जालन्धरस्य दूतप्रेषणम् — Jalandhara Sends an Envoy to Kailāsa (The Provocation of Śiva)

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ नारदे हि गते दिवि । दैत्यराट् किमकार्षीत्स तन्मे वद सुविस्तरात्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ ସନତ୍କୁମାର! ନାରଦ ଦିବିକୁ ଗଲା ପରେ ଦାନବରାଜ କ’ଣ କଲା? ତାହା ମୋତେ ବିସ୍ତାରେ କହ।

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । तमामंत्र्य गते दैत्यं नारदे दिवि दैत्यराट् । तद्रूपश्रवणादासीदनंगज्वरपीडितः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ନାରଦ ଦିବିକୁ ଗଲାପରେ, ସେ ଦାନବକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଦାନବାଧିପତି କେବଳ ତାହାର ରୂପଶ୍ରବଣରେ ଅନଙ୍ଗଜ୍ୱରେ ପୀଡିତ ହେଲା।

Verse 3

अथो जलंधरो दैत्यः कालाधीनः प्रनष्टधीः । दूतमाह्वाय यामास सैंहिकेयं विमोहितः

ତାପରେ ଦାନବ ଜଲନ୍ଧର—କାଳାଧୀନ, ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ—ମୋହିତ ହୋଇ ଦୂତକୁ ଡାକି ସୈଂହିକେୟକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲା।

Verse 4

आगतं तं समालोक्य कामाक्रांतमनास्स हि । सुसंबोध्य समाचष्ट सिंधुपुत्रो जलंधरः

ସେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, କାମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ମନ ଥିବା ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ର ଜଲନ୍ଧର ପ୍ରଥମେ ଭଲଭାବେ ସମ୍ବୋଧନ କରି ପରେ କଥା କହିଲା।

Verse 5

तत्रास्ति योगी शंभ्वाख्य स्तपस्वी च जटाधरः । भस्मभूषितसर्वाङ्गो विरक्तो विजितेन्द्रियः

ସେଠାରେ ଶମ୍ଭୁ ନାମକ ଏକ ଯୋଗୀ ଅଛନ୍ତି—ତପସ୍ବୀ, ଜଟାଧର। ତାଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଭସ୍ମରେ ବିଭୂଷିତ; ସେ ବିରକ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ।

Verse 7

तत्र गत्वेति वक्तव्यं योगिनं दूत शंकरम् । जटाधरं विरक्तं तं निर्भयेन हृदा त्वया

ହେ ଦୂତ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ଯୋଗୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହ। ସେଇ ଜଟାଧର, ବିରକ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ହୃଦୟରେ କଥା କହିବ।

Verse 8

हे योगिंस्ते दयासिन्धो जायारत्नेन किं भवेत् । भूतप्रेतपिशाचादिसेवितेन वनौकसा

ହେ ଯୋଗୀ, ଦୟାସିନ୍ଧୁ! ଭୂତ-ପ୍ରେତ-ପିଶାଚାଦି ଯେଉଁଠି ଘୁରନ୍ତି ସେହି ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ତୁମକୁ ଜାୟା-ରତ୍ନର କି ପ୍ରୟୋଜନ?

Verse 9

मन्नाथे भुवने योगिन्नोचिता गतिरीदृशी । जायारत्नमतस्त्वं मे देहि रत्नभुजे निजम्

ହେ ଯୋଗୀ, ଏହି ଭୁବନରେ ମୋର କେହି ନାଥ ନାହିଁ; ଯୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏପରି ଗତି ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ହେ ରତ୍ନଭୁଜ, ତୁମ ନିଜ ଜାୟା-ରତ୍ନଟି ମୋତେ ଦିଅ—ମୋର କର।

Verse 10

यानियानि सुरत्नानि त्रैलोक्ये तानि संति मे । मदधीनं जगत्सर्वं विद्धि त्वं सचराचरम्

