देवपराजयः — शङ्करशरणागमनं स्कन्दकालीयुद्धं च | Devas’ Defeat, Refuge in Śaṅkara, and the Battle of Skanda and Kālī
ଅଧ୍ୟାୟ ୩୭ରେ ସନତ୍କୁମାର ଦାନବମାନଙ୍କ ହାତରେ ଦେବସେନାର ପରାଜୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଅସ୍ତ୍ରାଘାତରେ ଆହତ ଓ ଭୟାକୁଳ ଦେବମାନେ ପଳାଇଯାନ୍ତି; ପରେ ପୁଣି ଫେରି ପରମ ଶରଣ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଶଙ୍କରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ରକ୍ଷା ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଶୁଣି ଶିବ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କରୁଣାଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କର ବଳ-ତେଜ ବଢ଼ାନ୍ତି। ଶିବାଜ୍ଞାରେ ହରାତ୍ମଜ, ତାରକାନ୍ତକ ସ୍କନ୍ଦ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ବିଶାଳ ଦାନବସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତି। ସେହି ସମୟରେ କାଳୀ ରକ୍ତପାନ ଓ ଶିରଛେଦ ଭଳି ଭୟଙ୍କର କର୍ମରେ ଯୁଦ୍ଧଭୀତିକୁ ଅଧିକ ତୀବ୍ର କରନ୍ତି। ଏଭଳି ପରାଜୟ→ଶରଣାଗତି→ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିଦାନ→ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରତ୍ୟାକ୍ରମଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ଓ ବିଜୟର ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ କାରଣ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । तदा देवगणास्सर्वे दानवैश्च पराजिताः । दुद्रुवुर्भयभीताश्च शस्त्रास्त्रक्षतविग्रहाः
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ତେବେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହ ଶସ୍ତ୍ର-ଅସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ଥିଲା।
Verse 2
ते परावृत्य विश्वेशं शंकरं शरणं ययुः । त्राहि त्राहीति सर्वेशेत्यू चुर्विह्वलया गिरा
ସେମାନେ ପଛକୁ ଫେରି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ବ୍ୟାକୁଳ କଣ୍ଠରେ—“ତ୍ରାହି, ତ୍ରାହି, ହେ ସର୍ବେଶ୍ୱର! ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।
Verse 3
दृष्ट्वा पराजयं तेषां देवादीनां स शंकरः । सभयं वचनं श्रुत्वा कोपमुच्चैश्चकार ह
ଦେବମାନଙ୍କ ଆଦିଙ୍କ ପରାଜୟ ଦେଖି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଭୟଭୀତ ବଚନ ଶୁଣି, ଶଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ହେଲେ।
Verse 4
निरीक्ष्य स कृपादृष्ट्या देवेभ्यश्चाभयं ददौ । बलं च स्वगणानां वै वर्द्धयामास तेजसा
ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କୃପାଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦାନ କଲେ। ଏବଂ ନିଜ ତେଜରେ ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କର ବଳକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବଢ଼ାଇଲେ।
Verse 5
शिवाज्ञप्तस्तदा स्कन्दो दानवानां गणैस्सह । युयुधे निर्भयस्संख्ये महावीरो हरात्मजः
ସେତେବେଳେ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଦାନବ ଗଣଙ୍କ ସହ, ହରାତ୍ମଜ ମହାବୀର ସ୍କନ୍ଦ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିର୍ଭୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
Verse 6
कृत्वा क्रोधं वीरशब्दं देवो यस्तारकांतकः । अक्षौहिणीनां शतकं समरे स जघान ह
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଏବଂ ବୀର ଗର୍ଜନ କରି, ସେହି ଦିବ୍ୟ ଦେବ ତାରକାନ୍ତକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶହେ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ସଂହାର କଲେ।
