पार्वत्याः यात्रासंस्कारः तथा पातिव्रत्योपदेशः / Preparations for Girijā’s Auspicious Journey and the Teaching on Pātivratya

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ सप्तर्षयस्ते च प्रोचुर्हिमगिरीश्वरम् । कारय स्वात्मजा देव्या यात्रामद्योचितां गिरे

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ହିମଗିରୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଗିରିରାଜ! ନିଜ ଆତ୍ମଜା ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆଜିହିଁ ଉଚିତ ଯାତ୍ରାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।”

Verse 2

इति श्रुत्वा गिरीशो हि बुद्ध्वा तद्विरहम्परम् । विषण्णोभून्महाप्रेम्णा कियत्कालं मुनीश्वर

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଏହା ଶୁଣି ଏବଂ ସେଇ ବିରହର ପରମ ତୀବ୍ରତା ବୁଝି ଗିରୀଶ (ଭଗବାନ ଶିବ) ମହାପ୍ରେମରେ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ କିଛି ସମୟ ତେଣୁହିଁ ରହିଲେ।

Verse 3

कियत्कालेन सम्प्राप्य चेतनां शैलराट् ततः । तथास्त्विति गिरामुक्त्वा मेनां सन्देशमब्रवीत्

କିଛି ସମୟ ପରେ ଶୈଳରାଜ (ହିମାଳୟ) ଚେତନା ପାଇଲେ। ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି ବାଚିକ ସମ୍ମତି ଦେଇ, ପରେ ମେନାଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ କହିଲେ।

Verse 4

शैलसन्देशमाकर्ण्य हर्षशोकवशा मुने । मेना संयापयामास कर्त्तुमासीत्समुद्यता

ହେ ମୁନେ, ଶୈଳରାଜ (ହିମାଳୟ) ପଠାଇଥିବା ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି ମେନା ହର୍ଷ ଓ ଶୋକରେ ଆବୃତ ହେଲେ; ସେ ନିଜ ମନକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଯଥୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 5

श्रुतिस्वकुलजाचारं चचार विधिवन्मुने । उत्सवम्विविधन्तत्र सा मेना क्षितिभृत्प्रिया

ହେ ମୁନେ, କ୍ଷିତିଭୃତ୍ପ୍ରିୟା ମେନା ବେଦଶ୍ରୁତିବିହିତ ବିଧି ଓ ନିଜ କୁଳାଚାରକୁ ବିଧିବତ୍ ଆଚରଣ କଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ମଙ୍ଗଳୋତ୍ସବ ସୁଯଥା ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 6

गिरिजाम्भूषयामास नानारत्नांशुकैर्वरैः । द्वादशाभरणैश्चैव शृंगारैर्नृपसम्मितैः

ସେ ଗିରିଜା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ନାନାରତ୍ନଖଚିତ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ରରେ ଭୂଷିତ କଲେ; ଏବଂ ରାଣୀସମ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ସୁସଂଯୋଜିତ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଭରଣ ଓ ଶୃଙ୍ଗାରରେ ସଜାଇଲେ।

Verse 7

मेनामनोगम्बुद्ध्वा साध्व्येका द्विजकामिनी । गिरिजां शिक्षयामास पातिव्रत्यव्रतम्परम्

ମେନାଙ୍କ ଶୁଭ ଓ ଦୃଢ଼ ମନୋଭାବ ବୁଝି, ଦ୍ୱିଜହିତକାମିନୀ ସେଇ ସାଧ୍ୱୀ ଗିରିଜାଙ୍କୁ ପରମ ପାତିବ୍ରତ୍ୟ-ବ୍ରତ ଶିକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 8

द्विजपत्न्युवाच । गिरिजे शृणु सुप्रीत्या मद्वचो धर्मवर्द्धनम् । इहामुत्रानन्दकरं शृण्वतां च सुखप्रदम्

ଦ୍ୱିଜପତ୍ନୀ କହିଲେ—ହେ ଗିରିଜେ, ସୁପ୍ରୀତିରେ ମୋ ଧର୍ମବର୍ଦ୍ଧକ ବଚନ ଶୁଣ; ଏହା ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଶୁଣୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।