ତ୍ରିଲୋକରେ ଯେଯେ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନ ଅଛି, ସେସବୁ ମୋର। ଚରାଚର ସହିତ ସମଗ୍ର ଜଗତ୍ ମୋର ଅଧୀନ ବୋଲି ଜାଣ।

Verse 11

इन्द्रस्य गजरत्नं चोच्चैःश्रवोरत्नमुत्तमम् । बलाद्गृहीतं सहसा पारिजा ततरुस्तथा

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗଜରତ୍ନ (ଐରାବତ) ଓ ଅଶ୍ୱରତ୍ନମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ (ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା) ବଳପୂର୍ବକ ସହସା ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା; ଏବଂ ସେହିପରି ପାରିଜାତ କଳ୍ପତରୁ ମଧ୍ୟ ନିଆଗଲା।

Verse 12

विमानं हंससंयुक्तमंगणे मम तिष्ठति । रत्नभूतं महादिव्यमुत्तमं वेधसोद्भुतम्

ମୋ ଅଙ୍ଗଣରେ ହଂସଯୁକ୍ତ ବିମାନ ଦଣ୍ଡାୟମାନ—ରତ୍ନମୟ, ମହାଦିବ୍ୟ, ଉତ୍ତମ, ଏବଂ ବିଧାତା (ବ୍ରହ୍ମା) ନିର୍ମିତ ଅଦ୍ଭୁତ।

Verse 13

महापद्मादिकं दिव्यं निधिरत्नं स्वदस्य च । छत्रं मे वारुणं गेहे कांचनस्रावि तिष्ठति

ମୋ ଘରେ ମହାପଦ୍ମ ଆଦି ଦିବ୍ୟ ନିଧିରତ୍ନ ଓ ମୋର ନିଜ ଧନ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏବଂ ସେଠାରେ ମୋର ବରୁଣସମ ରାଜଛତ୍ର ଅଛି, ଯାହାରୁ ଯେନ ସୁବର୍ଣ୍ଣଧାରା ସ୍ରବେ।

Verse 14

किञ्जल्किनी महामाला सर्वदाऽम्लानपंकजा । मत्पितुस्सा ममैवास्ति पाशश्च कंपतेस्तथा

‘କିଞ୍ଜଲ୍କିନୀ’ ନାମକ ଏହି ମହାମାଳା ସଦା ଅମ୍ଲାନ ପଦ୍ମ ପରି ସତେଜ। ଏହା ମୋ ପିତାଙ୍କର ଓ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ମଧ୍ୟ; ତଥା କମ୍ପତି (ଶିବ)ଙ୍କ ପାଶ ମଧ୍ୟ ମୋ ଅଧିକାରର।

Verse 15

मृत्योरुत्क्रांतिदा शक्तिर्मया नीता बलाद्वरा । ददौ मह्यं शुचिर्दिव्ये शुचिशौचे च वाससी

ମୃତ୍ୟୁରୁ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତି ଦେଇଥିବା ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିକୁ ମୁଁ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଆସିଲି। ସେ ପବିତ୍ରା ଦେବୀ ମୋତେ ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ—ଯାହା ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଶୁଚିତାଦାୟକ।

Verse 16

एवं योगीन्द्र रत्नानि सर्वाणि विलसंति मे । अतस्त्वमपि मे देहि स्वस्त्रीरत्नं जटाधर

ହେ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର! ଏହିପରି ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ମୋ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଛି। ତେଣୁ ହେ ଜଟାଧର, ତୁମ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ-ରତ୍ନଟି ମୋତେ ଦିଅ।

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य नन्दिना स प्रवेशितः । जगामोग्रसभां राहुर्विस्मयोद्भुतलोचनः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ନନ୍ଦୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ରାହୁକୁ ନନ୍ଦୀ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ। ବିସ୍ମୟରେ ବିସ୍ତୃତ ନୟନରେ ରାହୁ ସେ ଉଗ୍ର ସଭାକୁ ଗଲା।

