कामप्रादुर्भावः — The Manifestation/Arising of Kāma

Verse 1

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य नेमिषारण्यवासिनः । पप्रच्छ च मुनिश्रेष्ठः कथां पापप्रणाशिनीम्

ସୂତ କହିଲେ—ତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ନୈମିଷାରଣ୍ୟବାସୀ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ପୁନର୍ବାର ପାପନାଶିନୀ ପବିତ୍ର କଥା ପଚାରିଲେ।

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे कामप्रादुर्भावो नाम द्वितीयोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବ ମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାଗ ସତୀଖଣ୍ଡରେ ‘କାମପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ’ ନାମକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 3

अतः कथय तत्सर्वं शिवस्य चरितं शुभम् । सतीकीर्त्यन्वितं दिव्यं श्रोतुमिच्छामि विश्वकृत्

ଏହେତୁ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସେଇ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚରିତ କଥା କହ; ସତୀଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତିରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଦିବ୍ୟ ଗାଥାକୁ ମୁଁ, ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତା, ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 4

सती हि कथमुत्पन्ना दक्षदारेषु शोभना । कथं हरो मनश्चक्रे दाराहरणकर्मणि

ଦକ୍ଷଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଗୃହରେ ଶୋଭାମୟୀ ସତୀ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଏବଂ ହର (ଶିବ) କିପରି ତାଙ୍କୁ ବଧୂରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିବା କର୍ମରେ ମନ ଲଗାଇଲେ?

Verse 5

कथं वा दक्षकोपेन त्यक्तदेहा सती पुरा । हिमवत्तनया जाता भूयो वाकाशमागता

ଦକ୍ଷଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ବେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ସତୀ କିପରି? ଏବଂ ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ସେ କିପରି ଦିବ୍ୟ ଅବସ୍ଥା—ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ—ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ?

Verse 6

पार्वत्याश्च तपोऽत्युग्रं विवाहश्च कथं त्वभूत् । कथमर्द्धशरीरस्था बभूव स्मरनाशिनः

ପାର୍ବତୀ କିପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ବିବାହ କିପରି ହେଲା? ତଥା ସ୍ମରନାଶୀ (ଶିବ)ଙ୍କ ଅର୍ଧଶରୀରରୂପେ ସେ କିପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ?

Verse 7

एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरेण महामते । नान्योस्ति संशयच्छेत्ता त्वत्समो न भविष्यति

ହେ ମହାମତେ! ଏ ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ। ଆମ ସନ୍ଦେହ ଛେଦ କରିବାକୁ ତୁମ ସମାନ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ; ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं च मुने सर्वं सतीशिवयशश्शुभम् । पावनं परमं दिव्यं गुह्याद्गुह्यतमं परम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ମୁନେ! ସତୀ-ଶିବଙ୍କ ଶୁଭ ଯଶ ସମସ୍ତ ଶୁଣ। ଏହା ପରମ ପାବନ, ପରମ ଦିବ୍ୟ, ଏବଂ ଗୁହ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତିଗୁହ୍ୟ।

Verse 9

एतच्छंभुः पुरोवाच भक्तवर्याय विष्णवे । पृष्टस्तेन महाभक्त्या परोपकृतये मुने

ହେ ମୁନେ! ଏହି କଥାକୁ ଶମ୍ଭୁ ପୂର୍ବରୁ ଭକ୍ତଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଥିଲେ; ସେ ପରୋପକାର ପାଇଁ ମହାଭକ୍ତିରେ ପଚାରିଥିଲେ।

Verse 10

ततस्सोपि मया पृष्टो विष्णुश्शैववरस्सुधीः । प्रीत्या मह्यं समाचख्यौ विस्तरान्मुनिसत्तम

ତାପରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି—ଶୈବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରାଜ୍ଞ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ। ସ୍ନେହବଶେ ସେ ମୋତେ ସବୁ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହିଦେଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 11

