पार्वतीजन्मवर्णनम् / Description of Pārvatī’s Birth

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ संस्मरतुर्भक्त्या दम्पती तौ भवाम्बिकाम् । प्रसूतिहेतवे तत्र देवकार्यार्थमादरात्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ସେଇ ଦମ୍ପତି ଭକ୍ତିରେ ଓ ଆଦରରେ ସେଠାରେ ଭବାମ୍ବିକାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଯେଣୁ ପ୍ରସୂତି ହେଉ ଏବଂ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଉ।

Verse 2

ततस्सा चण्डिका योगात्त्यक्तदेहा पुरा पितुः । ईहया भतितुं भूयस्समैच्छद्रिरिदारतः

ତତ୍ପରେ ସେଇ ଚଣ୍ଡିକା—ଯିଏ ପୂର୍ବେ ପିତୃଗୃହେ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ—ଏବେ ଏହି ପର୍ବତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ପୁନର୍ବାର ଦେହ ଧାରଣ କରି ତାହାକୁ ଧାରଣ-ପୋଷଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

Verse 3

सत्यं विधातुं स्ववचः प्रसन्नाखिलकामदा । पूर्णांशाच्छैलचित्ते सा विवेशाथ महेश्वरी

ନିଜ ବଚନକୁ ସତ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ, ପ୍ରସନ୍ନା ସର୍ବକାମଦା ଦେବୀ ନିଜ ପୂର୍ଣ୍ଣାଂଶରେ ଶୈଳରାଜ (ହିମାଳୟ)ଙ୍କ ଚିତ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଠାରେ ମହେଶ୍ୱରୀ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 4

विरराज ततस्सोतिप्रमदोपूर्वसुद्युतिः । हुताशन इवाधृष्यस्तेजोराशिर्महामनाः

ତେବେ ସେ ପୂର୍ବ ଦୀପ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ବିରାଜିଲେ—ହୁତାଶନ ସମ ଅଜେୟ, ଦିବ୍ୟ ତେଜର ପୁଞ୍ଜ, ମହାତ୍ମା।

Verse 5

ततो गिरिस्स्वप्रियायां परिपूर्णं शिवांशकम् । समाधिमत्वात्समये समधत्त सुशंकरे

ତାପରେ ସମାଧିସ୍ଥ ସୁଶଙ୍କର ଯଥାସମୟେ ନିଜ ପ୍ରିୟା ଗିରିଜାରେ ନିଜ ଶିବତତ୍ତ୍ୱର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 6

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे पार्वतीजन्मवर्णनं नाम षष्टोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ ‘ପାର୍ବତୀଜନ୍ମବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।

Verse 7

गिरिप्रिया सर्वजगन्निवासासंश्रयाधिकम् । विरेजे सुतरां मेना तेजोमण्डलगा सदा

ସମଗ୍ର ଜଗତର ନିବାସ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଥିବା ଗିରିପ୍ରିୟା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କ ଜନନୀ ହେବାରୁ, ମେନା ସଦା ତେଜୋମଣ୍ଡଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 8

सुखोदयं स्वभर्तुश्च मेना दौहृदलक्षणम् । दधौ निदानन्देवानामानन्दस्येप्सितं शुभम्

ମେନା ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଖର ଉଦୟ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ନିଜେ ଗର୍ଭଧାରଣର ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କଲେ—ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଇଚ୍ଛିତ କାରଣ ଓ ହର୍ଷର ଉତ୍ସ ଥିଲା।

Verse 9

देह सादादसंपूर्णभूषणा लोध्रसंमुखा । स्वल्पभेन्दुक्षये कालं विचेष्यर्क्षा विभावरी

ତାଙ୍କ ଦେହ ଶିଥିଳ ଥିଲା, ଭୂଷଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସଜିନଥିଲେ। ଲୋଧ୍ରବୃକ୍ଷ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ସେ ରହିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରକଳା କ୍ଷୀଣ ହେବାରେ ତାରାଙ୍କିତ ରାତି ଯେନେ କିଛି ସମୟ ରହିଗଲା।

