त्रिपुरवर्णनम् (Tripura-varṇanam) — “Description of Tripura”

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे त्रिपुरवधोपाख्याने त्रिपुरवर्णनं नाम प्रथमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡରେ, ତ୍ରିପୁରବଧୋପାଖ୍ୟାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ତ୍ରିପୁରବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

Verse 2

इदानीं ब्रूहि सुप्रीत्या चरितं वरमुत्तमम् । शंकरो हि यथा रुद्रो जघान विहरन्खलान्

ଏବେ ଅତି ପ୍ରୀତିସହିତ ସେଇ ପରମ ଉତ୍ତମ ଚରିତ କୁହ—ଶଙ୍କର ହିଁ ରୁଦ୍ରରୂପେ ବିହରିବା ସମୟରେ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ କିପରି ସଂହାର କଲେ।

Verse 3

कथं ददाह भगवान्नगराणि सुरद्विषाम् । त्रीण्येकेन च बाणेन युगपत्केन वीर्यवान्

ଭଗବାନ୍ ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନଗରଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ଦହନ କଲେ? ଏବଂ ସେଇ ବୀର୍ୟବାନ୍ ଏକମାତ୍ର ବାଣରେ ତିନୋଟି ନଗରକୁ ଏକାସାଥି ଭାବେ କିପରି ନାଶ କଲେ?

Verse 4

एतत्सर्वं समाचक्ष्व चरितं शशिमौलिनः । देवर्षिसुखदं शश्वन्मायाविहरतः प्रभोः

ଏ ସବୁ ଶଶିମୌଳି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରିତ ଆମକୁ କୁହ—ଯାହା ସଦା ଦେବମୁନିମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଉଛି, ଏବଂ ଯିଏ ଦିବ୍ୟ ମାୟାରେ ବିହରଣ କରନ୍ତି।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । एवमेतत्पुरा पृष्टो व्यासेन ऋषिसत्तमः । सनत्कुमारं प्रोवाच तदेव कथयाम्यहम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏହିପରି ହେଲା। ପୂର୍ବେ ବ୍ୟାସ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ସେ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ସେଇ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ସେଇ କଥାକୁ ମୁଁ ଏବେ କହୁଛି।

Verse 6

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्राज्ञ चरितं शशिमौलिनः । यथा ददाह त्रिपुरं बाणेनैकेन विश्व हृत्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ବ୍ୟାସ, ଶଶିମୌଳି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାବନ ଚରିତ ଶୁଣ—ବିଶ୍ୱହୃଦୟହର ଶଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ବାଣରେ ତ୍ରିପୁରକୁ କିପରି ଦହନ କଲେ।

Verse 7

शिवात्मजेन स्कन्देन निहते तारकासुरे । तत्पुत्रास्तु त्रयो दैत्याः पर्यतप्यन्मुनीश्वर

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଶିବପୁତ୍ର ସ୍କନ୍ଦ ତାରକାସୁରକୁ ନିହତ କରିବା ପରେ, ତାହାର ତିନି ଦୈତ୍ୟପୁତ୍ର ତୀବ୍ର ସନ୍ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଜଗତକୁ ପୀଡ଼ା ଦେବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 8

तारकाख्यस्तु तज्जेष्ठो विद्युन्माली च मध्यमः । कमलाक्षः कनीयांश्च सर्वे तुल्यबलास्सदा

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ତାରକ’ ନାମକ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ‘ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ’ ମଧ୍ୟମ, ଏବଂ ‘କମଳାକ୍ଷ’ କନିଷ୍ଠ; ତଥାପି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସଦା ସମବଳୀ ଥିଲେ।

Verse 9

जितेन्द्रियास्ससन्नद्धास्संयतास्सत्यवादिनः । दृढचित्ता महावीरा देवद्रोहिण एव च

ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ନଦ୍ଧ, ସଂଯମୀ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଥିଲେ। ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତ ମହାବୀର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଦେବଦ୍ରୋହୀ ଥିଲେ।

Verse 10

ते तु मेरुगुहां गत्वा तपश्चक्रुर्महाद्भुतम् । त्रयस्सर्वान्सुभोगांश्च विहाय सुमनोहरान्

ସେ ତିନିଜଣ ମେରୁପର୍ବତର ଗୁହାକୁ ଯାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ତପସ୍ୟା କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମନୋହର ସୁଖଭୋଗକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 11

वसंते सर्वकामांश्च गीतवादित्रनिस्स्वनम् । विहाय सोत्सवं तेपुस्त्रयस्ते तारकात्मजाः

ବସନ୍ତ ଆସିଲାବେଳେ ତାରକଙ୍କ ସେଇ ତିନି ପୁତ୍ର ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟର ଉତ୍ସବଧ୍ୱନି ତ୍ୟାଗ କରି ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 12

ग्रीष्मे सूर्यप्रभां जित्वा दिक्षु प्रज्वाल्य पावकम् । तन्मध्यसंस्थाः सिद्ध्यर्थं जुहुवुर्हव्यमादरात्

ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭାକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତି ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କଲେ। ସେହି ଜ୍ୱଲନ୍ତ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ବସି ସିଦ୍ଧିଲାଭ ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ହବ୍ୟ ଆହୁତି ଦେଲେ।

Verse 13

महाप्रतापपतितास्सर्वेप्यासन् सुमूर्छिताः । वर्षासु गतसंत्रासा वृष्टिं मूर्द्धन्यधारयन्

ସେହି ମହାପ୍ରତାପର ଆଘାତରେ ସମସ୍ତେ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ। ବର୍ଷାକାଳରେ ଯେପରି ଭୟ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ବୃଷ୍ଟିକୁ ସହିଲେ।

Verse 14

शरत्काले प्रसूतं तु भोजनं तु बुभुक्षिताः । रम्यं स्निग्धं स्थिरं हृद्यं फलं मूलमनुत्तमम्

ଶରତ୍କାଳରେ ପକ୍କ ହୋଇଥିବା ଭୋଜନକୁ ଭୁଖିଆମାନେ ଭୋଗ କଲେ—ଯାହା ରମ୍ୟ, ସ୍ନିଗ୍ଧ, ପୋଷକ ଓ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା; ଏବଂ ସେମାନେ ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ଓ ମୂଳ ମଧ୍ୟ ଉପଭୋଗ କଲେ।

Verse 15

संयमात्क्षुत्तृषो जित्वा पानान्युच्चावचान्यपि । बुभुक्षितेभ्यो दत्त्वा तु बुभूवुरुपला इव

ସଂଯମରେ ସେମାନେ ଭୁଖ ଓ ତୃଷ୍ଣାକୁ ଜିତିଲେ, ନାନା ପ୍ରକାର ପାନୀୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଦମନ କଲେ। ସେହି ପାନୀୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭୁଖିଆମାନଙ୍କୁ ଦେଇ ସେମାନେ ପଥର ପରି ଅଚଳ ଓ ନିରିଚ୍ଛ ହେଲେ।

Verse 16

संस्थितास्ते महात्मानो निराधाराश्चतुर्दिशम् । हेमंते गिरिमाश्रित्य धैर्येण परमेण तु

ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ ଚାରିଦିଗରେ କୌଣସି ଆଧାର ବିନା ଦୃଢ଼ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ ପର୍ବତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ପରମ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ସହିଲେ।

Verse 17

तुषारदेहसंछन्ना जलक्लिन्नेन वाससा । आसाद्य देहं क्षौमेण शिशिरे तोयमध्यगाः

ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ତୁଷାରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଥିଲା ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ଜଳରେ ଭିଜି ଯାଇଥିଲା | ସେହି ଶୀତକାଳରେ କ୍ଷୌମ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ସେମାନେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ରହିଲେ |

Verse 18

अनिर्विण्णास्ततस्सर्वे क्रमशोऽवर्द्धयंस्तपः । तेपुस्त्रयस्ते तत्पुत्रा विधिमुद्दिश्य सत्तमाः

ତା’ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିରୁତ୍ସାହିତ ନହୋଇ କ୍ରମଶଃ ନିଜର ତପସ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କଲେ | ସେହି ତିନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ତପସ୍ୟା କଲେ |

Verse 19

तप उग्रं समास्थाय नियमे परमे स्थिता । तपसा कर्षयामासुर्देहान् स्वान् दानवोत्तमाः

ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା ଅବଲମ୍ବନ କରି ଏବଂ ପରମ ନିୟମରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସେହି ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଶରୀରକୁ କୃଶ କରିଦେଲେ |

Verse 20

वर्षाणां शतकं चैव पदमेकं निधाय च । भूमौ स्थित्वा परं तत्र तेपुस्ते बलवत्तराः

ଗୋଟିଏ ପାଦରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇ ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଅବିଚଳ ରହିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସେହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶହେ ବର୍ଷ ଧରି କଠୋର ତପସ୍ୟା କଲେ |

Verse 21

ते सहस्रं तु वर्षाणां वातभक्षास्सुदारुणाः । तपस्तेपुर्दुरात्मानः परं तापमुपागताः

ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, କେବଳ ବାୟୁକୁ ଆହାର କରି, ହଜାର ବର୍ଷ ତପ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବରୁ ନିଜ ତପଫଳଜନିତ ପରମ ତାପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 22

वर्षाणां तु सहस्रं वै मस्तकेनास्थितास्तथा । वर्षाणां तु शतेनैव ऊर्द्ध्वबाहव आसिताः

ନିଶ୍ଚୟ ସେମାନେ ହଜାର ବର୍ଷ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦାଁଡି ରହିଲେ; ଏବଂ ଆଉ ଶତ ବର୍ଷ ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ସ୍ଥିର ରହିଲେ—ଦୃଢ ନିୟମରେ ଘୋର ତପ କରି।

Verse 23

एवं दुःखं परं प्राप्ता दुराग्रहपरा इमे । ईदृक्ते संस्थिता दैत्या दिवारात्रमतंद्रिता

ଏଭଳି ପରମ ଦୁଃଖକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଏମାନେ ଦୁରାଗ୍ରହରେ ଲିପ୍ତ ରହିଲେ। ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦିନରାତି ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ଭ୍ରାନ୍ତ ହଠରେ ଅଚଳ ରହିଲେ॥

Verse 24

एवं तेषां गतः कालो महान् सुतपतां मुने । ब्रह्मात्मनां तारकाणां धर्मेणेति मतिर्मम

ହେ ମୁନେ, ଏଭଳି ସେହି ପୁତ୍ରାଧିପତିମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘ କାଳ ଅତିବାହିତ ହେଲା। ମୋ ମତରେ ବ୍ରହ୍ମଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପ ତାରକମାନେ ନିଜ ନିୟତ ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ଧାରିତ ଓ ପ୍ରେରିତ ଥିଲେ॥

Verse 25

प्रादुरासीत्ततो ब्रह्मा सुरासुरगुरुर्महान् । संतुष्टस्तपसा तेषां वरं दातुं महायशाः

ତାପରେ ଦେବାସୁରମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ମହାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେହି ମହାଯଶସ୍ବୀ ବର ଦେବାକୁ ଆସିଲେ॥

Verse 27

ब्रह्मोवाच । प्रसन्नोऽस्मि महादैत्या युष्माकं तपसा मुने । सर्वं दास्यामि युष्मभ्यं वरं ब्रूत यदीप्सितम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ମହାଦୈତ୍ୟମାନେ, ହେ ମୁନି! ତୁମମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ମୁଁ ସବୁକିଛି ଦେବି; ଇଚ୍ଛିତ ବର କୁହ।

Verse 28

किमर्थं सुतपस्तप्तं कथयध्वं सुरद्विषां । सर्वेषां तपसो दाता सर्वकर्तास्मि सर्वदा

କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମେ ଏହି ଉତ୍ତମ ତପ କରିଛ, କୁହ, ହେ ଦେବଦ୍ୱେଷୀମାନେ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ତପର ଫଳଦାତା, ଏବଂ ସଦା ସର୍ବକର୍ମର କର୍ତ୍ତା।

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शनैस्ते स्वात्मनो गतम् । ऊचुः प्रांजलयस्सर्वे प्रणिपत्य पितामहम्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ସେମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ସ୍ୱସ୍ଥ ହେଲେ। ପରେ ସମସ୍ତେ ଅଞ୍ଜଳି ଧରି ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ।

Verse 30

दैत्या ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरस्त्वया । अवध्यत्वं च सर्वेषां सर्वभूतेषु देहिनः

ଦୈତ୍ୟମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ! ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର ଦେୟ, ତେବେ ଆମକୁ ଅବଧ୍ୟତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ—ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ କେହି ଆମକୁ ବଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

Verse 31

स्थिरान् कुरु जगन्नाथ पांतु नः परिपंथिनः । जरारोगादयस्सर्वे नास्मान्मृत्युरगात् क्वचित्

ହେ ଜଗନ୍ନାଥ! ଆମକୁ ସ୍ଥିର କର; ଶତ୍ରୁ-ପରିପନ୍ଥୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଜରା, ରୋଗ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଆମକୁ ନ ଛୁଅନ୍ତୁ; ମୃତ୍ୟୁ କେବେ ଆମ ପାଖକୁ ନ ଆସୁ।

Verse 32

अजराश्चामरास्सर्वे भवाम इति नो मतम् । समृत्यवः करिष्यामस्सर्वानन्यांस्त्रिलोकके

ଆମର ଦୃଢ଼ ମତ—ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅଜର ଓ ଅମର ହେବୁ; ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକରେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁବଶ କରିଦେବୁ।

Verse 33

लक्ष्म्या किं तद्विपुलया किं कार्यं हि पुरोत्तमैः । अन्यैश्च विपुलैर्भोगैस्स्थानैश्वर्येण वा पुनः

ସେଇ ବିପୁଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ କ’ଣ ପ୍ରୟୋଜନ? ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ କ’ଣ କାମ? ପୁଣି, ବହୁ ଭୋଗ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ-ରାଜ୍ୟରେ କ’ଣ ଲାଭ?

Verse 34

यत्रैव मृत्युना ग्रस्तो नियतं पंचभिर्दिनैः । व्यर्थं तस्याखिलं ब्रह्मन् निश्चितं न इतीव हि

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଗ୍ରସିଛି ଏବଂ ଯିଏ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ମରିବ, ତାହାର ସେଠାରେ କରା ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ; ମନେ ହୁଏ ତାହା ପାଇଁ କିଛି ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तेषां दैत्यानां च तपस्विनाम् । प्रत्युवाच शिवं स्मृत्वा स्वप्रभुं गिरिशं विधिः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଓ ତପସ୍ବୀ ଋଷିମାନଙ୍କ କଥା ଏଭଳି ଶୁଣି, ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା) ପ୍ରଥମେ ନିଜ ପ୍ରଭୁ ଗିରୀଶ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ପରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 36

ब्रह्मोवाच । नास्ति सर्वामरत्वं च निवर्तध्वमतोऽसुराः । अन्यं वरं वृणीध्वं वै यादृशो वो हि रोचते

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମରତ୍ୱ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ହେ ଅସୁରମାନେ, ନିବୃତ୍ତ ହୁଅ। ତୁମକୁ ଯାହା ସତ୍ୟରେ ରୋଚେ ସେହି ଅନ୍ୟ ବର ମାଗ।

Verse 37

जातो जनिष्यते नूनं जंतुः कोप्यसुराः क्वचित् । अजरश्चामरो लोके न भविष्यति भूतले

ଯେ ଜନ୍ମିଛି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁନଃ ଜନ୍ମିବ; ଦେବ ହେଉ କି ଅସୁର, ଏହି ଭୂତଳରେ କେହି ଅଜର ଓ ଅମର ହେବେ ନାହିଁ।

Verse 38

ऋते तु खंडपरशोः कालकालाद्धरेस्तथा । तौ धर्माधर्मपरमावव्यक्तौ व्यक्तरूपिणौ

ଖଣ୍ଡପରଶୁ ଏବଂ କାଳ ଓ କାଳାତୀତ ହରିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ—ଏହି ଦୁଇ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ପରମ ସ୍ଥିତିରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ରହେ; କିନ୍ତୁ ଜଗତରେ ବ୍ୟକ୍ତ ରୂପେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।

Verse 39

संपीडनाय जगतो यदि स क्रियते तपः । सफलं तद्गतं वेद्यं तस्मात्सुविहितं तपः

ଯଦି ଜଗତକୁ ପୀଡ଼ା ଦେବା ପାଇଁ ତପ କରାଯାଏ, ତେବେ ତାହାର ‘ଫଳ’ ମଧ୍ୟ ସେହି ବିନାଶକ ଅଭିପ୍ରାୟରେ ହିଁ ବୁଝିବା ଉଚିତ; ତେଣୁ ସତ୍ୟ ତପ ଶିବାଜ୍ଞାନୁଗତ ଧର୍ମମୟ ଓ ସୁବିହିତ ଭାବେ କରିବା ଦରକାର।

Verse 40

तद्विचार्य स्वयं बुद्ध्या न शक्यं यत्सुरासुरैः । दुर्लभं वा सुदुस्साध्यं मृत्युं वंचयतानघाः

ସେମାନେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କରି ବୁଝିଲେ—ଯାହା ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସମ୍ଭବ, ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ କିମ୍ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁସ୍ସାଧ୍ୟ, ତାହା ସେହି ନିଷ୍ପାପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଧ୍ୟ; କାରଣ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଠକାଇପାରନ୍ତି।

Verse 41

तत्किंचिन्मरणे हेतुं वृणीध्वं सत्त्वमाश्रिताः । येन मृत्युर्नैव वृतो रक्षतस्तत्पृथक् पृथक्

ହେ ସତ୍ତ୍ୱାଶ୍ରିତମାନେ, ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ପ୍ରକାରେ ମରଣର କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରଣ ବାଛ; ଯେପରି ରକ୍ଷା ପାଉଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ତୁମକୁ ଧରିନ ପାରେ—ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍।

Verse 42

सनत्कुमार उवाच । एतद्विधिवचः श्रुत्वा मुहूर्त्तं ध्यानमास्थिताः । प्रोचुस्ते चिंतयित्वाथ सर्वलोकपितामहम्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ବିଧିର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସେମାନେ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାତ୍ର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ। ପରେ ଚିନ୍ତା କରି ସର୍ବଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 43

दैत्या ऊचुः । भगवन्नास्ति नो वेश्म पराक्रमवतामपि । अधृष्याः शात्रवानां तु यन्न वत्स्यामहे सुखम्

ଦୈତ୍ୟମାନେ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍, ପରାକ୍ରମୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆମର ସୁରକ୍ଷିତ ନିବାସ ନାହିଁ। ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅଜେୟ; ତେଣୁ ଆମେ ସୁଖରେ ବସିପାରୁନାହିଁ।

Verse 44

पुराणि त्रीणि नो देहि निर्मायात्यद्भुतानि हि । सर्वसंपत्समृद्धान्य प्रधृष्याणि दिवौकसाम्

ଆମକୁ ତିନୋଟି ପୁର ଦିଅ—ତୁମ ଅଦ୍ଭୁତ ମାୟାଶକ୍ତିରେ ନିର୍ମିତ। ସେଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବସମ୍ପତ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେଉ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରଧର୍ଷ୍ୟ, ଅଜେୟ ହେଉ।

Verse 45

वयं पुराणि त्रीण्येव समास्थाय महीमिमाम् । चरिष्यामो हि लोकेश त्वत्प्रसादाज्जगद्गुरो

ହେ ଲୋକେଶ୍ୱର, ହେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ! ଏଇ ତିନି ପୁରାଣର ଆଧାର ଧରି, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆମେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବିଚରିବୁ।

Verse 46

तारकाक्षस्ततः प्राह यदभेद्यं सुरैरपि । करोति विश्वकर्मा तन्मम हेममयं पुरम्

ତେବେ ତାରକାକ୍ଷ କହିଲା—“ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଭେଦି ପାରିବେ ନାହିଁ, ସେହି ମୋ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ପୁରକୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନିର୍ମାଣ କରୁନ୍ତୁ।”

Verse 47

ययाचे कमलाक्षस्तु राजतं सुमहत्पुरम् । विद्युन्माली च संहृष्टो वज्रायसमयं महत्

ତାପରେ କମଲାକ୍ଷ ରୌପ୍ୟମୟ ବିଶାଳ ପୁର ମାଗିଲା; ଏବଂ ହର୍ଷିତ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ବଜ୍ରସଦୃଶ ଲୋହାରେ ନିର୍ମିତ ମହାନଗର ଚାହିଲା।

Verse 48

पुरेष्वेतेषु भो ब्रह्मन्नेकस्थानस्थितेषु च । मध्याह्नाभिजिते काले शीतांशौ पुष्प संस्थिते

ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଯେତେବେଳେ ଏହି ପୁରଗୁଡ଼ିକ ଏକେ ସ୍ଥାନରେ ଏକେ ରେଖାରେ ସ୍ଥିର ହେବ, ଏବଂ ଅଭିଜିତ୍‌ର ଶୁଭ ମଧ୍ୟାହ୍ନକାଳେ ଶୀତାଂଶୁ ଚନ୍ଦ୍ର ପୁଷ୍ପମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେବ—(ତେବେ ନିୟତ ଘଟଣା ଘଟିବ)।

Verse 49

उपर्युपर्यदृष्टेषु व्योम्नि लीलाभ्रसंस्थिते । वर्षत्सु कालमेघेषु पुष्करावर्तनामसु

ଉପରେ ଆକାଶରେ ଲୀଳାମୟ ମେଘପୁଞ୍ଜ ଏକତ୍ର ହେଲା; ଏବଂ ‘ପୁଷ୍କରାବର୍ତ୍ତ’ ନାମକ କଳା ବର୍ଷାମେଘ ବର୍ଷିବାକୁ ଲାଗିଲା—ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଆସନ୍ତା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧର ପୂର୍ବଲକ୍ଷଣ ଥିଲା।

Verse 50

तथा वर्षसहस्राते समेष्यामः परस्परम् । एकीभावं गमिष्यंति पुराण्येतानि नान्यथा

ତଥା ସହସ୍ର ବର୍ଷ ବ୍ୟତୀତ ହେଲେ ଆମେ ପରସ୍ପର ମିଳିବୁ। ତେବେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ଏକତ୍ୱରେ ଲୀନ ହେବ—ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 51

सर्वदेवमयो देवस्सर्वेषां मे कुहेलया । असंभवे रथे तिष्ठन् सर्वोपस्करणान्विते

ସମସ୍ତ ଦେବତାମୟ ସେ ଦେବ, ମୋର ମାୟାମୟ କୌଶଳରେ, ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧୋପକରଣ ସହିତ ଏକ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 52

असंभाव्यैककांडेन भिनत्तु नगराणि नः । निर्वैरः कृत्तिवासास्तु योस्माकमिति नित्यशः

“ଏକମାତ୍ର ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଆଘାତରେ ସେ ଆମ ନଗରଗୁଡ଼ିକୁ ଭେଦିଦିଅନ୍ତୁ। ତଥାପି ନିର୍ବୈର କୃତ୍ତିବାସ (ଶିବ) ତ ନିତ୍ୟ ଆମର—ସଦା ଆମ ନିଜର।”

Verse 53

वंद्यः पूज्योभिवाद्यश्च सोस्माकं निर्दहेत्कथम् । इति चेतसि संधाय तादृशो भुवि दुर्लभः

“ସେ ବନ୍ଦନୀୟ, ପୂଜନୀୟ ଓ ଅଭିବାଦନୀୟ—ତେବେ ସେ ଆମକୁ କିପରି ଦହିବେ?” ଏହିଭାବ ମନେ ଧାରଣ କରି ସେମାନେ ଭାବିଲେ—ଏପରି ଜଣେ ଭୂମିରେ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः । एवमस्तीति तान् प्राह सृष्टिकर्ता स्मरञ्शिवम्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଲୋକପିତାମହ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏବମସ୍ତୁ; ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେପରି ହେଉ।”

Verse 55

आज्ञां ददौ मयस्यापि कुत्र त्वं नगरत्रयम् । कांचनं राजतं चैव आयसं चेति भो मय

ସେ ମୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ—“ହେ ମୟ, ତୁମେ ତ୍ରିନଗର (ତ୍ରିପୁର) କେଉଁଠି ନିର୍ମାଣ କରିବ—ଗୋଟିଏ କାଞ୍ଚନ (ସୁନା)ର, ଗୋଟିଏ ରାଜତ (ଚାନ୍ଦି)ର, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଆୟସ (ଲୋହା)ର?”

Verse 56

इत्यादिश्य मयं ब्रह्मा प्रत्यक्षं प्राविशद्दिवम् । तेषां तारकपुत्राणां पश्यतां निजधाम हि

ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଇ ମାୟାମୟ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାରକଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଧାମକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ।

Verse 57

ततो मयश्च तपसा चक्रे धीरः पुराण्यथ । कांचनं तारकाक्षस्य कमलाक्षस्य राजतम्

ତାପରେ ଧୀର ଓ ନିପୁଣ ମୟ ତପୋବଳରେ ପୁରଗୁଡ଼ିକ ଗଢ଼ିଲା—ତାରକାକ୍ଷ ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, କମଳାକ୍ଷ ପାଇଁ ରୌପ୍ୟ।

Verse 58

विद्युन्माल्यायसं चैव त्रिविधं दुर्गमुत्तमम् । स्वर्गे व्योम्नि च भूमौ च क्रमाज्ज्ञेयानि तानि वै

ସେ ଉତ୍ତମ ଦୁର୍ଗ ତିନି ପ୍ରକାର—ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ମାଳୀ ଓ ଆୟସ। ସେଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଆକାଶରେ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୋଲି ଜାଣିବା।

Verse 59

दत्वा तेभ्यो सुरेभ्यश्च पुराणि त्रीणि वै मयः । प्रविवेश स्वयं तत्र हितकामपरायणः

ମୟ ସେହି ଦେବମାନଙ୍କୁ ତିନୋଟି ପୁର (ଦୁର୍ଗନଗର) ଦେଇ, ତାଙ୍କ ହିତକାମନାରେ ନିବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ସ୍ୱୟଂ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 60

एवं पुत्रत्रयं प्राप्य प्रविष्टास्तारकात्मजाः । बुभुजुस्सकलान्भोगान्महाबलपराक्रमाः

ଏଭଳି ତିନି ପୁତ୍ର ପାଇ, ତାରକଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ନିଜ ଆଧିପତ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ହେଲେ; ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଉପଭୋଗ କଲେ।

Verse 61

कल्पद्रुमैश्च संकीर्णं गजवाजिसमाकुलम् । नानाप्रासादसंकीर्णं मणिजालसमा वृतम्

ସେଠା କଳ୍ପବୃକ୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ହାତୀ-ଘୋଡ଼ାରେ ଗଞ୍ଜାମ ହୋଇଥିଲା। ନାନା ପ୍ରାସାଦରେ ଭରିଥିଲା, ଯେପରି ମଣିର ଜାଲ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରୁ ଆବୃତ।

Verse 62

सूर्यमण्डलसंकाशैर्विमानैस्सर्वतोमुखैः । पद्मरागमयैश्चैव शोभितं चन्द्रसन्निभैः

ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସର୍ବଦିଗମୁଖୀ ବିମାନମାନେ ଚାରିଦିଗରୁ ତାହାକୁ ଶୋଭାୟିତ କରୁଥିଲେ। ପଦ୍ମରାଗମୟ ନିର୍ମାଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 63

प्रासादैर्गोपुरैर्दिव्यैः कैलासशिखरोपमैः । दिव्यस्त्रीजनसंकीर्णैर्गंधर्वैस्सिद्धचारणैः

କୈଲାସ ଶିଖର ସଦୃଶ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାସାଦ ଓ ଭବ୍ୟ ଗୋପୁରମାନେ ତାହାକୁ ଶୋଭାୟିତ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ ଥିଲା, ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଭରିଥିଲେ।

Verse 64

रुद्रालयैः प्रतिगृहमग्निहोत्रैः प्रतिष्ठितैः । द्विजोत्तमैश्शास्त्र ज्ञैश्शिवभक्तिरतैस्सदा

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହରେ ରୁଦ୍ରାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲା ଏବଂ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଅଗ୍ନି ବିଧିପୂର୍ବକ ପାଳିତ ହୁଅୁଥିଲା। ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ସଦା ଶିବଭକ୍ତିରେ ଲୀନ ଥିଲେ।

Verse 65

वापीकूपतडागैश्च दीर्घिकाभिस्सुशोभितम् । उद्यानवनवृक्षैश्च स्वर्गच्युत गुणोत्तमैः

ସେଠା ବାପୀ, କୂପ, ତଡାଗ ଓ ଦୀର୍ଘିକା ଜଳାଶୟମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅତି ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା; ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ, ବନ ଓ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା—ଯେନ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତମ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ।

Verse 66

नदीनदसरिन्मुख्यपुष्करैः शोभितं सदा । सर्वकामफलाद्यैश्चानेकैर्वृक्षैर्मनोहरम्

ସେଠା ସଦା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀ, ନଦ-ନାଳା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଷ୍କର ସରୋବରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ଆଦି ଦେଇଥିବା ଅନେକ ମନୋହର ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ରମ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 67

मत्तमातंगयूथैश्च तुरंगैश्च सुशोभनैः । रथैश्च विविधाकारैश्शिबिकाभिरलंकृतम्

ସେଠା ମତ୍ତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦଳ, ସୁଶୋଭନ ଘୋଡ଼ା, ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ରଥ ଓ ଶିବିକା (ପାଳଙ୍କି) ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ଅତି ଶୋଭାମୟ ଥିଲା।

Verse 68

समयादिशिकैश्चैव क्रीडास्थानैः पृथक्पृथक् । वेदाध्ययनशालाभिर्विविधाभिः पृथक्पृथक्

ସେଠା ଆଚାର-ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ବିଭାଗ ଥିଲା, କ୍ରୀଡାସ୍ଥାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଲଗା ଅଲଗା ଥିଲେ; ଏବଂ ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ପାଠ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଶାଳା ଥିଲା।

Verse 69

अदृष्टं मनसा वाचा पापान्वितनरैस्सदा । महात्मभिश्शुभाचारैः पुण्यवद्भिः प्रवीक्ष्यते

ପାପାନ୍ୱିତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯେ ତତ୍ତ୍ୱ ମନ ଓ ବାଣୀରେ ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ରହେ, ସେହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଶୁଭାଚାରୀ ପୁଣ୍ୟବାନ ମହାତ୍ମାମାନେ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 70

पतिव्रताभिः सर्वत्र पावितं स्थलमुत्तमम् । पतिसेवनशीलाभिर्विमुखाभिः कुधर्मतः

ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ପତିବ୍ରତା, ପତିସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଏବଂ କୁଧର୍ମରୁ ବିମୁଖ ନାରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାର ସ୍ଥାନ ସର୍ବତ୍ର ପରମ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ।

Verse 71

दैत्यशूरैर्महाभागैस्सदारैस्ससुतैर्द्विजैः । श्रौतस्मार्तार्थतत्त्वज्ञैस्स्वधर्मनिरतैर्युतम्

ତାଙ୍କ ସହ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟଶୂରମାନେ—ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁତ୍ର ସହିତ—ଏବଂ ଶ୍ରୌତ-ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ବିଧିର ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥଜ୍ଞ, ସ୍ୱଧର୍ମରେ ନିରତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 72

व्यूढोरस्कैर्वृषस्कंधैस्सामयुद्धधरैस्सदा । प्रशांतैः कुपितैश्चैव कुब्जैर्वामनकैस्तथा

ସେମାନେ ସଦା କ୍ରମବଦ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜ୍ଜ ଥିଲେ—କେହି ବିସ୍ତୃତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଓ ବୃଷଭସମ କାନ୍ଧଯୁକ୍ତ; କେହି ଶାନ୍ତ, କେହି କ୍ରୋଧିତ; କେହି କୁବ୍ଜ, ଆଉ କେହି ବାମନ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 73

नीलोत्पलदलप्रख्यैर्नीलकुंचितमूर्द्धजैः । मयेन रक्षितैस्सर्वैश्शिक्षितैर्युद्धलालसैः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମାୟାଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ସୁଶିକ୍ଷିତ ଓ ଯୁଦ୍ଧଲାଲସାପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ; ନୀଳ ଉତ୍ପଳଦଳ ସଦୃଶ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ କଳା କୁଞ୍ଚିତ କେଶ ଥିଲା।

Verse 74

वरसमररतैर्युतं समंतादजशिवपूजनया विशुद्धवीर्यैः । रविमरुतमहेन्द्रसंनिकाशैस्सुरमथनैस्सुदृढैस्सुसेवितं यत्

ସେ ସ୍ଥାନଟି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମରରସରେ ରତ ବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା—ଅଜ ଶିବପୂଜାରେ ଯାହାଙ୍କ ବୀର୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ; ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ ଓ ମହେନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ଅଚଳ, ଏବଂ ଦେବସେନାକୁ ମଧ୍ୟ ମଥିଦେବା ଦୃଢ ସେବକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁସେବିତ ଥିଲେ।

Verse 75

शास्त्रवेदपुराणेषु येये धर्माः प्रकीर्तिताः । शिवप्रियास्सदा देवास्ते धर्मास्तत्र सर्वतः

ଶାସ୍ତ୍ର, ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ଯେଯେ ଧର୍ମ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ, ସେ ସବୁ ଧର୍ମ ସେଠାରେ ସର୍ବତଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; କାରଣ ଦେବମାନେ ସଦା ଶିବପ୍ରିୟ, ଏବଂ ସେଇ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଶିବାନୁଗ୍ରହରେ ନିହିତ।

Verse 76

एवं लब्धवरास्ते तु दैतेयास्तारकात्मजाः । शैवं मयमुपाश्रित्य निवसंति स्म तत्र ह

ଏଭଳି ଭାବେ ବର ପାଇ ତାରକର ଦୈତ୍ୟପୁତ୍ରମାନେ ଶୈବମାୟାରେ ନିର୍ମିତ ଦୁର୍ଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ବସିଲେ।

Verse 77

सर्वं त्रैलोक्यमुत्सार्य प्रविश्य नगराणि ते । कुर्वंति स्म महद्राज्यं शिवमार्गरतास्सदा

ସେମାନେ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାରି ନଗରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରି ମହାରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ—ସଦା ଶିବମାର୍ଗରେ ରତ।

Verse 78

ततो महान् गतः कालो वसतां पुण्यकर्मणाम् । यथासुखं यथाजोषं सद्राज्यं कुर्वतां मुने

ତାପରେ ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀମାନଙ୍କର ବହୁତ ସମୟ କଟିଗଲା। ସେମାନେ ଯଥାସୁଖ ଯଥେଚ୍ଛାରେ, ହେ ମୁନି, ସୁଶାସିତ ଓ ସୁସଂଗଠିତ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।