देवस्तुतिः — Hymn of Praise by the Devas (Devastuti)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ ब्रह्मादयो देवा मुनयश्चाखिलास्तथा । तुष्टुवुर्देवदेवेशं वाग्भिरिष्टाभिरानताः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରି, ପ୍ରିୟ ଓ ଯଥୋଚିତ ସ୍ତୁତିବଚନରେ ଦେବଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 2

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव शरणागतवत्सल । साधुसौख्यप्रदस्त्वं हि सर्वदा भक्तदुःखहा

ଦେବମାନେ କହିଲେ— ହେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, ଶରଣାଗତବତ୍ସଳ! ଆପଣ ସଦା ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଉଥିବା ଏବଂ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା।

Verse 3

त्वं महाद्भुतसल्लीलो भक्तिगम्यो दुरासदः । दुराराध्योऽसतां नाथ प्रसन्नस्सर्वदा भव

ଆପଣ ମହାଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଲୀଳାର ନାଥ; ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଗମ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଦୁରାସଦ। ହେ ନାଥ, ଅସତ୍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣ ଦୁରାରାଧ୍ୟ; ତେଣୁ ଆମ ପ୍ରତି ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରୁହନ୍ତୁ।

Verse 4

वेदोऽपि महिमानं ते न जानाति हि तत्त्वतः । यथामति महात्मानस्सर्वे गायंति सद्यशः

ହେ ମହାଦେବ! ବେଦ ମଧ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଆପଣଙ୍କ ମହିମାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣେ ନାହିଁ। ଯେପରି ଯାହାର ମତି ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ, ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ନିଜ ନିଜ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କ ଯଶ ଗାନ କରନ୍ତି।

Verse 5

माहात्म्यमतिगूढं ते सहस्रवदनादयः । सदा गायंति सुप्रीत्या पुनंति स्वगिरं हि ते

ଆପଣଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁଢ଼। ସହସ୍ରବଦନ (ଶେଷ) ଆଦି ଦେବଗଣ ସଦା ପରମ ପ୍ରୀତିରେ ତାହା ଗାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ଉଚ୍ଚାରଣଦ୍ୱାରା ନିଜ ବାଣୀକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।

Verse 6

कृपया तव देवेश ब्रह्मज्ञानी भवेज्जडः । भक्तिगम्यस्सदा त्वं वा इति वेदा ब्रुवंति हि

ହେ ଦେବେଶ! ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ବତ୍ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ଆପଣ ସଦା କେବଳ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ—ଏହି କଥା ବେଦ କହେ।

Verse 7

त्वं वै दीनदयालुश्च सर्वत्र व्यापकस्सदा । आविर्भवसि सद्भक्त्या निर्विकारस्सतां गतिः

ଆପଣ ଦୀନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ସଦା ବ୍ୟାପକ। ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ଆପଣ ଆବିର୍ଭୂତ ହୁଅନ୍ତି; ନିର୍ବିକାର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସତ୍ଜନଙ୍କ ପରମ ଗତି ଆପଣ।

Verse 8

भक्त्यैव ते महेशान बहवस्सिद्धिमागताः । इह सर्वसुखं भुक्त्वा दुःखिता निर्विकारतः

ହେ ମହେଶାନ! କେବଳ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଅନେକେ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ ରହନ୍ତି—ସ୍ଥିର, ନିର୍ବିକାର।

Verse 9

पुरा यदुपतिर्भक्तो दाशार्हस्सिद्धिमागतः । कलावती च तत्पत्नी भक्त्यैव परमां प्रभो

ହେ ପ୍ରଭୋ! ପୁରାତନ କାଳରେ ଯଦୁପତି ଦାଶାର୍ହ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ; ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ କଳାବତୀ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଭକ୍ତିରେ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 10

तथा मित्रसहो राजा मदयंती च तत्प्रिया । भक्त्यैव तव देवेश कैवल्यं परमं ययौ

ହେ ଦେବେଶ! ସେହିପରି ରାଜା ମିତ୍ରସହ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମଦୟନ୍ତୀ—କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ—ପରମ କୈବଲ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 11