Verse 9

धन्या पतिव्रता नारी नान्या पूज्या विशेषतः । पावनी सर्वलोकानां सर्वपापौघनाशिनी

ଧନ୍ୟ ସେଇ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ; ତାଙ୍କ ସମାନ ବିଶେଷ ପୂଜ୍ୟ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପାବନ କରେ ଏବଂ ପାପସମୂହର ପ୍ରବାହକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 10

सेवते या पतिम्प्रेम्णा परमेश्वरवच्छिवे । इह भुक्त्वाखिलाम्भोगान न्ते पत्या शिवां गतिम्

ହେ ଶିବେ! ଯେ ନାରୀ ପତିଙ୍କୁ ପରମେଶ୍ୱର ସମାନ ଭାବି ପ୍ରେମଭକ୍ତିରେ ସେବା କରେ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଗ ଭୋଗି ଶେଷରେ ପତି ସହ ଶିବମୟ ଶୁଭଗତି ପାଏ।

Verse 11

पतिव्रता च सावित्री लोपामुद्रा ह्यरुन्धती । शाण्डिल्या शतरूपानुसूया लक्ष्मीस्स्वधा सती

ସାବିତ୍ରୀ, ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ ପତିବ୍ରତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେପରି ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟା, ଶତରୂପା, ଅନସୂୟା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସ୍ୱଧା ଓ ସତୀ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଶୁଚିବ୍ରତରେ ଖ୍ୟାତ।

Verse 12

संज्ञा च सुमतिश्श्रद्धा मेना स्वाहा तथैव च । अन्या बह्व्योऽपि साध्व्यो हि नोक्ता विस्तरजाद्भयात्

ସଞ୍ଜ୍ଞା, ସୁମତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ମେନା ଏବଂ ସ୍ୱାହା—ଏହି ସାଧ୍ୱୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ନାମ କୁହାଗଲା। ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବିବରଣୀ ଅତିବିସ୍ତୃତ ହେବ ଭୟରୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଗଲା ନାହିଁ।

Verse 13

पातिव्रत्यवृषेणैव ता गतास्सर्वपूज्यताम् । ब्रह्मविष्णुहरैश्चापि मान्या जाता मुनीश्वरैः

ପତିବ୍ରତ୍ୟ ଧର୍ମର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ହର (ଶିବ) ସହିତ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

Verse 14

सेव्यस्त्वया पतिस्तस्मात्सर्वदा शङ्करः प्रभुः । दीनानुग्रहकर्ता च सर्वसेव्यस्सतां गतिः

ଏହେତୁ ତୁମେ ସଦା ତୁମ ପ୍ରଭୁ-ପତି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଦୀନମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବ୍ୟ, ଏବଂ ସତ୍ଜନଙ୍କର ଶରଣ ଓ ପରମ ଗତି।

Verse 15

महान्पतिव्रताधर्म्मश्श्रुतिस्मृतिषु नोदितः । यथैष वर्ण्यते श्रेष्ठो न तथान्योऽस्ति निश्चितम्

ଏହି ମହାନ ପତିବ୍ରତା-ଧର୍ମ ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିରେ ଏହି ପ୍ରକାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ଯେପରି ଏହାକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ।

Verse 16

भुंज्याद्भुक्ते प्रिये पत्यौ पातिव्रत्यपरायणा । तिष्ठेत्तस्मिंञ्छिवे नारी सर्वथा सति तिष्ठति

ପତିବ୍ରତ୍ୟରେ ପରାୟଣା ଭାର୍ଯ୍ୟା ପ୍ରିୟ ପତି ଭୋଜନ କରିସାରିଲେ ପରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରୁ। ପତିରେ ବିରାଜିତ ଶିବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ସେ ନାରୀ ସର୍ବଥା ସତୀଭାବରେ—ଧର୍ମ ଓ ମଙ୍ଗଳରେ—ସ୍ଥିର ରହେ।

Verse 17

स्वप्यात्स्वपिति सा नित्यं बुध्येत्तु प्रथमं सुधीः । सर्वदा तद्धितं कुर्यादकैतवगतिः प्रिया

ସେ ଶୁଅୁଥିବା କିମ୍ବା ଜାଗୁଥିବା, ସୁଧୀ ପୁରୁଷ ସଦା ପ୍ରଥମେ ଜାଗି ସଚେତନ ରହିବା ଉଚିତ। ସର୍ବଦା କପଟହୀନ ସ୍ୱଭାବର ପ୍ରିୟାର ହିତ ପାଇଁ ହିଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

अनलंकृतमात्मानन्दर्शयेन्न क्वचिच्छिवे । कार्यार्थम्प्रोषिते तस्मिन्भवेन्मण्डनवर्जिता

ହେ ଶିବେ! ପତି କାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥେ ପ୍ରବାସରେ ଥିଲେ, ସାଧ୍ବୀ ପତ୍ନୀ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅଲଙ୍କୃତ ଭାବେ ନିଜକୁ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେ ମଣ୍ଡନ-ବର୍ଜିତା ରହିବ।

Verse 19

पत्युर्नाम न गृह्णीयात् कदाचन पतिव्रता । आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्प्रसीदेत्ताडितापि च । हन्यतामिति च ब्रूयात्स्वामिन्निति कृपां कुरु

ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅବମାନରେ ପତିଙ୍କ ନାମ ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଗାଳି ଦିଆଗଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଗାଳି ନ ଦେଉ; ମାଡ଼ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁ। ସେ ‘ଏହାକୁ ମାର’ ବୋଲି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ‘ସ୍ୱାମୀ, କୃପା କରନ୍ତୁ’ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରୁ।

Verse 20

आहूता गृह कार्याणि त्यक्त्वा गच्छेत्तदन्तिकम् । सत्वरं साञ्जलिः प्रीत्यां सुप्रणम्य वदेदिति

ଡାକିଲେ ଘରକାମ ଛାଡ଼ି ତୁରନ୍ତ ସେହି ପୂଜ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଶୀଘ୍ର ଅଞ୍ଜଳି ଧରି, ପ୍ରେମଭକ୍ତିରେ ଭଲଭାବେ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ଯଥୋଚିତ କଥା କହିବା ଉଚିତ।

Verse 21

किमर्थं व्याहृता नाथ स प्रसादो विधीयताम् । तदादिष्टा चरेत्कर्म सुप्रसन्नेन चेतसा

ହେ ନାଥ! ମୋତେ ଏଭଳି କାହିଁକି ସମ୍ବୋଧନ କଲେ? ଦୟାକରି ସେହି ପ୍ରସାଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ନିୟତ କର୍ମ କରିବି, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ହୋଇ।

Verse 22

चिरन्तिष्ठेन्न च द्वारे गच्छेन्नैव परालये । आदाय तत्त्वं यत्किंचित्कस्मै चिन्नार्पयेत्क्वचित्

ଦ୍ୱାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନା ପରର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। କିଛି ତତ୍ତ୍ୱ କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ସତ୍ୟ ଧରିଲେ, ତାହାକୁ ଯେକେହିଙ୍କୁ ଯେକଉଁଠି ଦେଇଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 23

पूजोपकरणं सर्वमनुक्ता साधयेत्स्वयम् । प्रतीक्षमाणावसरं यथाकालोचितं हितम्

କେହି କହିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୂଜାର ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲା। ଯଥାସମୟ ଉଚିତ ଅବସରକୁ ଧୈର୍ୟରେ ଅପେକ୍ଷା କରି, କାଳୋଚିତ ହିତକର କାର୍ଯ୍ୟ କଲା।

Verse 24

न गच्छेत्तीर्थयात्रां वै पत्याज्ञां न विना क्वचित् । दूरतो वर्जयेत्सा हि समाजोत्सवदर्शनम्

ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିନା ସେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ସମାଗମ ଓ ଉତ୍ସବସଭା ଦର୍ଶନରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ୍।

Verse 25

तीर्थार्थिनी तु या नारी पतिपादोदकम्पिबेत् । तस्मिन्सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि च न संशयः

ତୀର୍ଥଫଳ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିବା ନାରୀ ଯଦି ପତିଙ୍କ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ ପାନ କରେ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହିଁରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ସମାବିଷ୍ଟ ଅଛି।

Verse 26

भुंज्यात्सा भर्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नादिकं च यत् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा पतिदत्तम्पतिव्रता

ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଭୋଜନର ଯେ କିଛି ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅନ୍ନାଦି ରହେ, ତାହାକୁ ‘ମହାପ୍ରସାଦ’ ବୋଲି ଭାବି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତିରେ ଗ୍ରହଣ କରି ଭୁଞ୍ଜିବ; ପତିଦତ୍ତକୁ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ୱୀକାର କରିବ।

