देवस्तुतिः—शिवस्य परब्रह्मत्वं, मायाशक्तिः, कर्मफलप्रदातृत्वं च (Devas’ Hymn: Śiva as Parabrahman, Māyā-Śakti, and Giver of Karmic Fruits)

Verse 1

विष्ण्वादय ऊचुः । देवदेव महादेव लौकिकाचारकृत्प्रभो । ब्रह्म त्वामीश्वरं शंभुं जानीमः कृपया तव

ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବମାନେ କହିଲେ— ହେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ! ହେ ଲୋକାଚାର ସ୍ଥାପକ ପ୍ରଭୁ! ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ, ହେ ଶମ୍ଭୁ, ପରମେଶ୍ୱର—ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମ—ରୂପେ ଜାଣୁଛୁ।

Verse 2

किं मोहयसि नस्तात मायया परया तव । दुर्ज्ञेयया सदा पुंसां मोहिन्या परमेश्वर

ହେ ତାତ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ଆପଣଙ୍କ ପରାମାୟାଦ୍ୱାରା ଆମକୁ କାହିଁକି ମୋହିତ କରୁଛନ୍ତି? ସେ ମାୟା ସଦା ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଜ୍ଞେୟ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରେ।

Verse 3

प्रकृतः पुरुषस्यापि जगतो योनिबीजयोः । परब्रह्म परस्त्वं च मनोवाचामगोचरः

ଆପଣ ହିଁ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ; ଜଗତ ପାଇଁ ଆପଣ ହିଁ ଯୋନି ଓ ବୀଜ। ଆପଣ ପରବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ସତ୍ୟ—ମନ ଓ ବାଣୀର ଅଗୋଚର।

Verse 4

त्वमेव विश्वं सृजसि पास्यत्सि निजतंत्रतः । स्वरूपां शिवशक्तिं हि क्रीडन्नूर्णपटो यथा

ଆପଣ ହିଁ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଏବଂ ଆପଣ ହିଁ ନିଜ ସ୍ୱାଧୀନ ଶକ୍ତିରେ ଏହାକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି। ନିଜ ସ୍ୱରୂପା ଶିବଶକ୍ତି ସହ ଆପଣ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି—ଯେପରି ମକଡ଼ା ନିଜଠାରୁ ଜାଲ ବୁନେ।

Verse 5

त्वमेव क्रतुमीशान ससर्जिथ दयापरः । दक्षेण सूत्रेण विभो सदा त्रय्यभिपत्तये

ହେ ଈଶାନ, ଦୟାପର! ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାକୁ ତୁମେ ଏକା ହିଁ ସୃଷ୍ଟି କଲ। ହେ ବିଭୁ, ଦକ୍ଷକୁ ସୂତ୍ର-ରୂପ ଉପାୟ କରି ତ୍ରୟୀ ବେଦର ସମ୍ୟକ୍ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାହାକୁ ସଦା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲ।

Verse 6

त्वयैव लोकेवसितास्सेतवो यान् धृतव्रताः । शुद्धान् श्रद्दधते विप्रा वेदमार्गविचक्षणाः

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଲୋକରେ ସେଇ ସୀମା ଓ ପବିତ୍ର ବ୍ରତ-ନିୟମ ସ୍ଥାପିତ। ବେଦମାର୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଧୃତବ୍ରତ ବିପ୍ରମାନେ ସେଇ ନିର୍ମଳ ଆଚାରରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖନ୍ତି।

Verse 7

कर्तुस्त्वं मंगलानां हि स्वपरं तु मुखे विभो । अमंगलानां च हितं मिश्रं वाथ विपर्ययम्

ହେ ବିଭୋ, ମଙ୍ଗଳଫଳର କର୍ତ୍ତା ଆପଣ ହିଁ; ସ୍ୱ ଓ ପର—ଦୁହେଁକୁ—ଆପଣ ନିଜ ବଶରେ ରଖନ୍ତି। ଅମଙ୍ଗଳରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ହିତ ସାଧନ କରନ୍ତି—କେବେ କଷ୍ଟମିଶ୍ର ଭାବେ, କେବେ ଘଟଣାପ୍ରବାହକୁ ଉଲଟାଇ ଦେଇ।