अहं तत्कथयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । शिवाशिवयशोयुक्तां सर्वकामफलप्रदाम्

ଏବେ ମୁଁ ସେଇ ପୁରାତନ ପବିତ୍ର କଥା କହିବି—ଯାହା ଶିବ ଓ ଶିବା (ସତୀ)ଙ୍କ ଯଶରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମସମ୍ମତ କାମନାର ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ।

Verse 12

पुरा यदा शिवो देवो निर्गुणो निर्विकल्पकः । अरूपश्शक्तिरहितश्चिन्मात्रस्सदसत्परः

ଆଦିକାଳେ ଯେତେବେଳେ ଦେବାଧିଦେବ ଶିବ ନିର୍ଗୁଣ ଓ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଥିଲେ—ନିରାକାର, ପ୍ରକଟ ଶକ୍ତିରହିତ, କେବଳ ଚିନ୍ମାତ୍ର—ସେ ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଉଭୟରୁ ପରେ ଥିଲେ।

Verse 13

अभवत्सगुणस्सोपि द्विरूपश्शक्तिमान्प्रभुः । सोमो दिव्याकृतिर्विप्र निर्वि कारी परात्परः

ସେଇ ପ୍ରଭୁ ସୋମ ମଧ୍ୟ ସଗୁଣ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ହେ ବିପ୍ର, ଶକ୍ତିମାନ୍ ଅଧୀଶ୍ୱର ଦ୍ୱିରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ସହ—ତଥାପି ସେ ନିର୍ବିକାର, ପରାତ୍ପର।

Verse 14

तस्य वामांगजो विष्णुर्ब्रह्माहं दक्षिणांगजः । रुद्रो हृदयतो जातोऽभवच्च मुनिसत्तम

ତାଙ୍କ ବାମ ଅଙ୍ଗରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମିଲେ; ଦକ୍ଷିଣ ଅଙ୍ଗରୁ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମିଲି। ହୃଦୟରୁ ରୁଦ୍ର ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ—ହେ ମୁନିସତ୍ତମ।

Verse 15

सृष्टिकर्ताभवं ब्रह्मा विष्णुः पालनकारकः । लयकर्ता स्वयं रुद्रस्त्रिधाभूतस्सदाशिवः

ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେଲି; ବିଷ୍ଣୁ ପାଳନକର୍ତ୍ତା। ଲୟକର୍ତ୍ତା ସ୍ୱୟଂ ରୁଦ୍ର। ଏଭଳି ଏକ ସଦାଶିବ ତ୍ରିଧା ରୂପେ ପ୍ରକଟ।

Verse 16

मरीचिमत्रिं पुलहं पुलस्त्यांगिरसौ क्रतुम् । वसिष्ठं नारदं दक्षं भृगुं चेति महाप्रभून्

ସେ ଏହି ମହାପ୍ରଭୁମାନଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ—ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ପୁଲହ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରସ, କ୍ରତୁ, ବସିଷ୍ଠ, ନାରଦ, ଦକ୍ଷ ଓ ଭୃଗୁ—ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ।

Verse 17

सृष्ट्वा प्रजापतीन् दक्षप्रमुखान्सुरसत्तमान् । अमन्यं सुप्रसन्नोहं निजं सर्वमहोन्नतम्

ଦକ୍ଷପ୍ରମୁଖ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି ଏବଂ ନିଜ ଅବସ୍ଥାକୁ ସର୍ବଥା ମହୋନ୍ନତ ଓ ପରମସିଦ୍ଧ ବୋଲି ମନେ କଲି।

Verse 19

ब्रह्माहं मानसान्पुत्रानसर्जं च यदा मुने । तदा मन्मनसो जाता चारुरूपा वरांगना

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ହେ ମୁନେ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ମାନସପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲି, ସେହି ସମୟରେ ମୋ ମନରୁ ଏକ ଚାରୁରୂପା ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 20

नाम्ना संध्या दिवक्षांता सायं संध्या जपंतिका । अतीव सुन्दरी सुभ्रूर्मुनिचेतोविमोहिनी

ତାହାର ନାମ ସନ୍ଧ୍ୟା; ‘ଦିବକ୍ଷାନ୍ତା’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ତାକୁ କୁହାଯାଉଥିଲା। ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସେ ସନ୍ଧ୍ୟାଜପ କରୁଥିଲା। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ, ସୁଭ୍ରୂ, ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କ ଚିତ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରୁଥିଲା।

Verse 22

दृष्ट्वाहं तां समुत्थाय चिन्तयन्हृदि हृद्गतम् । दक्षादयश्च स्रष्टारो मरीच्याद्याश्च मत्सुताः

ତାକୁ ଦେଖି ମୁଁ ଉଠିଦାଁଡ଼ିଲି ଏବଂ ହୃଦୟର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗୁପ୍ତ ଭାବକୁ ମନେମନେ ଚିନ୍ତା କଲି— “ଦକ୍ଷାଦି ପ୍ରଜାପତିମାନେ ସ୍ରଷ୍ଟା; ମରୀଚ୍ୟାଦି ମୋ ମାନସପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ (ଏହି ବିଷୟରେ ଉପସ୍ଥିତ/ସମ୍ବନ୍ଧିତ) ଅଛନ୍ତି।”

Verse 23

एवं चिंतयतो मे हि ब्रह्मणो मुनिसत्तम । मानसः पुरुषो मंजुराविर्भूतो महाद्भुतः

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ଏପରି ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବାବେଳେ, ମନସ୍‌ଜ ଏକ ମହାଦ୍ଭୁତ ପୁରୁଷ ମନୋହର ଦୀପ୍ତିମୟ ରୂପରେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 24

कांचनीकृतजाताभः पीनोरस्कस्सुनासिकः । सुवृत्तोरुकटीजंघो नीलवेलितकेसरः

ତାଙ୍କ ଦେହକାନ୍ତି ପରିଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦୀପ୍ତ ଥିଲା; ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ପୁଷ୍ଟ ଓ ବିସ୍ତୃତ, ନାସିକା ସୁଗଠିତ। ଊରୁ-କଟି-ଜଂଘା ସୁସମ, ଏବଂ କେଶ ନୀଳାଭ ତରଙ୍ଗ ପରି କୁଞ୍ଚିତ ଥିଲା।

Verse 25

लग्नभ्रूयुगलो लोलः पूर्णचन्द्रनिभाननः । कपाटायतसद्वक्षो रोमराजीवराजितः

ତାଙ୍କର ଭୃୟୁଗଳ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ସୁନ୍ଦର ଧନୁର୍ବକ୍ର ପରି ଦିଶୁଥିଲା; ଦୃଷ୍ଟି ମୃଦୁ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଥିଲା। ମୁଖ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଦୀପ୍ତ। କପାଟ ପରି ବିସ୍ତୃତ ବକ୍ଷ ରୋମରାଜୀରେ ଶୋଭିତ—ଏହି ଶିବଙ୍କ ସଗୁଣ ମଙ୍ଗଳମୟ ରୂପ ଭକ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାନ କରେ।

Verse 26

अभ्रमातंगकाकारः पीनो नीलसुवासकः । आरक्तपाणिनयनमुखपादकरोद्भवः

ସେ ମେଘ ଓ ଗଜ ସଦୃଶ ବର୍ଣ୍ଣ-ଗମ୍ଭୀର୍ୟରେ ପୀନ ଓ ବଳବାନ, ନୀଳ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହସ୍ତ, ନୟନ, ମୁଖ, ପାଦ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ-ରକ୍ଷାଦାୟୀ କରତଳରୁ ଆରକ୍ତ କାନ୍ତି ଝଲମଲ କରୁଥିଲା।

Verse 27

क्षीणमध्यश्चारुदन्तः प्रमत्तगजगंधनः । प्रफुल्लपद्मपत्राक्षः केसरघ्राणतर्पणः

ତାଙ୍କର କଟି ସୁକୁମାର ଓ କ୍ଷୀଣ, ଦନ୍ତ ସୁନ୍ଦର; ସେ ମଦମତ୍ତ ଗଜର ଗନ୍ଧ ପରି ମୋହକ। ତାଙ୍କର ନୟନ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ, ଏବଂ କେସରର ସୁଗନ୍ଧରେ ସେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 28

कंबुग्रीवो मीनकेतुः प्रांशुर्मकरवाहनः । पंचपुष्पायुधो वेगी पुष्पकोदंडमंडितः

ତାହାର ଗ୍ରୀବା ଶଙ୍ଖ ସଦୃଶ; ଧ୍ୱଜାରେ ମୀନଚିହ୍ନ; ସେ ଉଚ୍ଚଦେହୀ ଏବଂ ତାହାର ବାହନ ମକର। ପଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପବାଣ ତାହାର ଆୟୁଧ, ସେ ବେଗବାନ, ଏବଂ ପୁଷ୍ପକୋଦଣ୍ଡରେ ମଣ୍ଡିତ—ଏଭଳି କାମଦେବ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 29

कांतः कटाक्षपातेन भ्रामयन्नयनद्वयम् । सुगंधिमारुतो तात शृंगाररससेवितः

ହେ ତାତ, ସେଇ କାନ୍ତ (ବସନ୍ତ) କଟାକ୍ଷପାତ ସଦୃଶ ପ୍ରଭାବରେ ନୟନଦ୍ୱୟକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ; ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ଶୃଙ୍ଗାରରସରେ ସିକ୍ତ ହୋଇ ଚିତ୍ତରେ ବିଷୟାସକ୍ତି ଜଗାଏ।

Verse 30

तं वीक्ष्य पुरुषं सर्वे दक्षाद्या मत्सुताश्च ते । औत्सुक्यं परमं जग्मुर्विस्मयाविष्टमानसाः

ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି ଦକ୍ଷ ଆଦି ସମସ୍ତେ ଏବଂ ମୋ କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଲୀନ ହୋଇ ପରମ ଉତ୍ସୁକତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 31

अभवद्विकृतं तेषां मत्सुतानां मनो द्रुतम् । धैर्यं नैवालभत्तात कामाकुलितचेतसाम्

ତେବେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ମନ ଶୀଘ୍ରେ ବିକୃତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା। କାମରେ ଆକୁଳ ଚିତ୍ତ ଥିବାରୁ, ହେ ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ସ୍ଥିରତା ପାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 32

मां सोपि वेधसं वीक्ष्य स्रष्टारं जगतां पतिम् । प्रणम्य पुरुषः प्राह विनयानतकंधरः

ତାପରେ ସେ ପୁରୁଷ ଜଗତ୍‌ର ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ପତି ବେଧସ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରଣାମ କଲା ଏବଂ ବିନୟରେ ଗଳା ନମାଇ କହିଲା।

Verse 33

पुरुष उवाच । किं करिष्याम्यहं कर्म ब्रह्मंस्तत्र नियोजय । मान्योद्य पुरुषो यस्मादुचितः शोभितो विधे

ପୁରୁଷ କହିଲା: ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୁଁ କେଉଁ କର୍ମ କରିବି? ସେଥିରେ ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କର। କାରଣ ଆଜି ମୁଁ ମାନ୍ୟ—ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଶୋଭିତ—ହେ ବିଧାତା।

Verse 34

अभिमानं च योग्यं च स्थानं पत्नी च या मम । तन्मे वद त्रिलोकेश त्वं स्रष्टा जगतां पतिः

ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ମାନ-ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଉଚିତ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଯେ ମୋର ପତ୍ନୀ ହେବେ—ସେ ସବୁ ମୋତେ କୁହ। ହେ ତ୍ରିଲୋକେଶ! ତୁମେ ଜଗତର ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ପତି; ତେଣୁ ଘୋଷଣା କର॥

Verse 35

ब्रह्मोवाच । एवं तस्य वचः श्रुत्वा पुरुषस्य महात्मनः । क्षणं न किंचित्प्रावोचत्स स्रष्टा चातिविस्मितः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ସେଇ ମହାତ୍ମା ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସ୍ରଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମା କ୍ଷଣମାତ୍ର କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ॥

Verse 36

अतो मनस्सुसंयम्य सम्यगुत्सृज्य विस्मयम् । अवोचत्पुरुषं ब्रह्मा तत्कामं च समावहन्

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମନକୁ ସୁସଂଯମ କରି, ବିସ୍ମୟକୁ ସମ୍ୟକ୍ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—ଅନ୍ତରେ ଇଚ୍ଛିତ ପ୍ରୟୋଜନର ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ଦୃଢ଼ କରି॥

Verse 37

ब्रह्मोवाच । अनेन त्वं स्वरूपेण पुष्पबाणैश्च पंचभिः । मोहयन् पुरुषान् स्त्रीश्च कुरु सृष्टिं सनातनीम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏହି ତୁମ ସ୍ୱରୂପରେ ଏବଂ ତୁମ ପାଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପବାଣ ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କର; ଏଭଳି ସନାତନ ସୃଷ୍ଟି-ପ୍ରବାହକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କର॥

Verse 38

अस्मिञ्जीवाश्च देवाद्यास्त्रैलोक्ये सचराचरे । एते सर्वे भविष्यन्ति न क्षमास्त्यवलंबने

ଏହି ତ୍ରିଲୋକରେ—ଚର ଓ ଅଚର ସହିତ—ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ଜୀବ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କାଳାଧୀନ ହୋଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ଲୟ ପାଇବେ; କୌଣସି ଆଶ୍ରୟରେ ଭରସା କରି ଏଠାରେ ରହିବା କାହାରି ସାମର୍ଥ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 39

अहं वा वासुदेवो वा स्थाणुर्वा पुरुषोत्तमः । भविष्यामस्तव वशे किमन्ये प्राणधारकाः

ମୁଁ ହେଉ କି ବାସୁଦେବ (ବିଷ୍ଣୁ) ହେଉ, ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ) ହେଉ କି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ହେଉ—ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ବଶରେ ରହିବୁ; ତେବେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣଧାରୀ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ କଥା କ’ଣ?

Verse 40

प्रच्छन्नरूपो जंतूनां प्रविशन्हृदयं सदा । सुखहेतुः स्वयं भूत्वा सृष्टिं कुरु सनातनीम्

ଗୁପ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସଦା ଜୀବମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କର। ନିଜେ ତାଙ୍କ ସୁଖର କାରଣ ହୋଇ ସନାତନ ସୃଷ୍ଟିକୁ ସୃଜନ କର।

Verse 41

त्वत्पुष्पबाणस्य सदा सुखलक्ष्यं मनोद्भुतम् । सर्वेषां प्राणिनां नित्यं सदा मदकरो भवान्

ତୁମ ପୁଷ୍ପବାଣ ସଦା ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସୁଖଦ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ହିଁ ବିଦ୍ଧ କରେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ନିତ୍ୟ ସଦା ମଦ—ମୋହକ ଆସକ୍ତି—ସୃଷ୍ଟିକର।

Verse 42

इति ते कर्म कथितं सृष्टिप्रावर्तकं पुनः । नामान्येते वदिष्यंति सुता मे तव तत्त्वतः

ଏହିପରି ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରୁଥିବା ସେ କର୍ମ କହିଲି। ଏବେ ତତ୍ତ୍ୱାନୁସାରେ ମୋର କନ୍ୟାମାନେ ତୁମକୁ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ କହିବେ।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वाहं सुरश्रेष्ठ स्वसुतानां मुखानि च । आलोक्य स्वासने पाद्मे प्रोपविष्टोऽभवं क्षणम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହିପରି କହି ମୁଁ ମୋର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲି, ତାପରେ ମୋର ପଦ୍ମାସନରେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ବସିଲି।