍ଦିତ।
Verse 30
नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेन्द्रियाः । प्रव्रज्यावासिता ये च हरस्यास्यप्रभेदकाः
ଯେମାନେ ନିଜେ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରି ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅଜିତ ଥାଇ ତାହା ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ କେବଳ ବାହ୍ୟ ପ୍ରବ୍ରଜ୍ୟା-ବାସ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଏହି ହରଙ୍କ ମାର୍ଗ-ଉପଦେଶର ବିଘ୍ନକାରୀ।
Verse 31
ये ताडयंति गां क्रूरा दमयंते मुहुर्मुहुः । दुर्बलान्ये न पुष्णंति सततं ये त्यजंति च
ଯେ କ୍ରୁର ଲୋକ ଗାଈକୁ ପିଟନ୍ତି, ପୁନଃପୁନଃ ଦମନ କରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନ୍ତି; ଯେ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଓ ସଦା ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ମହାପାପୀ ହୋଇ ଧର୍ମପଥରୁ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 32
पीडयंत्यतिभारेणाऽसहंतं वाहयंति च । योजयन्नकृताहारान्न विमुंचंति संयतान्
ସେମାନେ ଅତିଭାର ଦେଇ ପୀଡା କରନ୍ତି, ସହିପାରିନଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ବୋହାଇଦିଅନ୍ତି; ଯାହାକୁ ଆହାର ଦିଆଯାଇନାହିଁ ତାକୁ ଯୋକରେ ଯୋଡନ୍ତି, ବନ୍ଧିତକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 33
ये भारक्षतरोगार्तान्गोवृषांश्च क्षुधातुरान् । न पालयंति यत्नेन गोघ्नास्ते नारकास्स्मृताः
ଯେମାନେ ଭାରର ଆଘାତ, ଘାଉ କିମ୍ବା ରୋଗରେ ପୀଡିତ ଏବଂ କ୍ଷୁଧାତୁର ଗାଈ ଓ ବୃଷଭମାନଙ୍କୁ ଯତ୍ନରେ ପାଳନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ‘ଗୋଘ୍ନ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ନାରକଗାମୀ।
Verse 34
वृषाणां वृषणान्ये च पापिष्ठा गालयंति च । वाहयंति च गां वंध्यां महानारकिनो नराः
ଯେଉଁ ପାପୀମାନେ ବୃଷଭମାନଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧ୍ୟା କରନ୍ତି ଏବଂ ବାଞ୍ଝ ଗାଈମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାର ବୁହାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକଗାମୀ ହୁଅନ୍ତି ।
Verse 35
आशया समनुप्राप्तान्क्षुत्तृष्णाश्रमकर्शितान् । अतिथींश्च तथानाथान्स्वतन्त्रा गृहमागतान्
ଆଶା ନେଇ ଆସିଥିବା, ଭୋକ, ଶୋଷ ଓ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ପୀଡ଼ିତ ଅତିଥି ଏବଂ ଅନାଥମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ ।
Verse 36
अन्नाभिलाषान्दीनान्वा बालवृद्धकृशातुरान् । नानुकंपंति ये मूढास्ते यांति नरकार्णवम्
ଯେଉଁ ମୂର୍ଖମାନେ ଅନ୍ନ ଅଭିଳାଷୀ ଦୀନ, ବାଳକ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ରୋଗୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନରକ ସାଗରରେ ପଡ଼ନ୍ତି ।
Verse 37
गृहेष्वर्था निवर्तन्ते स्मशानादपि बांधवाः । सुकृतं दुष्कृतं चैव गच्छंतमनुगच्छति
ଧନ ସମ୍ପତ୍ତି ଘରେ ରହିଯାଏ ଏବଂ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ଶ୍ମଶାନରୁ ଫେରି ଆସନ୍ତି; କେବଳ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ହିଁ ଜୀବର ଅନୁଗାମୀ ହୁଏ ।
Verse 38
अजाविको माहिषिकस्सामुद्रो वृषलीपतिः । शूद्रवत्क्षत्रवृत्तिश्च नारकी स्याद् द्विजाधमः
ଛେଳି ପାଳକ, ମଇଁଷି ବ୍ୟବସାୟୀ, ସମୁଦ୍ର ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା, ଶୂଦ୍ରା ପତି ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୃତ୍ତି କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ନରକଗାମୀ ହୁଏ ।
Verse 39
शिल्पिनः कारवो वैद्या हेमकारा नृपध्वजाः । भृतका कूटसंयुक्ताः सर्वे ते नारकाः स्मृताः
ଶିଳ୍ପୀ, କାରିଗର, ବୈଦ୍ୟ, ସୁନାର ଓ ରାଜଧ୍ୱଜଧାରୀ—ଯଦି କୂଟତା, ଛଳ ଓ କପଟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ତେବେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନରକଗାମୀ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Verse 40
यश्चोचितमतिक्रम्य स्वेच्छयै वाहरेत्करम् । नरके पच्यते सोऽपि योपि दण्डरुचिर्नरः
ଯେ ଉଚିତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଅତିକ୍ରମ କରି ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ କର ଆଦାୟ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନରକରେ ଦହେ; ଦଣ୍ଡରେ ରୁଚି ରଖୁଥିବା ନର ମଧ୍ୟ ସେଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଏ।
Verse 41
उत्कोचकै रुचिक्रीतैस्तस्करैश्च प्रपीड्यते । यस्य राज्ञः प्रजा राष्ट्रे पच्यते नरकेषु सः
ଯେ ରାଜାଙ୍କ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପ୍ରଜା ଘୁଷଖୋର ଓ ପକ୍ଷପାତରେ କିଣା ଚୋରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୁଏ, ସେ ରାଜା ପ୍ରଜାଦୁଃଖ ହେତୁ ନରକମାନେ ଦହେ।
Verse 42
ये द्विजाः परिगृह्णंति नृपस्यान्यायवर्तिनः । ते प्रयांति तु घोरेषु नरकेषु न संशयः
ଅନ୍ୟାୟମାର୍ଗୀ ରାଜାଙ୍କ ଦାନ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଘୋର ନରକମାନେ ଯାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 43
अन्यायात्समुपादाय द्विजेभ्यो यः प्रयच्छति । प्रजाभ्यः पच्यते सोऽपि नरकेषु नृपो यथा
ଯେ ଅନ୍ୟାୟରେ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ) ଦାନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜାପ୍ରତି ଅପରାଧ ହେତୁ ନରକରେ ଦହିତ ହୁଏ—ପ୍ରଜାକୁ ପୀଡ଼ାଦେଇଥିବା ରାଜା ପରି।
Verse 44
पारदारिकचौराणां चंडानां विद्यते त्वघम् । परदाररतस्यापि राज्ञो भवति नित्यशः
ପରସ୍ତ୍ରୀଗାମୀ, ଚୋର ଓ କ୍ରୁର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ରହେ; ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ପାପ ନିତ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 45
अचौरं चौरवत्पश्येच्चौरं वाचौररूपिणम् । अविचार्य नृपस्तस्माद्धातयन्नरकं व्रजेत्
ରାଜା ଯଦି ନିର୍ଦୋଷକୁ ଚୋର ଭାବେ ଦେଖେ, କିମ୍ବା ଚୋର ଅଚୋର ରୂପେ ଆସିଲେ ଚିହ୍ନିନ ପାରେ, ତେବେ ଅବିଚାରେ ଦଣ୍ଡ ଆଦେଶ ଦେଇ ସେ ନରକକୁ ଯାଏ।
Verse 46
घृततैलान्नपानानि मधुमांससुरासवम् । गुडेक्षुशाकदुग्धानि दधिमूलफलानि च
ଘିଅ-ତେଲ, ଅନ୍ନ ଓ ପାନୀୟ; ମଧୁ, ମାଂସ, ସୁରା ଓ ଆସବ; ଗୁଡ଼, ଇଖୁ, ଶାକ ଓ ଦୁଧ; ଏବଂ ଦହି, ମୂଳ ଓ ଫଳ—ଏଗୁଡ଼ିକ ଶୈବ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନିୟମରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ/ବର୍ଜ୍ୟ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।
Verse 47
तृणं काष्ठं पत्रपुष्पमौषधं चात्मभोजनम् । उपानत्छत्रशकटमासनं च कमंडलुम्
ତୃଣ, କାଠ, ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ ଓ ଔଷଧି, ଏବଂ ନିଜ ସରଳ ଉପାୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଆହାର; ପାଦୁକା, ଛତ୍ର, ଶକଟ, ଆସନ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ—ଏହିମାନେ ସଂୟମୀ ସାଧକଙ୍କ ଅଳ୍ପ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ।
Verse 48
ताम्रसीसत्रपुः शस्त्रं शंखाद्यं च जलोद्भवम् । वैद्यं च वैणवं चान्यद्गृहोपस्करणानि च
ତାମ୍ର, ସୀସ ଓ ଟିନ୍ରେ ତିଆରି ଶସ୍ତ୍ର; ଏବଂ ଜଳୋଦ୍ଭବ ଶଂଖାଦି; ବୈଦ୍ୟ ଉପକରଣ, ବାଁଶରେ ତିଆରି ବାଦ୍ୟ/ସାଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୃହୋପସ୍କରଣମାନେ ମଧ୍ୟ—(ଏହି ସବୁ) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
Verse 49
और्ण्णकार्पासकौशेयपट्टसूत्रोद्भवानि च । स्थूलसूक्ष्माणि वस्त्राणि ये लोभाद्धि हरंति च
ଲୋଭବଶ ଉଲ, କପାସ, ରେଶମ, ପଟ୍ଟ କିମ୍ବା ସୁତରେ ତିଆରି—ମୋଟ କିମ୍ବା ସୂକ୍ଷ୍ମ—ବସ୍ତ୍ର ଯେ ଚୋରାଇ ନେଇଥାଏ, ସେ ନିନ୍ଦ୍ୟ ପାପ କରେ ଓ କର୍ମବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧିଯାଏ।
Verse 50
एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणि विविधानि च । नरकेषु ध्रुवं यान्ति चापहृत्याल्पकानि च
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ନାନା ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ—ଅତି ଛୋଟ ତୁଚ୍ଛ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ—ଚୋରାଇଲେ, ସ୍ତେୟକର୍ମର ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ନିଶ୍ଚୟ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।
