शिवानुकम्पा, ब्रह्मणो निर्भयत्वं च (Śiva’s Compassion and Brahmā’s Fearlessness)

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग शिवभक्तवर प्रभो । श्रावितं चरितं शंभोरद्भुतं मंगलायनम्

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ହେ ବିଧାତା, ହେ ମହାଭାଗ ପ୍ରଭୋ, ଶିବଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆପଣ ମୋତେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଚରିତ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି।

Verse 2

ततः किमभवत्तात कथ्यतां शशिमौलिनः । सत्याश्च चरितं दिव्यं सर्वाघौघविनाशनम्

“ତାପରେ କ’ଣ ହେଲା, ହେ ତାତ? ଶଶିମୌଳି ଶିବଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପସମୂହର ପ୍ରବାହକୁ ନାଶ କରୁଥିବା ସତୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଚରିତ୍ର ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । निवृत्ते शंकरे चास्मद्वधाद्भक्तानुकंपिनि । अभवन्निर्भयास्सर्वे सुखिनस्तु प्रसन्नकाः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପୀ ଶଙ୍କର ଯେତେବେଳେ ଆମ ବଧରୁ ନିବୃତ୍ତ ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ନିର୍ଭୟ ହେଲେ; ସମସ୍ତେ ସୁଖୀ ଓ ଶାନ୍ତ-ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 4

नतस्कंधास्सांजलयः प्रणेमुर्निखिलाश्च ते । तुष्टुवुश्शंकरं भक्त्या चक्रुर्जयरवं मुदा

କାନ୍ଧ ନମାଇ, ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଭକ୍ତିରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଆନନ୍ଦରେ ‘ଜୟ’ ଧ୍ୱନି କଲେ।

Verse 5

तस्मिन्नेव कालेऽहं प्रसन्नो निर्भयो मुने । अस्तवं शंकरं भक्त्या विविधैश्च शुभस्तवैः

ସେହି ସମୟରେ, ହେ ମୁନି, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ନିର୍ଭୟ ହେଲି। ଭକ୍ତିରେ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲି।

Verse 6

ततस्तुष्टमनाश्शंभुर्बहुलीलाकरः प्रभुः । मुने मां समुवाचेदं सर्वेषां शृण्वतां तदा

ତାପରେ ବହୁ ଲୀଳାକାର ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁ ମନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ହେ ମୁନି, ସମସ୍ତେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ମୋତେ ଏହିପରି କହିଲେ।

Verse 7

रुद्र उवाच । ब्रह्मन् तात प्रसन्नोहं निर्भयस्त्वं भवाधुना । स्वशीर्षं स्पृश हस्तेन मदाज्ञां कुर्वसंशयम्

ରୁଦ୍ର କହିଲେ—“ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତାତ! ମୁଁ ତୁମପରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ଏବେ ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ହେଉ। ନିଜ ହାତରେ ନିଜ ଶିର ସ୍ପର୍ଶ କରି, ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ନିଃସନ୍ଦେହ ପାଳନ କର।”

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोर्बहुलीलाकृतः प्रभोः । स्पृशन् स्वं कं तथा भूत्वा प्राणमं वृषभध्वजम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଅନେକ ଲୀଳା କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି, ମୁଁ ନିଜ ଶରୀରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲି ଏବଂ ବିନମ୍ର ହୋଇ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲି।

Verse 9

यावदेवमहं स्वं कं स्पृशामि निजपाणिना । तावत्तत्र स्थितं सद्यस्तद्रूपवृषवाहनम्

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ନିଜ ହାତରେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛି, ସେତିକି ସମୟ ପାଇଁ ସେଠାରେ ତୁରନ୍ତ ବୃଷଭବାହନ ଶିବ ସେହି ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ରହନ୍ତି।

Verse 10

ततो लज्जापरीतांगस्स्थितश्चाहमधोमुखः । इन्द्राद्यैरमरैस्सर्वैस्सुदृष्टस्सर्वतस्स्थितैः

ସେତେବେଳେ ମୋର ସମଗ୍ର ଶରୀର ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଗଲା ଏବଂ ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଇଁ ଠିଆ ହେଲି। ଚାରିପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ।

Verse 11

अथाहं लज्जयाविष्टः प्रणिपत्य महेश्वरम् । प्रवोचं संस्तुतिं कृत्वा क्षम्यतां क्षम्यतामिति