सौमिनी नाम तनया कैकेयाग्रभुवस्तथा । तव भक्त्या सुखं प्राप परं सद्योगिदुर्लभम्

କୈକେୟମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ସୌମିନୀ ନାମକ କନ୍ୟା ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପରମ ସୁଖ ପାଇଲେ; ଯାହା ସିଦ୍ଧ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସଦା ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 12

विमर्षणो नृपवरस्सप्तजन्मावधि प्रभो । भुक्त्वा भोगांश्च विविधांस्त्वद्भक्त्या प्राप सद्गतिम्

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ବିମର୍ଷଣ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଭୋଗିଲେ; ତଥାପି ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ସଦ୍ଗତି—ଶିବକୃପାରେ ମୋକ୍ଷ—ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 13

चन्द्रसेनो नृपवरस्त्वद्भक्त्या सर्वभोगभुक् । दुःखमुक्तः सुखं प्राप परमत्र परत्र च

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଚନ୍ଦ୍ରସେନ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗର ଭୋକ୍ତା ହେଲେ; ଦୁଃଖମୁକ୍ତ ହୋଇ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ପରମ ସୁଖ ପାଇଲେ।

Verse 14

गोपीपुत्रः श्रीकरस्ते भक्त्या भुक्त्वेह सद्गतिम् । परं सुखं महावीरशिष्यः प्राप परत्र वै

ଗୋପୀପୁତ୍ର ଶ୍ରୀକର, ମହାବୀରଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ସଦ୍ଗତି ଉପଭୋଗ କରି, ପରଲୋକରେ ନିଶ୍ଚୟ ପରମ ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 15

त्वं सत्यरथभूजानेर्दुःखहर्ता गतिप्रदः । धर्मगुप्तं राजपुत्रमतार्षीस्सुखिनं त्विह

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଆପଣ ସତ୍ୟରଥ-ଭୂଜାନଙ୍କ ଦୁଃଖହର୍ତ୍ତା ଓ ସଦ୍ଗତିଦାତା। ଏଠାରେ ଧର୍ମରକ୍ଷା କରି ରାଜପୁତ୍ର ଧର୍ମଗୁପ୍ତଙ୍କୁ ପାର କରାଇ ସୁଖୀ କଲେ।

Verse 16

तथा शुचिव्रतं विप्रमदरिद्रं महाप्रभो । त्वद्भक्तिवर्तिनं मात्रा ज्ञानिनं कृपयाऽकरोः

ସେହିପରି, ହେ ମହାପ୍ରଭୋ! କୃପାବଶତଃ ଆପଣ ଶୁଚିବ୍ରତ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ କରି ସତ୍ୟଜ୍ଞାନୀ କଲେ।

Verse 17

चित्रवर्मा नृपवरस्त्वद्भक्त्या प्राप सद्गतिम् । इह लोके सदा भुक्त्वा भोगानमरदुर्लभान्

ହେ ପ୍ରଭୋ! ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିତ୍ରବର୍ମା ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ସଦ୍ଗତି ପାଇଲେ। ଏହି ଲୋକରେ ପ୍ରଥମେ ଅମରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ଶିବଭକ୍ତିରେ ପରମ ମଙ୍ଗଳଗତିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 18

चन्द्रांगदो राजपुत्रस्सीमंतिन्या स्त्रिया सह । विहाय सकलं दुःखं सुखी प्राप महागतिम्

ରାଜପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କ ପତିବ୍ରତା ପତ୍ନୀ ସହ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ତ୍ୟାଗ କରି ସୁଖୀ ହୋଇ ମହାନ୍ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 19

द्विजो मंदरनामापि वेश्यागामी खलोऽधमः । त्वद्भक्तः शिव संपूज्य तया सह गतिं गतः

ହେ ଶିବ! ମନ୍ଦର ନାମକ ଏକ ଦ୍ୱିଜ, ବେଶ୍ୟାଗାମୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅଧମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଭକ୍ତ ହୋଇ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ପରମ ଗତି ପାଇଲା।

Verse 20

भद्रायुस्ते नृपसुतस्सुखमाप गतव्यथः । त्वद्भक्तकृपया मात्रा गतिं च परमां प्रभो

ହେ ପ୍ରଭୋ! ରାଜପୁତ୍ର ଭଦ୍ରାୟୁ ସୁଖ ପାଇ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା; ତୁମ ଭକ୍ତା ମାତାଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଗତି (ମୋକ୍ଷ) ପାଇଲା।

Verse 21

सर्वस्त्रीभोगनिरतो दुर्जनस्तव सेवया । विमुक्तोऽभूदपि सदा भक्ष्यभोजी महेश्वर

ହେ ମହେଶ୍ୱର! ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ଦୁର୍ଜନ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସେବାରେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ତଥାପି ପୂର୍ବବାସନାରୁ ସେ ସଦା ଭକ୍ଷ୍ୟ—ଯୋଗ୍ୟ—ଖାଦ୍ୟ ମାତ୍ର ଭୋଜନକାରୀ ରହିପାରେ।

Verse 22

शंबरश्शंकरे भक्तश्चिताभस्मधरस्सदा । नियमाद्भस्मनश्शंभो स्वस्त्रिया ते पुरं गतः

ଶମ୍ବର ଶଙ୍କରଙ୍କ ଭକ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ସଦା ଚିତାଭସ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିଲା। ହେ ଶମ୍ଭୁ! ଭସ୍ମ-ନିୟମର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ତୁମ ପୁରକୁ ଗଲା।

Verse 23

भद्रसेनस्य तनयस्तथा मंत्रिसुतः प्रभो । सुधर्मशुभकर्माणौ सदा रुद्राक्षधारिणौ

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଭଦ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର—ସୁଧର୍ମ ଓ ଶୁଭକର୍ମ—ଦୁହେଁ ସଦା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 24

त्वत्कृपातश्च तौ मुक्तावास्तां भुक्तेह सत्सुखम् । पूर्वजन्मनि यौ कीशकुक्कुटौ रुद्रभूषणौ

ଆପଣଙ୍କ କୃପାରୁ ସେ ଦୁଇଜଣ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ସୁଖ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ବାନର ଓ କୁକୁଟ ଥିଲେ—ରୁଦ୍ରଚିହ୍ନରେ ଭୂଷିତ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁଗୃହୀତ।

Verse 25

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने देवस्तुतिवर्णनं नाम पंचविंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡରେ ଜଲନ୍ଧରବଧୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ “ଦେବସ୍ତୁତିବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ପଞ୍ଚବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।

Verse 26

शारदा विप्रतनया बालवैधव्यमागता । तव भक्तेः प्रभावात्तु पुत्रसौभा ग्यवत्यभूत्

ଶାରଦା ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣକନ୍ୟା ଅଳ୍ପବୟସରେ ବିଧବା ହୋଇଥିଲା; କିନ୍ତୁ ତୁମ ଶିବଭକ୍ତିର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ପୁତ୍ରସୌଭାଗ୍ୟବତୀ ହେଲା।

Verse 27

बिन्दुगो द्विजमात्रो हि वेश्याभोगी च तत्प्रिया । वंचुका त्वद्यशः श्रुत्वा परमां गतिमाययौ

ବିନ୍ଦୁଗୋ କେବଳ ଜନ୍ମରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବେଶ୍ୟାଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ଏବଂ ସେଇ ତାହାର ପ୍ରିୟା; କିନ୍ତୁ ବଞ୍ଚୁକା ତୁମ ଯଶ ଶୁଣି ପରମ ଗତି ପାଇଲା।

Verse 28

इत्यादि बहवस्सिद्धिं गता जीवास्तव प्रभो । भक्तिभावान्महेशान दीनबन्धो कृपालय

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏପରି ଭାବେ ଅନେକ ଜୀବ ତୁମ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି। ହେ ମହେଶାନ, ଦୀନବନ୍ଧୁ, କୃପାଳୟ, କୃପା କର।