Verse 18

तत्र गत्वा शिवं साक्षाद्देवदेवं महाप्रभुम् । स्वतेजोध्वस्ततमसं भस्मलेपविराजितम्

ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେମାନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଦେବଦେବ, ମହାପ୍ରଭୁ—ଯାହାଙ୍କ ନିଜ ତେଜ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲା, ଏବଂ ଯିଏ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମଲେପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने दूतसंवादो नाम एकोनविंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡରେ, ଜଲନ୍ଧରବଧୋପାଖ୍ୟାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଦୂତସଂବାଦ’ ନାମକ ଏକୋନବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 20

प्रणनाम च तं गर्वात्तत्तेजः क्रांतविग्रहः । निकटं गतवाञ्छंभोस्स दूतो राहुसंज्ञकः

ତେବେ ଗର୍ବରେ ଫୁଲିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ତେଜରେ ଯାହାର ଦେହ ପରାଭୂତ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଦୂତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିକଟକୁ ଗଲା। ତାହାର ନାମ ରାହୁ ଥିଲା।

Verse 21

अथो तदग्र आसीनो वक्तुकामो हि सैंहिकः । त्र्यंबकं स तदा संज्ञाप्रेरितो वाक्यमब्रवीत्

ତାପରେ ସାମ୍ନାରେ ବସିଥିବା ସୈଂହିକ କଥା କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସଙ୍କେତ ପାଇ ତେବେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।

Verse 22

दैत्यपन्नगसेव्यस्य त्रैलोक्याधिपतेस्सदा । दूतोऽहं प्रेषितस्तेन त्वत्सकाशमिहागतः

“ମୁଁ ତାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେଷିତ ଦୂତ—ଯିଏ ସଦା ତ୍ରିଲୋକର ଅଧିପତି, ଯାହାଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟ ଓ ପନ୍ନଗମାନେ ସେବା କରନ୍ତି। ମୁଁ ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସିଛି।”

Verse 23

राहुरुवाच । जलंधरोब्धितनयस्सर्वदैत्यजनेश्वरः । त्रैलोक्यस्येश्वरस्सोथाभवत्सर्वाधिनायकः

ରାହୁ କହିଲା— ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ଜଲନ୍ଧର ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟଗଣଙ୍କର ଅଧିପତି ହେଲା। ସେ ତ୍ରିଲୋକର ପ୍ରଭୁ ହୋଇ ପରେ ସର୍ବାଧିନାୟକ ହେଲା।

Verse 24

स दैत्यराजो बलवान्देवानामंतकोपमः । योगिनं त्वां समुद्दिश्य स यदाह शृणुष्व तत्

ସେ ବଳବାନ ଦାନବରାଜ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯମସଦୃଶ ଥିଲା। ହେ ଯୋଗୀ, ତୁମକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ସେ ଯାହା କହିଥିଲା, ଏବେ ଶୁଣ।

Verse 25

महादिव्यप्रभावस्य तस्य दैत्यपतेः प्रभोः । सर्वरत्नेश्वरस्य त्वमाज्ञां शृणु वृषध्वज

ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ! ମହାଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସେଇ ଦୈତ୍ୟପତି ପ୍ରଭୁ—ସର୍ବରତ୍ନେଶ୍ୱର—ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ତୁମେ ଶୁଣ।

Verse 26

श्मशानवासिनो नित्यमस्थिमालाधरस्य च । दिगंबरस्य ते भार्या कथं हैमवती शुभम्

ସେ ସଦା ଶ୍ମଶାନରେ ବାସ କରେ, ଅସ୍ଥିମାଳା ଧାରଣ କରେ, ଦିଗମ୍ବର—ହେ ଶୁଭେ! ତେବେ ହିମବାନଙ୍କ କନ୍ୟା ହୈମବତୀ (ପାର୍ବତୀ) ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା କିପରି ହେବ?

Verse 27

अहं रत्नाधिनाथोस्मि सा च स्त्रीरत्नसंज्ञिता । तस्मान्ममैव सा योग्या नैव भिक्षाशिनस्तव

“ମୁଁ ରତ୍ନମାନଙ୍କର ଅଧିନାଥ; ସେ ‘ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତେଣୁ ସେ କେବଳ ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ—ଭିକ୍ଷାରେ ଜୀବନ୍ତା ତୁମ ପାଇଁ ନୁହେଁ।”

Verse 28

मम वश्यास्त्रयो लोका भुंजेऽहं मखभागकान् । यानि संति त्रिलोकेस्मिन्रत्नानि मम सद्मनि

ତିନି ଲୋକ ମୋର ବଶରେ ଅଛି; ଯଜ୍ଞରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଗକୁ ମୁଁ ଭୋଗ କରେ। ତ୍ରିଲୋକରେ ଯେତେ ରତ୍ନ ଅଛି, ସବୁ ମୋର ନିଜ ଧାମରେ ଅଛି।

Verse 29

वयं रत्नभुजस्त्वं तु योगी खलु दिगम्बरः । स्वस्त्रीरत्नं देहि मह्यं राज्ञस्सुखकराः प्रजाः

ଆମେ ରତ୍ନଭୋଗୀ ଓ ରାଜଭୋଗୀ; ତୁମେ ତ ନିଶ୍ଚୟ ଦିଗମ୍ବର ଯୋଗୀ। ତେଣୁ ତୁମର ରତ୍ନସମ ପତ୍ନୀକୁ ମୋତେ ଦିଅ; କାରଣ ପ୍ରଜାମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସୁଖକାରଣ ବୋଲି ଧରାଯାଏ।

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । वदत्येवं तथा राहौ भ्रूमध्याच्छूलपाणिनः । अभवत्पुरुषो रौद्रस्तीव्राशनिसमस्वनः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ରାହୁ ଏଭଳି କହୁଥିବାବେଳେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭ୍ରୂମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଉଗ୍ର ରୁଦ୍ରସଦୃଶ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ତାହାର ଧ୍ୱନି ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ରଘାତ ସମ ଥିଲା।

Verse 31

सिंहास्यप्रचलजिह्वस्सज्ज्वालनयनो महान् । ऊर्द्ध्वकेशश्शुष्कतनुर्नृसिंह इव चापरः

ତାପରେ ଆଉ ଜଣେ ମହାବଳୀ ପ୍ରକଟ ହେଲା—ସିଂହମୁଖ, ଚଞ୍ଚଳ ଜିହ୍ୱା ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ନୟନ; କେଶ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ, ଦେହ ଶୁଷ୍କ-କୃଶ—ଉଗ୍ରତାରେ ନରସିଂହ ସଦୃଶ।

Verse 32

महातनुर्महाबाहुस्तालजंघो भयंकरः । अभिदुद्राव वेगेन राहुं स पुरुषो द्रुतम्

ସେଇ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷ—ବିଶାଳ ଦେହ, ମହାବାହୁ, ତାଳଗଛ ତଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଜଂଘାଯୁକ୍ତ—ମହାବେଗରେ ରାହୁ ଉପରେ ଧାଇଗଲା।

Verse 33

स तं खादितु मायान्तं दृष्ट्वा राहुर्भयातुरः । अधावदात वेगेन बहिस्तस्य च दधार तम्

ତାହାକୁ ନିଜକୁ ଗିଳିବାକୁ ଧାଇଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଭୟାତୁର ରାହୁ ମହାବେଗରେ ପଳାଇଲା ଏବଂ ତାହାକୁ ସେଠାରୁ ବାହାରକୁ ନେଇଗଲା।

Verse 34

राहुरुवाच । देवदेव महेशान पाहि मां शरणा गतम् । सुराऽसुरैस्सदा वन्द्यः परमैश्वर्यवान् प्रभुः

