कामशापानुग्रहः (Kāmaśāpānugraha) — “The Curse and Grace Concerning Kāma”

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततस्ते मुनयः सर्वे तदाभिप्रायवेदिनः । चक्रुस्तदुचितं नाम मरीचिप्रमुखास्सुताः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ସେହି ଅଭିପ୍ରାୟ ଜାଣିଥିବା ସମସ୍ତ ମୁନି, ମରୀଚି ପ୍ରମୁଖ ଆଦ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ତାହାନୁସାରେ ଉଚିତ ଏକ ନାମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

Verse 2

मुखावलोकनादेव ज्ञात्वा वृत्तांतमन्यतः । दक्षादयश्च स्रष्टारः स्थानं पत्नीं च ते ददुः

କେବଳ ତାଙ୍କ ମୁଖ ଦର୍ଶନ କରିମାତ୍ରେ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ସ୍ରୋତରୁ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜାଣିଲେ। ତେଣୁ ଦକ୍ଷାଦି ସ୍ରଷ୍ଟାମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଓ ପତ୍ନୀ ଦାନ କଲେ।

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे कामशापानुग्रहो नाम तृतीयोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ସତୀଖଣ୍ଡରେ ‘କାମଶାପାନୁଗ୍ରହ’ ନାମକ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 4

ऋषय ऊचुः । यस्मात्प्रमथसे तत्त्वं जातोस्माकं यथा विधेः । तस्मान्मन्मथनामा त्वं लोके ख्यातो भविष्यसि

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବିଧାନାନୁସାରେ ଆମ ମଥନରୁ ତୁମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛ; ତେଣୁ ଲୋକେ ତୁମକୁ ‘ମନ୍ମଥ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ କରିବେ।

Verse 5

जगत्सु कामरूपस्त्वं त्वत्समो न हि विद्यते । अतस्त्वं कामनामापि ख्यातो भव मनोभव

ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ତୁମେ ହିଁ କାମସ୍ୱରୂପ; ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ତେଣୁ ହେ ମନୋଭବ, ‘କାମ’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ।

Verse 6

मदनान्मदनाख्यस्त्वं जातो दर्पात्सदर्पकः । तस्मात्कंदर्पनामापि लोके ख्यातो भविष्यसि

ମଦନରୁ ଜନ୍ମିଥିବାରୁ ତୁମେ ‘ମଦନ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ; ଦର୍ପରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଇଥିବାରୁ ତୁମେ ସଦା ଦର୍ପଯୁକ୍ତ ରହିବ। ତେଣୁ ଲୋକେ ‘କନ୍ଦର୍ପ’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 7

त्वत्समं सर्वदेवानां यद्वीर्यं न भविष्यति । ततः स्थानानि सर्वाणि सर्वव्यापी भवांस्ततः

ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ସମାନ ବୀର୍ୟ କାହାରି ହେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଓ ଧାମ ତୁମେ ବ୍ୟାପିବ; ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହେବ।

Verse 8

दक्षोयं भवते पत्नी स्वयं दास्यति कामिनीम् । आद्यः प्रजापतिर्यो हि यथेष्टं पुरुषोत्तमः

ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଏହି ଦକ୍ଷ ସ୍ୱୟଂ ତୁମକୁ ନିଜ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟାକୁ ପତ୍ନୀରୂପେ ଦେବ। କାରଣ ସେ ଆଦ୍ୟ ପ୍ରଜାପତି ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କରେ।

Verse 9

एषा च कन्यका चारुरूपा ब्रह्ममनोभवा । संध्या नाम्नेति विख्याता सर्वलोके भविष्यति

ଏହି କନ୍ୟା ଚାରୁରୂପା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଜନ୍ମିତ। ‘ସନ୍ଧ୍ୟା’ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 10

ब्रह्मणो ध्यायतो यस्मात्सम्यग्जाता वरांगना । अतस्संध्येति विख्याता क्रांताभा तुल्यमल्लिका

ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନରତ ଥିବାବେଳେ ଯେହେତୁ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲା, ତେଣୁ ସେ ‘ସନ୍ଧ୍ୟା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ତାହାର କାନ୍ତି ମୋହକ, ମଲ୍ଲିକା (ଜୁଇ) ଫୁଲ ପରି ସୁନ୍ଦର।

