Shloka 15

Garbha-sthiti, Deha-pariṇāma, and Vairāgya-upadeśa

Embryonic Condition, Bodily Transformation, and Instruction in Detachment

Devanagari script

तद्वा तद्वायुसंस्पृष्टं स्त्रीरक्तेनैकतां व्रजेत् । विसर्गकाले शुक्रस्य जीवः कारणसंयुतः

Transliteration

tadvā tadvāyusaṃspṛṣṭaṃ strīraktenaikatāṃ vrajet | visargakāle śukrasya jīvaḥ kāraṇasaṃyutaḥ

Translation

କିମ୍ବା ସେ (ଶୁକ୍ର) ସେହି ବାୟୁର ସ୍ପର୍ଶରେ ସ୍ତ୍ରୀର ରକ୍ତ ସହ ଏକତା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଶୁକ୍ର ବିସର୍ଗ କାଳେ କାରଣସହିତ ଯୁକ୍ତ ଜୀବ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଏ।

Word by Word

• तत्: that (it)
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (this/that)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

• तत्: that (it)
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• वायुसंस्पृष्टम्: touched by air
• वायुसंस्पृष्टम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वायु (प्रातिपदिक) + संस्पृष्ट (प्रातिपदिक; सम्-√स्पृश् → क्त)
• Form: तृतीया-तत्पुरुष (वायुना संस्पृष्टम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• स्त्रीरक्तेन: by/with the woman’s blood
• स्त्रीरक्तेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक) + रक्त (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (स्त्रियाः रक्तम्), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/instrumental), एकवचन

• एकताम्: oneness, unity
• एकताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एकता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• व्रजेत्: would go/attain
• व्रजेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• विसर्गकाले: at the time of emission
• विसर्गकाले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विसर्ग (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (विसर्गस्य कालः), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• शुक्रस्य: of semen
• शुक्रस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• जीवः: the living being (jīva)
• जीवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• कारणसंयुतः: joined with the cause(s)
• कारणसंयुतः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कारण (प्रातिपदिक) + संयुत (प्रातिपदिक; सम्-√युज् → क्त)
• Form: तृतीया-तत्पुरुष (कारणेन संयुतः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It explains embodiment as a process where the jīva associates with material causes (kāraṇas), indicating bondage (pāśa) and the need for Shiva’s grace to transcend causality and attain liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By showing how the jīva becomes bound through bodily formation, it implicitly points to Saguna Shiva worship (Linga worship, mantra, and devotion) as a means to purify the bound soul and turn it toward Pati (Shiva), the liberating Lord.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The takeaway is contemplative: meditate on the difference between the jīva and its causal bonds (karma/impurities), and support that insight through Shiva-upāsanā such as japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) and disciplined yogic restraint.