ରାହୁ କହିଲା—ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହେଶାନ! ମୋତେ ରକ୍ଷା କର; ମୁଁ ଶରଣାଗତ। ତୁମେ ସଦା ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ; ତୁମେ ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ୟବାନ୍ ପ୍ରଭୁ।

Verse 35

ब्राह्मणं मां महादेव खादितुं समुपागतः । पुरुषोयं तवेशान सेवकोतिभयंकरः

ହେ ମହାଦେବ! ମୋତେ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ହେ ଈଶାନ! ଏହି ପୁରୁଷ ତୁମ ସେବକ—ରୂପ ଓ କର୍ମରେ ଅତିଭୟଙ୍କର।

Verse 36

एतस्माद्रक्ष देवेश शरणागतवत्सलः । न खादेत यथायं मां नमस्तेऽस्तु मुहुर्मुहुः

ଏହେତୁ ହେ ଦେବେଶ, ଶରଣାଗତବତ୍ସଲ! ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଯେପରି ଏହିଜଣେ ମୋତେ ଭକ୍ଷଣ ନ କରୁ। ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 37

सनत्कुमार उवाच । महादेवो वचः श्रुत्वा ब्राह्मणस्य तदा मुने । अब्रवीत्स्वगणं तं वै दीनानाथप्रियः प्रभुः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହେ ମୁନି! ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଦୀନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଆର୍ତ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବ ତେବେ ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 38

महादेव उवाच । प्रभुं च ब्राह्मणं दूतं राह्वाख्यं शरणागतम् । शरण्या रक्षणीया हि न दण्ड्या गणसत्तम

ମହାଦେବ କହିଲେ—ହେ ଗଣଶ୍ରେଷ୍ଠ! ‘ରାହୁ’ ନାମକ ଏହି ପ୍ରଭୁସଦୃଶ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଦୂତ ମୋ ଶରଣକୁ ଆସିଛି। ଶରଣଦାତାମାନେ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ନୁହେଁ।

Verse 39

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तौ गिरिजेशेन सगणः करुणात्मना । राहुं तत्याज सहसा ब्राह्मणेति श्रुताक्षरः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—କରୁଣାମୟ ଗିରିଜେଶ ଏପରି କହିବା ସହିତ, ସେ ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ‘ବ୍ରାହ୍ମଣ’ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ତୁରନ୍ତ ରାହୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା।

Verse 40

राहुं त्यक्त्वाम्बरे सोथ पुरुषो दीनया गिरा । शिवोपकंठमागत्य महादेवं व्यजिज्ञपत्

ତାପରେ ସେ ପୁରୁଷ ଆକାଶରେ ରାହୁକୁ ଛାଡ଼ି ଶିବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସି, ଦୀନ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ବାଣୀରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲା।

Verse 41

पुरुष उवाच । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । त्याजितं मम भक्ष्यं ते शरणागतवत्सलः

ପୁରୁଷ କହିଲା— ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାଦେବ, ହେ କରୁଣାକର ଶଙ୍କର! ଶରଣାଗତବତ୍ସଳ ପ୍ରଭୁ, ଯାହା ମୋର ଭକ୍ଷ୍ୟ ହେବାକୁ ଥିଲା, ଆପଣ ତାହା ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି।

Verse 42

क्षुधा मां बाधते स्वामिन्क्षुत्क्षामश्चास्मि सर्वथा । किं भक्ष्यं मम देवेश तदाज्ञापय मां प्रभो

ହେ ସ୍ୱାମୀ, ଭୁଖ ମୋତେ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି, ଏବଂ ମୁଁ ଭୁଖରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୀଣ। ହେ ଦେବେଶ, ମୁଁ କ’ଣ ଭକ୍ଷଣ କରିବି? ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ଆଜ୍ଞା କରନ୍ତୁ।