Verse 29

त्वं परः प्रकृतेर्ब्रह्म पुरुषात्परमेश्वर । निर्गुणस्त्रिगुणाधारो ब्रह्मविष्णुहरात्मकः

ତୁମେ ପ୍ରକୃତିର ପରେ ଥିବା ପରବ୍ରହ୍ମ; ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ତୁମେ ପୁରୁଷରୁ ମଧ୍ୟ ପରେ। ନିଜେ ନିର୍ଗୁଣ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତ୍ରିଗୁଣର ଆଧାର, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ-ହରର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ସ୍ୱରୂପ।

Verse 30

नानाकर्मकरो नित्यं निर्विकारोऽखिलेश्वरः । वयं ब्रह्मादयस्सर्वे तव दासा महेश्वर

ହେ ଅଖିଲେଶ୍ୱର ମହେଶ୍ୱର, ତୁମେ ନିତ୍ୟ ନାନା କର୍ମ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବିକାର ରୁହ। ଆମେ ସମସ୍ତେ—ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି—ତୁମର ଦାସ।

Verse 31

प्रसन्नो भव देवेश रक्षास्मान्सर्वदा शिव । त्वत्प्रजाश्च वयं नाथ सदा त्वच्छरणं गताः

ହେ ଦେବେଶ ଶିବ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ ଏବଂ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ନାଥ, ଆମେ ତୁମର ନିଜ ପ୍ରଜା; ସଦା ତୁମ ଶରଣକୁ ଗତ।

Verse 32

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा च ते देवा ब्रह्माद्यास्समुनीश्वराः । तूष्णीं बभूवुर्हि तदा शिवांघ्रिद्वन्द्वचेतसः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ଏପରି ସ୍ତୁତି କରି ସେ ଦେବମାନେ—ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି, ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ—ତେବେ ନୀରବ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଶିବଙ୍କ ଚରଣ-ଯୁଗଳରେ ଲୀନ ହେଲା।

Verse 33

अथ शंभुर्महेशानः श्रुत्वा देवस्तुतिं शुभाम् । दत्त्वा वरान्वरान्सद्यस्तत्रैवांतर्दधे प्रभुः

ତାପରେ ମହେଶାନ ଶମ୍ଭୁ ଦେବମାନଙ୍କ ଶୁଭ ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ସତ୍ୱରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରମାନ ଦେଇ, ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଭୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 34

देवास्सर्वेऽपि मुदिता ब्रह्माद्या हतशत्रवः । स्वं स्वं धाम ययुः प्रीता गायंतः शिवसद्यशः

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଦିମାନେ ଶତ୍ରୁ ହତ ହୋଇଥିବାରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସତ୍ୱରେ ଶିବମହିମା ଗାଇଲେ।

Verse 35

इदं परममाख्यानं जलंधरविमर्दनम् । महेशचरितं पुण्यं महाघौघविनाशनम्

ଏହା ଜଲନ୍ଧର-ବିମର୍ଦ୍ଦନର ପରମ ଆଖ୍ୟାନ; ମହେଶଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଚରିତ୍ର, ଯାହା ମହାପାପର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରବାହକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 36

देवस्तुतिरियं पुण्या सर्वपापप्रणाशिनी । सर्वसौख्यप्रदा नित्यं महेशानंददायिनी

ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ସ୍ତୁତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ଏହା ନିତ୍ୟ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇ ମହେଶାନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 37

यः पठेत्पाठयेद्वापि समाख्यानमिदं द्वयम् । भुक्त्वेह परं सौख्यं गाणपत्यमवाप्नुयात्

ଯେ ଏହି ଦ୍ୱିବିଧ ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନକୁ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ପଢ଼ାଏ, ସେ ଇହଲୋକରେ ପରମ ସୁଖ ଭୋଗ କରି ଶେଷେ ଗଣପତିଙ୍କ କୃପାରେ ଗାଣପତ୍ୟ ଶୁଭ ପଦ ପାଏ।