नारदमोहवर्णनम् — Description of Nārada’s Delusion

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग व्यासशिष्य नमोऽस्तु ते । अद्भुतेयं कथा तात वर्णिता कृपया हि नः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ ସୂତ, ବ୍ୟାସଶିଷ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପ୍ରିୟ ତାତ, ଆପଣ କୃପାକରି ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଆମକୁ କହିଛନ୍ତି; ଏବେ ଆମ ପାଇଁ ଆହୁରି ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 2

मुनौ गते हरिस्तात किं चकार ततः परम् । नारदोपि गतः कुत्र तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

ମୁନି ଚାଲିଗଲା ପରେ, ହେ ତାତ, ତାପରେ ହରି କ’ଣ କଲେ? ନାରଦ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ଗଲେ? ଦୟାକରି ମୋତେ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।

Verse 3

इति श्रीशिव महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने नारदमोहवर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ଶିବ ମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡରେ (ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡ) 'ନାରଦ-ମୋହ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 4

सूत उवाच । मुनौ यदृच्छया विष्णुर्गते तस्मिन्हि नारदे । शिवेच्छया चकाराशु माया मायाविशारदः

ସୂତ କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ମୁନି ନାରଦ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ସେତେବେଳେ ମାୟା-ବିଶାରଦ ବିଷ୍ଣୁ ଶିବଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଶୀଘ୍ର ଏକ ମାୟା ରଚନା କଲେ।

Verse 5

मुनिमार्गस्य मध्ये तु विरेचे नगरं महत् । शतयोजनविस्तारमद्भुतं सुमनोहरम्

ମୁନିମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ପଥର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ‘ବିରେଚ’ ନାମକ ଏକ ମହାନଗର ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା—ଅଦ୍ଭୁତ, ଅତିମନୋହର, ଏବଂ ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 6

स्वलोकादधिकं रम्यं नानावस्तुविराजितम् । नरनारीविहाराढ्यं चतुर्वर्णाकुलं परम्

ସେହି ନଗର ବ୍ରହ୍ମଲୋକଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ରମଣୀୟ ଥିଲା, ନାନା ଅଦ୍ଭୁତ ବସ୍ତୁରେ ଶୋଭିତ; ନର-ନାରୀଙ୍କ ବିହାରରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଏବଂ ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପରମ ଲୋକ ଥିଲା।

Verse 7

तत्र राजा शीलनिर्धिर्नामैश्वर्यसमन्वितः । सुतास्वयम्वरोद्युक्तो महोत्सवसमन्वितः

ସେଠାରେ ଶୀଳନିର୍ଧି ନାମକ ରାଜା ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ରାଜବଳରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲେ। ସେ ନିଜ କନ୍ୟାର ସ୍ୱୟଂବର ପାଇଁ ମହୋତ୍ସବ ସଜାଉଥିଲେ।

Verse 8

चतुर्दिग्भ्यः समायातैस्संयुतं नृपनन्दतैः । नानावेषैस्सुशोभैश्च तत्कन्यावरणोत्सुकैः

ଚାରି ଦିଗରୁ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ—ନୃପନନ୍ଦ—ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆସିଲେ। ନାନା ବେଶଭୂଷାରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇ ସେ କନ୍ୟାକୁ ବରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ।

Verse 9

एतादृशम्पुरं दृष्ट्वा मोहम्प्राप्तोऽथ नारदः । कौतुकी तन्नृपद्वारं जगाम मदनेधितः

ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ପୁର ଦେଖି ନାରଦ ମୁନି ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। କୌତୁହଳରେ—ଏବଂ କାମୋଦ୍ଦୀପ୍ତିରେ ଅଧିକ—ସେ ରାଜଦ୍ୱାରକୁ ଗଲେ।

Verse 10

आगतं मुनिवर्यं तं दृष्ट्वा शीलनिधिर्नृपः । उपवेश्यार्चयांचक्रे रत्नसिंहासने वरे

ଆସିଥିବା ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି ଶୀଳନିଧି ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ବସାଇ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା-ସତ୍କାର କଲେ।

Verse 11

अथ राजा स्वतनयां नामतश्श्रीमतीं वराम् । समानीय नारदस्य पादयोस्समपातयत्

ତାପରେ ରାଜା ନିଜ କନ୍ୟା—ଶ୍ରୀମତୀ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟାକୁ—ଆଣି ନାରଦ ମୁନିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପ୍ରଣାମ କରାଇଲେ।

Verse 12

तत्कन्यां प्रेक्ष्य स मुनिर्नारदः प्राह विस्मितः । केयं राजन्महाभागा कन्या सुरसुतोपमा

ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି ମୁନି ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ କହିଲେ— “ହେ ରାଜନ୍, ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ କନ୍ୟା କିଏ?”

Verse 13

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा प्राह कृतांजलिः । दुहितेयं मम मुने श्रीमती नाम नामतः

ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା କରଯୋଡ଼ି କହିଲେ— “ହେ ମୁନେ, ଏହି ମୋର କନ୍ୟା; ନାମରେ ଏହା ‘ଶ୍ରୀମତୀ’।”

Verse 14

प्रदानसमयं प्राप्ता वरमन्वेषती शुभम् । सा स्वयंवरसंप्राप्ता सर्वलक्षणलक्षिता

ବିବାହରେ ଦାନ କରିବା ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ ସେ ଶୁଭ ବରକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କଲା। ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ସ୍ୱୟଂବର ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 15

अस्या भाग्यं वद मुने सर्वं जातकमादरात् । कीदृशं तनयेयं मे वरमाप्स्यति तद्वद

ହେ ମୁନେ, ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ୍ୟ ଓ ସମଗ୍ର ଜାତକ ଆଦରରେ କହ। ମୋର ଏହି କନ୍ୟା କେମିତି ବର ପାଇବ—ତାହା ମଧ୍ୟ କହ।

Verse 16

इत्युक्तो मुनिशार्दूलस्तामिच्छुः कामविह्वलः । समाभाष्य स राजानं नारदो वाक्यमब्रवीत्

ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ, ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ ନାରଦ କାମେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କ ସହ ଶିଷ୍ଟତାରେ କଥା ହୋଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 17

सुतेयं तव भूपाल सर्वलक्षणलक्षिता । महाभाग्यवती धन्या लक्ष्मीरिव गुणालया

ହେ ଭୂପାଳ! ଆପଣଙ୍କ ଏହି କନ୍ୟା ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ। ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଧନ୍ୟା—ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ଗୁଣାଳୟ।

Verse 18

सर्वेश्वरोऽजितो वीरो गिरीशसदृशो विभुः । अस्याः पतिर्ध्रुवं भावी कामजित्सुरसत्तमः

ସେ ସର୍ବେଶ୍ୱର, ଅଜିତ, ବୀର ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ—ଗିରୀଶ (ଶିବ) ସଦୃଶ ବିଭୁ। ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ଏହାର ପତି ହେବେ; କାମଜିତ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 19

इत्युक्त्वा नृपमामंत्र्य ययौ यादृच्छिको मुनिः । बभूव कामविवशश्शिवमाया विमोहितः

ଏପରି କହି ଯାଦୃଚ୍ଛିକ ମୁନି ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ପରେ କାମରେ ବିବଶ ହୋଇ ସେ ଶିବମାୟାରେ ବିମୋହିତ ହେଲେ।

Verse 20

चित्ते विचिन्त्य स मुनिराप्नुयां कथमेनकाम् । स्वयंवरे नृपालानामेकं मां वृणुयात्कथम्

ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ସେ ମୁନି ଭାବିଲେ—“ମୁଁ ସେଇ ଇଷ୍ଟ କନ୍ୟାକୁ କିପରି ପାଇବି? ସ୍ୱୟଂବରରେ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ କିପରି ମୋତେ ଏକାକୁ ବରିବ?”

Verse 21

सौन्दर्यं सर्वनारीणां प्रियं भवति सर्वथा । तद्दृष्ट्वैव प्रसन्ना सा स्ववशा नात्र संशयः

ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କୁ ସର୍ବଥା ପ୍ରିୟ। ତାହା ଦେଖିମାତ୍ରେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାହାର ବଶ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 22

विधायेत्थं विष्णुरूपं ग्रहीतुं मुनिसत्तमः । विष्णुलोकं जगामाशु नारदः स्मरविह्वलः

ଏହିପରି ବିଷ୍ଣୁରୂପ ଧାରଣ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ସ୍ମରବିହ୍ୱଳ ଚିତ୍ତରେ ଶୀଘ୍ର ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଗଲେ।

Verse 23

प्रणिपत्य हृषीकेशं वाक्यमेतदुवाच ह । रहसि त्वां प्रवक्ष्यामि स्ववृत्तान्तमशेषतः

ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ—“ଗୁପ୍ତରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ, କିଛି ଛାଡ଼ିନାହିଁ, କହିବି।”

Verse 24

तथेत्युक्ते तथा भूते शिवेच्छा कार्यकर्त हि । ब्रूहीत्युक्तवति श्रीशे मुनिराह च केशवम्

“ତଥାସ୍ତୁ” କହିବା ସହିତ ସେହିପରି ଘଟିଲା; ନିଶ୍ଚୟ ଶିବେଚ୍ଛା ହିଁ ସେ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ରୀ ହେଲା। ପରେ ଶ୍ରୀଶ (ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ବିଷ୍ଣୁ) “କହ” କହିଲେ, ମୁନି କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 25

नारद उवाच । त्वदीयो भूपतिः शीलनिधिस्स वृषतत्परः । तस्य कन्या विशालाक्षी श्रीमतीवरवर्णिनी

ନାରଦ କହିଲେ—ଆପଣଙ୍କ ରାଜା ଶୀଳର ନିଧି, ଧର୍ମରେ ସଦା ତତ୍ପର। ତାଙ୍କର ଏକ କନ୍ୟା ଅଛି—ବିଶାଳନୟନା, ଶ୍ରୀମତୀ, ଶୁଭଲକ୍ଷଣା ଓ ଉତ୍ତମବର୍ଣ୍ଣିନୀ।

Verse 26

जगन्मोहिन्यभिख्याता त्रैलोक्येप्यति सुन्दरी । परिणेतुमहं विष्णो तामिच्छाम्यद्य मा चिरम्

ହେ ବିଷ୍ଣୋ! ସେ ‘ଜଗନ୍ମୋହିନୀ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ତ୍ରିଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ। ମୁଁ ଆଜିହିଁ—ବିଳମ୍ବ ବିନା—ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 27

स्वयंवरं चकरासौ भूपतिस्तनयेच्छया । चतुर्दिग्भ्यः समायाता राजपुत्रास्सहस्रशः

କନ୍ୟାର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ସେ ରାଜା ସ୍ୱୟଂବର ଆୟୋଜନ କଲେ। ଚାରି ଦିଗରୁ ହଜାର ହଜାର ରାଜପୁତ୍ର ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 28

यदि दास्यसि रूपं मे तदा तां प्राप्नुयां ध्रुवम् । त्वद्रूपं सा विना कंठे जयमालां न धास्यति

ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ତୁମ ରୂପ ଦେବ, ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତାକୁ ପାଇବି। ତୁମ ରୂପ ବିନା ସେ ମୋ କଣ୍ଠରେ ଜୟମାଳା ପିନ୍ଧାଇବ ନାହିଁ।

Verse 29

स्वरूपं देहि मे नाथ सेवकोऽहं प्रियस्तव । वृणुयान्मां यथा सा वै श्रीमती क्षितिपात्मजा

ହେ ନାଥ! ମୋତେ ତୁମ ସ୍ୱରୂପ ଦିଅ; ମୁଁ ତୁମର ସେବକ ଓ ପ୍ରିୟ। ଯେପରି ସେ ଶ୍ରୀମତୀ, ପୃଥିବୀର କନ୍ୟା, ମୋତେ ହିଁ ବରେ—ସେପରି କର।

Verse 30

सुत उवाच वचः श्रुत्वा मुनेरित्थं विहस्य मधुसूदनः । शांकरीं प्रभुतां बुद्ध्वा प्रत्युवाच दयापरः

ସୂତ କହିଲେ—ମୁନିଙ୍କ ଏପରି ବଚନ ଶୁଣି ମଧୁସୂଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ହସିଲେ। ଶାଙ୍କରୀଙ୍କ ପରମ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ବୁଝି କରୁଣାମୟ ଭଗବାନ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 31

विष्णुरुवाच । स्वेष्टदेशं मुने गच्छ करिष्यामि हितं तव । भिषग्वरो यथार्त्तस्य यतः प्रियतरोऽसि मे

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ମୁନେ, ତୁମ ଇଚ୍ଛିତ ଦେଶକୁ ଯାଅ; ମୁଁ ତୁମର ହିତ କରିବି। କାରଣ ତୁମେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ଯେପରି ରୋଗୀଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଦ୍ୟ ପ୍ରିୟ।

Verse 32

इत्युक्त्वा मुनये तस्मै ददौ विष्णुर्मुखं हरे । स्वरूपमनुगृह्यास्य तिरोधानं जगाम सः

ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ହରିର ନିଜ ଦିବ୍ୟ ମୁଖ ଦାନ କଲେ। ପରେ କୃପାକରି ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇ ସେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 33

एवमुक्तो मुनिर्हृष्टः स्वरूपं प्राप्य वै हरेः । मेने कृतार्थमात्मानं तद्यत्नं न बुबोध सः

ଏପରି କୁହାଯାଇ ମୁନି ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ହରିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ପାଇ ସେ ନିଜକୁ କୃତାର୍ଥ ମନେ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସେଇ ଯତ୍ନର ଗୁଢ଼ ଅର୍ଥ ସେ ବୁଝିଲେ ନାହିଁ।

Verse 34

अथ तत्र गतः शीघ्रन्नारदो मुनिसत्तमः । चक्रे स्वयम्वरं यत्र राजपुत्रैस्समाकुलम्

ତାପରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଗଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଭିଡ଼ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ସ୍ୱୟଂବରର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

Verse 35

स्वयम्वरसभा दिव्या राजपुत्रसमावृता । शुशुभेऽतीव विप्रेन्द्रा यथा शक्रस भा परा

ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଘେରିଥିବା ସେଇ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱୟଂବରସଭା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଥିଲା—ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରମ ସଭା।

Verse 36

तस्यां नृपसभायां वै नारदः समुपाविशत् । स्थित्वा तत्र विचिन्त्येति प्रीतियुक्तेन चेतसा

ସେଇ ରାଜସଭାରେ ନାରଦ ମୁନି ଆସି ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେଠାରେ ରହି, ହର୍ଷ ଓ ସ୍ନେହଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଅନ୍ତରେ ଚିନ୍ତନ କଲେ।

Verse 37

मां वरिष्यति नान्यं सा विष्णुरूपधरन्ध्रुवम् । आननस्य कुरूपत्वं न वेद मुनिसत्तमः

ସେ ମୋତେ ହିଁ ବରିବ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ—ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବିଷ୍ଣୁରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମୋ ମୁହଁର କୁରୂପତା ଜାଣେ ନାହିଁ।

Verse 38

पूर्वरूपं मुनिं सर्वे ददृशुऽस्तत्र मानवाः । तद्भेदं बुबुधुस्ते न राजपुत्रादयो द्विजाः

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୁନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ; କିନ୍ତୁ ରାଜପୁତ୍ରାଦି ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହ କେହି ମଧ୍ୟ ସେ ଭେଦକୁ ବୁଝିଲେ ନାହିଁ।

Verse 39

तत्र रुद्रगणौ द्वौ तद्रक्षणार्थं समागतौ । विप्ररूपधरौ गूढौ तत्रेदं जज्ञतुः परम्

ସେଠାରେ ତାହାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ଗଣ ଆସିଲେ। ବିପ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରି ଗୁପ୍ତ ରହି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଲେ।

Verse 40

मूढ मत्वा मुनिं तौ तन्निकटं जग्मतुर्गणौ । कुरुतस्तत्प्रहासं वै भाषमाणौ परस्परम्

ମୁନିଙ୍କୁ ମୂଢ ଭାବି ସେଇ ଦୁଇ ଗଣ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ପରସ୍ପର କଥା କହି କହି ସେମାନେ ଖୋଲାମେଳା ଉପହାସ କରି ହସିଲେ।

Verse 41

पश्य नारद रूपं हि विष्णोरिव महोत्तमम् । मुखं तु वानरस्येव विकटं च भयंकरम्

“ଦେଖ, ହେ ନାରଦ! ଏହି ରୂପ ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ପରମ ଉତ୍ତମ; କିନ୍ତୁ ଏହାର ମୁହଁ ବାନର ପରି—ବିକଟ ଓ ଭୟଙ୍କର।”

Verse 42

इच्छत्ययं नृपसुता वृथैव स्मरमोहितः । इत्युक्त्वा सच्छलं वाक्यमुपहासं प्रचक्रतुः

“ଏହି ରାଜକନ୍ୟା ତାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; କିନ୍ତୁ ଏହା ବ୍ୟର୍ଥ, କାରଣ ସେ କାମମୋହିତ”—ଏମିତି କହି ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଛଳପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହି ତାହାକୁ ଉପହାସ କଲେ।

Verse 43

न शुश्राव यथार्थं तु तद्वाक्यं स्मरविह्वलः । पर्यैक्षच्छ्रीमतीं तां वै तल्लिप्सुर्मोहितो मुनिः

କାମବିହ୍ୱଳ ସେ ମୁନି ତାଙ୍କ କଥାର ଯଥାର୍ଥ ଅର୍ଥ ବୁଝିଲେ ନାହିଁ। ମୋହିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପାଇବା ଲୋଭରେ ସେହି ଶ୍ରୀମତୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନିହାରିଲେ।

Verse 44

एतस्मिन्नंतरे भूपकन्या चांतःपुरात्तु सा । स्त्रीभिस्समावृता तत्राजगाम वरवर्णिनी

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ରାଜକନ୍ୟା—ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣା—ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ସ୍ତ୍ରୀସହଚରୀମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ସେଠାକୁ ଆସିଲା।

Verse 45

मालां हिरण्मयीं रम्यामादाय शुभ क्षणा । तत्र स्वयम्बरे रेजे स्थिता मध्ये रमेव सा

ସେଇ ଶୁଭକ୍ଷଣରେ ସେ ରମ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ମାଳା ନେଇ, ସ୍ୱୟଂବର ସଭାର ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।

Verse 46

बभ्राम सा सभां सर्वां मालामादाय सुव्रता । वरमन्वेषती तत्र स्वात्माभीष्टं नृपात्मजा

ସେ ସୁବ୍ରତା ରାଜକନ୍ୟା ମାଳା ହାତେ ନେଇ ସମଗ୍ର ସଭାକୁ ଘୁରିଲା ଏବଂ ସେଠାରେ ନିଜ ହୃଦୟାଭୀଷ୍ଟ ବରକୁ ଖୋଜିଲା।

Verse 47

वानरास्यं विष्णुतनुं मुनिं दृष्ट्वा चुकोप सा । दृष्टिं निवार्य च ततः प्रस्थिता प्रीतमानसा

ବାନରମୁଖ ଓ ବିଷ୍ଣୁସଦୃଶ ତନୁଧାରୀ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା; ପରେ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ସଂଯମ କରି ସେଠାରୁ ଶାନ୍ତମନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 48

न दृष्ट्वा स्ववरं तत्र त्रस्तासीन्मनसेप्सितम् । अंतस्सभास्थिता कस्मिन्नर्पयामास न स्रजम्

ସେଠାରେ ନିଜ ମନପସନ୍ଦ ସ୍ୱୟଂବର ବରକୁ ନ ଦେଖି ସେ ଭୟଭୀତ ହେଲା। ସଭାମଣ୍ଡପ ଭିତରେ ଦାଁଡି ଥାଇ କାହାର ଗଳାରେ ମାଳା ଅର୍ପଣ କରିପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे विष्णुराजगाम नृपाकृतिः । न दृष्टः कैश्चिदपरैः केवलं सा ददर्श हि

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ନୃପରୂପ ଧାରଣ କରି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଅନ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; କେବଳ ସେଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।

Verse 50

अथ सा तं समालोक्य प्रसन्नवदनाम्बुजा । अर्पयामास तत्कण्ठे तां मालां वरवर्णिनी

ତାପରେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ପଦ୍ମମୁଖୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠବର୍ଣ୍ଣିନୀ ସେ ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ସେଇ ମାଳା ଅର୍ପଣ କଲା।

Verse 51

तामादाय ततो विष्णू राजरूपधरः प्रभुः । अंतर्धानमगात्सद्यस्स्वस्थानं प्रययौ किल

ତାପରେ ରାଜରୂପଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ତାକୁ ସହିତ ନେଇ, ସତ୍ୱର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 52

सर्वे राजकुमाराश्च निराशाः श्रीमतीम्प्रति । मुनिस्तु विह्वलोऽतीव बभूव मदनातुरः

ଶ୍ରୀମତୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜକୁମାର ନିରାଶ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ମୁନି ମଦନବ୍ୟଥାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ଓ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।

Verse 53

तदा तावूचतुस्सद्यो नारदं स्वरविह्वलम् । विप्ररूपधरौ रुद्रगणौ ज्ञानविशारदौ

ତେବେ ସେଇ ଦୁଇ ରୁଦ୍ରଗଣ—ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନିର ରୂପ ଧାରଣ କରି—ଭାବେ କମ୍ପିତ ସ୍ୱର ଥିବା ନାରଦଙ୍କୁ ସତ୍ୱର ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 54

गणावूचतुः । हे नारदमुने त्वं हि वृथा मदनमोहितः । तल्लिप्सुस्स्वमुखं पश्य वानरस्येव गर्हितम्

ଗଣମାନେ କହିଲେ—ହେ ନାରଦମୁନେ, ତୁମେ ବ୍ୟର୍ଥରେ ମଦନମୋହରେ ମୁଗ୍ଧ। ଯଦି ତାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ନିଜ ମୁହଁକୁ ଦେଖ—ବାନର ମୁହଁ ପରି ନିନ୍ଦ୍ୟ।

Verse 55

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य तयोर्वाक्यं नारदो विस्मितोऽभवत् । मुखं ददर्श मुकुरे शिवमायाविमोहितः

ସୂତ କହିଲେ—ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ଶିବମାୟାରେ ବିମୋହିତ ହୋଇ ସେ ଆଇନାରେ ନିଜ ମୁହଁ ଦେଖିଲେ।

Verse 56

स्वमुखं वानरस्येव दृष्ट्वा चुक्रोध सत्वरम् । शापन्ददौ तयोस्तत्र गणयोर्मोहितो मुनिः

ନିଜ ମୁହଁ ବାନର ମୁହଁ ପରି ଦେଖି ସେ ସତ୍ୱର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ହିଁ ସେଇ ଦୁଇ ଗଣଙ୍କ ମୋହରେ ପଡ଼ି ମୁନି ସେମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 57

युवां ममोपहासं वै चक्रतुर्ब्राह्मणस्य हि । भवेतां राक्षसौ विप्रवीर्यजौ वै तदाकृती

ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମୋତେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ, ଉପହାସ କରିଥିଲ; ତେଣୁ ତୁମେ ରାକ୍ଷସ ହେଉ—ବ୍ରାହ୍ମଣ-ତେଜରୁ ଜନ୍ମିତ—ଏବଂ ସେହି ଆକୃତି ଧାରଣ କର।

Verse 58

श्रुत्वा हरगणावित्थं स्वशापं ज्ञानिसत्तमौ । न किंचिदूचतुस्तौ हि मुनिमाज्ञाय मोहितम्

ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଏଭଳି ନିଜ ଶାପ ଶୁଣି, ସେଇ ଦୁଇ ଜ୍ଞାନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛିମାତ୍ର କହିଲେ ନାହିଁ; ମୁନି ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତିରେ ମୋହିତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ସେମାନେ ବୁଝିଲେ।

Verse 59

स्वस्थानं जग्मतुर्विप्रा उदासीनौ शिवस्तुतिम् । चक्रतुर्मन्यमानौ वै शिवेच्छां सकलां सदा

ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନିଦ୍ୱୟ ଉଦାସୀନ ଭାବରେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ; ଏବଂ ଶିବସ୍ତୁତି କଲେ, ସଦା ଏହି ଭାବେ ମନେ କରି ଯେ ସମସ୍ତ କିଛି ସମଗ୍ରରୂପେ ଶିବେଚ୍ଛାରେ ହିଁ ଘଟେ।