ତା’ପରେ ଲଜ୍ଜାରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ମୁଁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲି। ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର କହିଲି: "ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ—ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।"

Verse 12

अस्य पापस्य शुध्यर्थं प्रायश्चित्तं वद प्रभो । निग्रहं च तथान्यायं येन पापं प्रयातु मे

ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏହି ପାପର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କହନ୍ତୁ। ଏବଂ ଯଥୋଚିତ ନିଗ୍ରହ ଓ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଶାସନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୋ ପାପ ଦୂର ହେଉ।

Verse 13

इत्युक्तस्तु मया शंभुरुवाच प्रणतं हि तम् । सुप्रसन्नतरो भूत्वा सर्वेशो भक्तवत्सलः

ମୋ କଥା ଶୁଣି ପ୍ରଣତ ହୋଇଥିବା ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ—ସର୍ବେଶ୍ୱର, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ—ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 14

शंभुरुवाच । अनेनैव स्वरूपेण मदधिष्ठितकेन हि । तपः कुरु प्रसन्नात्मा मदाराधनतत्परः

ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ—“ଏହି ଏକେଇ ସ୍ୱରୂପରେ, ଯାହା ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଅଧିଷ୍ଠାନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ତପ କର; ମୋ ଆରାଧନାରେ ସର୍ବଥା ତତ୍ପର ରୁହ।”

Verse 15

ख्यातिं यास्यसि सर्वत्र नाम्ना रुद्रशिरः क्षितौ । साधकः सर्वकृत्यानां तेजोभाजां द्विजन्मनाम्

“ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ‘ରୁଦ୍ରଶିରଃ’ ନାମରେ ସର୍ବତ୍ର ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ। ତେଜସ୍ବୀ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କୃତ୍ୟରେ ତୁମେ ସାଧକ—ସିଦ୍ଧିକାରକ—ହେବ।”

Verse 16

मनुष्याणामिदं कृत्यं यस्माद्वीर्य्यं त्वयाऽधुना । तस्मात्त्वं मानुषो भूत्वा विचरिष्यसि भूतले

“ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ଏବେ ନିଜ ବୀର୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛ; ତେଣୁ ତୁମେ ମାନବ ହୋଇ ଭୂତଳରେ ବିଚରିବ।”

Verse 17

यस्त्वां चानेन रूपेण दृष्ट्वा कौ विचरिष्यति । किमेतद्ब्रह्मणो मूर्ध्नि वदन्निति पुरान्तकः

“ଏହି ରୂପରେ ତୁମକୁ ଦେଖି କିଏ ପୁଣି କେଉଁଠି ବିଚରିବ? ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଏହା କ’ଣ?”—ଏପରି କହି ପୁରାନ୍ତକ (ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ) କହିଲେ।

Verse 18

ततस्ते चेष्टितं सर्वं कौतुकाच्छ्रोष्यतीति यः । परदारकृतात्त्यागान्मुक्तिं सद्यस्स यास्यति

ତତଃ ଯେ କେହି ଭକ୍ତିମୟ କୌତୁହଳରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଚରିତ୍ର ଶୁଣେ, ସେ ପରସ୍ତ୍ରୀ-ସମ୍ବନ୍ଧଜନ୍ୟ ପାପ ତ୍ୟାଗ କରି ସଦ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।

Verse 19

यथा यथा जनश्चैतत्कृत्यन्ते कीर्तयिष्यति । तथा तथा विशुद्धिस्ते पापस्यास्य भविष्यति

ଯେତେ ଯେତେ ପରିମାଣରେ କେହି ଏହି ପବିତ୍ର ବ୍ରତ ଓ କ୍ରିୟାକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ, ସେତେ ସେତେ ପରିମାଣରେ ଏହି ପାପରୁ ତାହାର ଶୁଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ।

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखण्डे सती विवाहवर्णनं नाम विंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ଦ୍ୱିତୀୟ ସତୀଖଣ୍ଡରେ ‘ସତୀ ବିବାହବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 21

एतच्च तव वीर्य्यं हि पतितं वेदिमध्यगम् । कामार्तस्य मया दृष्टं नैतद्धार्यं भविष्यति

ଏହା ତୁମର ଏହି ବୀର୍ୟ ଯଜ୍ଞବେଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପତିତ ହୋଇଛି; କାମାତୁର ଅବସ୍ଥାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବାକୁ ମୁଁ ଦେଖିଛି—ଏହା ଧାରଣଯୋଗ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 22

चतुर्बिन्दुमितं रेतः पतितं यत्क्षितौ तव । तन्मितास्तोयदा व्योम्नि भवेयुः प्रलयंकराः

ହେ ଦେବ! ତୁମର ଚାରି ବିନ୍ଦୁ ପରିମିତ ରେତଃ ପୃଥିବୀରେ ପତିତ ହେଲା। ସେହି ପରିମାଣର ମେଘ ଆକାଶେ ଉଠିଲେ ପ୍ରଳୟକାରୀ ହେବେ।

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे तत्र देवर्षीणां पुरो द्रुतम् । तद्रेतसस्समभवंस्तन्मिताश्च बलाहका

ସେହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ସେହି କ୍ଷଣରେ, ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶୀଘ୍ର, ସେହି ଦିବ୍ୟ ରେତଃରୁ ଜନ୍ମିତ ଏବଂ ସେହି ପରିମାଣର ମେଘ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।

Verse 24

संवर्तकस्तथावर्त्तः पुष्करो द्रोण एव च । एते चतुर्विधास्तात महामेघा लयंकराः

“ସଂବର୍ତ୍ତକ, ଆବର୍ତ୍ତ, ପୁଷ୍କର ଓ ଦ୍ରୋଣ—ହେ ପ୍ରିୟ! ଏମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାର ମହାମେଘ; ଲୟ (ପ୍ରଳୟ) କରାଇବାଳେ।”

Verse 25

गर्जंतश्चाथ मुचंतस्तोयानीषच्छिवेच्छया । फेलुर्व्योम्नि मुनिश्रेष्ठ तोयदास्ते कदारवाः

ତାପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେ ମେଘମାନେ ଗର୍ଜନ କରି, ଶିବେଚ୍ଛାରେ ଯେନ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ଅଳ୍ପ ଜଳ ମାତ୍ର ବର୍ଷିଲେ; କର୍କଶ ଅମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି ସହ ଆକାଶେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲେ।

Verse 26

तैस्तु संछादिते व्योम्नि सुगर्जद्भिश्च शंकरः । प्रशान्दाक्षायणी देवी भृशं शांतोऽभवद्द्रुतम्

ଯେତେବେଳେ ଆକାଶ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଜୋରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ, ସେତେବେଳେ ଶଙ୍କର (ଭଗବାନ ଶିବ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଚଳିତ ହୋଇଗଲେ; କିନ୍ତୁ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୀ ସତୀ ଶାନ୍ତ ରହି ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ କଲେ।

Verse 27

अथ चाहं वीतभयश्शंकरस्या ज्ञया तदा । शेषं वैवाहिकं कर्म समाप्तिमनयं मुने

ତେବେ ମୁଁ ଭୟମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ସମୟରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ହେ ମୁନି, ଅବଶିଷ୍ଟ ବିବାହକର୍ମକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମାପ୍ତିକୁ ନେଲି।

Verse 28

पपात पुष्पवृष्टिश्च शिवाशिवशिरस्कयोः । सर्वत्र च मुनिश्रेष्ठ मुदा देवगणोज्झिता

ତେବେ ଶିବ ଓ ଶିବାଙ୍କ ଶିରୋପରି ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସର୍ବତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେବଗଣ ଉତ୍ସବରେ ଛାଇଗଲେ।

Verse 29

वाद्यमानेषु वाद्येषु गायमानेषु तेषु च । पठत्सु विप्रवर्येषु वादान् भक्त्यान्वितेषु च

ଯେତେବେଳେ ବାଦ୍ୟ ବାଜୁଥିଲା, ଗୀତ ଗାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଭକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାର କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଶ୍ରଦ୍ଧାମୟ ସ୍ତୁତିର ପରିବେଶରେ କ୍ରିୟାକର୍ମ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 30

रंभादिषु पुरंध्रीषु नृत्यमानासु सादरम् । महोत्सवो महानासीद्देवपत्नीषु नारद

ହେ ନାରଦ, ରମ୍ଭା ଆଦି ଅପ୍ସରାମାନେ ସାଦରରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ଦେବପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହାନ୍ ମହୋତ୍ସବ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 31

अथ कर्मवितानेशः प्रसन्नः परमेश्वरः । प्राह मां प्रांजलिं प्रीत्या लौकिकीं गतिमाश्रितः

ତାପରେ ସମସ୍ତ କର୍ମବିଧାନର ଅଧିପତି ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ମୁଁ କରଯୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲି; ସ୍ନେହବଶେ ସେ ଲୋକରୀତିରେ ମୋତେ କହିଲେ।

Verse 32

ईश्वर उवाच । हे ब्रह्मन् सुकृतं कर्म सर्वं वैवाहिकं च यत् । प्रसन्नोस्मि त्वमाचार्यो दद्यां ते दक्षिणां च काम्

ଇଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ବିବାହସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କର୍ମ ଭଲଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ; ତେଣୁ ତୁମକୁ ଇଚ୍ଛିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବି।

Verse 33

याचस्व तां सुरज्येष्ठ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभा । ब्रूहि शीघ्रं महाभाग नादेयं विद्यते मम

ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେହି ଦାନକୁ ମାଗ, ଯଦିଓ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇପାରେ। ହେ ମହାଭାଗ! ଶୀଘ୍ର କହ; ମୋ ପାଖରେ ଅଦେୟ ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ।

Verse 34

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्सोहं शंकरस्य कृतांजलिः । मुनेऽवोचं विनीतात्मा प्रणम्येशं मुहुर्मुहुः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଶଙ୍କରଙ୍କ ବଚନ ଏପରି ଶୁଣି ମୁଁ କରଯୋଡ଼ି ଦାଁଡ଼ିଲି। ହେ ମୁନି, ବିନୀତ ମନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି ମୁଁ କହିଲି।

Verse 35

ब्रह्मोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरयोग्योस्म्यहं यदि । तत्कुरु त्वं महेशान सुप्रीत्या यद्वदाम्यहम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଯଦି ମୁଁ ବର ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ହେ ମହେଶାନ, ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ମୋ ନିବେଦନ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 36

अनेनैव तु रूपेण वेद्यामस्यां महेश्वर । त्वया स्थेयं सदैवात्र नृणां पापविशुद्धये

ହେ ମହେଶ୍ୱର! ଏହି ଏକେ ରୂପରେ ଏହି ବେଦୀ/ସ୍ଥଳରେ ଆପଣ ସଦା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ଜ୍ଞେୟ ହୋଇ ରୁହନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାପ ଶୁଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 37

येनास्य संनिधौ कृत्वा स्वाश्रमं शशि शेखर । तपः कुर्या विनाशाय स्वपापस्यास्य शंकर

ହେ ଶଶିଶେଖର! ହେ ଶଙ୍କର! ତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ମୋ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରି, ମୁଁ ସେଠାରେ ତପ କରିବି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋର ନିଜ ପାପ ନଶିବ।

Verse 38

चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां नक्षत्रे भगदैवते । सूर्यवारे च यो भक्त्या वीक्षेत भुवि मानवः

ପୃଥିବୀରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ, ଭଗ-ଦେବତା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଏବଂ ରବିବାର ଦିନ ଭକ୍ତିସହ ଏହି ପବିତ୍ର ଦର୍ଶନ/ବ୍ରତକୁ ଦେଖେ (ସେ ଉକ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ)।

Verse 39

तदैव तस्य पापानि प्रयांतु हर संक्षयम् । वर्द्धते विपुलं पुण्यं रोगा नश्यंतु सर्वशः

ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାହାର ସମସ୍ତ ପାପ ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୟକୁ ଧାଉ। ବିପୁଳ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ୁ, ଏବଂ ରୋଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶୁ।

Verse 40

या नारी दुर्भगा वंध्या काणा रूपविवर्जिता । सापि त्वद्दर्शनादेव निर्दोषा संभवेद्ध्रुवम्

ଯେ ନାରୀ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବତୀ, ବନ୍ଧ୍ୟା, କାଣା କିମ୍ବା ରୂପବିହୀନା—ସେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ତୁମ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ନିଶ୍ଚୟ ନିର୍ଦୋଷା ହୁଏ।

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि स्वात्मसर्वसुखावहम् । तथाऽस्त्विति शिवः प्राह सुप्रसन्नेन चेतसा

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଆତ୍ମକଳ୍ୟାଣ ଓ ସର୍ବସୁଖଦାୟକ ମୋର ବଚନ ଏପରି ଶୁଣି, ଶିବ ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ କହିଲେ—“ତଥାସ୍ତୁ।”

Verse 42

शिव उवाच । हिताय सर्वलोकस्य वेद्यां तस्यां व्यवस्थितः । स्थास्यामि सहितः पत्न्या सत्या त्वद्वचनाद्विधे

ଶିବ କହିଲେ—ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ, ସେହି ବେଦୀରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମୁଁ ପତ୍ନୀ ସତୀ ସହିତ ସେଠାରେ ରହିବି—ହେ ବିଧାତା, ତୁମ ବଚନାନୁସାରେ।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा भगवांस्तत्र सभार्यो वृषभध्वजः । उवाच वेदिमध्यस्थो मूर्तिं कृत्वांशरूपिणीम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଶିବ ପତ୍ନୀ ସହିତ ସେଠାରେ ବେଦୀର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ଦିବ୍ୟତାର ଅଂଶରୂପ ପ୍ରକଟ ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି କହିଲେ।

Verse 44

ततो दक्षं समामंत्र्य शंकरः परमेश्वरः । पत्न्या सत्या गंतुमना अभूत्स्वजनवत्सलः

ତେବେ ପରମେଶ୍ୱର ଶଙ୍କର ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସ୍ୱଜନବତ୍ସଳ ହୋଇ, ପତ୍ନୀ ସତୀ ସହ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ମନ କଲେ।

Verse 45

एतस्मिन्नंतरे दक्षो विनयावनतस्सुधीः । सांजलिर्नतकः प्रीत्या तुष्टाव वृषभध्वजम्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସୁଧୀ ଦକ୍ଷ ବିନୟରେ ନତ ହୋଇ, ଅଞ୍ଜଳି ଯୋଡ଼ି ଗଭୀର ପ୍ରଣାମ କରି, ପ୍ରୀତିଭକ୍ତିରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 46

विष्ण्वादयस्सुरास्सर्वे मुनयश्च गणास्तदा । नत्वा संस्तूय विविधं चक्रुर्जयरवं मुदा

ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମୁନି ଓ ଗଣମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ (ଶିବଙ୍କୁ) ସ୍ତୁତି କଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଜୟଧ୍ୱନି କଲେ।

Verse 47

आरोप्य वृषभे शंभुस्सतीं दक्षाज्ञया मुदा । जगाम हिमवत्प्रस्थं वृषभस्थस्स्वयं प्रभुः

ଦକ୍ଷଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଶମ୍ଭୁ ଆନନ୍ଦରେ ସତୀଙ୍କୁ ବୃଷଭ ଉପରେ ବସାଇଲେ; ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ ବୃଷଭାରୂଢ ହୋଇ ହିମବତ୍ ପ୍ରସ୍ଥକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 48

अथ सा शंकराभ्यासे सुदती चारुहासिनी । विरेजे वृषभस्था वै चन्द्रांते कालिका यथा

ତାପରେ ସୁଦନ୍ତୀ ଓ ମଧୁରହାସିନୀ ସେ ସତୀ ଶଙ୍କରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ଉପରେ ବସି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ—ଚନ୍ଦ୍ରଗତିର ଅନ୍ତେ କାଳିକା ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

Verse 49

विष्ण्वादयस्सुरास्सर्वे मरीच्याद्यास्तथर्षयः । दक्षोपि मोहितश्चासीत्तथान्ये निश्चला जनाः

ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମରୀଚି ଆଦି ଋଷିମାନେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ଦକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହେଲେ; ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇ ନିଶ୍ଚଳ ରହିଲେ।

Verse 50

केचिद्वाद्यान्वादयन्तो गायंतस्सुस्वरं परे । शिवं शिवयशश्शुद्धमनुजग्मुः शिवं मुदा

କେହି ବାଦ୍ୟ ବଜାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଉଥିଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ସେମାନେ ଶିବଙ୍କୁ—ଯାହାଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଯଶ ପାବନକାରୀ—ଅନୁସରଣ କରି, ହର୍ଷରେ ଶିବସେବା କଲେ।

Verse 51

मध्यमार्गाद्विसृष्टो हि दक्षः प्रीत्याथ शम्भुना । वधाम प्राप सगणः शम्भुः प्रेमसमाकुलः

ମଧ୍ୟମାର୍ଗରୁ ବିସୃଷ୍ଟ ଦକ୍ଷ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରୀତିଦ୍ୱାରା ବିଦାୟ ପାଇ ନାଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ ପ୍ରେମରେ ଆକୁଳ ଶମ୍ଭୁ ଗଣସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 52

विसृष्टा अपि विष्ण्वाद्याश्शम्भुना पुनरेव ते । अनुजग्मुश्शिवं भक्त्या सुराः परमया मुदा

ଶମ୍ଭୁ ଯଦିଓ ବିସୃଷ୍ଟ କଲେ, ତଥାପି ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବମାନେ ପୁନର୍ବାର ଶିବଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗଲେ—ପରମ ଭକ୍ତି ଓ ମହା ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି।

Verse 53

तैस्सर्वैस्सगणैश्शंभुस्सत्यः च स्वस्त्रिया युतः । प्राप स्वं धाम संहृष्टो हिमवद्गिरि शोभितम्

ତାପରେ ଶମ୍ଭୁ—ବଚନରେ ସତ୍ୟ—ସେ ସମସ୍ତ ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ, ହର୍ଷିତ ହୋଇ ହିମବଦ୍‌ଗିରିରେ ଶୋଭିତ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 54

तत्र गत्वाखिलान्देवान्मुनीनपि परांस्तथा । मुदा विसर्जयामास बहु सम्मान्य सादरम्

ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ପରମ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ସାଦରେ ବହୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ତଦନନ୍ତରେ ଆନନ୍ଦରେ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ କଲେ।

Verse 55

शंभुमाभाष्य ते सर्वे विष्ण्वाद्या मुदितानना । स्वंस्वं धाम ययुर्नत्वा स्तुत्वा च मुनयस्सुराः

ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦମୁଖରେ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ତୁତି କଲେ; ପରେ ମୁନି ଓ ଦେବମାନେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 56

शिवोपि मुदितोत्यर्थं स्वपत्न्या दक्षकन्यया । हिमवत्प्रस्थसंस्थो हि विजहार भवानुगः

ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହ ଶିବ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ହିମବାନଙ୍କ ପର୍ବତ-ପ୍ରସ୍ଥରେ ବସି, ଭବଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଅନୁକୂଳରେ ସେଠାରେ ବିହାର କଲେ।

Verse 57

ततस्स शंकरस्सत्या सगणस्सूतिकृन्मुने । प्राप स्वं धाम संहृष्टः कैलाशं पर्वतोत्तमम्

ତାପରେ, ହେ ସୂତିକୃତ୍ ମୁନି, ବଚନସତ୍ୟ ଶଙ୍କର ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ନିଜ ଧାମ—ପର୍ବତୋତ୍ତମ କୈଲାସ—କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 58

एतद्वस्सर्वमाख्यातं यथा तस्य पुराऽभवत् । विवाहो वृषयानस्य मनुस्वायंभुवान्तक

ହେ ଋଷିମାନେ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମମାନଙ୍କୁ କୁହାଗଲା—ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ଶାସନାନ୍ତରେ ଘଟିଥିବା ବୃଷୟାନଙ୍କ ବିବାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 59

विवाहसमये यज्ञे प्रारंभे वा शृणोति यः । एतदाख्यानमव्यग्रस्संपूज्य वृषभध्वजम्

ବିବାହ ସମୟରେ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞର ଆରମ୍ଭରେ ଯେ ଅବ୍ୟଗ୍ର ମନେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ଏହି ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣେ, ସେ ଶ୍ରବଣମାତ୍ରେ ଧନ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 60

तस्याऽविघ्नं भवेत्सर्वं कर्म वैवाहिकं च यत् । शुभाख्यमपरं कर्म निर्विघ्नं सर्वदा भवेत्

ସେଇ ଶୁଭ କର୍ମରେ ତାହାର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ—ବିଶେଷକରି ବିବାହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ କର୍ମ—ଅବିଘ୍ନ ହୁଏ। ‘ଶୁଭ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଅନ୍ୟ କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ନିର୍ବିଘ୍ନ ରହେ।

Verse 61

कन्या च सुखसौभण्यशीलाचारगुणान्विता । साध्वी स्यात्पुत्रिणी प्रीत्या श्रुत्वाख्यानमिदं शुभम्

ସୁଖ-ସୌଭାଗ୍ୟସମ୍ପନ୍ନା, ଶୀଳ-ସଦାଚାର-ଗୁଣଯୁକ୍ତ କନ୍ୟା ଏହି ଶୁଭ ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନକୁ ପ୍ରୀତିରେ ଶୁଣିଲେ ସାଧ୍ବୀ ହୁଏ ଏବଂ ପୁତ୍ରସନ୍ତାନରେ ଧନ୍ୟ ହୁଏ।