Verse 7
रुधिरं पातयामास काली कमललोचना । तेषां शिरांसि संछिद्य बभक्ष सहसा च सा
କମଳ ନୟନା କାଳୀ ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ବୁହାଇଲେ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ହଠାତ୍ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
Verse 8
पपौ रक्तानि तेषां च दानवानां समं ततः । युद्धं चकार विविधं सुरदानवभीषणम्
ତା’ପରେ ସେ ସେହି ଦାନବମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କଲେ; ଏହାପରେ ସେ ଦେବ ଓ ଦାନବ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
Verse 9
शतलक्षं गजेन्द्राणां शतलक्षं नृणां तथा । समादायैकहस्तेन मुखे चिक्षेप लीलया
ଏକ ଲକ୍ଷ ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଓ ସେହିପରି ଏକ ଲକ୍ଷ ମନୁଷ୍ୟକୁ—ଏକହସ୍ତେ ସଂଗ୍ରହ କରି—ସେ ଲୀଳାରେ ନିଜ ମୁଖରେ ଛାଡ଼ିଦେଲା।
Verse 10
कबंधानां सहस्रं च सन्ननर्त रणे बहु । महान् कोलाहलो जातः क्लीबानां च भयंकरः
ରଣଭୂମିରେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର କବନ୍ଧ ନାନାପ୍ରକାରେ ଡୋଳି ଡୋଳି ନୃତ୍ୟ କଲେ। ମହା କୋଳାହଳ ହେଲା—ଭୀରୁ ଓ କାୟରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର।
Verse 11
पुनः स्कंदः प्रकुप्योच्चैः शरवर्षाञ्चकार ह । पातयामास क्षयतः कोटिशोऽसुरनायकान्
ତାପରେ ସ୍କନ୍ଦ ପୁନଃ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ମହା ଶରବର୍ଷା କଲେ; କ୍ଷୟ ସାଧି କୋଟି କୋଟି ଅସୁରନାୟକଙ୍କୁ ପତିତ କରାଇଲେ।
Verse 12
दानवाः शरजालेन स्कन्दस्य क्षतविग्रहाः । भीताः प्रदुद्रुवुस्सर्वे शेषा मरणतस्तदा
ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଶରଜାଳରେ ଦେହ ଆହତ ହୋଇ ଦାନବମାନେ ଭୀତ ହେଲେ; ଯେ ଶେଷ ଥିଲେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେତେବେଳେ ମୃତ୍ୟୁଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।
Verse 13
वृषपर्वा विप्रचित्तिर्दंडश्चापि विकंपनः । स्कंदेन युयुधुस्सार्द्धं तेन सर्वे क्रमेण च
ବୃଷପର୍ବା, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ବିକମ୍ପନ—ଏ ସମସ୍ତେ କ୍ରମକ୍ରମେ ସ୍କନ୍ଦ (କାର୍ତ୍ତିକେୟ) ସହ ଏକତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
Verse 14
महामारी च युयुधे न बभूव पराङ्मुखी । बभूवुस्ते क्षतांगाश्च स्कंदशक्तिप्रपीडिताः
ମହାମାରୀ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କଲା; ସେ କେବେ ପଛକୁ ଫେରିଲା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପୀଡିତ ସେ ଯୋଧାମାନେ ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗରେ ଆହତ ହେଲେ।
Verse 15
महामारीस्कंदयोश्च विजयोभूत्तदा मुने । नेदुर्दुंदुभयस्स्वर्गे पुष्पवृष्टिः पपात ह
ହେ ମୁନି, ସେତେବେଳେ ମହାମାରୀ ଓ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ବିଜୟ ହେଲା। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ନିନାଦିଲା, ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା।
Verse 16
स्कंदस्य समरं दृष्ट्वा महारौद्रं तमद्भुतम् । दानवानां क्षयकरं यथाप्रकृतिकल्पकम्
ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମହାରୌଦ୍ର ସମର ଦେଖି (ସମସ୍ତେ ଦେଖିଲେ ଯେ) ତାହା ଦାନବମାନଙ୍କର କ୍ଷୟକାରକ ହେଲା ଏବଂ ପ୍ରକୃତିର ନିୟତ କ୍ରମାନୁସାରେ ଘଟିଲା।
Verse 17
महामारीकृतं तच्चोपद्रवं क्षयहेतुकम् । चुकोपातीव सहसा सनद्धोभूत्स्वयं तदा
ସେଇ ଉପଦ୍ରବ ମହାମାରୀ ପରି ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ କ୍ଷୟର ହେତୁ ହେଲା। ତେବେ ସେ, ଯେନେ ହଠାତ୍ ଭୟଙ୍କର ଝଡ଼ରେ କ୍ରୋଧିତ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନିଜ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ସନ୍ନଦ୍ଧ ହେଲା।
Verse 18
वरं विमानमारुह्य नानाशस्त्रास्त्रसंयुतम् । अभयं सर्ववीराणां नानारत्नपरिच्छदम्
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲା—ଯାହା ନାନା ଶସ୍ତ୍ର-ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଂଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ବୀରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭୟକର, ଏବଂ ନାନାରତ୍ନଜଡିତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
Verse 19
महावीरैश्शंखचूडो जगाम रथमध्यतः । धनुर्विकृष्य कर्णान्तं चकार शरवर्षणम्
ତେବେ ମହାବୀରମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ଥିବା ଶଂଖଚୂଡ ରଥମଧ୍ୟକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା; ଧନୁଷକୁ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି ସେ ଶରବର୍ଷା କଲା।
Verse 20
तस्य सा शरवृष्टिश्च दुर्निवार्य्या भयंकरी । महाघोरांधकारश्च वधस्थाने बभूव ह
ତାହାର ସେଇ ଶରବୃଷ୍ଟି ଦୁର୍ନିବାର୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ଏବଂ ବଧସ୍ଥଳରେ ମହାଘୋର ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଗଲା।
Verse 21
देवाः प्रदुद्रुवुः सर्वे येऽन्ये नन्दीश्वरादयः । एक एव कार्त्तिकेयस्तस्थौ समरमूर्द्धनि
ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଆଦି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ସମରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ କେବଳ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ।
Verse 22
पर्वतानां च सर्पाणां नागानां शाखिनां तथा । राजा चकार वृष्टिं च दुर्निवार्या भयंकरीम्
ତାପରେ ରାଜା ପର୍ବତ, ସର୍ପ, ନାଗ ଓ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିବା ପରି, ଦୁର୍ନିବାର ଭୟଙ୍କର ବୃଷ୍ଟି-ତୁଫାନ ଛାଡ଼ିଲେ।
Verse 23
तद्दृष्ट्या प्रहतः स्कन्दो बभूव शिवनन्दनः । नीहारेण च सांद्रेण संवृतौ भास्करौ यथा
ସେହି (ଦିବ୍ୟ) ଦୃଷ୍ଟିର ଆଘାତରେ ଶିବନନ୍ଦନ ସ୍କନ୍ଦ ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଗଲେ; ଯେପରି ଘନ କୁହୁଡ଼ିରେ ଦୁଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଢାକିଯାନ୍ତି।
Verse 24
नानाविधां स्वमायां च चकार मयदर्शिताम् । तां नाविदन् सुराः केपि गणाश्च मुनिसत्तम
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର କଥାନୁସାରେ ସେ ନାନାପ୍ରକାର ନିଜ ମାୟା ରଚି ପ୍ରକାଶ କଲା; କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଦେବତା ନୁହେଁ, ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସେ ମାୟାକୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
Verse 25
तदैव शङ्खचूडश्च महामायी महाबलः । शरेणैकेन दिव्येन धनुश्चिच्छेद तस्य वै
ସେହି କ୍ଷଣେ ମହାମାୟୀ ମହାବଳ ଶଙ୍ଖଚୂଡ ଏକମାତ୍ର ଦିବ୍ୟ ଶରରେ ତାହାର ଧନୁଷକୁ ଛେଦ କଲା।
Verse 26
बभंज तद्रथं दिव्यं चिच्छेद रथपीडकान् । मयूरं जर्जरीभूतं दिव्यास्त्रेण चकार सः
ସେ ସେହି ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲା, ରଥକୁ ପୀଡ଼ାଦାୟକ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କୁ ଛେଦ କଲା, ଏବଂ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ମୟୂରବାହନକୁ ଜର୍ଜର କରିଦେଲା।
Verse 27
शक्तिं चिक्षेप सूर्याभां तस्य वक्षसि घातिनीम् । मूर्च्छामवाप सहसा तत्प्रहारेण स क्षणम्