Verse 51
तद्वा यद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम् । अपहृत्य नरा यांति नरकं नात्र संशयः
ଏହା ହେଉ କି ସେହା—ଅନ୍ୟର ଧନ ସରିଷା ଦାଣା ପରିମାଣ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଚୋରାଇଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 52
एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रांतिसमनंतरम् । शरीरयातनार्थाय सर्वाकारमवाप्नुयात्
ଏହିପରି ଏମନ୍ତି ପାପମାନଙ୍କ ଫଳରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ସହସହ, କେବଳ ଶରୀରୀକ ଯାତନା ଭୋଗିବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଆକାର ଧାରଣ କରେ।
Verse 53
यमलोकं व्रजंत्येते शरीरेण यमाज्ञया । यमदूतैर्महाघोरैनीयमानास्सुदुःखिताः
ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେହାଭିମାନ ସହ ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଅତିଭୟଙ୍କର ଯମଦୂତମାନେ ଟାଣିନେଇ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଘୋର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 54
देवतिर्यङ्मनुष्याणामधर्मनिरतात्मनाम् । धर्मराजः स्मृतश्शास्ता सुघोरैर्विविधैर्वधैः
ଦେବ, ତିର୍ୟକ୍ (ପଶୁ) ଓ ମନୁଷ୍ୟ—ଯାହାଙ୍କ ମନ ଅଧର୍ମରେ ଲୀନ—ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମରାଜ ଯମ ଶାସ୍ତା (ଦଣ୍ଡଦାତା) ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ; ସେ ଅତିଘୋର ବିଭିନ୍ନ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି।
Verse 55
नियमाचारयुक्तानां प्रमादात्स्खलितात्मनाम् । प्रायश्चित्तैर्गुरुश्शास्ता न बुधैरिष्यते यमः
ଯେମାନେ ନିୟମ ଓ ସଦାଚାରରେ ସ୍ଥିତ ଏବଂ କେବଳ ପ୍ରମାଦରୁ ସ୍ଖଳିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଯମଙ୍କୁ ଶାସ୍ତା ବୋଲି ମାନନ୍ତି ନାହିଁ; ଗୁରୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସଂଶୋଧନ ହୁଏ।
Verse 56
पारदारिकचौराणामन्यायव्यवहारिणाम् । नृपतिश्शासकः प्रोक्तः प्रच्छन्नानां स धर्म्मराट्
ପରସ୍ତ୍ରୀଗାମୀ, ଚୋର ଓ ଅନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ଦଣ୍ଡଦାତା ରାଜା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଗୁପ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମୀଙ୍କୁ ନିଗ୍ରହ କରି ସେଇ ସତ୍ୟ ଧର୍ମରାଟ୍।
Verse 57
तस्मात्कृतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं समाचरेत् । नाभुक्तस्यान्यथानाशः कल्पकोटिशतैरपि
ଏହେତୁ କୃତ ପାପର ପାଇଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଯାହାର ଫଳ ଭୋଗ ହୋଇନାହିଁ, ସେ କର୍ମର ନାଶ ଅନ୍ୟଥା ହୁଏନା—କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
Verse 58
यः करोति स्वयं कर्म्म कारयेच्चानुमोदयेत् । कायेन मनसा वाचा तस्य पापगतिः फलम्
ଯେ ନିଜେ କର୍ମ କରେ, ଅନ୍ୟକୁ କରାଏ କିମ୍ବା ତାହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରେ—ଦେହ, ମନ ଓ ବାଣୀଦ୍ୱାରା—ତାହାର ଫଳ ପାପଗତିକୁ ନେଇଯାଏ।
Frequently Asked Questions
Rather than a narrative episode, the chapter presents a normative-theological argument: dharma and Shaiva sādhana require an explicit taxonomy of pāpa, because transgressions against persons, property, āśrama spaces, and sacred institutions directly obstruct ritual efficacy and inner purification.
Its ‘rahasya’ is structural: tīrtha, vrata, upavāsa, and upanayana are treated as sacral systems whose power depends on ethical integrity. Pollution of water, commercialization of sacred assets, and hypocrisy are framed as subtle violations that degrade the invisible economy of merit (puṇya) and readiness for Śiva-jñāna.
No distinct Śiva or Umā iconographic manifestation is foregrounded in the sampled material; the chapter’s emphasis is ethical-ritual governance (pāpa classification) rather than a form-specific theology of Śiva/Devī.