शङ्खचूडस्य मायायुद्धं तथा माहेश्वरास्त्रप्रभावः | Śaṅkhacūḍa’s Māyā-Warfare and the Power of the Māheśvara Astra
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଯୁଦ୍ଧବୃତ୍ତାନ୍ତ ବାହ୍ୟ ସଂଘର୍ଷରୁ ଶକ୍ତି-ତତ୍ତ୍ୱର ଗଭୀର ଚିନ୍ତନକୁ ମୁହାଁ ଦିଏ। ନିଜ ସେନା ଧ୍ୱଂସ ଦେଖି ଦାନବାଧିପ ଶଙ୍ଖଚୂଡ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶିବଙ୍କୁ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରେ ଏବଂ ରଣଭୂମିରେ ଅଟୁଟ ରହିବାକୁ ଘୋଷଣା କରେ। ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଇଯାଇ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା ଓ ବର୍ଷା ପରି ଶରବୃଷ୍ଟି କରେ। ପରେ ସେ ଗୁପ୍ତ, ଭୟଜନକ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବୋଧ ଅନେକ ରୂପର ମାୟା ପ୍ରୟୋଗ କରେ। ଶିବ ସେହି ମାୟିକ ପ୍ରପଞ୍ଚକୁ ଦେଖି ଲୀଳାଭାବେ ସର୍ବମାୟାନାଶକ, ପରମ ଦୀପ୍ତିମାନ ମାହେଶ୍ୱରାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ଶିବତେଜରେ ଦାନବର ମାୟା ତୁରନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼େ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରବଳ ଥିବା ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଶିବ ଶୂଳ ଧାରଣ କରି ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଆଘାତକୁ ଆଗୁଆଁ ହେବାବେଳେ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ସଂଯମ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରେ—ଶିବ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଜଗତକୁ ମଧ୍ୟ ସଂହାର କରିପାରନ୍ତି; ଏକ ଦାନବବଧ କ୍ଷମତାର ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ, ନିୟତ କାଳ ଓ ଧର୍ମବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିଷୟ। ଏହିପରି ମାୟା ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଶର୍ତ୍ତାଧୀନ, କିନ୍ତୁ ଶିବଙ୍କ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ପରମ ବୋଲି ଅଧ୍ୟାୟ ପ୍ରତିପାଦନ କରେ।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । स्वबलं निहतं दृष्ट्वा मुख्यं बहुतरं ततः । तथा वीरान् प्राणसमान् चुकोपातीव दानवः
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ନିଜ ସେନା, ବିଶେଷକରି ମୁଖ୍ୟ ଓ ଅନେକ ଯୋଦ୍ଧା ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଏବଂ ପ୍ରାଣସମାନ ପ୍ରିୟ ବୀରମାନେ ମଧ୍ୟ ହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ସେ ଦାନବ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା।
Verse 2
उवाच वचनं शंभुं तिष्ठाम्याजौ स्थिरो भव । किमेतैर्निहतैर्मेद्य संमुखे समरं कुरु
ସେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ କହିଲା—“ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦାଁଡ଼ିଛି; ଆପଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ରୁହନ୍ତୁ। ଏହି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ହତ କରି କ’ଣ ଲାଭ? ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ।”
Verse 3
इत्युक्त्वा दानवेन्द्रोसौ सन्नद्धस्समरे मुने । अगच्छन्निश्चयं कृत्वाऽभिमुखं शंकरस्य च
ହେ ମୁନି, ଏଭଳି କହି ସେ ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସନ୍ନଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଶଙ୍କରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।
Verse 4
दिव्यान्यस्त्राणि चिक्षेप महारुद्राय दानवः । चकार शरवृष्टिञ्च तोयवृष्टिं यथा घनः
ଦାନବ ମହାରୁଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲା; ଏବଂ ମହାରୁଦ୍ର ଘନ ଯେପରି ବର୍ଷା ଝରାଏ, ସେପରି ବାଣବୃଷ୍ଟି କଲେ।
Verse 5
मायाश्चकार विविधा अदृश्या भयदर्शिताः । अप्रतर्क्याः सुरगणैर्निखिलैरपिः सत्तमैः
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାୟା କଲା—ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେଖାଉଥିବା; ଯାହା ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁରଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରତର୍କ୍ୟ ଥିଲା।
Verse 6
ता दृष्ट्वा शंकरस्तत्र चिक्षे पास्त्रं च लीलया । माहेश्वरं महादिव्यं सर्वमायाविनाशनम्
ସେମାନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଦେଖି ଶଙ୍କର ଲୀଳାଭାବେ ମହାଦିବ୍ୟ, ସର୍ବମାୟାବିନାଶକ ମାହେଶ୍ୱର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
Verse 7
तेजसा तस्य तन्माया नष्टाश्चासन् द्रुतं तदा । दिव्यान्यस्त्राणि तान्येव निस्तेजांस्यभवन्नपि
ତାଙ୍କ ତେଜରେ ସେହି କ୍ଷଣେ ସେମାନଙ୍କ ମାୟା ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଲା; ଏବଂ ସେହି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ତେଜହୀନ ହୋଇଗଲେ।
Verse 8
अथ युद्धे महेशानस्तद्वधाय महाबलः । शूलं जग्राह सहसा दुर्निवार्यं सुतेजसाम्
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧମଧ୍ୟରେ ମହାବଳୀ ମହେଶାନ ତାହାକୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ସହସା ଶୂଳ ଧରିଲେ—ଅତିତେଜସ୍ବୀ, ଅଦମ୍ୟ।
Verse 9
तदैव तन्निषेद्धुं च वाग्बभूवाशरीरिणी । क्षिप शूलं न चेदानीं प्रार्थनां शृणु शंकर
ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ଉଠିଲା—“ହେ ଶଙ୍କର, ଏବେ ଶୂଳ ଛାଡ଼ନି; ମୋ ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣ।”
Verse 10
सर्वथा त्वं समर्थो हि क्षणाद् ब्रह्माण्डनाशने । किमेकदानवस्येश शङ्खचूडस्य सांप्रतम्
ଆପଣ ସର୍ବଥା ସମର୍ଥ; କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରିପାରନ୍ତି। ହେ ଈଶ୍ୱର, ତେବେ ଏହି ଏକ ଦାନବ—ଶଙ୍ଖଚୂଡ—ବର୍ତ୍ତମାନ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ?
Verse 11
तथापि वेदमर्यादा न नाश्या स्वामिना त्वया । तां शृणुष्व महादेव सफलं कुरु सत्यतः
ତଥାପି, ହେ ସ୍ୱାମୀ, ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବେଦ‑ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଂଘିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ହେ ମହାଦେବ, ସେହି ବୈଦିକ ବିଧି ଶୁଣି ସତ୍ୟତଃ ତାହାକୁ ଫଳବତୀ କରନ୍ତୁ।
Verse 12
यावदस्य करेऽत्युग्रं कवचं परमं हरेः । यावत्सतीत्वमस्त्येव सत्या अस्य हि योषितः
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାର ହାତରେ ହରିଙ୍କ ଅତ୍ୟୁଗ୍ର, ପରମ କବଚ ରହିଛି, ଏବଂ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାର ସତ୍ୟା ପତ୍ନୀର ସତୀତ୍ୱ ଅଟୁଟ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପରାଜିତ ହେବ ନାହିଁ।
Verse 13
तावदस्य जरामृत्युश्शंखचूडस्य शंकर । नास्तीत्यवितथं नाथ विधेहि ब्रह्मणो वचः
ହେ ଶଙ୍କର, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଶଙ୍ଖଚୂଡ ପାଇଁ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ। ହେ ନାଥ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନ ଅମିଥ୍ୟା ରହୁ—ସେପରି ବିଧାନ କରନ୍ତୁ।
Verse 14
इत्याकर्ण्य नभोवाणीं तथेत्युक्ते हरे तदा । हरेच्छयागतो विष्णुस्तं दिदेश सतां गतिः
ନଭୋବାଣୀ ଶୁଣି ହରି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହିଲେ। ପରେ ହରିଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆସିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ତାହାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ସତ୍ଜନଙ୍କ ଶରଣ ଓ ଗତି।
Verse 15
वृद्धब्राह्मणवेषेण विष्णुर्मायाविनां वरः । शङ्खचूडोपकंठं च गत्वोवाच स तं तदा
ମାୟାବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣର ବେଶ ଧାରଣ କଲେ; ଶଙ୍ଖଚୂଡଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେହି କ୍ଷଣେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 16
वृद्धब्राह्मण उवाच । देहि भिक्षां दानवेन्द्र मह्यं प्राप्ताय सांप्रतम्
ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—“ହେ ଦାନବେନ୍ଦ୍ର, ମୋତେ ଏବେ ଭିକ୍ଷା ଦିଅ; ମୁଁ ଏହି ସମୟରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।”
Verse 17
नेदानीं कथयिष्यामि प्रकटं दीनवत्सलम् । पश्चात्त्वां कथयिष्यामि पुनस्सत्यं करिष्यसि
ଏବେ ନୁହେଁ; ଦୀନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣାମୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସତ୍ୟକୁ ମୁଁ ପ୍ରକଟ ଭାବେ କହିବି। ପରେ ତୁମକୁ ଆଉ କହିବି—ତେବେ ତୁମେ ପୁଣି ସତ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିବ।
Verse 18
ओमित्युवाच राजेन्द्रः प्रसन्नवदनेक्षणः । कवचार्थी जनश्चाहमित्युवाचेति सच्छलात्
ପ୍ରସନ୍ନ ମୁହଁ ଓ ସୌମ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ସହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—“ଓଁ।” ପରେ ଚତୁର ଛଳ ନିମିତ୍ତରେ ଯୋଗ କଲେ—“ମୁଁ ମଧ୍ୟ କବଚାର୍ଥୀ; ରକ୍ଷାକବଚ ମାଗିବାକୁ ଆସିଛି।”
Verse 19
तच्छ्रुत्वा दानवेन्द्रोसौ ब्रह्मण्यः सत्यवाग्विभुः । तद्ददौ कवचं दिव्यं विप्राय प्राणसंमतम्
ଏହା ଶୁଣି ଦାନବେନ୍ଦ୍ର—ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପ୍ରବଳ—ସେଇ ବିପ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାଣସମ ପ୍ରିୟ ଦିବ୍ୟ କବଚ ଦାନ କଲେ।
Verse 20
मायायेत्थं तु कवचं तस्माज्जग्राह वै हरिः । शङ्खचूडस्य रूपेण जगाम तुलसीं प्रति
ଏଭଳି ମାୟାଦ୍ୱାରା ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ତାହାଠାରୁ ସେଇ କବଚ ନେଲେ; ଶଙ୍ଖଚୂଡର ରୂପ ଧାରଣ କରି ତୁଳସୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
Verse 21
गत्वा तत्र हरिस्तस्या योनौ मायाविशारदः । वीर्याधानं चकाराशु देवकार्यार्थमीश्वरः
ସେଠାକୁ ଯାଇ ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହରି, ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପ୍ରଭୁ ହୋଇ, ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ଗର୍ଭେ ବୀଜସ୍ଥାପନ କଲେ।
Verse 22
एतस्मिन्नंतरे शंभुमीरयन् स्ववचः प्रभुः । शंखचूडवधार्थाय शूलं जग्राह प्रज्वलत्
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁ ନିଜ ନିଶ୍ଚୟବାଣୀ ଘୋଷଣା କରି, ଶଙ୍ଖଚୂଡବଧ ପାଇଁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଲେ।
Verse 23
तच्छूलं विजयं नाम शङ्करस्य परमात्मनः । सञ्चकाशे दिशस्सर्वा रोदसी संप्रकाशयन्
ସେଇ ତ୍ରିଶୂଳ ‘ବିଜୟ’ ନାମରେ ପରିଚିତ, ପରମାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କର; ତାହା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରି ଆକାଶ-ପୃଥିବୀ ଦୁହିଁକୁ ଦୀପ୍ତ କଲା।
Verse 24
कोटिमध्याह्नमार्तंडप्रलयाग्निशिखोपमम् । दुर्निवार्यं च दुर्द्धर्षमव्यर्थं वैरिघातकम्
ତାହା କୋଟି ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତ, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନିର ଶିଖା ସଦୃଶ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଥିଲା। ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ, ଅଦମ୍ୟ; କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ନ ହୋଇ ଶତ୍ରୁକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘାତ କରୁଥିଲା।
Verse 25
तेजसां चक्रमत्युग्रं सर्वशस्त्रास्त्रसायकम् । सुरासुराणां सर्वेषां दुस्सहं च भयंकरम्
ତାହା ତେଜର ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ଚକ୍ର—ଯେନ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣ ନିଜେ ତାହା। ଦେବ-ଅସୁର ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ଅସହ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
Verse 26
संहर्तुं सर्वब्रह्माडमवलंब्य च लीलया । संस्थितं परमं तत्र एकत्रीभूय विज्वलत्
ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ପରମତତ୍ତ୍ୱ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଧାରଣ କଲା; ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଏକ ପିଣ୍ଡ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା।
Verse 27
धनुस्सहस्रं दीर्घेण प्रस्थेन शतहस्तकम् । जीवब्रह्मास्वरूपं च नित्यरूपमनिर्मितम्
ତାହାର ଦୀର୍ଘତା ସହସ୍ର ଧନୁଷ ପରିମାଣ, ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥ ଶତ ହସ୍ତ ପରିମାଣ ଥିଲା। ତାହା ଜୀବ-ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ; ନିତ୍ୟ ଓ ଅନିର୍ମିତ ରୂପ ଥିଲା।
Verse 28
विभ्रमद् व्योम्नि तच्छूलं शंख चूडोपरि क्षणात् । चकार भस्म तच्छीघ्रं निपत्य शिवशासनात्
ଆକାଶରେ ଘୂରୁଥିବା ସେ ତ୍ରିଶୂଳ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଶଙ୍ଖଚୂଡ ଉପରେ ପତିତ ହେଲା; ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ଭସ୍ମ କରିଦେଲା।
Verse 29
अथ शूलं महेशस्य द्रुतमावृत्य शंकरम । ययौ विहायसा विप्रमनोयायि स्वकार्यकृत्
ତାପରେ ମହେଶଙ୍କ ଶୂଳ ଶୀଘ୍ରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଆବୃତ କରି ରକ୍ଷାଶକ୍ତି ହେଲା ଏବଂ ଆକାଶମାର୍ଗେ ଅଚଳ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ନିଜ ନିୟତ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନକୁ ଗଲା।
Verse 30
नेदुर्दुंदुभयस्स्वर्गे जगुर्गंधर्वकिन्नराः । तुष्टुवुर्मुनयो देवा ननृतुश्चाप्सरोगणाः
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ନାଦ ହେଲା; ଗନ୍ଧର୍ବ-କିନ୍ନରମାନେ ଗାନ କଲେ। ମୁନି ଓ ଦେବମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାଗଣ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
Verse 31
बभूव पुष्पवृष्टिश्च शिवस्योपरि संततम् । प्रशशंस हरिर्ब्रह्मा शक्राद्या मुनयस्तथा
ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ନିରନ୍ତର ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା। ହରି (ବିଷ୍ଣୁ), ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବଗଣ ଓ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
Verse 32
शंखचूडो दानवेन्द्रः शिवस्य कृपया तदा । शाप मुक्तो बभूवाथ पूर्वरूपमवाप ह
ତେବେ ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ଶଙ୍ଖଚୂଡ ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ଶାପମୁକ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ନିଜ ପୂର୍ବ (ମୂଳ) ରୂପକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
Verse 33
अस्थिभिश्शंखचूडस्य शंखजातिर्बभूव ह । प्रशस्तं शंखतोयं च सर्वेषां शंकरं विना
ଶଙ୍ଖଚୂଡଙ୍କ ଅସ୍ଥିରୁ ଶଙ୍ଖଜାତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଶଙ୍ଖର ଜଳ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ, କିନ୍ତୁ ଶଙ୍କର (ଶିବ) ବିନା ତାହା ସତ୍ୟ ହିତକର ଓ ଶରଣଦାତା ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।
Verse 34
विशेषेण हरेर्लक्ष्म्याः शंखतोयं महाप्रियम् । संबंधिनां च तस्यापि न हरस्य महामुने
ହେ ମହାମୁନେ! ଶଙ୍ଖଜଳ ବିଶେଷତଃ ହରି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ; ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ, କିନ୍ତୁ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ତେତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
Verse 35
तमित्थं शंकरो हत्वा शिवलोकं जगाम सः । सुप्रहृष्टो वृषारूढः सोमस्कन्दगणैर्वृतः
ଏହିପରି (ଶତ୍ରୁକୁ) ବଧ କରି ଶଙ୍କର ଶିବଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରହର୍ଷିତ, ବୃଷଭାରୂଢ, ସୋମ ଓ ସ୍କନ୍ଦ ସହିତ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ଥିଲେ।
Verse 36
हरिर्जगाम वैकुंठं कृष्णस्स्ववस्थो बभूव ह । सुरास्स्वविषयं प्रापुः परमानन्दसंयुताः
ହରି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ, କୃଷ୍ଣ ନିଜ ସ୍ୱସ୍ଥିତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଦେବମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ପରମାନନ୍ଦରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
Verse 37
जगत्स्वास्थ्यमतीवाप सर्वनिर्विघ्नमापकम् । निर्मलं चाभवद्व्योम क्षितिस्सर्वा सुमंगला
ତେବେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା। ଆକାଶ ନିର୍ମଳ ହେଲା ଏବଂ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ସୁମଙ୍ଗଳମୟ ହେଲା।
Verse 38
इति प्रोक्तं महेशस्य चरितं प्रमुदावहम् । सर्वदुःखहरं श्रीदं सर्वकामप्रपूरकम्
ଏପରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପବିତ୍ର ଚରିତ କଥିତ ହେଲା—ଯାହା ସର୍ବଦୁଃଖହର, ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧିଦାତା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ୍ୟ କାମନା ପୂରଣକାରୀ।
Verse 39
धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वविघ्ननिवारणम् । भुक्तिदं मुक्तिदं चैव सर्वकामफलप्रदम्
ଏହା ପରମ ଧନ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ; ଯଶ ଓ ଆୟୁ ବଢ଼ାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ନିବାରଣ କରେ। ଏହା ଭୋଗ ମଧ୍ୟ ଦେଏ, ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ୍ୟ କାମନାର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।
Verse 40
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखडे शंखचूडवधोपाख्यानं नाम चत्वारिंशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡରେ ‘ଶଙ୍ଖଚୂଡବଧୋପାଖ୍ୟାନ’ ନାମକ ଚାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 41
धनं धान्यं सुतं सौख्यं लभेतात्र न संशयः । सर्वान्कामानवाप्नोति शिवभक्तिं विशेषतः
ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏହାଦ୍ୱାରା ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ସନ୍ତାନ ଓ ସୁଖ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଶ୍ରୀଶିବଭକ୍ତିର ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଭ କରେ।
Verse 42
इदमाख्यानमतुलं सर्वोपद्रवनाशनम् । परमज्ञानजननं शिवभक्तिविवर्द्धनम्
ଏହି ଅତୁଲ୍ୟ ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନ ସମସ୍ତ ଉପଦ୍ରବ ଓ ବିପଦକୁ ନାଶ କରେ; ଏହା ପରମ ଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମାଏ ଏବଂ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତି ବଢ଼ାଏ।
Verse 43
ब्राह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत् । धनाढ्यो वैश्यजश्शूद्रश्शृण्वन् सत्तमतामियात्
ଏହି ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମତେଜସ୍ୱୀ ହୁଏ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟୀ ହୁଏ, ବୈଶ୍ୟ ଧନାଢ୍ୟ ହୁଏ; ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଶ୍ରବଣ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଦ୍ଗୁଣର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Frequently Asked Questions
Śaṅkhacūḍa confronts Śiva directly, unleashes divine weapons and fear-inducing māyā, and Śiva counters by deploying the Māheśvara Astra that annihilates the māyā and drains the weapons’ brilliance.
It functions as a doctrinal symbol: Śiva’s tejas is the non-derivative authority that dissolves illusion (māyā) and renders contingent powers (astras) ineffective.
Śiva’s līlā (effortless mastery), tejas (overpowering radiance), the Māheśvara Astra (universal māyā-destroyer), and the śūla as the imminent instrument of decisive destruction—tempered by a cosmic injunction to restraint.