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଘାତକ ଶକ୍ତିକୁ ତାହାର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ନିକ୍ଷେପ କଲା; ସେହି ପ୍ରହାରରେ ସେ ହଠାତ୍ କ୍ଷଣମାତ୍ର ମୂର୍ଛିତ ହେଲା।
Verse 28
पुनश्च चेतनां प्राप्य कार्तिकः परवीरहा । रत्नेन्द्रसारनिर्माणमारुरोह स्ववाहनम्
ପୁନର୍ବାର ଚେତନା ପାଇ ପରବୀରହା କାର୍ତ୍ତିକେୟ ରତ୍ନାଧିପତିର ସାରରୁ ନିର୍ମିତ ନିଜ ବାହନରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
Verse 29
स्मृत्वा पादौ महेशस्य साम्बिकस्य च षण्मुखः । शस्त्रास्त्राणि गृहीत्वैव चकार रणमुल्बणम्
ମହେଶ ଓ ସାମ୍ବିକାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ସ୍ମରଣ କରି ଷଣ୍ମୁଖ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଉତ୍ତେଜିତ କଲା।
Verse 30
सर्प्पांश्च पर्वतांश्चैव वृक्षांश्च प्रस्तरांस्तथा । सर्वांश्चिच्छेद कोपेन दिव्या स्त्रेण शिवात्मजः
କ୍ରୋଧରେ ଶିବାତ୍ମଜ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସର୍ପ, ପର୍ବତ, ବୃକ୍ଷ ଓ ପାଷାଣ—ସବୁକୁ କାଟି ଚିରିଦେଲା।
Verse 31
वह्निं निवारयामास पार्जन्येन शरेण ह । रथं धनुश्च चिच्छेद शंखचूडस्य लीलया
ବର୍ଷା ଝରାଇବା ଶରଦ୍ୱାରା ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ନିବାରିଲା; ଏବଂ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ଶଂଖଚୂଡର ରଥ ଓ ଧନୁଷକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା।
Verse 32
सन्नाहं सर्ववाहांश्च किरीटं मुकुटोज्ज्वलम् । वीरशब्दं चकारासौ जगर्ज च पुनः पुनः
ସେ କବଚ ପିନ୍ଧି ସମସ୍ତ ବାହନକୁ ସଜାଇଲା; ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରୀଟ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା। ପରେ ବୀରନାଦ କରି ପୁନଃପୁନଃ ଗର୍ଜିଲା।
Verse 33
चिक्षेप शक्तिं सूर्याभां दानवेन्द्रस्य वक्षसि । तत्प्रहारेण संप्राप मूर्च्छां दीर्घतमेन च
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତିକୁ ଦାନବେନ୍ଦ୍ରର ବକ୍ଷରେ ଛାଡ଼ିଲା; ସେହି ପ୍ରହାରରେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ଅତିଦୀର୍ଘ ମୂର୍ଛାରେ ପଡ଼ିଲା।
Verse 34
मुहूर्तमात्रं तत्क्लेशं विनीय स महाबलः । चेतनां प्राप्य चोत्तस्थौ जगर्ज हरिवर्च सः
ମୁହୂର୍ତ୍ତମାତ୍ର ସେଇ କ୍ଲେଶ ସହି ସେ ମହାବଳୀ ପୁନଃ ଚେତନା ପାଇଲା। ପରେ ଉଠି ହରିସଦୃଶ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କଲା।
Verse 35
शक्त्या जघान तं चापि कार्तिकेयं महाबलम् । स पपात महीपृष्ठेऽमोघां कुर्वन्विधिप्रदाम्
ସେ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେଇ ମହାବଳୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲା। କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଭୂମିପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ିଲେ, ତଥାପି ବିଧିର ବିଧାନ ଅମୋଘ ହେବାକୁ ସେ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ।
Verse 36
काली गृहीत्वा तं क्रोडे निनाय शिवसन्निधौ । ज्ञानेन तं शिवश्चापि जीवयामास लीलया
କାଳୀ ତାଙ୍କୁ କୋଳେ ଧରି ଶିବସନ୍ନିଧିକୁ ନେଲେ। ତାପରେ ଶିବ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଲୀଳାମାତ୍ରେ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କଲେ।
Verse 37
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडवधे ससैन्यशंखचूडयुद्धवर्णनं नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡରେ, ଶଙ୍ଖଚୂଡବଧ ପ୍ରସଙ୍ଗାନ୍ତର୍ଗତ ‘ସସୈନ୍ୟ ଶଙ୍ଖଚୂଡଯୁଦ୍ଧବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 38
एतस्मिन्नंतरे वीरो वीरभद्रो महाबलः । शंखचूडेन युयुधे समरे बलशालिना
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମହାବଳୀ ବୀର ବୀରଭଦ୍ର, ବଳଶାଳୀ ଶଙ୍ଖଚୂଡ ସହ ରଣଭୂମିରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
Verse 39
ववर्ष समरेऽस्त्राणि यानियानि च दानवः । चिच्छेद लीलया वीरस्तानितानि निजैश्शरैः
ସମରରେ ଦାନବ ଯେଯେ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷାଇଲା, ସେସବୁକୁ ବୀର ନିଜ ଶରଦ୍ୱାରା ଲୀଳାମାତ୍ରେ ଛେଦ କରିଦେଲେ।
Verse 40
दिव्यान्यस्त्राणि शतशो मुमुचे दानवेश्वरः । तानि चिच्छेद तं बाणैर्वीरभद्रः प्रतापवान्
ଦାନବମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଶତଶଃ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲା; କିନ୍ତୁ ପ୍ରତାପୀ ବୀରଭଦ୍ର ତାହାକୁ ବାଣରେ ଛେଦି ତାକୁ ଶରେ ଆଘାତ କଲେ।
Verse 41
अथातीव चुकोपोच्चैश्शंखचूडः प्रतापवान् । शक्त्या जघानोरसि तं स चकंपे पपात कौ
ତାପରେ ପ୍ରତାପୀ ଶଙ୍ଖଚୂଡ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା; ସେ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ତାହାର ବକ୍ଷରେ ଆଘାତ କଲା, ଏବଂ ସେ ବୀର କମ୍ପି ରଣଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
Verse 42
क्षणेन चेतनां प्राप्य समुत्तस्थौ गणेश्वरः । जग्राह च धनुर्भूयो वीरभद्रो गणाग्रणीः
କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଚେତନା ପାଇ ଗଣେଶ୍ୱର ଉଠିଦାଁଡ଼ିଲେ; ଏବଂ ଶିବଗଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ ବୀରଭଦ୍ର ପୁନର୍ବାର ଧନୁ ଧରିଲେ।
Verse 43
एतस्मिन्नंतरे काली जगाम समरं पुनः । भक्षितुं दानवान् स्वांश्च रक्षितुं कार्तिकेच्छया
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ କାଳୀ ପୁନଃ ସମରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ—ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ, ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ।
Verse 44
वीरास्तामनुजग्मुश्च ते च नन्दीश्वरादयः । सर्वे देवाश्च गंधर्वा यक्षा रक्षांसि पन्नगाः
ସେଇ ବୀର ଅନୁଚରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଆଦିମାନେ ମଧ୍ୟ। ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ପନ୍ନଗ (ନାଗଜାତି) ମଧ୍ୟ (ସହ ଯୋଗ ଦେଲେ)।
Verse 45
वाद्यभांडाश्च बहुशश्शतशो मधुवाहकाः । पुनः समुद्यताश्चासन् वीरा उभयतोऽखिलाः
ବହୁ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟଭାଣ୍ଡ ନିନାଦିତ ହେଲା, ଏବଂ ଶତଶତ ମଧୁବାହକ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ପୁନଃ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ସମସ୍ତ ବୀର ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଉଠିଲେ।
Frequently Asked Questions
The devas, defeated by dānavas, take refuge in Śiva; Śiva grants fearlessness and empowers his forces, after which Skanda and Kālī unleash a decisive counter-offensive in the war.
The chapter encodes a Śaiva soteriology of crisis: fear and defeat culminate in śaraṇāgati; Śiva’s abhaya signifies inner stabilization, while the ensuing battle symbolizes the subjugation of chaotic forces by awakened divine power.
Skanda (as Harātmaja/Tārakāntaka) represents Śiva’s commanded martial agency, while Kālī embodies fierce śakti—terror and purification—operating to dismantle hostile forces.