Verse 11

ब्रह्मोवाच । कौसुमानि तथास्त्राणि पंचादाय मनोभवः । प्रच्छन्नरूपी तत्रैव चिंतयामास निश्चयम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ମନୋଭବ (କାମଦେବ) ପାଞ୍ଚ କୁସୁମାସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, ଗୁପ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଠାରେଇ ରହି ନିଜ ନିଶ୍ଚୟକୁ ଚିନ୍ତା କଲା।

Verse 12

हर्षणं रोचनाख्यं च मोहनं शोषणं तथा । मारणं चेति प्रोक्तानि मुनेर्मोहकराण्यपि

ହର୍ଷଣ, ‘ରୋଚନ’ ନାମକ କ୍ରିୟା, ମୋହନ, ଶୋଷଣ ଏବଂ ମାରଣ—ଏହିମାନେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରୁଥିବା କର୍ମ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କଥିତ।

Verse 13

ब्रह्मणा मम यत्कर्म समुद्दिष्टं सनातनम् । तदिहैव करिष्यामि मुनीनां सन्निधौ विधे

ହେ ବ୍ରହ୍ମା! ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଯେ ସନାତନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛ, ମୁଁ ଏଠିଏ ଏହି ମୁନିମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବି।

Verse 14

तिष्ठंति मुनयश्चात्र स्वयं चापि प्रजापतिः । एतेषां साक्षिभूतं मे भविष्यंत्यद्य निश्चयम्

ଏଠାରେ ମୁନିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଜାପତି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ ଆଜି ସେମାନେ ମୋର ସାକ୍ଷୀ ହେବେ।

Verse 15

संध्यापि ब्रह्मणा प्रोक्ता चेदानीं प्रेषयेद्वचः । इह कर्म परीक्ष्यैव प्रयोगान्मोहयाम्यहम्

ଯଦିଓ ବ୍ରହ୍ମା ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯଦି ସେ ଏବେ ନିଜର ଆଜ୍ଞା ପଠାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଏଠାରେ କରାଯାଉଥିବା ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବି; ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରୟୋଗରେ ବାଧା ଦେଇ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ମୋହରେ ପକାଇବି।

Verse 16

ब्रह्मोवाच । इति संचित्य मनसा निश्चित्य च मनोभवः । पुष्पजं पुष्पजातस्य योजयामास मार्गणैः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏହିପରି ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ଏବଂ ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମନୋଭବ (କାମଦେବ) ପୁଷ୍ପ ଧନୁରେ ପୁଷ୍ପ ବାଣ ସଂଯୋଗ କଲେ ଏବଂ ସେଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।

Verse 17

आलीढस्थानमासाद्य धनुराकृष्य यत्नतः । चकार वलयाकारं कामो धन्विवरस्तदा

ସେତେବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଦ୍ଧର କାମଦେବ ଆଲୀଢ ମୁଦ୍ରାରେ ରହି ଯତ୍ନର ସହ ଧନୁକୁ ଟାଣିଲେ ଏବଂ ତାହାକୁ ବଳୟାକାର କଲେ।

Verse 18

संहिते तेन कोदंडे मारुताश्च सुगंधयः । ववुस्तत्र मुनिश्रेष्ठ सम्यगाह्लादकारिणः

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସୁଯୋଜିତ କୋଦଣ୍ଡରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହିଲା, ଯାହା ସମ୍ୟକ୍ ଆନନ୍ଦଦାୟକ—ଶିବକାର୍ଯ୍ୟର ପବିତ୍ର ପ୍ରକାଶର ଶୁଭଲକ୍ଷଣ।

Verse 19

ततस्तानपि धात्रादीन् सर्वानेव च मानसान् । पृथक् पुष्पशरैस्तीक्ष्णैर्मोहयामास मोहनः

ତାପରେ ସେ ମୋହନ କାମଦେବ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପୁଷ୍ପଶରଦ୍ୱାରା ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଧାତୃ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମାନସଜ ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲା।

Verse 20

ततस्ते मुनयस्सर्वे मोहिताश्चाप्यहं मुने । सहितो मनसा कंचिद्विकारं प्रापुरादितः

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ମୋହିତ ହେଲେ—ହେ ମୁନି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମୋ ମନ ଆରମ୍ଭରୁ ଏକ ପ୍ରକାର ବିକାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 21

संध्यां सर्वे निरीक्षंतस्सविकारं मुहुर्मुहुः । आसन् प्रवृद्धमदनाः स्त्री यस्मान्मदनैधिनी