Verse 43

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य पुरुषस्य महाप्रभुः । प्रत्युवाचाद्भुतोतिः स कौतुकी स्वहितंकरः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ— ସେ ପୁରୁଷର ବଚନ ଶୁଣି, ଅଦ୍ଭୁତ ଉକ୍ତି ଥିବା ମହାପ୍ରଭୁ କୌତୁହଳୀ ହୋଇ ଓ ନିଜ ହିତ ଚିନ୍ତା କରି, ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 44

महेश्वर उवाच । बुभुक्षा यदि तेऽतीव क्षुधा त्वां बाधते यदि । संभक्षयात्मनश्शीघ्रं मांसं त्वं हस्तपादयोः

ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ—ଯଦି ତୋର ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଷୁଧା ଜାଗିଛି, ଯଦି କ୍ଷୁଧା ସତ୍ୟରେ ତୋତେ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ହାତ‑ପାଦର ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କର।

Verse 45

सनत्कुमार उवाच । शिवेनैवमाज्ञप्तश्चखाद पुरुषस्स्वकम् । हस्तपादोद्भवं मांसं शिरश्शेषोऽ भवद्यथा

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଶିବଙ୍କ ଏପରି ଆଜ୍ଞା ପାଇ ସେ ପୁରୁଷ ନିଜ ହସ୍ତପାଦରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ନିଜ ମାଂସକୁ ଖାଇଲା; ଶେଷରେ କେବଳ ଶିର ମାତ୍ର ରହିଗଲା।

Verse 46

दृष्ट्वा शिरोवशेषं तु सुप्रसन्नस्सदाशिवः । पुरुषं भीमकर्माणं तमुवाच सविस्मयः

କେବଳ ଶିରର ଅବଶେଷ ଦେଖି, ସୁପ୍ରସନ୍ନ ସଦାଶିବ ବିସ୍ମୟସହିତ ଭୀମକର୍ମା ସେ ପୁରୁଷକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 47

शिव उवाच । हे महागण धन्यस्त्वं मदाज्ञाप्रतिपालकः । संतुष्टश्चास्मि तेऽतीव कर्मणानेन सत्तम

ଶିବ କହିଲେ—ହେ ମହାଗଣ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ତୁମେ ନିଷ୍ଠାରେ ପାଳନ କରିଛ। ହେ ସତ୍ତମ, ଏହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।

Verse 48

त्वं कीर्तिमुखसंज्ञो हि भव मद्द्वारकस्सदा । महागणो महावीरस्सर्वदुष्टभयंकरः

ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ‘କୀର୍ତ୍ତିମୁଖ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ। ତୁମେ ସଦା ମୋ ଦ୍ୱାରର ପାଳକ ହୋଇ ରୁହ—ମହାଗଣ, ମହାବୀର, ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର।

Verse 49

मत्प्रियस्त्वं मदर्चायां सदा पूज्योऽहि मज्जनैः । त्वदर्चां ये न कुर्वंति नैव ते मत्प्रियंकराः

ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ; ତେଣୁ ମୋର ପୂଜାରେ ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ତୁମକୁ ସଦା ସମ୍ମାନରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ ତୁମ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁନାହାନ୍ତି।

Verse 50

सनत्कुमार उवाच । इति शंभोर्वरं प्राप्य पुरुषः प्रजहर्ष सः । तदाप्रभृति देवेश द्वारे कीर्तिमुखः स्थितः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଏଭଳି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଠାରୁ ବର ପାଇ ସେ ପୁରୁଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲା। ହେ ଦେବେଶ! ସେହି ଦିନଠାରୁ କୀର୍ତ୍ତିମୁଖ ଦ୍ୱାରରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲା।

Verse 51

पूजनीयो विशेषेण स गणश्शिवपूजने । नार्चयंतीह ये पूर्वं तेषामर्चा वृथा भवेत्

ଶିବପୂଜାରେ ସେ ଗଣଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜନୀୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ ଏଠାରେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପୂଜା ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ।