Adhyaya 16
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 1644 Verses

देवाः वैकुण्ठगमनम् तथा विष्णोः अवतारस्तुतिः | Devas Go to Vaikuṇṭha and Praise Viṣṇu’s Avatāras

ଅଧ୍ୟାୟ ୧୬ରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଭୟରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ, ବରାହ, ବାମନ, ପରଶୁରାମ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଅବତାରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରି ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । पुनर्दैत्यं समायांतं दृष्ट्वा देवास्सवासवाः । भयात्प्रकंपितास्सर्वे सहैवादुद्रुवुर्द्रुतम्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଦୈତ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଆଗେଇ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟରେ କମ୍ପି ଉଠି, ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଗଲେ।

Verse 2

वैकुंठं प्रययुस्सर्वे पुरस्कृत्य प्रजापतिम् । तुष्टुवुस्ते सुरा नत्वा सप्रजापतयोऽखिलाः

ତେବେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ। ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରଣାମ କରି ସେଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 3

देवा ऊचुः । हृषीकेश महाबाहो भगवन् मधुसूदन । नमस्ते देवदेवेश सर्वदैत्यविनाशक

ଦେବମାନେ କହିଲେ— ହେ ହୃଷୀକେଶ, ମହାବାହୋ, ହେ ଭଗବାନ ମଧୁସୂଦନ! ହେ ଦେବଦେବେଶ, ସର୍ବ ଦୈତ୍ୟବିନାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 4

मत्स्यरूपाय ते विष्णो वेदान्नीतवते नमः । सत्यव्रतेन सद्राज्ञा प्रलयाब्धिविहारिणे

ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ମତ୍ସ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କରି ବେଦମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ। ସଦ୍ରାଜା ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କ ସହ ପ୍ରଳୟସମୁଦ୍ରରେ ବିହାର କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 5

कुर्वाणानां सुराणां च मथनायोद्यमं भृशम् । बिभ्रते मंदरगिरिं कूर्मरूपाय ते नमः

ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ୟମରେ ସମୁଦ୍ରମଥନ କରୁଥିବାବେଳେ ମନ୍ଦରଗିରିକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା କୂର୍ମରୂପଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 6

नमस्ते भगवन्नाथ क्रतवे सूकरात्मने । वसुंधरां जनाधारां मूद्धतो बिभ्रते नमः

ହେ ଭଗବନ୍ନାଥ! କ୍ରତୁର ନିମିତ୍ତେ ସୂକରରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଆଧାର ଏହି ବସୁନ୍ଧରାକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 7

वामनाय नमस्तुभ्यमुपेन्द्राख्याय विष्णवे । विप्ररूपेण दैत्येन्द्रं बलिं छलयते विभो

ହେ ବାମନ, ଉପେନ୍ଦ୍ର ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଷ୍ଣୁ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ବିଭୋ! ବିପ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରି ଦାନବାଧିପ ବଳିଙ୍କୁ ଛଳ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 8

नमः परशुरामाय क्षत्रनिःक्षत्रकारिणे । मातुर्हितकृते तुभ्यं कुपितायासतां द्रुहे

କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ନିଃକ୍ଷତ୍ର କରିଥିବା ପରଶୁରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମାତୃହିତ ପାଇଁ କ୍ରୋଧିତ, ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 9

रामाय लोकरामाय मर्यादापुरुषाय ते । रावणांतकरायाशु सीतायाः पतये नमः

ଲୋକରମଣ ରାମ, ମର୍ଯ୍ୟାଦାପୁରୁଷ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶୀଘ୍ର ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତ କରିଥିବା, ସୀତାଙ୍କ ପତି ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 10

नमस्ते ज्ञानगूढाय कृष्णाय परमात्मन । राधाविहारशीलाय नानालीलाकराय च

ନମସ୍କାର—ଜ୍ଞାନଗୂଢ ପରମାତ୍ମା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ; ରାଧା-ବିହାରରେ ରମଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ନାନା ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 11

नमस्ते गूढदेहाय वेदनिंदाकराय च । योगाचार्याय जैनाय वौद्धरूपाय मापते

ଗୂଢ ଦେହଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; (ଆବରଣରୂପେ) ବେଦନିନ୍ଦା କରାଉଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ଯୋଗାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଜୈନରୂପ ଓ ବୌଦ୍ଧରୂପ ଧାରଣକାରୀ ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 12

नमस्ते कल्किरूपाय म्लेच्छानामंतकारिणे । अनन्तशक्तिरूपाय सद्धर्मस्थापनाय च

କଲ୍କିରୂପେ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ଅନ୍ତ କରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପ, ସଦ୍ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନକାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 13

नमस्ते कपिलरूपाय देवहूत्यै महात्मने । वदते सांख्ययोगं च सांख्याचार्याय वै प्रभो

ହେ ପ୍ରଭୁ! ଦେବହୂତିଙ୍କ ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ର କପିଲରୂପେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯିଏ ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଉପଦେଶ କଲେ, ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ସାଂଖ୍ୟାଚାର୍ଯ୍ୟ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 14

नमः परमहंसाय ज्ञानं संवदते परम् । विधात्रे ज्ञानरूपाय येनात्मा संप्रसीदति

ପରମ ପରମହଂସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯିଏ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ବିଧାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।

Verse 15

वेदव्यासाय वेदानां विभागं कुर्वते नमः । हिताय सर्वलोकानां पुराणरचनाय च

ବେଦମାନଙ୍କର ବିଭାଗ କରିଥିବା ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ପୁରାଣ ରଚନା କରିଥିବା ମହାନ୍‌ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवयुद्धवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡରେ ‘ଦେବଯୁଦ୍ଧବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଷୋଡଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 17

आर्तिहंत्रे स्वदासानां सुखदाय शुभाय च । पीताम्बराय हरये तार्क्ष्ययानाय ते नमः । सर्वक्रियायैककर्त्रे शरण्याय नमोनमः

ହେ ନିଜ ଦାସମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରୀ, ସୁଖ ଓ ଶୁଭଦାତା! ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ ହରି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ଼) ବାହନ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ଏକମାତ୍ର କର୍ତ୍ତା, ଶରଣ୍ୟ—ବାରମ୍ବାର ନମୋ ନମଃ।

Verse 18

दैत्यसंतापितामर्त्य दुःखादिध्वंसवज्रक । शेषतल्पशयायार्कचन्द्रनेत्राय ते नमः

ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାପିତ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୁଃଖାଦି ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା ବଜ୍ରସ୍ୱରୂପ! ଶେଷତଳ୍ପରେ ଶୟନକାରୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର ନେତ୍ରଧାରୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 19

कृपासिन्धो रमानाथ पाहि नश्शरणागतान् । जलंधरेण देवाश्च स्वर्गात्सर्वे निराकृताः

ହେ କୃପାସିନ୍ଧୁ, ହେ ରମାନାଥ! ଆମେ ଶରଣାଗତ—ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଜଲନ୍ଧର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ନିରାକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 20

सूर्यो निस्सारितः स्थानाच्चन्द्रो वह्निस्तथैव च । पातालान्नागराजश्च धर्मराजो निराकृतः

ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ହଟାଇଦିଆଗଲା; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ପାତାଳରୁ ନାଗରାଜକୁ ବି ତାଡ଼ିଦିଆଗଲା, ଏବଂ ଧର୍ମରାଜ ଯମକୁ ମଧ୍ୟ ନିରାକୃତ କରାଗଲା।

Verse 21

विचरंति यथा मर्त्याश्शोभंते नैव ते सुराः । शरणं ते वयं प्राप्ता वधस्तस्य विचिंत्यताम्

ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ଦେବମାନେ ଏବେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଶୋଭା ନାହିଁ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ—ଦୟାକରି ତାହାର ବଧ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତୁ।

Verse 22

सनत्कुमार उवाच । इति दीनवचश्श्रुत्वा देवानां मधुसूदनः । जगाद करुणासिन्धुर्मे घनिर्ह्रादया गिरा

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଦେବମାନଙ୍କ ଦୀନବଚନ ଶୁଣି, କରୁଣାସିନ୍ଧୁ ମଧୁସୂଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ମେଘଗର୍ଜନା ପରି ଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ ମୋତେ କହିଲେ।

Verse 23

विष्णुरुवाच । भयं त्यजत हे देवा गमिष्याम्यहमाहवम् । जलंधरेण दैत्येन करिष्यामि पराक्रमम्

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ଦେବମାନେ, ଭୟ ତ୍ୟାଗ କର। ମୁଁ ରଣଭୂମିକୁ ଯିବି; ଦୈତ୍ୟ ଜଲନ୍ଧର ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପରାକ୍ରମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବି।

Verse 24

इत्युक्त्वा सहसोत्थाय दैत्यारिः खिन्नमानसः । आरोहद्गरुडं वेगात्कृपया भक्तवत्सलः

ଏହିପରି କହି ଦୈତ୍ୟଶତ୍ରୁ ସହସା ଉଠିଲେ। ଚିନ୍ତାରେ ମନ ଖିନ୍ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ପ୍ରଭୁ କୃପାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ବେଗରେ ଗରୁଡ଼ରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

Verse 25

गच्छन्तं वल्लभं दृष्ट्वा देवैस्सार्द्धं समुद्रजा । सांजलिर्बाष्पनयना लक्ष्मीर्वचनमब्रवीत्

ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସମୁଦ୍ରଜା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 26

लक्ष्म्युवाच । अहं ते वल्लभा नाथ भक्ता यदि च सर्वदा । तत्कथं ते मम भ्राता युद्धे वध्यः कृपानिधे

ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ—ହେ ନାଥ! ଯଦି ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କର ବଲ୍ଲଭା ଓ ଭକ୍ତା, ତେବେ ହେ କୃପାନିଧି, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଭ୍ରାତା କିପରି ବଧ୍ୟ ହେବ?

Verse 27

विष्णुरुवाच । जलंधरेण दैत्येन करिष्यामि पराक्रमम् । तैस्संस्तुतो गमिष्यामि युद्धाय त्वरितान्वितः

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— “ଦୈତ୍ୟ ଜଲନ୍ଧରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମୁଁ ମୋ ପରାକ୍ରମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବି। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ଓ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବି।”

Verse 28

रुद्रांशसंभवत्वाच्च ब्रह्मणो वचनादपि । प्रीत्या च तव नैवायं मम वध्यो जलंधरः

ଜଲନ୍ଧର ରୁଦ୍ରାଂଶରୁ ଜନ୍ମିତ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ତୁମ ପ୍ରତି ପ୍ରୀତିବଶତଃ—ଏହି ଜଲନ୍ଧର ମୋ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा गरुडारूढश्शंखचक्रगदासिभृत् । विष्णुर्वेगाद्ययौ योद्धुं देवैश्शक्रादिभिस्सह

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ— ଏପରି କହି, ଗରୁଡାରୂଢ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦା-ଖଡ୍ଗଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ବେଗରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲେ।

Verse 30

द्रुतं स प्राप तत्रैव यत्र दैत्यो जलंधरः । कुर्वन् सिंहरवं देवैर्ज्वलद्भिर्विष्णुतेजसा

ସେ ଦ୍ରୁତେ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା ଯେଉଁଠାରେ ଦୈତ୍ୟ ଜଲନ୍ଧର ଥିଲା। ସେଠାରେ ସେ ସିଂହନାଦ କଲା, ଏବଂ ଦେବଗଣ ବିଷ୍ଣୁତେଜରେ ଜ୍ୱଳି ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ହେଲେ।

Verse 31

अथारुणानुजजवपक्षवातप्रपीडिताः । वात्याविवर्तिता दैत्या बभ्रमुः खे यथा घनाः

ତେବେ ଅରୁଣଙ୍କ ଅନୁଜଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ପକ୍ଷବାତରେ ପୀଡିତ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ସେହି ଝଡ଼ରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ, ଆକାଶେ ମେଘମାନଙ୍କ ପରି ଚକ୍ରାକାରେ ଭ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 32

ततो जलंधरो दृष्ट्वा दैत्यान् वात्याप्रपीडितान् । उद्धृत्य वचनं क्रोधाद्द्रुतं विष्णुं समभ्यगात्

ତାପରେ ଜଲନ୍ଧର ଝଡ଼ରେ ପୀଡିତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧରେ ଉଠିପଡ଼ିଲା; କ୍ରୋଧାବେଶରେ ବଚନ ଉଚ୍ଚାରି ଶୀଘ୍ରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 33

एतस्मिन्नंतरे देवाश्चक्रुर्युद्धं प्रहर्षिताः । तेजसा च हरेः पुष्टा महाबलसमन्विताः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଦେବମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ହରିଙ୍କ ତେଜରେ ପୁଷ୍ଟ ଓ ମହାବଳସମନ୍ୱିତ ହୋଇ ସେମାନେ ପୁନଃ ପରାକ୍ରମରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 34

युद्धोद्यतं समालोक्य देवसैन्यमुपस्थितम् । दैत्यानाज्ञापयामास समरे चातिदुर्मदान्

ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ଦେବସେନାକୁ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖି, ସେ ସମରରେ ଅତିଦୁର୍ମଦ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲା।

Verse 35

जलंधर उवाच । भोभो दैत्यवरा यूयं युद्धं कुरुत दुस्तरम् । शक्राद्यैरमरैरद्य प्रबलैः कातरैस्सदा

ଜଲନ୍ଧର କହିଲା—ହୋ ହୋ! ହେ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆଜି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ଅମରମାନଙ୍କ ସହ ଦୁସ୍ତର ଯୁଦ୍ଧ କର। ସେମାନେ ପ୍ରବଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଅନ୍ତରେ କାତର।

Verse 36

मौर्यास्तु लक्षसंख्याता धौम्रा हि शतसंख्यकाः । असुराः कोटिसंख्याताः कालकेयास्तथैव च

ମୌର୍ୟମାନେ ଲକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟାରେ, ଧୌମ୍ରମାନେ ଶତ ସଂଖ୍ୟାରେ; ଅସୁରମାନେ କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ, ଏବଂ ସେହିପରି କାଳକେୟମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 37

कालकानां दौर्हृदानां कंकानां लक्षसंख्यया । अन्येऽपि स्वबलैर्युक्ता विनिर्यांतु ममाज्ञया

ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ କାଳକ, ଦୌର୍ହୃଦ ଓ କଙ୍କ—ଲକ୍ଷସଂଖ୍ୟାରେ—ଅଗ୍ରସର ହେଉନ୍ତୁ। ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ବଳ ସହ ବାହାରୁନ୍ତୁ।

Verse 38

सर्वे सज्जा विनिर्यात बहुसेनाभिसंयुताः । नानाशस्त्रास्त्रसंयुक्ता निर्भयाः गतसंशयाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ବହୁ ସେନାବିଭାଗ ସହ ବାହାରିଲେ। ନାନା ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ନିବୃତ୍ତ ହେଲା।

Verse 39

भोभो शुंभनिशुंभौ च देवान्समरकातरान् । क्षणेन सुमहावीर्यौ तुच्छान्नाशयतं युवाम्

ହୋ ହୋ! ଶୁମ୍ଭ-ନିଶୁମ୍ଭ! ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କାତର। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମହାବୀର—କ୍ଷଣେ ଏହି ତୁଚ୍ଛମାନଙ୍କୁ ନାଶ କର।

Verse 40

सनत्कुमार उवाच । दैत्या जलंधराज्ञप्ता इत्थं युद्धविशारदाः । युयुधुस्ते सुरास्सर्वे चतुरंगबलान्विताः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଜଲନ୍ଧର ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଯୁଦ୍ଧନିପୁଣ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନାସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 41

गदाभिस्तीक्ष्णबाणैश्च शूलपट्टिशतोमरैः । केचित्परशुशूलैश्च निजघ्नुस्ते परस्परम्

କେହି ଗଦା ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ, ଶୂଳ-ପଟ୍ଟିଶ-ତୋମରରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଆଉ କେହି ପରଶୁ ଓ ତ୍ରିଶୂଳରେ ପରସ୍ପର ସଂହାର କଲେ।

Verse 42

नानायुधैश्च परैस्तत्र निजघ्नुस्ते बलान्विता । देवास्तथा महावीरा हृषीकेशबलान्विताः । युयुधुस्तीक्ष्णबाणाश्च क्षिपंतस्सिंहवद्रवाः

ସେଠାରେ ବଳସମ୍ପନ୍ନ ଦେବମାନେ ନାନାପ୍ରକାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆୟୁଧରେ ଶତ୍ରୁବଳକୁ ନିହତ କଲେ। ହୃଷୀକେଶ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ବଳରେ ସମର୍ଥ ସେଇ ମହାବୀର ଦେବମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ି ସିଂହବତ୍ ଗର୍ଜନ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଧାଇଲେ।

Verse 43

केचिद्बाणैस्तु तीक्ष्णैश्च केचिन्मुसलतोमरैः । केचित्परशुशूलैश्च निजघ्नुस्ते परस्परम्

କେହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ, କେହି ମୁସଳ ଓ ତୋମରରେ, ଆଉ କେହି ପରଶୁ ଓ ତ୍ରିଶୂଳରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 44

इत्थं सुराणां दैत्यानां संग्रामस्समभून्महान् । अत्युल्बणो मुनीनां हि सिद्धानां भय कारकः

ଏହିପରି ଦେବମାନେ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ସଂଗ୍ରାମ ହେଲା। ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ଥିଲା ଏବଂ ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେଲା।

Frequently Asked Questions

A renewed daitya advance triggers the devas’ flight and their collective appeal at Vaikuṇṭha, expressed through an avatāra-centered hymn to Viṣṇu.

The chapter models śaraṇāgati: when power fails, remembrance (smaraṇa) and praise (stuti) become the efficacious means to re-align with cosmic sovereignty and invite protection.

Matsya, Kūrma, Varāha, Vāmana (Upendra), Paraśurāma, Rāma, and Kṛṣṇa—each cited for a specific dharma-restoring function.