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ବିକାରଯୁକ୍ତ ମନରେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ; କାରଣ ସେ ମଦନକୁ ଜ୍ୱଳାଇଦେବା ନାରୀ, ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର କାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ହେଲା।

Verse 22

ततः सर्वान्स मदनो मोहयित्वा पुनःपुनः । यथेन्द्रियविकारं त प्रापुस्तानकरोत्तथा

ତାପରେ ମଦନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ମୋହିତ କରି, ସେମାନେ ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବିକାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଥିଲେ, ସେହିପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲା।

Verse 23

उदीरितेंद्रियो धाता वीक्ष्याहं स यदा च ताम् । तदैव चोनपंचाशद्भावा जाताश्शरीरतः

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉଦ୍ଦୀପିତ ହୋଇ ଧାତା (ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା) ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ କହିଲେ—“ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅବଲୋକନ କରୁଛି।” ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଶରୀରରୁ ଉଣପଞ୍ଚାଶ ଭାବ-ତତ୍ତ୍ୱ ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 24

सापि तैर्वीक्ष्यमाणाथ कंदर्पशरपातनात् । चक्रे मुहुर्मुहुर्भावान्कटाक्षावरणादिकान्

ସେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, କନ୍ଦର୍ପ (କାମଦେବ) ର ଶରପାତରେ ଆହତ ହୋଇ, ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରେମର କୋମଳ ଭାବ ପ୍ରକାଶ କଲେ—କଟାକ୍ଷ ନିକ୍ଷେପ, ପରେ ଲଜ୍ଜାରେ ତାହା ଆବରଣ କରିବା ଇତ୍ୟାଦି।

Verse 25

निसर्गसुंदरी संध्या तान्भावान् मानसोद्भवान् । कुर्वंत्यतितरां रेजे स्वर्णदीव तनूर्मिभिः

ସ୍ୱଭାବତଃ ସୁନ୍ଦରୀ ସେଇ ସନ୍ଧ୍ୟା, ମନୋଜାତ ଭାବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବାବେଳେ, ନିଜ ଦେହର ଦୀପ୍ତିତରଙ୍ଗରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦୀପ ପରି ଅତ୍ୟଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା।

Verse 26

अथ भावयुतां संध्यां वीक्ष्याकार्षं प्रजापतिः । धर्माभिपूरित तनुरभिलाषमहं मुने

ତାପରେ ଭାବଯୁକ୍ତ ସେଇ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଦେଖି ପ୍ରଜାପତି (ବ୍ରହ୍ମା) ଅନ୍ତରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ। ହେ ମୁନେ, ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମନରେ କାମନା ଜାଗିଲା।

Verse 27

ततस्ते मुनयस्सर्वे मरीच्यत्रिमुखा अपि । दक्षाद्याश्च द्विजश्रेष्ठ प्रापुर्वेकारिकेन्द्रियम्

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ମୁନି—ମରୀଚି, ଅତ୍ରି ଆଦି—ଏବଂ ଦକ୍ଷାଦିମାନେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୈକାରିକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ସୂକ୍ଷ୍ମ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଶକ୍ତି) ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 28

दृष्ट्वा तथाविधा दक्षमरीचिप्रमुखाश्च माम् । संध्यां च कर्मणि निजे श्रद्दधे मदनस्तदा

ମୋତେ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଦକ୍ଷ ଓ ମରୀଚି-ପ୍ରମୁଖ ମୁନିମାନେ ନିଜ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ଓ ନିୟତ କର୍ମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ; ସେତେବେଳେ ମଦନ (କାମଦେବ) ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିୟୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଲା।

Verse 29

यदिदं ब्रह्मणा कर्म ममोद्दिष्टं मयापि तत् । कर्तुं शक्यमिति ह्यद्धा भावितं स्वभुवा तदा

“ବ୍ରହ୍ମା ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବି”—ଏଭଳି ଭାବେ ସେତେବେଳେ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ନିଶ୍ଚୟ ଦୃଢ଼ କଲେ।

Verse 30

इत्थं पापगतिं वीक्ष्य भ्रातॄणां च पितुस्तथा । धर्मस्सस्मार शंभुं वै तदा धर्मावनं प्रभुम्

ଏହିପରି ଭାଇମାନଙ୍କ ଓ ପିତାଙ୍କ ପାପମୟ ଗତି ଦେଖି ଧର୍ମ ତେବେ ଧର୍ମରକ୍ଷକ ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଶରଣ ନେଲେ।