Verse 10

तदाननं मृत्सुरभिनायं तृप्तिं गिरीश्वरः । मुने रहस्युपाघ्राय प्रेमाधिक्यं बभूव तत्

ହେ ମୁନି, ସେତେବେଳେ ଗିରୀଶ୍ୱର ଶିବ ଗୁପ୍ତଭାବେ ସମୀପକୁ ଆସି ତାଙ୍କ ମୁହଁର ମୃତ୍ସୁରଭି ଗନ୍ଧକୁ ଶୁଘି ଗଭୀର ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ; ତାହାରୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଆହୁରି ବଢ଼ିଗଲା।

Verse 11

मेना स्पृहावती केषु न मे शंसति वस्तुषु । किंचिदिष्टं ह्रियापृच्छदनुवेलं सखी गिरिः

ମେନା ଆକାଂକ୍ଷାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କେଉଁ ବସ୍ତୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ତାହା ମୋତେ କହୁନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମୋ ସଖୀ ଗିରି ଲଜ୍ଜାରେ ପୁନଃପୁନଃ ମୋତେ ପଚାରୁଥିଲା—ମୋର କ’ଣ ଇଷ୍ଟ, ମୋତେ କ’ଣ ଚାହିଁ।

Verse 12

उपेत्य दौहदं शल्यं यद्वव्रेऽपश्यदाशु तत् । आनीतं नेष्टमस्याद्धा नासाध्यं त्रिदिवैऽपि हि

ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସେ ଶୀଘ୍ରେ ତାଙ୍କ ଦୌହଦର ବେଦନା—ହୃଦୟରେ ବାଛିଥିବା ଆକାଂକ୍ଷାର କଣ୍ଟକ—କୁ ଜାଣିଲା। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ ତୁରନ୍ତ ଆଣାଗଲା; କାରଣ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ସେବକଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ରିଦିବର ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 13

प्रचीयमानावयवा निस्तीर्य दोहदव्यथाम् । रेजे मेना बाललता नद्धपत्राधिका यथा

ଦୌହଦର ବେଦନା ଅତିକ୍ରମ କରି ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ପୁନଃ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଲେ ମେନା ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ—ନୂତନ ପତ୍ରରେ ସଜିଥିବା କୋମଳ ଯୁବ ଲତା ପରି।

Verse 14

गिरिस्सगर्भां महिषीममंस्त धरणीमिव । निधानगर्भामभ्यन्तर्लीनवह्निं शमीमिव

ସେମାନେ ସେହି ମହିଷୀଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ପର୍ବତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଧରଣୀ ପରି ଭାବିଲେ; ଏବଂ ଅନ୍ତରେ ନିଧି ଲୁଚିଥିବା, ଭିତରେ ଅଗ୍ନି ଲୀନ ଥିବା ଶମୀ ବୃକ୍ଷ ପରି ମଧ୍ୟ ମାନିଲେ।

Verse 15

प्रियाप्रीतेश्च मनसः स्वार्जितद्रविणस्य च । समुन्नतैः श्रुतेः प्राज्ञः क्रियाश्चक्रे यथोचिताः

ପ୍ରିୟ ହେତୁ ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ଓ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ସହ, ସେହି ପ୍ରାଜ୍ଞ ଶ୍ରୁତିର ଉଚ୍ଚ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଯଥୋଚିତ କ୍ରିୟାକର୍ମ କଲେ।

Verse 16

ददर्श काले मेनां स प्रतीतः प्रसवोन्मुखीम् । अभ्रितां च दिवं गर्भगृहे भिषगधिष्ठिते

ଯଥାକାଳେ ସେ ପ୍ରସବୋନ୍ମୁଖୀ ଦୀପ୍ତିମତୀ ମେନାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଭିଷକମାନଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠିତ ପ୍ରସୂତିଗୃହରେ ସେ ଏମିତି ସାବଧାନରେ ପାଳିତ ଥିଲେ, ଯେନେ ସେଠାରେ ଦିବମଣ୍ଡଳ ଧାରିତ ହେଉଛି।

Verse 17

दृष्ट्वा प्रियां शुभाङ्गी वै मुमोदातिगिरीश्वरः । गर्भस्थजगदम्बां हि महातेजोवतीन्तदा

ପ୍ରିୟା ଶୁଭାଙ୍ଗୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଗିରୀଶ୍ୱର (ଶିବ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; କାରଣ ସେ ସମୟରେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଜଗଦମ୍ବା ମହାତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।

Verse 18

तस्मिन्नवसरे देवा मुने विष्ण्वादयस्तथा । मुनयश्च समागम्य गर्भस्थां तुष्टुवुश्शिवाम्

ହେ ମୁନେ, ସେହି ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବମାନେ ଓ ମୁନିମାନେ ସମେତ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିବା (ଦେବୀ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 19

देवा ऊचुः । दुर्गे जय जय प्राज्ञे जगदम्ब महेश्वरि । सत्यव्रते सत्यपरे त्रिसत्ये सत्यरूपिणी

ଦେବମାନେ କହିଲେ— ଜୟ ଜୟ, ହେ ଦୁର୍ଗେ! ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞେ, ହେ ଜଗଦମ୍ବେ, ହେ ମହେଶ୍ୱରୀ! ହେ ସତ୍ୟବ୍ରତେ, ସତ୍ୟପରେ, ତ୍ରିସତ୍ୟେ, ସତ୍ୟରୂପିଣୀ!

Verse 20

सत्यस्थे सत्यसुप्रीते सत्ययोने च सत्यतः । सत्यसत्ये सत्यनेत्रे प्रपन्नाः शरणं च ते

ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ସତ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସତ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ, ସତ୍ୟ ହିଁ ଆପଣଙ୍କ ଉତ୍ସ, ଏବଂ ଆପଣ ପ୍ରକୃତରେ ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପିଣୀ। ହେ ସତ୍ୟସତ୍ୟେ, ସତ୍ୟନେତ୍ରେ, ଆମେ ଶରଣାଗତ—ଆପଣ ହିଁ ଆମ ଶରଣ।

Verse 21

शिवप्रिये महेशानि देवदुःखक्षयंकरि । त्रैलोक्यमाता शर्वाणी व्यापिनी भक्तवत्सला

ହେ ଶିବପ୍ରିୟେ, ହେ ମହେଶାନୀ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ କ୍ଷୟକାରିଣୀ! ହେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟମାତା ଶର୍ବାଣୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପିନୀ, ଭକ୍ତବତ୍ସଲା।

Verse 22

आविर्भूय त्रिलोकेशि देवकार्यं कुरुष्व ह । सनाथाः कृपया ते हि वयं सर्वे महेश्वरि

ହେ ତ୍ରିଲୋକେଶ୍ୱରୀ! କୃପାକରି ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କର। ହେ ମହେଶ୍ୱରୀ, ତୁମ କରୁଣାରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ସନାଥ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଉଛୁ।

Verse 23

त्वत्तः सर्वे च सुखिनो लभन्ते सुखमुत्तमम् । त्वाम्विना न हि किंचिद्वै शोभते त्रिभवेष्वपि

ତୁମଠାରୁ ହିଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି। ତୁମ ବିନା ତ୍ରିଭୁବନରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଶୋଭା ପାଉନାହିଁ।

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्थं कृत्वा महेशान्या गर्भस्थाया बहुस्तुतिम् । प्रसन्नमनसो देवास्स्वं स्वं धाम ययुस्तदा

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏଭଳି ଗର୍ଭସ୍ଥା ମହେଶାନୀଙ୍କୁ ବହୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଦେବମାନେ ପ୍ରସନ୍ନମନେ ତେବେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 25

व्यतीते नवमे मासे दशमे मासि पूर्णतः । गर्भस्थाया गतिन्द्रध्रे कालिका जगदम्बिका

ନବମ ମାସ ଅତିତ ହୋଇ ଦଶମ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସମୟରେ, ଜଗଦମ୍ବିକା କାଳିକା କାଳନିୟମାନୁସାରେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରୁ ଅଗ୍ରଗତି କଲେ।

Verse 26

तदा सुसमयश्चासीच्छान्तभग्रहतारकः । नभः प्रसन्नतां यातं प्रकाशस्सर्वदिक्षु हि

ସେତେବେଳେ ଶୁଭ ଋତୁ ଆସିଲା; ଗ୍ରହ-ତାରାମାନଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ଶାନ୍ତ ହେଲା। ଆକାଶ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ନିର୍ମଳ ହେଲା, ଏବଂ ପ୍ରକାଶ ସତ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।

Verse 27

मही मंगलभूयिष्ठा सवनग्रामसागरा । सरस्स्रवन्तीवापीषु पुफुल्लुः पंकजानि वै

ପୃଥିବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ ହୋଇଉଠିଲା—ବନ, ଗ୍ରାମ ଓ ସାଗରରେ ସୁଶୋଭିତ। ସରୋବର, ପ୍ରବାହମାନ ନଦୀ ଓ ବାପୀମାନଙ୍କରେ ପଦ୍ମ ନିଶ୍ଚୟ ଫୁଟିଉଠିଲା।

Verse 28

ववुश्च विविधा वातास्सुखस्पर्शा मुनीश्वर । मुमुदुस्साधवस्सर्वेऽसतान्दुःखमभूद्द्रुतम्

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ସ୍ପର୍ଶରେ ସୁଖଦ ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବାତାସ ବହିଲା। ସମସ୍ତ ସାଧୁଜନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଅସତ୍ମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଉଦ୍ଭବିଲା।

Verse 29

दुन्दुभीन्वादयामासुर्नभस्यागत्य निर्जराः । पुष्पवृष्टिरभूत्तत्र जगुर्गन्धर्वसत्तमाः

ଆକାଶରୁ ଅବତରି ଅମର ଦେବମାନେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ବାଜାଇଲେ। ସେଠାରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ହର୍ଷରେ ଗାଇଲେ।

Verse 30

विद्याधरस्त्रियो व्योम्नि ननृतुश्चाप्सरास्तथा । तदोत्सवो महानासीद्देवादीनां नभःस्थले

ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ। ସେଇ ନଭସ୍ଥଳରେ ଦେବାଦିମାନଙ୍କର ଉତ୍ସବ ମହାମହୋତ୍ସବ ହେଲା।

Verse 31

तस्मिन्नवसरे देवी पूर्वशक्तिश्शिवा सती । आविर्बभूव पुरतो मेनाया निजरूपतः

ସେଇ ଅବସରରେ ଦେବୀ—ଶିବଙ୍କ ପୂର୍ବଶକ୍ତି ସତୀ—ମେନାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 32

वसंतर्तौ मधौ मासे नवम्यां मृगधिष्ण्यके । अर्द्धरात्रे समुत्पन्ना गंगेव शशिमण्डलात्

ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ମଧୁ ମାସର ନବମୀ ତିଥିରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ମୃଗ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥିବାବେଳେ, ଅର୍ଧରାତ୍ରିରେ ସେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳରୁ ଗଙ୍ଗା ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 33

समये तत्स्वरूपेण मेनका जठराच्छिवा । समुद्भूय समुत्पन्ना सा लक्ष्मीरिव सागरात्

ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ, ସେହି ସ୍ୱରୂପରେ ଶିବା ମେନକାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ; ସମୁଦ୍ରରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରକଟ ହେବା ପରି ସେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 34

ततस्तस्यां तु जातायां प्रसन्नोऽभूत्तदा भवः । अनुकूलो ववौ वायुर्गम्भीरो गंधयुक्शुभः

ତାପରେ ସେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାବେଳେ ଭବ (ଭଗବାନ ଶିବ) ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଅନୁକୂଳ ପବନ ବହିଲା—ଗମ୍ଭୀର, ସ୍ଥିର, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଶୁଭ।

Verse 35

बभूव पुष्पवृष्टिश्च तोयवृष्टि पुरस्सरम् । जज्वलुश्चाग्नयः शान्ता जगर्जुश्च तदा घनाः

ତେବେ ଜଳବୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା। ଶାନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିମାନେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲେ, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ମେଘମାନେ ଗର୍ଜନ କଲେ।

Verse 36

तस्यां तु जायमानायां सर्वस्वं समपद्यत । हिमवन्नगरे तत्र सर्व दुःखं क्षयं गतम्

ସେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସହିତ ସବୁକିଛି ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ହିମବାନଙ୍କ ନଗରରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନଶିଗଲା।

Verse 37

तस्मिन्नवसरे तत्र विष्ण्वाद्यास्सकलास्सुराः । आजग्मुः सुखिनः प्रीत्या ददृशुर्जगदम्बिकाम्

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରୀତିରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଆସି, ଜଗଦମ୍ବିକା—ବିଶ୍ୱମାତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 38

तुष्टुवुस्तां शिवामम्बां कालिकां शिवकामिनीम् । दिव्यारूपां महामायां शिवलोकनिवासिनीम्

ସେମାନେ ସେହି ଦିବ୍ୟ ମାତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ଶିବା, ଅମ୍ବା, କାଳିକା, ଶିବପ୍ରିୟା—ଦିବ୍ୟ ତେଜୋମୟ ରୂପିଣୀ, ମହାମାୟା-ଶକ୍ତି, ଶିବଲୋକନିବାସିନୀ।

Verse 39

देवा ऊचुः । जगदम्ब महादेवि सर्वसिद्धिविधायिनि । देवकार्यकरी त्वं हि सदातस्त्वां नमामहे

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଜଗଦମ୍ବେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟିନୀ! ତୁମେ ହିଁ ସଦା ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନକାରିଣୀ; ତେଣୁ ଆମେ ନିତ୍ୟ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁ।

Verse 40

सर्वथा कुरु कल्याणं देवानां भक्तवत्सले । मेनामनोरथः पूर्णः कृतः कुरु हरस्य च

ହେ ଦେବଭକ୍ତବତ୍ସଲେ! ସର୍ବପ୍ରକାରେ କଲ୍ୟାଣ କର। ମେନାଙ୍କ ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ହର (ଶିବ)ଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କର।

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्थं स्तुत्वा शिवां देवीं विष्ण्वाद्या सुप्रणम्य ताम् । स्वंस्वं धाम ययुः प्रीताश्शंसन्तस्तद्गतिं पराम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏଭଳି ଦେବୀ ଶିବାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଓ ଗଭୀର ପ୍ରଣାମ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରୀତିରେ ନିଜନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।

Verse 42

तान्तु दृष्ट्वा तथा जातां नीलोत्पलदलप्रभाम । श्यामा सा मेनका देवी मुदमापाति नारद

ତାକୁ ଏଭଳି ଜନ୍ମିତା, ନୀଳ ଉତ୍ପଳଦଳ ସମ ପ୍ରଭାମୟୀ ଦେଖି ଶ୍ୟାମା ଦେବୀ ମେନକା ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ହେ ନାରଦ।

Verse 43

दिव्यरूपं विलोक्यानु ज्ञानमाप गिरिप्रिया । विज्ञाय परमेशानीं तुष्टावातिप्रहर्षिता

ସେଇ ଦିବ୍ୟରୂପ ଦେଖି ଗିରିପ୍ରିୟା (ପାର୍ବତୀ) ସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ। ପରମେଶାନୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ଅତିହର୍ଷିତ ହୋଇ ତୃପ୍ତ ମନରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 44

मेनोवाच । जगदम्ब महेशानि कृतातिकरुणा त्वया । आविर्भूता मम पुरो विलसन्ती यदम्बिके

ମେନା କହିଲେ— ହେ ଜଗଦମ୍ବା, ହେ ମହେଶାନୀ! ତୁମେ ଅତିଶୟ କରୁଣା କରିଛ; ହେ ଅମ୍ବିକେ, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଛ।

Verse 45

त्वमाद्या सर्वशक्तीनां त्रिलोकजननी शिवे । शिवप्रिया सदा देवी सर्वदेवस्तुता परा

ହେ ଶିବେ! ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଙ୍କର ଆଦ୍ୟା, ତ୍ରିଲୋକଜନନୀ। ତୁମେ ସଦା ଶିବପ୍ରିୟା ନିତ୍ୟା ଦେବୀ, ପରା ଏବଂ ସର୍ବଦେବସ୍ତୁତା।

Verse 46

कृपां कुरु महेशानि मम ध्यानस्थिता भव । एतद्रूपेण प्रत्यक्षं रूपं धेहि सुतासमम्

ହେ ମହେଶାନୀ, କୃପା କର; ମୋ ଧ୍ୟାନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେଉ। ଏହି ରୂପରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ଦେଇ, ମୋ ପାଇଁ କନ୍ୟା ସମ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଉ।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्या मेनाया भूधरस्त्रियाः । प्रत्युवाच शिवा देवी सुप्रसवामअरिप्रियाम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମେନାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଦେବପ୍ରିୟା ଶୁଭପ୍ରସବା ଶିବାଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 48

देव्युवाच । हे मेने त्वं पुरा मां च सुसेवितवती रता । त्वद्भक्त्या सुप्रसन्नाहं वरन्दातुं गतान्तिकम्

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ମେନେ, ପୂର୍ବେ ତୁମେ ପ୍ରେମଭରେ ମୋର ଉତ୍ତମ ସେବା-ପୂଜା କରିଥିଲ। ତୁମ ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ; ତେଣୁ ବର ଦେବାକୁ ଏବେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି।

Verse 49

वरं ब्रूहीति मद्वाणीं श्रुत्वा ते तद्वरो वृतः । सुता भव महादेवी सा मे देवहितं कुरु

ମୋର ବାଣୀ “ବର କୁହ” ଶୁଣି ତୁମେ ସେଇ ବରଟି ଚୟନ କଲ—“ହେ ମହାଦେବୀ, ମୋର କନ୍ୟା ହେଅ; ଏହାଦ୍ୱାରା ଦେବହିତ ସାଧନ କର” ବୋଲି।

Verse 50

तथा दत्त्वा वरं तेऽहं गता स्वम्पदमादरात् । समयं प्राप्य तनया भवन्ते गिरिकामिनि

ଏପରି ତୁମକୁ ବର ଦେଇ ମୁଁ ଆଦରସହିତ ମୋ ଧାମକୁ ଫେରିଗଲି। ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିଲେ, ହେ ଗିରିକାମିନୀ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁତ୍ରମାତା ହେବ।

Verse 51

दिव्यरूपं धृतं मेद्य यत्ते मत्स्मरणं भवेत् । अन्यथा मर्त्यभावेन तवाज्ञानं भवेन्मयि

ତୁମ ମନରେ ମୋର ସ୍ମରଣ ଜାଗ୍ରତ ହେବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି; ନଚେତ୍ ମର୍ତ୍ୟଭାବର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋ ବିଷୟରେ ତୁମର ଅଜ୍ଞାନ ହେଇଯାଏ।

Verse 52

युवां मां पुत्रिभावेन दिव्यभावेन वा सकृत् । चिन्तयन्तौ कृतस्नेहौ यातास्स्थो मद्गतिम्पराम्

ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମୋତେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ—କନ୍ୟାପ୍ରତି ପିତାମାତାଙ୍କ ସ୍ନେହଭାବରେ କିମ୍ବା ଦିବ୍ୟ ଭକ୍ତିଭାବରେ—ସ୍ମରଣ କରିଛ। ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ତୁମେ ମୋର ପରମ ଗତି (ପରମ ଆଶ୍ରୟ) ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।

Verse 53

देवकार्यं करिष्यामि लीलां कृत्वा द्भुतां क्षितौ । शम्भुपत्नी भविष्यामि तारयिष्यामि सज्जनान्

ମୁଁ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରିବି, ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା କରିବି। ମୁଁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବି ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କୁ (ସଂସାର-ସାଗରରୁ) ପାର କରାଇବି।

Verse 54

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वासीच्छिवा तूष्णीमम्बिका स्वात्त्ममायया । पश्यन्त्यां मातरि प्रीत्या सद्योऽऽभूत्तनया तनुः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ଅମ୍ବିକା (ଶିବା) ନିରବ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାତ୍ମମାୟାରେ। ମାତା ପ୍ରୀତିରେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସତ୍ୱର କନ୍ୟାର ଦେହ ପ୍ରକଟ ହେଲା।