Verse 8

सर्वकर्मफलानां हि सदा दाता त्वमेव हि । सर्वे हि प्रोक्ता हि यशस्तत्पतिस्त्वं श्रुतिश्रुतः

ସମସ୍ତ କର୍ମଫଳର ସଦା ଦାତା ତୁମେ ହିଁ। ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ଯଶର ପତି ବୋଲି କହନ୍ତି; ଶ୍ରୁତି (ବେଦ)ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରୁତ।

Verse 9

पृथग्धियः कर्मदृशोऽरुंतुदाश्च दुराशयाः । वितुदंति परान्मूढा दुरुक्तैर्मत्सरान्विताः

ଯାହାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ବିଭକ୍ତ, ଯେମାନେ କେବଳ ବାହ୍ୟ କର୍ମ ଦେଖି ବିଚାର କରନ୍ତି, ଯେମାନେ କଟୁଭାଷୀ ଓ ନୀଚ ଆଶାରେ ଚାଳିତ—ସେମାନେ ମୂଢ଼, ମତ୍ସରଭରା, କ୍ରୁର କଥାରେ ପରକୁ ଆଘାତ କରନ୍ତି।

Verse 10

तेषां दैववधानां भो भूयात्त्वच्च वधो विभो । भगवन्परमेशान कृपां कुरु परप्रभो

ହେ ବିଭୋ! ଯାହାଙ୍କ ବଧ ଦୈବବଶେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେମାନଙ୍କ ସଂହାର ହେଉ—ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ, ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ମୋର ମଧ୍ୟ ବଧ ହେଉ। ହେ ଭଗବନ୍ ପରମେଶାନ, ହେ ପରପ୍ରଭୋ, କୃପା କର।

Verse 11

नमो रुद्राय शांताय ब्रह्मणे परमात्मने । कपर्दिने महेशाय ज्योत्स्नाय महते नमः

ଶାନ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବ୍ରହ୍ମ ଓ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କପର୍ଦୀ ମହେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଜ୍ୟୋତିରୂପ ମହାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 12

त्वं हि विश्वसृजां स्रष्टा धाता त्वं प्रपितामहः । त्रिगुणात्मा निर्गुणश्च प्रकृतेः पुरुषात्परः

ତୁମେ ହିଁ ବିଶ୍ୱସୃଜକମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସ୍ରଷ୍ଟା; ତୁମେ ଧାତା, ତୁମେ ପ୍ରପିତାମହ। ତୁମେ ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଗୁଣ; ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷରୁ ପରେ।

Verse 13

नमस्ते नीलकंठाय वेधसे परमात्मने । विश्वाय विश्वबीजाय जगदानंदहेतवे

ହେ ନୀଳକଣ୍ଠ! ବେଧସ୍ ଓ ପରମାତ୍ମା—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ହିଁ ବିଶ୍ୱ, ବିଶ୍ୱବୀଜ, ଏବଂ ସମଗ୍ର ଜଗତର ଆନନ୍ଦହେତୁ।

Verse 14

ओंकारस्त्वं वषट्कारस्सर्वारंभप्रवर्तकः । हंतकास्स्वधाकारो हव्यकव्यान्नभुक् सदा

ତୁମେ ହିଁ ଓଂକାର, ତୁମେ ହିଁ ବଷଟ୍କାର; ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଆରମ୍ଭର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ। ତୁମେ ହିଁ ହନ୍ତାକାର ଓ ସ୍ୱଧାକାର; ତୁମେ ସଦା ହବ୍ୟ-କବ୍ୟ ଭୋଗକର୍ତ୍ତା।

Verse 15

कृतः कथं यज्ञभंगस्त्वया धर्मपरायण । ब्रह्मण्यस्त्वं महादेव कथं यज्ञहनो विभो

ହେ ଧର୍ମପରାୟଣ ମହାଦେବ! ତୁମଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞଭଙ୍ଗ କିପରି ହେଲା? ତୁମେ ତ ବ୍ରାହ୍ମଣହିତେଷୀ ଓ ଧର୍ମରକ୍ଷକ; ହେ ବିଭୁ, ତେବେ ଯଜ୍ଞହନ୍ତା କିପରି?

Verse 16

ब्राह्मणानां गवां चैव धर्मस्य प्रतिपालकः । शरण्योसि सदानंत्यः सर्वेषां प्राणिनां प्रभो

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର, ଗୋମାତାଙ୍କର ଏବଂ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ। ଆପଣ ସଦା ଶରଣଦାତା—ଅନନ୍ତ ଓ ନିତ୍ୟ—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁ।

Verse 17

नमस्ते भगवन् रुद्र भास्करामिततेजसे । नमो भवाय देवाय रसायांबुमयाय ते

ହେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର! ଭାସ୍କର ସମ ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବ ଭବ! ରସ ଓ ଜଳତତ୍ତ୍ୱମୟ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 18

शर्वाय क्षितिरूपाय सदा सुरभिणे नमः । रुद्रायाग्निस्वरूपाय महातेजस्विने नमः

ପୃଥିବୀ-ସ୍ୱରୂପ, ସଦା ସୁରଭିତ ଓ ଜୀବନପୋଷକ ଶର୍ବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅଗ୍ନି-ସ୍ୱରୂପ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 19

ईशाय वायवे तुभ्यं संस्पर्शाय नमोनमः । पशूनांपतये तुभ्यं यजमानाय वेधसे

ହେ ଈଶ! ହେ ବାୟୁ-ସ୍ୱରୂପ! ହେ ପବିତ୍ର ସ୍ପର୍ଶତତ୍ତ୍ୱ! ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ହେ ପଶୁପତି! ହେ ଯଜମାନ-ସ୍ୱରୂପ ପୂଜ୍ୟ! ହେ ବେଧସ୍, ସର୍ବବିଧାତା! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 20

भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः । महादेवाय सोमाय प्रवृत्ताय नमोस्तु ते

ହେ ଭୀମ! ବ୍ୟୋମରୂପ, ଶବ୍ଦତତ୍ତ୍ୱମାତ୍ର ସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ମହାଦେବ, ସୋମସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁ, ଜଗତକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ନମୋ ନମଃ।

Verse 21

उग्राय सूर्यरूपाय नमस्ते कर्मयोगिने । नमस्ते कालकालाय नमस्ते रुद्र मन्यवे

ଉଗ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟରୂପ, କର୍ମଯୋଗୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କାଳର ମଧ୍ୟ କାଳ, ହେ ରୁଦ୍ର ମନ୍ୟୁସ୍ୱରୂପ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 22

नमश्शिवाय भीमाय शंकराय शिवाय ते । उग्रोसि सर्व भूतानां नियंता यच्छिवोसि नः

ଶିବ, ଭୀମ, ଶଙ୍କର, ଶୁଭସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣ ଉଗ୍ର, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ନିୟନ୍ତା; ତଥାପି ଆପଣ ଆମର ଶିବ—କୃପାମୟ।

Verse 23

मयस्कराय विश्वाय ब्रह्मणे ह्यार्तिनाशिने । अम्बिकापतये तुभ्यमुमायाः पतये नमः

ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ମଙ୍ଗଳଦାତା, ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଜଗଦୀଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଓ ଆର୍ତ୍ତିନାଶକ। ହେ ଅମ୍ବିକାପତି, ହେ ଉମାପତି, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 24

शर्वाय सर्वरूपाय पुरुषाय परात्मने । सदसद्व्यक्तिहीनाय महतः कारणाय ते

ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ହେ ଶର୍ବ, ସର୍ବରୂପ, ପରମ ପୁରୁଷ, ପରମାତ୍ମା। ସତ୍-ଅସତ୍ ଅତୀତ, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ମଧ୍ୟ ପର, ମହତ୍‌ର କାରଣ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 25

जाताय बहुधा लोके प्रभूताय नमोनमः । नीलाय नीलरुद्राय कद्रुद्राय प्रचेतसे

ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର—ଯେ ଲୋକେ ବହୁପ୍ରକାରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ବିରାଜନ୍ତି। ନୀଳଙ୍କୁ, ନୀଳରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ସଦା ଜାଗ୍ରତ ସର୍ବଜ୍ଞ ପ୍ରଚେତସ୍-ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 26

मीढुष्टमाय देवाय शिपिविष्टाय ते नमः । महीयसे नमस्तुभ्यं हंत्रे देवारिणां सदा

ହେ ଦେବ! ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦାର ଓ କୃପାମୟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶିପିବିଷ୍ଟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ସଦା ମହାନ ଓ ପୂଜ୍ୟ, ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ନିରନ୍ତର ସଂହାରକ, ତୁମକୁ ମୁଁ ସଦା ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 27

ताराय च सुताराय तरुणाय सुतेजसे । हरिकेशाय देवाय महेशाय नमोनमः

ତାରା ଓ ସୁତାରା, ତରୁଣ ଓ ସୁତେଜ, ହରିକେଶ, ଦେବ ଓ ମହେଶ—ଏମିତି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 28

देवानां शंभवे तुभ्यं विभवे परमात्मने । परमाय नमस्तुभ्यं कालकंठाय ते नमः

ଦେବମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳମୟ ଅଧିଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁ! ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭବସ୍ୱରୂପ ପରମାତ୍ମନ୍! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ! ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ହେ କାଳକଣ୍ଠ! ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମଃ।

Verse 29

हिरण्याय परेशाय हिरण्यवपुषे नमः । भीमाय भीमरूपाय भीमकर्मरताय च

ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ତେଜସ୍ୱୀ ପରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମଃ; ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାଙ୍କୁ ନମଃ। ଭୀମ—ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭୁ—ତାଙ୍କ ଭୀଷଣ ରୂପକୁ ନମଃ, ଏବଂ ମହାନ କର୍ମରେ ସଦା ରତ ତାଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 30

भस्मदिग्धशरीराय रुद्राक्षाभरणाय च । नमो ह्रस्वाय दीर्घाय वामनाय नमोस्तु ते

ପବିତ୍ର ଭସ୍ମରେ ଲିପ୍ତ ଶରୀର ଥିବା ଏବଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମଃ। ହେ ପ୍ରଭୋ! ହ୍ରସ୍ୱ ଓ ଦୀର୍ଘ, ବାମନରୂପ ଓ ସର୍ବବିସ୍ତାର—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 31

दूरेवधाय ते देवा ग्रेवधाय नमोनमः । धन्विने शूलिने तुभ्यं गदिने हलिने नमः

ହେ ଦେବ! ଦୂରରୁ ବଧ କରୁଥିବା ଓ ନିକଟରୁ ବଧ କରୁଥିବା—ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଧନୁର୍ଧର, ଶୂଳଧର; ଗଦାଧର ଓ ହଳଧର—ତୁମକୁ ନମଃ।

Verse 32

नानायुधधरायैव दैत्यदानवनाशिने । सद्याय सद्यरूपाय सद्योजाताय वै नमः

ବହୁ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବନାଶକ; ସଦ୍ୟଃସ୍ୱରୂପ ସଦ୍ୟୋଜାତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 33

वामाय वामरूपाय वामनेत्राय ते नमः । अघोराय परेशाय विकटाय नमोनमः

ହେ ବାମ! ତୁମ ମଙ୍ଗଳମୟ ରୂପ ଓ ସୌମ୍ୟ ନେତ୍ରକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଅଘୋର, ପରେଶ, ବିକଟ! ପୁନଃପୁନଃ ନମୋ ନମଃ।

Verse 34

तत्पुरुषाय नाथाय पुराणपुरुषाय च । पुरुषार्थप्रदानाय व्रतिने परमेष्ठिने

ତତ୍ପୁରୁଷ ନାଥ ଓ ପୁରାଣପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପୁରୁଷାର୍ଥଦାତା, ବ୍ରତୀ, ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 35

ईशानाय नमस्तुभ्यमीश्वराय नमो नमः । ब्रह्मणे ब्रह्मरूपाय नमस्साक्षात्परात्मने

ହେ ଈଶାନ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଈଶ୍ୱର! ପୁନଃପୁନଃ ନମୋ ନମଃ। ହେ ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ! ସାକ୍ଷାତ୍ ପରାତ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 36

उग्रोसि सर्वदुष्टानां नियंतासि शिवोसि नः । कालकूटाशिने तुभ्यं देवाद्यवन कारिणे

ହେ ପ୍ରଭୁ! ଆପଣ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପ୍ରତି ଉଗ୍ର, ଅଧର୍ମୀଙ୍କର ପରମ ନିୟନ୍ତା; ଆପଣ ଆମର ମଙ୍ଗଳମୟ ଶିବ। କାଳକୂଟ ବିଷ ଭକ୍ଷଣକାରୀ, ଦେବମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷାକରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 37

वीराय वीरभद्राय रक्षद्वीराय शूलिने । महादेवाय महते पशूनां पतये नमः

ବୀର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ, ରକ୍ଷକ ବୀରଙ୍କୁ, ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ; ମହାନ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ପରମ ମହତ୍ତ୍ୱମୟଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ପଶୁ (ବଦ୍ଧ ଜୀବ)ଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 38

वीरात्मने सुविद्याय श्रीकंठाय पिनाकिने । नमोनंताय सूक्ष्माय नमस्ते मृत्युमन्यवे

ବୀରାତ୍ମସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ, ସୁବିଦ୍ୟାସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କୁ, ପିନାକଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅନନ୍ତ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ମୃତ୍ୟୁର କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 39

पराय परमेशाय परात्परतराय ते । परात्पराय विभवे नमस्ते विश्वमूर्तये

ପରମ ପର, ପରମେଶ୍ୱର! ପରାତ୍ପରରୁ ମଧ୍ୟ ପରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପରାତ୍ପର—ବିଭବସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁ! ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 40

नमो विष्णुकलत्राय विष्णुक्षेत्राय भानवे । भैरवाय शरण्याय त्र्यंबकाय विहारिणे

ବିଷ୍ଣୁ-ଶକ୍ତିଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ, ବିଷ୍ଣୁକ୍ଷେତ୍ର (ଧାମ) ସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ, ଭାନୁସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଭୈରବ, ଶରଣଦାୟକ, ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ଓ ବିହାରୀ (ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ବିଚରଣକାରୀ) ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 41

इति श्रीशिव महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे देवस्तुतिवर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବ ମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାଗ ସତୀଖଣ୍ଡରେ ‘ଦେବସ୍ତୁତିବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଚତ୍ୱାରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।

Verse 42

भवता हि जगत्सर्वं व्याप्तं स्वेनैव तेजसा । परब्रह्म निर्विकारी चिदानंदःप्रकाशवान्

ହେ ପ୍ରଭୋ, ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ତେଜରେ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଆପଣ ପରବ୍ରହ୍ମ—ନିର୍ବିକାର—ଚିଦାନନ୍ଦର ସ୍ୱପ୍ରକାଶ ସ୍ୱରୂପ।

Verse 43

ब्रह्मविष्ण्विंद्रचन्द्रादिप्रमुखास्सकलास्सुराः । मुनयश्चापरे त्वत्तस्संप्रसूता महेश्वर

ହେ ମହେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ପ୍ରସୂତ।

Verse 44

यतो बिभर्षि सकलं विभज्य तनुमष्टधा । अष्टमूर्तिरितीशश्च त्वमाद्यः करुणामयः

ତୁମେ ନିଜ ତନୁକୁ ଅଷ୍ଟଧା ବିଭଜି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବାରୁ ‘ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି’ ବୋଲି ପରିଚିତ। ହେ ଈଶ, ତୁମେ ଆଦ୍ୟ, କରୁଣାମୟ।

Verse 45

त्वद्भयाद्वाति वातोयं दहत्यग्निर्भयात्तव । सूर्यस्तपति ते भीत्या मृत्युर्धावति सर्वतः

ଆପଣଙ୍କ ଭୟରୁ ଏହି ପବନ ବହେ, ଆପଣଙ୍କ ଭୟରୁ ଅଗ୍ନି ଦହେ। ଆପଣଙ୍କ ଭୀତିରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତପେ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଭୟରୁ ସର୍ବତ୍ର ଧାଉଛି।

Verse 46

दयासिन्धो महेशान प्रसीद परमेश्वर । रक्ष रक्ष सदैवास्मान् यस्मान्नष्टान् विचेतसः

ହେ ଦୟାସିନ୍ଧୁ ମହେଶାନ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ—ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; କାରଣ ଆମେ ବିବେକ ହରାଇ ଭ୍ରମିତ ଓ ନଷ୍ଟପ୍ରାୟ ହୋଇପଡ଼ିଛୁ।

Verse 47

रक्षिताः सततं नाथ त्वयैव करुणानिधे । नानापद्भ्यो वयं शंभो तथैवाद्य प्रपाहि नः

ହେ ନାଥ, କରୁଣାନିଧେ! ସଦା କେବଳ ତୁମେ ହିଁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଆସିଛ। ହେ ଶମ୍ଭୁ, ପୂର୍ବବତ୍ ଆଜି ମଧ୍ୟ ନାନା ଆପଦରୁ ଆମକୁ ପାଳନ କର।

Verse 48

यज्ञस्योद्धरणं नाथ कुरु शीघ्रं प्रसादकृत् । असमाप्तस्य दुर्गेश दक्षस्य च प्रजापतेः

ହେ ନାଥ, ହେ ଦୁର୍ଗେଶ! ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ଯଜ୍ଞର ଉଦ୍ଧାର କର; ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କ ଏହି ଅସମାପ୍ତ ଯଜ୍ଞକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।

Verse 49

भगोक्षिणी प्रपद्येत यजमानश्च जीवतु । पूष्णो दंताश्च रोहंतु भृगोः श्मश्रूणि पूर्ववत्

ଭଗଙ୍କ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଚକ୍ଷୁ ପୁନଃ ସୁସ୍ଥ ହେଉ; ଯଜମାନ ଜୀବିତ ରହୁ। ପୂଷାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ପୁନି ଗଜାଉ, ଏବଂ ଭୃଗୁଙ୍କ ଶ୍ମଶ୍ରୁ ପୂର୍ବବତ୍ ହେଉ।

Verse 50

भवतानुग्रहीतानां देवादीनांश्च सर्वशः । आरोग्यं भग्नगात्राणां शंकर त्वायुधाश्मभिः

ହେ ଶଙ୍କର, ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଥିବା ଦେବମାନେ ଆଦି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆରୋଗ୍ୟ ଦିଅ; ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଭଙ୍ଗିଛି ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଆୟୁଧର ଅଶ୍ମସମ ବଳରେ ସୁସ୍ଥ କର।

Verse 51

पूर्णभागोस्तु ते नाथावशिष्टेऽध्वरकर्मणि । रुद्रभागेन यज्ञस्ते कल्पितो नान्यथा क्वचित्

ହେ ନାଥ, ଏହି ଯଜ୍ଞର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଧ୍ୱରକର୍ମରେ ତୁମର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଉ। କାରଣ ରୁଦ୍ରଭାଗ ଦ୍ୱାରାହିଁ ଏହି ଯଜ୍ଞ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା କେବେ ନୁହେଁ।

Verse 52

इत्युक्त्वा सप्रजेशश्च रमेशश्च कृतांजलिः । दंडवत्पतितो भूमौ क्षमापयितुमुद्यतः

ଏହିପରି କହି ପ୍ରଜାପତି (ଦକ୍ଷ) ଓ ରମେଶ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ ଭାବେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, କ୍ଷମା ମାଗିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।