Verse 31

संस्मरन्मनसा धर्मं शंकरं धर्मपालकम् । तुष्टाव विविधैर्वाक्यैर्दीनो भूत्वाजसंभवः

ମନରେ ଧର୍ମସ୍ୱରୂପ ଓ ଧର୍ମପାଳକ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଅଜସମ୍ଭବ (ବ୍ରହ୍ମା) ଦୀନ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ବିନୟବାକ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 32

धर्म उवाच । देवदेव महादेव धर्मपाल नमोस्तु ते । सृष्टिस्थितिविनाशानां कर्ता शंभो त्वमेव हि

ଧର୍ମ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, ହେ ଧର୍ମପାଳ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଶମ୍ଭୋ, ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ବିନାଶର କର୍ତ୍ତା ସତ୍ୟରେ ଆପଣ ଏକା।

Verse 33

सृष्टौ ब्रह्मा स्थितौ विष्णुः प्रलये हररूपधृक् । रजस्सत्त्वतमोभिश्च त्रिगुणैरगुणः प्रभो

ସୃଷ୍ଟିରେ ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା, ସ୍ଥିତିରେ ବିଷ୍ଣୁ, ପ୍ରଳୟରେ ହରରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ରଜଃ-ସତ୍ତ୍ୱ-ତମଃ ଏହି ତ୍ରିଗୁଣ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସତ୍ୟରେ ଅଗୁଣ।

Verse 34

निस्त्रैगुण्यः शिवः साक्षात्तुर्यश्च प्रकृतेः परः । निर्गुणो निर्विकारी त्वं नानालीलाविशारदः

ଆପଣ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବ—ତ୍ରିଗୁଣାତୀତ, ତୁର୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥିତ ଓ ପ୍ରକୃତିର ପରେ। ଆପଣ ନିର୍ଗୁଣ, ନିର୍ବିକାର; ତଥାପି ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାରେ ପରମ ପାରଦର୍ଶୀ।

Verse 35

रक्षरक्ष महादेव पापान्मां दुस्तरादितः । मत्पितायं तथा चेमे भ्रातरः पापबुद्धयः

ହେ ମହାଦେବ! ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର—ଏହି ଦୁସ୍ତର ପାପରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର। ଏଠାରେ ମୋ ପିତା ଏବଂ ଏହି ମୋ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପବୁଦ୍ଧିର।

Verse 36

ब्रह्मोवाच । इति स्तुतो महेशानो धर्मेणैव परः प्रभुः । तत्राजगाम शीघ्रं वै रक्षितुं धर्ममात्मभूः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି ସ୍ତୁତି ପାଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପରମ ପ୍ରଭୁ ମହେଶାନ, ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂଭୂ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।

Verse 37

जातो वियद्गतश्शंभुर्विधिं दृष्ट्वा तथाविधम् । मां दक्षाद्यांश्च मनसा जहासोपजहास च

ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଆକାଶମାର୍ଗେ ଗତ ଶମ୍ଭୁ, ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ମନେମନେ ମୋତେ ଓ ଦକ୍ଷ ଆଦିଙ୍କୁ ନେଇ ହସିଲେ; ନିଜେ ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦହାସ କଲେ।

Verse 38

स साधुवादं तान् सर्वान्विहस्य च पुनः पुनः । उवाचेदं मुनिश्रेष्ठ लज्जयन् वृषभध्वजः

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଶିବ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାଧୁବାଦକୁ ପୁନଃପୁନଃ ହସି ଗ୍ରହଣ କରି, ଲଜ୍ଜିତ ହେବା ପରି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 39

शिव उवाच । अहो ब्रह्मंस्तव कथं कामभावस्समुद्गतः । दृष्ट्वा च तनयां नैव योग्यं वेदानुसारिणाम्

ଶିବ କହିଲେ—ହାୟ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ତୁମ ମନରେ ଏହି କାମଭାବ କିପରି ଉଦ୍ଭବିଲା? ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଏପରି ଚିନ୍ତା ବେଦାନୁସାରୀଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 40

यथा माता च भगिनी भ्रातृपत्नी तथा सुता । एतः कुदृष्ट्या द्रष्टव्या न कदापि विपश्चिता

ମାତା, ଭଗିନୀ, ଭ୍ରାତୃପତ୍ନୀ ଓ କନ୍ୟା—ଯେପରି ଭାବାଯାଏ, ସେପରି ଭାବିବା ଉଚିତ; ବିବେକୀ କେବେ ମଧ୍ୟ କୁଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 41

एष वै वेदमार्गस्य निश्चयस्त्वन्मुखे स्थितः । कथं तु काममात्रेण स ते विस्मारितो विधे

ବେଦମାର୍ଗର ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ମୁଖରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ। ତେବେ ହେ ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମା, କେବଳ କାମମାତ୍ରେ ତାହା ତୁମେ କିପରି ଭୁଲିଗଲ?

Verse 42

धैर्ये जागरितं ब्रह्मन्मनस्ते चतुरानन । कथं क्षुद्रेण कामेन रंतुं विगटितं विधे

ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ହେ ଚତୁରାନନ! ଧୈର୍ୟରେ ଜାଗ୍ରତ ତୁମ ମନ ଦୃଢ଼। ତେବେ ହେ ବିଧାତା, ତୁଚ୍ଛ କାମରେ ରମିବାକୁ ତାହା କିପରି ଶିଥିଳ ହେଲା?

Verse 43

एकांतयोगिनस्तस्मात्सर्वदादित्यदर्शिनः । कथं दक्षमरीच्याद्या लोलुपाः स्त्रीषु मानसाः

ଏହେତୁ ଯେମାନେ ଏକାନ୍ତଯୋଗୀ ଓ ସଦା ଅନ୍ତଃସ୍ଥିତ ଆଦିତ୍ୟ—ଚେତନା-ସୂର୍ଯ୍ୟ—କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମନ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପଛେ କିପରି ଧାଉଁବ? ତେବେ ଦକ୍ଷ, ମରୀଚି ଆଦି ଋଷିମାନେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କିପରି ଲୋଲୁପ ହେବେ?

Verse 44

कथं कामोपि मंदात्मा प्राबल्यात्सोधुनैव हि । विकृतान्बाणैः कृतवानकालज्ञोल्पचेतनः

କାମ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବଳ ଓ ଦର୍ପର ପ୍ରାବଳ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ଏମାତ୍ରେ ବିକୃତ ବାଣ ଚାଲାଇଲା; ଅକାଳଜ୍ଞ ଓ ଅଳ୍ପଚେତନ ହୋଇ ସେ ଏପରି କିପରି କଲା?

Verse 45

धिक्तं श्रुतं सदा तस्य यस्य कांता मनोहरत् । धैर्यादाकृष्य लौल्येषु मज्जयत्यपि मानसम्

ଯାହାର ମନୋହରା କାନ୍ତା ନିଜ ଆକର୍ଷଣରେ ତାହାର ମନକୁ ଧୈର୍ୟରୁ ଟାଣି ଚଞ୍ଚଳ ଲୋଭ-ଲାଲସାରେ ଡୁବାଇ ଦିଏ, ସେ ପୁରୁଷର ସମସ୍ତ ଶ୍ରୁତଜ୍ଞାନ ଧିକ୍କାରଯୋଗ୍ୟ।

Verse 46

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा लोके सोहं शिवस्य च । व्रीडया द्विगुणीभूतस्स्वेदार्द्रस्त्वभवं क्षणात्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସେହି କଥା ଶୁଣି, ଲୋକମୁଖେ ଓ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହେଲି; ଏବଂ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ମୋ ଶରୀର ଘାମରେ ଭିଜିଗଲା।

Verse 47

ततो निगृह्यैंद्रियकं विकारं चात्यजं मुने । जिघृक्षुरपि तद्भीत्या तां संध्यां कामरूपिणीम्

ତାପରେ, ହେ ମୁନି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜନିତ ବିକାରକୁ ନିଗ୍ରହ କରି ସେ ଆବେଗକୁ ତ୍ୟାଗ କଲା; ଧରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ଭୟରୁ, ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେହି ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା।

Verse 48

मच्छरीरात्तु घर्मांभो यत्पपात द्विजोत्तम धर्मांभो । अग्निष्वात्ताः पितृगणा जाताः पितृगणास्ततः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୋ ଶରୀରରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଘାମବିନ୍ଦୁ—ସେହି ଧର୍ମମୟ ପବିତ୍ର ଜଳ—ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ନାମକ ପିତୃଗଣ ହୋଇଗଲା; ଏଭଳି ପିତୃଗଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 49

भिन्नांजननिभास्सर्वे फुल्लराजीवलोचनाः । नितांतयतयः पुण्यास्संसारविमुखाः परे

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଜନ ସଦୃଶ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ପଦ୍ମ ସମ ନୟନବାନ୍। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିୟମନିଷ୍ଠ ଯତି, ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ—ସଂସାରବିମୁଖ, ଶିବମାର୍ଗେ ମୋକ୍ଷପରାୟଣ।

Verse 50

सहस्राणां चतुःषष्टिरग्निष्वात्ताः प्रकीर्तिता । षडशीतिसहस्राणि तथा बर्हिषदो मुने

ହଜାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚଉଷଠି ‘ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ’ ପିତୃ ଭାବେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ; ଏବଂ ହେ ମୁନେ, ସେହିପରି ଛିଆଶି ହଜାର ‘ବର୍ହିଷଦ’ ପିତୃ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 51

घर्मांभः पतितं भूमौ तदा दक्षशरीरतः । समस्तगुणसंपन्ना तस्माज्जाता वरांगना

ତେବେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶରୀରରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଘର୍ମଜଳ ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲା; ସେହି ବିନ୍ଦୁରୁ ସମସ୍ତ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 52

तन्वंगी सममध्या च तनुरोमावली श्रुता । मृद्वंगी चारुदशना नवकांचनसुप्रभा

ସେ ଥିଲା ତନ୍ୱଙ୍ଗୀ ଓ ସମମଧ୍ୟା; ଦେହର ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୋମାବଳୀ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୃଦୁ ଅଙ୍ଗବତୀ, ସୁନ୍ଦର ଦନ୍ତବତୀ, ନବକାଞ୍ଚନ ପରି ଦୀପ୍ତିମୟୀ ଥିଲା।

Verse 53

सर्वावयवरम्या च पूर्णचन्द्राननाम्बुजा । नाम्ना रतिरिति ख्याता मुनीनामपि मोहिनी

ସେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ରମଣୀୟା ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତ ଥିଲା। ‘ରତି’ ନାମରେ ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରୁଥିଲେ।

Verse 54

मरीचिप्रमुखा षड् वै निगृहीतेन्द्रियक्रियाः । ऋते क्रतुं वसिष्ठं च पुलस्त्यांगिरसौ तथा

ମରୀଚି-ପ୍ରମୁଖ ଛଅ ମୁନି ଇନ୍ଦ୍ରିୟକ୍ରିୟାକୁ ନିଗ୍ରହ କରିଥିଲେ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅଙ୍ଗିରା ମଧ୍ୟ ତେଣୁ—କ୍ରତୁ ଓ ବସିଷ୍ଠ ବ୍ୟତୀତ।

Verse 55

क्रत्वादीनां चतुर्णां च बीजं भूमौ पपात च । तेभ्यः पितृगणा जाता अपरे मुनिसत्तम

କ୍ରତ୍ୱା ଆଦି ଚାରିଜଣଙ୍କ ବୀଜ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା। ସେଠାରୁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତୃଗଣଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଦଳମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 56

सोमपा आज्यपा नाम्ना तथैवान्ये सुकालिनः । हविष्मंतस्तु तास्सर्वे कव्यवाहाः प्रकीर्तिताः

ସେମାନେ ‘ସୋମପା’ ଓ ‘ଆଜ୍ୟପା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ନିଜ ନିଜ ଶୁଭକାଳରେ ନିୟତ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ହବିଷ୍ୟ-ସମ୍ପନ୍ନ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ‘କବ୍ୟବାହ’—ପିତୃଅର୍ପଣ ବହନକାରୀ—ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 57

क्रतोस्तु सोमपाः पुत्रा वसिष्ठात्कालिनस्तथा । आज्यपाख्याः पुलस्त्यस्य हविष्मंतोंगिरस्सुताः

କ୍ରତୁଠାରୁ ‘ସୋମପା’ ନାମକ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ବସିଷ୍ଠଠାରୁ ତଦ୍ରୂପ ‘କାଲିନ’ ଜନ୍ମିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଠାରୁ ‘ଆଜ୍ୟପା’ ନାମରେ ପରିଚିତମାନେ, ଏବଂ ଅଙ୍ଗିରସଠାରୁ ‘ହବିଷ୍ମନ୍ତ’ ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 58

जातेषु तेषु विप्रेन्द्र अग्निष्वात्तादिकेष्वथ । लोकानां पितृवर्गेषु कव्यवाह स समंततः

ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଆଦି ପିତୃବର୍ଗ ଜନ୍ମିତ ହେବା ପରେ, ‘କବ୍ୟବାହ’—ଆହୁତି-ବହନକାରୀ—ଲୋକମାନଙ୍କ ପିତୃସମୂହରେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

Verse 59

संध्या पितृप्रसूर्भूत्वा तदुद्देशयुताऽभवत् । निर्दोषा शंभुसंदृष्टा धर्मकर्मपरायणा

ପିତୃମାନଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମି ସେ ‘ସନ୍ଧ୍ୟା’ ହୋଇ, ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିବିଷ୍ଟ ରହିଲା। ସେ ନିର୍ଦୋଷା; ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ) ତାକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ଧର୍ମ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକର୍ମରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣ ଥିଲା।

Verse 60

एतस्मिन्नंतरे शम्भुरनुगृह्याखिलान्द्विजान् । धर्मं संरक्ष्य विधिवदंतर्धानं गतो द्रुतम्

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଭଗବାନ୍ ଶମ୍ଭୁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି, ବିଧିମତେ ଧର୍ମକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରି, ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 61

अथ शंकरवाक्येन लज्जितोहं पितामहः । कंदर्प्पायाकोपिंत हि भ्रुकुटीकुटिलाननः

ତାପରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ବଚନରେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ମୁଁ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) କନ୍ଦର୍ପ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲି; ଭୃକୁଟି କୁଟିଳ ହୋଇ ମୁଖ ବିକୃତ ହେଲା।

Verse 62

दृष्ट्वा मुखमभिप्रायं विदित्वा सोपि मन्मथः । स्वबाणान्संजहाराशु भीतः पशुपतेर्मुने

(ଶିବଙ୍କ) ମୁଖ ଦେଖି ଓ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଭାବ ଜାଣି, ମନ୍ମଥ ମଧ୍ୟ—ହେ ମୁନି—ପଶୁପତିଙ୍କୁ ଭୟ କରି ନିଜ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ତୁରନ୍ତ ସଂହାର କଲା।

Verse 63

ततः कोपसमायुक्तः पद्मयोनिरहं मुने । अज्वलं चातिबलवान् दिधक्षुरिव पावकः

ତେବେ ହେ ମୁନି, ମୁଁ ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଅତିବଳବାନ୍ ହୋଇ, ସବୁକିଛି ଦହିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଅଗ୍ନି ପରି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲି।

Verse 64

भवनेत्राग्निनिर्दग्धः कंदर्पो दर्पमोहितः । भविष्यति महादेवे कृत्वा कर्मं सुदुष्करम्

ଦର୍ପରେ ମୋହିତ କନ୍ଦର୍ପ ମହାଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରିବ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ନେତ୍ରାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେବ।

Verse 65

इति वेधास्त्वहं काममक्षयं द्विजसत्तम । समक्षं पितृसंघस्य मुनीनां च यतात्मनाम्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହିପରି ମୁଁ ବେଧା (ବ୍ରହ୍ମା) ପିତୃସଂଘମାନଙ୍କ ଓ ଯତାତ୍ମ ମୁନିମାନଙ୍କ ସମକ୍ଷରେ ଏହି ଅକ୍ଷୟ ବର ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।

Verse 66

इति भीतो रतिपतिस्तत्क्षणात्त्यक्तमार्गणः । प्रादुर्बभूव प्रत्यक्षं शापं श्रुत्वातिदारुणम्

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ଶାପ ଶୁଣି ରତିପତି କାମ ଭୟଭୀତ ହେଲା। ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ପରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 67

ब्रह्माणं मामुवाचेदं स दक्षादिसुतं मुने । शृण्वतां पितृसंघानां संध्यायाश्च विगर्वधीः

ହେ ମୁନେ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ସେଇ ପୁତ୍ର—ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ଗର୍ବରେ ଫୁଲିଯାଇଥିଲା—ପିତୃସଂଘମାନେ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମକ୍ଷରେ ମୋତେ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 68

काम उवाच । किमर्थं भवता ब्रह्मञ् शप्तोहमिति दारुणम् । अनागास्तव लोकेश न्याय्यमार्गानुसारिणः

କାମ କହିଲା—ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ଆପଣ କାହିଁକି ମୋତେ ଏତେ ଦାରୁଣ ଶାପ ଦେଲେ? ହେ ଲୋକେଶ୍ୱର! ମୁଁ ନିର୍ଦୋଷ; ମୁଁ ନ୍ୟାୟ-ଧର୍ମମାର୍ଗ ଅନୁସରଣକାରୀ।

Verse 69

त्वया चोक्तं नु मत्कर्म यत्तद्ब्रह्मन् कृतं मया । तत्र योग्यो न शापो मे यतो नान्यत्कृतं मया

ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେହି କର୍ମ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି। ତଥାପି ତାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଶାପଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ତାହା ଛଡ଼ା ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିନାହିଁ।

Verse 70

अहं विष्णुस्तथा शंभुः सर्वे त्वच्छ रगोचराः । इति यद्भवता प्रोक्तं तन्मयापि परीक्षितम्

ମୁଁ (ବ୍ରହ୍ମା), ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ)—ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମର ନିର୍ମଳ, ନିର୍ଦୋଷ ତେଜର ସୀମାଭିତରେ ମାତ୍ର ଚଳାଚଳ କରୁ। ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ତାହାକୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପରୀକ୍ଷା କରି ସତ୍ୟ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି।

Verse 71

नापराधो ममाप्यत्र ब्रह्मन् मयि निरागसि । दारुणः समयश्चैव शापो देव जगत्पते

ହେ ବ୍ରହ୍ମନ, ଏଠାରେ ମୋର କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ; ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ନିର୍ଦୋଷ। ତଥାପି ସମୟ ଦାରୁଣ, ଏବଂ ହେ ଦେବ, ଜଗତ୍ପତେ—ଶାପ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳିତ ହୋଇଛି।

Verse 72

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्माहं जगतां पतिः । प्रत्यवोचं यतात्मानं मदनं दमयन्मुहुः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତମାନଙ୍କର ପତି, ସେ ଜିତାତ୍ମାକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲି; ଏବଂ ମନରେ ମଦନ (କାମଦେବ)କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଦମନ କରୁଥିଲି।

Verse 73

ब्रह्मोवाच । आत्मजा मम संध्येयं यस्मादेतत्स कामतः । लक्ष्यीकृतोहं भवता ततश्शापो मया कृतः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତୁମେ କାମବଶ ହୋଇ ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳରେ ମୋର ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଧ୍ୟାନ କଲା, ଏବଂ ସେହି କାରଣରୁ ମୋପରେ ଦୃଷ୍ଟି ନିଶ୍ଚିତ କଲା; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ଶାପ ଦେଲି।

Verse 74

अधुना शांतरोषोहं त्वां वदामि मनोभव । शृणुष्व गतसंदेहस्सुखी भव भयं त्यज

ଏବେ ମୋର କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି। ହେ ମନୋଭବ (କାମଦେବ), ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି—ସନ୍ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ଶୁଣ। ସୁଖୀ ହୁଅ; ଭୟ ଛାଡ଼।

Verse 75

त्वं भस्म भूत्वा मदन भर्गलोचनवह्निना । तथैवाशु समं पश्चाच्छरीरं प्रापयिष्यसि

ହେ ମଦନ! ଭର୍ଗ (ଶିବ)ଙ୍କ ନୟନାଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପରେ ଯଥାକାଳ ଶୀଘ୍ରେ ପୁନଃ ଶରୀର ପ୍ରାପ୍ତ କରିବୁ।

Verse 76

यदा करिष्यति हरोंजसा दारपरिग्रहम् । तदा स एव भवतश्शरीरं प्रापयिष्यति

ଯେତେବେଳେ ହର (ଶିବ) ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ପତ୍ନୀଗ୍ରହଣ କରି ବିବାହ କରିବେ, ସେତେବେଳେ ସେଇ ନିଜେ ତୋତେ ଶରୀର ପ୍ରାପ୍ତ କରାଇବେ।

Verse 77

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वाथ मदनमहं लोकपितामहः । अंतर्गतो मुनीन्द्राणां मानसानां प्रपश्यताम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି ମଦନଙ୍କୁ କହି, ମୁଁ ଲୋକପିତାମହ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମାନସଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖାଯାଉଥିବାବେଳେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲି।

Verse 78

इत्येवं मे वचश्श्रुत्वा मदनस्तेपि मानसाः । संबभूवुस्सुतास्सर्वे सुखिनोऽरं गृहं गताः

ମୋର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ମଦନ ଓ ସେଇ ମାନସପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସବୁଜଣ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ।