देवस्तुतिवर्णनम् (Deva-stuti-varṇana) — “Description of the Gods’ Hymn/Praise”

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एतच्छुत्वा तु सर्वेषां देवादीनां वचो हरः । अंगीचकार सुप्रीत्या शरण्यो भक्तवत्सलः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଦେବମାନେ ଆଦିଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି, ଶରଣଦାତା ଓ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ହର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତିରେ ସହର୍ଷ ଅଙ୍ଗୀକାର କଲେ।

Verse 2

एतस्मिन्नंतरे देवी पुत्राभ्यां संयुता शिवा । आजगाम मुने तत्र यत्र देवान्वितो हरः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ହେ ମୁନେ, ଦେବୀ ଶିବା ନିଜ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ସହିତ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ହର (ଭଗବାନ ଶିବ) ଥିଲେ।

Verse 3

अथागतां शिवां दृष्ट्वा सर्वे विष्ण्वादयो द्रुतम् । प्रणेमुरतिनम्रास्ते विस्मिता गतसंभ्रमाः

ତାପରେ ଶିବା ଦେବୀଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନମ୍ର, ବିସ୍ମିତ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସମ୍ଭ୍ରମ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।

Verse 4

प्रोचुर्जयेति सद्वाक्यं मुने सर्वे सुलक्षणम् । तूष्णीमासन्नजानंतस्तदागमनकारणम्

ହେ ମୁନି! ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରିଲେ—“ଜୟ! ଜୟ!”—କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ ନ ଜାଣି ପରେ ନୀରବ ହେଲେ।

Verse 5

अथ सर्वैः स्तुता देवैर्देव्यद्भुतकुतूहला । उवाच स्वामिनं प्रीत्या नानालीलाविशारदम्

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତା ଦେବୀ, ଅଦ୍ଭୁତ କୁତୂହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପ୍ରୀତିରେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ—ନାନା ଲୀଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ—ଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 6

देव्युवाच । क्रीडमानं विभो पश्य षण्मुखं रविसंनिभम् । पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठ भूषितं भूषणैर्वरैः

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ବିଭୋ! କ୍ରୀଡାରତ ଏହି ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ପୁତ୍ରବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ।

Verse 7

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवस्तुतिवर्णनं नाम सप्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡରେ ‘ଦେବସ୍ତୁତିବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 8

न सस्मारागतान्दैत्यान्निजतेजोनिपीडितान् । स्कंदमालिंग्य चाघ्राय मुगोदाति महेश्वरः

ନିଜ ଦିବ୍ୟ ତେଜର ପ୍ରଚଣ୍ଡତାରେ ଆବୃତ ମହେଶ୍ୱର ଆସୁଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କଲେ ନାହିଁ। ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କ ଶିର ଘ୍ରାଣ କରି ସେ ମୌନ ହେଲେ।

Verse 9

जगदम्बाथ तत्रैव संमंत्र्य प्रभुणा च सा । स्थित्वा किञ्चित्समुत्तस्थौ नानालीलाविशारदा

ତାପରେ ଜଗଦମ୍ବା ସେଠାରେ ହିଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି କିଛିକ୍ଷଣ ରହିଲେ; ନାନା ଲୀଳାରେ ପାରଦର୍ଶିନୀ ସେ ଦେବୀ ପୁନଃ ଉଠିଲେ।

Verse 10

ततस्सनंदी सह षण्मुखेन तया च सार्द्धं गिरिराजपुत्र्या । विवेश शम्भुर्भवनं सुलीलः सुरैस्समस्तैरभिवंद्यमानः

ତାପରେ ଶମ୍ଭୁ ନନ୍ଦୀ, ଷଣ୍ମୁଖ ଓ ଗିରିରାଜକନ୍ୟା (ପାର୍ବତୀ) ସହ ସୁଲୀଳ ଭାବେ ନିଜ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଅଭିବନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ।

Verse 11

द्वारस्य पार्श्वतः तस्थुर्देवदेवस्य धीमतः । तेऽथ देवा महाव्यग्रा विमनस्का मुनेऽखिलः

ସେମାନେ ସେଇ ଧୀମାନ ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ। ତାପରେ, ହେ ମୁନି, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ଓ ମନରେ ନିରୁତ୍ସାହ ହେଲେ।

Verse 12

किं कर्तव्यं क्व गंतव्यं कः स्यादस्मत्सुखप्रदः । किं तु किंत्विति संजातं हा हताः स्मेति वादिनम्

“କଣ କରିବା ଉଚିତ? କେଉଁଠାକୁ ଯିବା? ଆମକୁ କଳ୍ୟାଣ ଓ ସୁଖ ଦେବା ଲୋକ କିଏ?”—ଏଭଳି ଭ୍ରମରେ ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ‘କିନ୍ତୁ କଣ? କଣ ହେଲା?’ ବୋଲି କହୁଥିଲେ ଏବଂ ବିଲାପ କରି, “ହାୟ, ଆମେ ନିହତ ହେଲୁ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।

Verse 13

अन्योन्यं प्रेक्ष्य शक्राद्या बभूवुश्चातिविह्वलाः । प्रोचुर्विकलवाक्यं ते धिक्कुर्वन्तो निजं विधिम्

ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ। ଭଙ୍ଗା-ଭଙ୍ଗା କଥାରେ ସେମାନେ କହି, ନିଜ ନୀତି ଓ ଉପାୟକୁ ଧିକ୍କାର କଲେ।

Verse 14

पापा वयमिहेत्यन्ये ह्यभाग्याश्चेति चापरे । ते भाग्यवंतो दैत्येन्द्रा इति चान्येऽब्रुवन् सुराः

କେତେକ ଦେବ କହିଲେ—“ଆମେ ଏଠାରେ ପାପୀ”; ଅନ୍ୟେ କହିଲେ—“ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଭାଗା।” ପୁଣି ଅନ୍ୟ ସୁରମାନେ କହିଲେ—“ସେଇ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରମାନେ ହିଁ ସତ୍ୟ ଭାଗ୍ୟବାନ।”

Verse 15

तस्मिन्नेवांतरे तेषां श्रुत्वा शब्दाननेकशः । कुंभोदरो महातेजा दंडेनाताडयत्सुरान्

ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେମାନଙ୍କର ନାନା ପ୍ରକାର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ମହାତେଜସ୍ବୀ କୁମ୍ଭୋଦର ଦଣ୍ଡଦ୍ୱାରା ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 16

दुद्रुवुस्ते भयाविष्टा देवा हाहेति वादिनः । अपतन्मुनयश्चान्ये विह्वलत्वं बभूव ह

ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ସେ ଦେବମାନେ “ହାୟ! ହାୟ!” ବୋଲି ଆର୍ତ୍ତନାଦ କରି ପଳାଇଗଲେ। ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ।

Verse 17

इन्द्रस्तु विकलोतीव जानुभ्यामवनीं गतः । अन्ये देवर्षयोतीव विकलाः पतिता भुवि

ଇନ୍ଦ୍ର ଯେନେ ଅପାଙ୍ଗ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ, ଘୁଁଡି ଭରି ପୃଥିବୀରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ। ଅନ୍ୟ ଦେବ ଓ ଦେବର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

Verse 18

सर्वे मिलित्वा मुनयस्सुराश्च सममाकुलाः । संगता विधिहर्योस्तु समीपं मित्रचेतसोः

ତାପରେ ସମସ୍ତ ମୁନି ଓ ଦେବମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ସମଭାବେ ଆକୁଳ ହୋଇ, ପରସ୍ପର ମିତ୍ରଚିତ୍ତ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲେ।

Verse 19

अहो विधिबलं चैतन्मुनयः कश्यपादयः । वदंति स्म तदा सर्वे हरि लोकभयापदम्

“ଆହୋ! ଏହା ତ ବିଧି (ନିୟତି)ର ପ୍ରବଳ ବଳ।” ତେବେ କଶ୍ୟପ ଆଦି ସମସ୍ତ ମୁନି, ଲୋକମାନଙ୍କ ଭୟସଙ୍କଟରେ ଆଶ୍ରୟ ହୋଇଥିବା ହରିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଏକସାଥି କହିଲେ।

Verse 20

अभाग्यान्न समाप्तं तु कार्यमित्यपरे द्विजाः । कस्माद्विघ्नमिदं जातमित्यन्ये ह्यति विस्मिताः

କିଛି ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ—“ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ।” ଅନ୍ୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ—“ଏହି ବିଘ୍ନ କେଉଁଠୁ ଜନ୍ମିଲା?”

Verse 21

इत्येवं वचनं श्रुत्वा कश्यपाद्युदितं मुने । आश्वासयन्मुनीन्देवान् हरिर्वाक्यमुपाददे

ହେ ମୁନେ, କଶ୍ୟପ ଆଦିଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହିପରି ବଚନ ଶୁଣି, ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ତେବେ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 22

विष्णुरुवाच । हे देवा मुनयस्सर्वे मद्वचः शृणुतादरात् । किमर्थं दुःखमापन्ना दुखं तु त्यजताखिलम्

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ଦେବମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ, ମୋ ବଚନ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣ। କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛ? ଏହି ସମସ୍ତ ଶୋକକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କର।

Verse 23

महदाराधनं देवा न सुसाध्यं विचार्य्यताम् । महदाराधने पूर्वं भवेद्दुःखमिति श्रुतम् । विज्ञाय दृढतां देवाः प्रसन्नो भवति ध्रुवम्

ହେ ଦେବମାନେ, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କର—ମହା ଆରାଧନା ସହଜରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ। ପରମ୍ପରାରେ ଶୁଣାଯାଏ, ଏମିତି ମହାରାଧନା ପୂର୍ବରୁ ଦୁଃଖ ଆସେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁ ଦୃଢତା ଜାଣିଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 24

शिवस्सर्वगणायक्षस्सहसा परमेश्वरः । विचार्यतां हृदा सर्वैः कथं वश्यो भवेदिति

ସମସ୍ତ ଗଣ ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ସହ ପରମେଶ୍ୱର ଶିବ ହଠାତ୍ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ହୃଦୟରେ ବିଚାର କର—କେଉଁ ଉପାୟରେ ସେ ବଶ ହେବେ?

Verse 25

प्रणवं पूर्वमुच्चार्य्य नमः पश्चादुदाहरेत् । शिवायेति ततः पश्चाच्छुभद्वयमतः परम्

ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ପରେ ‘ନମଃ’ କହ। ତାପରେ ‘ଶିବାୟ’ କହି, ଶେଷରେ ଦୁଇଟି ଶୁଭ ଅକ୍ଷର ଯୋଗ କର—ଏହିପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର ହୁଏ।

Verse 26

कुरुद्वयं ततः प्रोक्तं शिवाय च ततः पुनः । नमश्च प्रणवश्चैव मंत्रमेवं सदा बुधाः

ତାପରେ ‘କୁ-ରୁ’ ଏହି ଦୁଇ ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ପୁଣି ‘ଶିବାୟ’। ‘ନମଃ’ ଏବଂ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ସହିତ—ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସଦା ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏହି ରୂପରେ କହନ୍ତି।

Verse 27

अवर्तध्वं पुनर्यूयं यदि शंभुकृते तदा । कोटिमेकं तथा जप्त्वा शिवः कार्यं करिष्यति

ଯଦି ଏହା ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ହୁଏ, ତେବେ ତୁମେ ପୁଣି ଫେରିଆସ। ତାପରେ ଏକ କୋଟି ଜପ କଲେ ଶିବ କାର୍ଯ୍ୟ ସିદ્ધ କରିବେ।

Verse 28

इत्युक्ते च तदा तेन हरिणा प्रभविष्णुना । तथा देवाः पुनश्चक्रुर्हरस्याराधनं मुने

ତେବେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହରି ବିଷ୍ଣୁ ଏପରି କହିଲେ, ହେ ମୁନି, ଦେବମାନେ ପୁନର୍ବାର ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 29

संजजाप हरिश्चापि सविधिश्शिवमानसः । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं मुनीनां च विशेषतः

ତେବେ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ, ମନକୁ ଶିବରେ ଲୀନ କରି, ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ମୁନିମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଜପ କଲେ।

Verse 30

मुहुः शिवेति भाषंतो देवा धैर्यसमन्विताः । कोटिसंख्यं तदा कृत्वा स्थितास्ते मुनिसत्तम

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନେ ଧୈର୍ୟସମନ୍ୱିତ ହୋଇ ବାରମ୍ବାର “ଶିବ! ଶିବ!” ବୋଲି କହିଲେ; ପରେ କୋଟିସଂଖ୍ୟାର ଦଳ ଗଢ଼ି ଦୃଢ଼ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 31

एतस्मिन्नंतरे साक्षाच्छिवः प्रादुरभूत्स्वयम् । यथोक्तेन स्वरूपेण वचनं चेदमब्रवीत्

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ। ପୂର୍ବୋକ୍ତ ସ୍ୱରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 32

श्रीशिव उवाच । हे हरे हे विधे देवा मुनयश्च शुभव्रताः । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूत जयेनानेन चेप्सितम्

ଶ୍ରୀଶିବ କହିଲେ— “ହେ ହରି, ହେ ବିଧାତା, ହେ ଦେବମାନେ ଓ ଶୁଭବ୍ରତ ମୁନିମାନେ! ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ବର ମାଗ; ଏହି ଜୟ ଦ୍ୱାରା ଇପ୍ସିତ ଫଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କର।”

Verse 33

देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश जगदीश्वर शंकर । सुरान् विज्ञाय विकलान् हन्यंतां त्रिपुराणि च

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ, ଜଗଦୀଶ୍ୱର ଶଙ୍କର! ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଆମେ ଦେବମାନେ ଅସହାୟ ଓ ପୀଡିତ ହୋଇଛୁ ବୋଲି ଜାଣି, ତ୍ରିପୁରର ତିନି ପୁରକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତୁ।

Verse 34

रक्षास्मान्परमेशान दीनबंधो कृपाकर । त्वयैव रक्षिता देवास्सदापद्भ्यो मुहुर्मुहुः

ହେ ପରମେଶାନ, ହେ ଦୀନବନ୍ଧୁ, ହେ କୃପାକର! ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; କାରଣ ପୁନଃପୁନଃ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ସଦା ଆପଦା ଓ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛନ୍ତି।

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तं वचनं तेषां श्रुत्वा सहरिवेधसाम् । विहस्यांतस्तदा ब्रह्मन्महेशः पुनरब्रवीत्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହରି ଓ ବେଧସ (ବ୍ରହ୍ମା) ସହିତ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହେଶ ଅନ୍ତରେ ହସି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁନର୍ବାର କଥା କହିଲେ।

Verse 36

महेश उवाच । हे हरे हे विधे देवा मुनयश्चाखिला वचः । मदीयं शृणुतादृत्य नष्टं मत्वा पुरत्रयम्

ମହେଶ କହିଲେ— ହେ ହରି, ହେ ବିଧାତା (ବ୍ରହ୍ମା), ହେ ଦେବଗଣ ଓ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ! ତ୍ରିପୁର ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି ବୋଲି ଭାବି, ମୋ ବଚନ ଆଦରରେ ଶୁଣ।

Verse 37

रथं च सारथिं दिव्यं कार्मुकं शरमुत्तमम् । पूर्वमंगीकृतं सर्वमुपपादयताचिरम्

ସେ ବିଳମ୍ବ ନକରି ରଥ, ଦିବ୍ୟ ସାରଥି, ଧନୁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ—ପୂର୍ବରୁ ଅଙ୍ଗୀକୃତ ସମସ୍ତ—ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଯୋଗାଇଦେଲେ।

Verse 38

हे विष्णो हे विधे त्वं हि त्रिलोकाधिपतिर्ध्रुवम् । सर्वसम्राट्प्रकारं मे कर्तुमर्हसि यत्नतः

ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ହେ ବିଧେ (ବ୍ରହ୍ମା)! ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ତ୍ରିଲୋକର ଧ୍ରୁବ ଅଧିପତି; ତେଣୁ ଯତ୍ନକରି ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବସମ୍ରାଟ୍ ପଦର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକାର ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 39

नष्टं पुरत्रयं मत्वा देवसाहाय्यमित्युत । करिष्यथः प्रयत्नेनाधिकृतौ सर्गपालने

ତ୍ରିପୁର ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି ବୋଲି ଭାବି ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ; କାରଣ ସୃଷ୍ଟି-ପାଳନର ଶାସନରେ ତୁମେ ନିଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ଯତ୍ନରେ ତାହା ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 40

अयं मंत्रो महापुण्यो मत्प्रीतिजनकश्शुभः । भुक्तिमुक्तिप्रदस्सर्वकामदश्शैवकावह

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମହାପୁଣ୍ୟମୟ, ଶୁଭ ଓ ମୋ ପ୍ରୀତି ଜନକ। ଏହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇ, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରି, ଶୈବମାର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରାଏ।

Verse 41

धन्यो यशस्य आयुष्यः स्वर्गकामार्थिनां नृणाम् । अपवर्गो ह्यकामानां मुक्तानां भुक्तिमुक्तिदः

ଏହା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଲୋକସିଦ୍ଧି ଆକାଂକ୍ଷୀ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ୍ୟ, ଯଶଦାୟକ ଓ ଆୟୁବର୍ଦ୍ଧକ। ନିଷ୍କାମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅପବର୍ଗର ପଥ; ଏବଂ ମୁକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ପାଶଛେଦକ ପତି-ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ—ଯଥୋଚିତ ଭୋଗ ଓ ପରମମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।

Verse 42

य इमं कीर्तयेन्मंत्रं शुचिर्भूत्वा सदा नरः । शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ଯେ ନର ଶୁଚି ହୋଇ ସଦା ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ—କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ଅଥବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ—ସେ ସମସ୍ତ କାମନାର ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 43

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य शिवस्य परमात्मनः । सर्वे देवा मुदं प्रापुर्हरिर्ब्रह्माधिकं तथा

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ପରମାତ୍ମା ଶିବଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ମହାନନ୍ଦ ପାଇଲେ; ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 44

सर्वदेवमयं दिव्यं रथं परमशोभनम् । रचयामास विश्वार्थे विश्वकर्मा तदाज्ञया

ସେଇ ଆଜ୍ଞାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ବିଶ୍ୱହିତାର୍ଥେ ସର୍ବଦେବମୟ, ଦିବ୍ୟ ଓ ପରମଶୋଭନ ରଥ ରଚିଲେ।