Mahādāna-prakaraṇa (The Doctrine of Great Gifts): Suvarṇa–Go–Bhūmi and Tulā-dāna
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସନତ୍କୁମାର ଦାନର ତାରତମ୍ୟ, ପାତ୍ରର ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଦାନ ଫଳଦାୟକ ହେବାର ନିୟମ ଉପଦେଶ କରନ୍ତି। ନିତ୍ୟ ଭାବେ ମହାଦାନ ଓ ଘୋର ଦାନ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ସେଗୁଡିକ ତାରକ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ସୁବର୍ଣ୍ଣ/ହିରଣ୍ୟଦାନ, ଗୋଦାନ ଓ ଭୂମିଦାନକୁ ବିଶେଷ ପାବନ କୁହାଯାଇଛି, ଏବଂ ତୁଳାଦାନ (ତୋଳି ଦାନ)କୁ ପୁଣ୍ୟକର ରୂପେ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି। ଦାନନୀତିରେ ଦୈନିକ ଉପଯୋଗୀ ବସ୍ତୁ—ଗାଈ, ଛତା, ବସ୍ତ୍ର, ପାଦୁକା—ଦାନ, ଯାଚକଙ୍କୁ ଅନ୍ନପାନ ଦେବା, ଏବଂ ସଙ୍କଳ୍ପର ଗୁରୁତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ‘ଦଶ ମହାଦାନ’ ତାଲିକାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ତିଳ, ଗଜ, କନ୍ୟା, ଦାସୀ, ଗୃହ, ରଥ, ରତ୍ନ, କପିଳା ଗାଈ ଇତ୍ୟାଦି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଶେଷରେ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରସାର/ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରି ଦାତାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ବୋଲି, ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନ ଅଗ୍ନିସମ୍ବନ୍ଧରୁ ସର୍ବଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ ସମାନ ବୋଲି ମହିମା କରାଯାଇଛି।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । शस्तानि घोरदानानि महादानानि नित्यशः । पात्रेभ्यस्तु प्रदेयानि आत्मानं तारयंति च
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଦାନ, କରିବାକୁ ଘୋର ଓ ଦୁର୍ଲଭ ଲାଗୁଥିବା ମହାଦାନମାନେ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏମିତି ଅର୍ପଣ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ମଧ୍ୟ ତାରେ।
Verse 2
हिरण्यदानं गोदानं भूमिदानं द्विजोत्तम । गृह्णंतो वै पवित्राणि तारयंति स्वमेव तम्
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ହିରଣ୍ୟଦାନ, ଗୋଦାନ ଓ ଭୂମିଦାନ—ଏହି ପବିତ୍ର ଦାନଗୁଡ଼ିକୁ—ଯେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ତାରନ୍ତି।
Verse 3
सुवर्णदानं गोदानं पृथिवीदानमेव च । एतानि श्रेष्ठदानानि कृत्वा पापैः प्रमुच्यते
ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନ, ଗୋଦାନ ଓ ପୃଥିବୀଦାନ—ଏହିମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ବୋଲି ଘୋଷିତ। ଏମିତି ଉତ୍ତମ ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 4
तुलादानानि शस्तानि गावः पृथ्वी सरस्वती । द्वे तु तुल्यबले शस्ते ह्यधिका च सरस्वती
ତୁଳାଦାନମଧ୍ୟରେ ଗୋଦାନ, ଭୂମିଦାନ ଓ ସରସ୍ୱତୀ (ବିଦ୍ୟା)ଦାନ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏଥିରେ ଦୁଇଟି ସମ ପୁଣ୍ୟବଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସରସ୍ୱତୀଦାନକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ।
Verse 5
नित्य ह्यनुडुहो गावच्छत्रं वस्त्रमुपानहौ । देयानि याचमानेभ्यः पानमन्नं तथैव च
ନିତ୍ୟ—ବିଶେଷକରି ଯାଚନାକାରୀଙ୍କୁ—ଦୁଧ ନ ଦୋହା ଗାଈ, ଛତ୍ର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ପାଦୁକା/ଜୁତା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପାନୀୟ ଜଳ ଓ ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
Verse 6
संकल्पविहितोयोऽर्थो ब्राह्मणेभ्यः प्रदीयते । अर्थिभ्योऽपीडितेभ्यश्च मनस्वी तेन जायते
ସଙ୍କଳ୍ପପୂର୍ବକ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକତାରେ ପୀଡିତ ଓ ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଏ—ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ଦୃଢ଼ମନ ଓ ଧର୍ମେ ସ୍ଥିର ହୁଏ।
Verse 7
कनकं च तिला नागाः कन्या दासी गृहं रथः । मणयः कपिला गावो महादानानि वै दश
ସୁନା, ତିଳ, ହାତୀ, କନ୍ୟା (ବିବାହଦାନ), ଦାସୀ, ଗୃହ, ରଥ, ମଣି, କପିଳା (ଭୂରା) ଗାଈ ଓ ଗାଈ—ଏହି ଦଶଟି ମହାଦାନ।
Verse 8
गृहीत्वैतानि सर्वाणि ब्राह्मणो ज्ञानवित्सदा । वदान्यांस्तारयेत्सद्यो ह्यात्मानं च न संशयः
ଏହି ସମସ୍ତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସଦା ବିବେକୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦାନଶୀଳ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପାର କରାଉ; ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
Verse 9
सुवर्णं ये प्रयच्छंति नराश्शुद्धेन चेतसा । देवतास्तं प्रयच्छंति समंतादिति मे श्रुवम्
ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତରେ ଯେ ନର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଏହିପରି ଶୁଣିଛି—ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ ଦାନ କରନ୍ତି।
Verse 10
अग्निर्हि देवतास्सर्वाः सुवर्णं च हुताशनः । तस्मात्सुवर्णं दत्त्वा च दत्तास्स्युस्सर्वदेवताः
ଅଗ୍ନି ହିଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହୁତାଶନ ଅଗ୍ନିର ନିଜ ସ୍ୱଭାବ। ତେଣୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କଲେ ଯେନ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଦାନ ହେଲା।
Verse 11
पृथ्वीदानं महाश्रेष्ठं सर्वकामफलप्रदम् । सौवर्णं च विशेषेण यत्कृतं पृथुना पुरा
ପୃଥିବୀଦାନ ମହାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ବିଶେଷତଃ ସୁବର୍ଣ୍ଣସହିତ ଭୂମିଦାନ—ପୁରାତନେ ରାଜା ପୃଥୁ କରିଥିବା ପରି—ଅତି ପୁଣ୍ୟଦାୟକ।
Verse 12
दीयमानां प्रपश्यंति पृथ्वीं रुक्मसमन्विताम् । सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते यांति परमां गतिम्
ସୁବର୍ଣ୍ଣସହିତ ପୃଥିବୀ ଦାନ ହେଉଥିବାକୁ ଯେମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ପରମ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି।
Verse 13
अथान्यच्च प्रवक्ष्यामि दानं सर्वोत्तमं मुने । कांतारं यन्न पश्यंति यमस्य बहुदुःखदम्
ଏବେ, ହେ ମୁନେ, ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ କହୁଛି। ତାହାର ପ୍ରଭାବରେ ଯମଙ୍କର ବହୁଦୁଃଖଦ ଭୟଙ୍କର କାନ୍ତାର (ଦୁର୍ଗମ ଅରଣ୍ୟ) ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ।
Verse 14
इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां सामान्यदानवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଉମାସଂହିତାରେ ‘ସାମାନ୍ୟଦାନବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 15
तिलप्रस्थमयीं कृत्वा धेनुं सर्वगुणान्विताम् । धेनुवत्सं सुवर्णं च सुदिव्यं सर्वलक्षणम्
ତିଳର ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ପରିମାଣରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭଗୁଣଯୁକ୍ତ ଧେନୁ (ଦାନ-ଗାଈ) ତିଆରି କରି, ସେହି ଧେନୁର ବଛୁରାକୁ ମଧ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ—ଦିବ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସର୍ବଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ—କରିବା ଉଚିତ।
Verse 16
पद्ममष्टदलं कृत्वा कुंकुमाक्ताक्षतैश्शुभैः । पूजयेत्तत्र रुद्रादीन्सर्वान्देवान्सुभक्तितः
ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ (ମଣ୍ଡଳ) ତିଆରି କରି, କୁଙ୍କୁମଲେପିତ ଶୁଭ ଅକ୍ଷତରେ ସେଠାରେ ରୁଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 17
एवं संपूज्य तां दद्याद्ब्राह्मणाय स्वशक्तितः । सरत्नां सहिरण्यां च सर्वाभरणभूषिताम्
ଏହିପରି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ, ରତ୍ନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ କରି ତାହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
Verse 18
ततो नक्तं समश्नीयाद्दीपान्दद्यात्तु विस्तरात् । कार्तिक्यामिति कर्तव्यं पूर्णिमायां प्रयत्नतः
ତାପରେ ରାତିରେ ନକ୍ତଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିସ୍ତାରରେ ଦୀପଦାନ କରିବା ଉଚିତ। କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଏହା ଯତ୍ନପୂର୍ବକ କରଣୀୟ।
Verse 19
एवं यः कुरुते सम्यग्विधानेन स्वशक्तितः । यममार्गभयं घोरं नरकं च न पश्यति
ଏହିପରି ଯେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବିଧିମତେ ସମ୍ୟକ୍ କରେ, ସେ ଯମମାର୍ଗର ଘୋର ଭୟ ଓ ନରକ—ଦୁହେଁ—ଦେଖେ ନାହିଁ।
Verse 20
कृत्वा पापान्यशेषाणि सबंधुस्ससुहृज्जनः । दिवि संक्रीडते व्यास यावदिन्द्राश्चतुर्दश
ସମସ୍ତ ପାପକୁ ସମୂଳେ ନାଶ କରି, ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ଓ ସୁହୃଦ୍ଜନ ସହିତ, ହେ ବ୍ୟାସ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାଳ ରହେ।
Verse 21
विधितो गोश्च दानं वै सर्वोत्तममिह स्मृतम् । न तेन सदृशं व्यास परं दानं प्रकीर्तितम्
ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ କରାଯାଇଥିବା ଗୋଦାନ ଏଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ହେ ବ୍ୟାସ, ଏହା ସମାନ କିମ୍ବା ଏହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ ନୁହେଁ।
Verse 22
प्रयच्छते यः कपिलां सवत्सां स्वर्णशृंगिकाम् । कांस्यपात्रां रौप्यखुरां सर्वलक्षणलक्षिताम्
ଯେ କେହି କପିଳା ଗାଈକୁ ତାହାର ବଛଡ଼ା ସହ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗଯୁକ୍ତ, ରୌପ୍ୟ ଖୁରଯୁକ୍ତ, କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ରସହିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ—ଦାନ କରେ।
Verse 23
तैस्तैर्गुणैः कामदुघा भूत्वा सा गौरुपैति तम् । प्रदातारं नरं व्यास परत्रेह च जन्मनि
ହେ ବ୍ୟାସ! ସେହି ସେହି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ସେ ଗାଈ କାମଧେନୁ ହୋଇ ଦାତା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ—ଇହଲୋକରେ ମଧ୍ୟ, ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ, ଆଗାମୀ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ।
Verse 24
यद्यदिष्टतमं लोके यदस्ति दयितं गृहे । तत्तद्गुणवते देयं तदेवाक्षयमिच्छता
ଲୋକରେ ଯାହା ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଘରେ ଯାହା ସର୍ବାଧିକ ଦୟିତ, ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକ ତାହାକୁ ଗୁଣବାନ (ଯୋଗ୍ୟ ଭକ୍ତ)କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ସେଇ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
Verse 25
तुलापुरुषदानं हि दानानां दानमुत्तमम् । तुलासंरोहणं कार्यं यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः
ତୁଳାପୁରୁଷ-ଦାନ ଦାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ। ତେଣୁ ଯେ ନିଜ ଆତ୍ମଶ୍ରେୟ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ବିଧିପୂର୍ବକ ତୁଳା-ସଂରୋହଣ କରୁ।
Verse 26
यत्कृत्वा मुच्यते पापैर्वधबंधकृतोद्भवैः । तुलादानं महत्पुण्यं सर्वपापक्षयंकरम्
ଏହା କଲେ ହତ୍ୟା ଓ ବନ୍ଧନ ଭଳି କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ତୁଳାଦାନ ମହାପୁଣ୍ୟ, ସର୍ବପାପକ୍ଷୟକାରୀ।
Verse 27
