Shloka 2

Śiva–Arjuna Yuddha and the Subjugation of Pride (Śiva-parīkṣā)

Devanagari script

गणैश्च विविधैस्तीक्ष्णैरायुधैस्तं न्यपीडयत् । तैस्तदा पीडितः पार्थः सस्मार स्वामिनं शिवम्

Transliteration

gaṇaiśca vividhaistīkṣṇairāyudhaistaṃ nyapīḍayat | taistadā pīḍitaḥ pārthaḥ sasmāra svāminaṃ śivam

Translation

ତେବେ ବିଭିନ୍ନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆୟୁଧଧାରୀ ଗଣମାନେ ତାକୁ ଘେରି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡ଼ା ଦେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ପାର୍ଥ ସେହି କ୍ଷଣେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲା।

Word by Word

• गणैः: by the troops/attendants
• गणैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• विविधैः: various
• विविधैः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying गणैः/आयुधैः)

• तीक्ष्णैः: sharp
• तीक्ष्णैः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• आयुधैः: with weapons
• आयुधैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (pronoun)

• नि: down/fully (prefix)
• नि: Upasarga (उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग)
• Form: अव्यय; उपसर्ग (preverb) — verb-modifier with अपीडयत्

• अपीडयत्: tormented/pressed
• अपीडयत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पीड् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तैः: by them
• तैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (instrumental pronoun)

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• पीडितः: tormented
• पीडितः: Karta (कर्ता; of सस्मार)
• Type: Adjective
• Root: पीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक; पीड् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पार्थः)

• पार्थः: Pārtha (Arjuna)
• पार्थः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सस्मार: remembered
• सस्मार: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• स्वामिनम्: the lord/master
• स्वामिनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; स्वामिनम् इति विशेष्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Paśupatinātha

Characters & Entities

• Shiva
• Ganas
• Partha (Arjuna)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches śaraṇāgati (taking refuge): when worldly力量 and fear intensify, the devotee turns inward to remember Pati—Lord Śiva—whose grace removes bondage and steadies the mind.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Remembering “svāminam śivam” points to Saguna-upāsanā—personal devotion to Śiva as the protective Lord; such remembrance is the inner core of Linga worship, where the devotee centers awareness on Śiva’s presence beyond fear.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Smaraṇa and japa: in distress, repeat the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) with focused remembrance of Śiva; this is the immediate sādhana implied by “sasmāra śivam.”