कृत्वा पापान्यशेषाणि तुलादानं करोति यः । सर्वैस्तु पातकैर्मुक्तः स दिवं यात्यसंशयम्
ଯେ କେହି ଅଶେଷ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁଳାଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 28
पापं कृतं यद्दिवसे निशायां द्विसंध्योर्मध्यदिने निशांते । कालत्रये कायमनोवचोभिस्तुलापुमान्वै तदपाकरोति
ଦିନେ କି ରାତିରେ, ପ୍ରଭାତ-ସନ୍ଧ୍ୟା ସନ୍ଧିକାଳରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ କିମ୍ବା ରାତିର ଶେଷରେ ଯେ ପାପ କରାଯାଇଥାଏ—ଭକ୍ତିରେ ଦେହ-ମନ-ବାଣୀକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ତିନି ପୁଣ୍ୟକାଳରେ ତୁଳାଦାନ କଲେ ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
Verse 29
बालेन वृद्धेन मया हि यूना विजानता ज्ञानपरेण पापम् । तत्सर्वमेवाशु कृतं मदीयं तुलापुमान्वै हरतु स्मरारिः
ଶୈଶବରେ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ଯୌବନରେ—ଯଥାର୍ଥ ଜାଣି ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ମୁଁ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ପାପକୁ କାମଶତ୍ରୁ ସ୍ମରାରି ଶିବ ତୁଳାରେ ତୋଳି ନେଇ ଯେପରି, ସେପରି ଶୀଘ୍ର ହରିନେଉନ୍ତୁ।
Verse 30
पात्रे प्रयुक्तं द्रविणं मयाऽद्य प्रमाणपूर्णं निहितं तुलायाम् । तेनैव सार्धं तु ममावशेषं कृताकृतं यत्सुकृतं समेतु
ଆଜି ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଧନ ଅର୍ପଣ କରିଛି; ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରମାଣରେ ତୋଳି ତୁଳାରେ ରଖିଛି। ସେଇ ଅର୍ପଣ ସହିତ ମୋର ଯାହା ଅବଶେଷ—କୃତ କିମ୍ବା ଅକୃତ—ଏବଂ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, ସବୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।
Verse 31
सनत्कुमार उवाच । एवमुच्चार्य्य तं दद्यात् द्विजेभ्यः सर्वदा हितः । नैकस्यापि प्रदातव्यं न निस्तारस्ततो भवेत्
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସଦା ହିତରେ ରତ ହୋଇ, ସେଇ ଦାନ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ (ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ) ଦେବା ଉଚିତ। କେବଳ ଜଣେକୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତାହାରୁ ସତ୍ୟ ନିସ୍ତାର ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 32
ददात्येवं तु यो व्यास तुलापुरुषमुत्तमम् । हत्वा पापं दिव्यं तिष्ठेद्यावदिन्द्राश्चतुर्द्दश
ହେ ବ୍ୟାସ, ଯେ ଏଭଳି ଉତ୍ତମ ତୁଳାପୁରୁଷ-ଦାନ ଦେଉଛି, ସେ ପାପକୁ ନାଶ କରି ଦିବ୍ୟ ପଦରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାଳ ରହେ।
Frequently Asked Questions
It argues that gold-gifting reaches the entire pantheon because gold is ritually and symbolically linked to Agni (Hutāśana), and Agni is identified as the mouth/presence of all deities; therefore, giving gold is framed as giving to all devatās.
Pātra functions as a ritual-ethical filter ensuring that the gift becomes a valid carrier of merit (puṇya), while saṃkalpa supplies the formal intentionality that ‘codes’ the act as dharmic and spiritually operative; together they convert material transfer into a soteriological instrument (pāpa-kṣaya/tāraṇa).
No specific named form (svarūpa) of Śiva or Gaurī is foregrounded in the sampled content; the chapter is primarily a prescriptive dharma-ritual unit focused on dāna, with divine reference mediated through Agni and the devatā economy rather than iconographic Śaiva forms.