Verse 27

अविभज्य न चाश्नीयाद्देव पित्रतिथिष्वपि । परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च

ଦେବ, ପିତୃ ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ଯଥାଯଥ ବିଭାଗ କରିବା ବିନା ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପରିଚାରକ, ଆଶ୍ରିତ, ଗୋ ଓ ଭିକ୍ଷୁକସମୁଦାୟକୁ ମଧ୍ୟ ଯଥୋଚିତ ଭାଗ ଦେବା ଉଚିତ୍।

Verse 28

संयतोपस्करा दक्षा हृष्टा व्ययपराङ्मुखी । भवेत्सा सर्वदा देवी पतिव्रतपरायणा

ସେ ଗୃହସାମଗ୍ରୀ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ସଂଯମରେ ରଖି, ଦକ୍ଷ ଓ ପରିଶ୍ରମୀ ହୋଇ, ହର୍ଷିତ ରହି, ଅପବ୍ୟୟରୁ ବିମୁଖ ହେବା ଉଚିତ୍। ଏମିତି ଦେବୀସ୍ୱରୂପା ନାରୀ ସଦା ପତିବ୍ରତରେ ପରାୟଣ ହୁଏ।

Verse 29

कुर्यात्पत्यननुज्ञाता नोपवासव्रतादिकम् । अन्यथा तत्फलं नास्ति परत्र नरकम्व्रजेत्

ପତିଙ୍କ ଅନୁମତି ବିନା ପତ୍ନୀ ଉପବାସ, ବ୍ରତ ଆଦି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ନହେଲେ ତାହାର ଫଳ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ପରଲୋକରେ ନରକଗତି ହୁଏ।

Verse 30

सुखपूर्वं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया । आन्तरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित्

ପତି ସୁଖରେ, ସୁବିଧାରେ ବସି ସ୍ୱଭାବତଃ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବାବେଳେ, ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 31

क्लीबम्वा दुरवस्थम्वा व्याधितं वृद्धमेव च । सुखितं दुःखितं वापि पतिमेकं न लंघयेत्

ସ୍ୱାମୀ ନପୁଂସକ ହେଉ କି ଦୁରବସ୍ଥାଗ୍ରସ୍ତ, ରୋଗୀ କି ବୃଦ୍ଧ—ସୁଖୀ ହେଉ କି ଦୁଃଖୀ—ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ଏକମାତ୍ର ପତିଙ୍କୁ ଲଂଘନ କରିବ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ ରହିବ।

Verse 32

स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं च स्वमुखं नैव दर्शयेत् । स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नानान्न शुध्यति

ରଜସ୍ୱଳା ସ୍ତ୍ରୀ ତିନି ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ମୁହଁ ଦେଖାଇବ ନାହିଁ, ଏବଂ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଇବ ନାହିଁ।

Verse 33

सुस्नाता भर्तृवदनमीक्षेतान्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिम्भानुम्विलोकयेत

ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି ସେ କେବଳ ପତିଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖିବ; ଅନ୍ୟତ୍ର କେବେ ନୁହେଁ। କିମ୍ବା ମନରେ ପତିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବ।

Verse 34

हरिद्राकुङ्कुमं चैव सिन्दूरं कज्जलादिकम् । कूर्पासकञ्च ताम्बूलं मांगल्याभरणादिकम्

ହଳଦୀ-କୁଙ୍କୁମ, ସିନ୍ଦୂର, କଜ୍ଜଳ ଆଦି, କପାସ, ତାମ୍ବୂଳ, ମାଙ୍ଗଲ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଆଦି—ଏସବୁ ଦେବୀପୂଜାସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପବିତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅଂଶ।

Verse 35

केशसंस्कारकबरीकरकर्णादिभूषणम् । भर्तुरायुष्यमिच्छन्ती दूरयेन्न पतिव्रता

ପତିଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ କେଶସଜ୍ଜା, କବରୀ, ହାତ-କାନ ଆଦିର ଆଭୂଷଣ ଭଳି ଶୃଙ୍ଗାରକୁ ଦୂରେ ରଖିବ।

Verse 36

न रजक्या न बन्धक्या तथा श्रवणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कारयेत्क्वचित्

କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଚି ଆଚରଣବତୀ, ଛଳିନୀ, କିମ୍ବା କେବଳ ଶୁଣାଶୁଣି ଗପରେ ପରିଚିତା ନାରୀ ସହ ସଖ୍ୟତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବତୀ କିମ୍ବା ଅମଙ୍ଗଳ ସ୍ୱଭାବିନୀ ସହ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଘନିଷ୍ଠତା ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 37

पतिविद्वेषिणीं नारीं न सा संभाषयेत्क्वचित् । नैकाकिनी क्वचित्तिष्ठेन्नग्ना स्नायान्न च क्वचित्

ଯେ ନାରୀ ପତିଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ତାଙ୍କ ସହ ସେ କେବେ କଥା ହେବ ନାହିଁ। ସେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏକା ରହିବ ନାହିଁ; କେବେ ମଧ୍ୟ ନଗ୍ନ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରିବ ନାହିଁ।

Verse 38

नोलूखले न मुसले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रके न देहल्यां सती च प्रवसेत्क्वचित्

ସତୀ ନାରୀ କେବେ ମଧ୍ୟ ଓଲୁଖଳ, ମୁସଳ, ବର୍ଧନୀ (ସୂପ) କିମ୍ବା ଦୃଷଦ (ପିଷା ପଥର) ଉପରେ ବସିବ ନାହିଁ। ଯନ୍ତ୍ର/ପ୍ରେସ ଉପରେ ନୁହେଁ, ଦେହଳି (ଦ୍ୱାରଦେହଳି) ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 39

विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं नाचरेत्क्वचित् । यत्रयत्र रुचिर्भर्तुस्तत्र प्रेमवती भवेत्

ଯଥାଯଥ ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ସମୟ ବ୍ୟତୀତ ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅତିସାହସ/ଅଗ୍ରସର ଆଚରଣ କରିବ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ପତିଙ୍କ ରୁଚି, ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ସେ ପ୍ରେମମୟା ହେବ।

Verse 40

हृष्टाहृष्टे विषण्णा स्याद्विषण्णास्ये प्रिये प्रिया । पतिव्रता भवेद्देवी सदा पतिहितैषिणी

ପ୍ରିୟ (ପତି) ହର୍ଷିତ ନ ହେଲେ ସେ ବିଷଣ୍ଣ ହେବ; ତାଙ୍କ ମୁଖ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ସେଇ ତାଙ୍କର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟା ହେବ। ଏଭଳି ଦେବୀ ସଦା ପତିବ୍ରତା—ନିତ୍ୟ ପତିହିତେଷିଣୀ—ହୁଅନ୍ତି।

Verse 41

एकरूपा भवेत्पुण्या संपत्सु च विपत्सु च । विकृतिं स्वात्मनः क्वापि न कुर्याद्धैर्य्यधारिणी

ପୁଣ୍ୟବତୀ ନାରୀ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ବିପତ୍ତି—ଦୁହିଁରେ ସମଭାବ ରଖିବା ଉଚିତ। ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରି କେବେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅନ୍ତଃସ୍ୱଭାବର ବିକୃତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 42

सर्पिर्लवणतैलादिक्षयेपि च पतिव्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायासेषु न योजयेत्

ଘିଅ, ଲୁଣ, ତେଲ ଆଦି ଘରୋଇ ସାମଗ୍ରୀ ଶେଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ “ମୋ ପତି ନାହାନ୍ତି/କାମର ନୁହେଁ” ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କୁ କ୍ଲେଶକର କାମରେ ଲଗାଇବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 43

विधेर्विष्णोर्हराद्वापि पतिरेकोधिको मतः । पतिव्रताया देवेशि स्वपतिश्शिव एव च

ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ହର—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପତି ଏକମାତ୍ର ପରମ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ହେ ଦେବେଶୀ! ପତିବ୍ରତା ପାଇଁ ନିଜ ପତି ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବ।

Verse 44

व्रतोपवासनियमम्पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्तुर्मृता निरयमृच्छति

ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା/ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବ୍ରତ, ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ଆଚରେ, ସେ ପତିଙ୍କ ଆୟୁ ହରଣ କରେ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନରକଗତି ପାଏ।

Verse 45

उक्ता प्रत्युत्तरन्दद्याद्या नारी क्रोधतत्परा । सरमा जायते ग्रामे शृगाली निर्जने वने

ଡାକିଲେ ମଧ୍ୟ କଟୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଇ କ୍ରୋଧରେ ଲିନ ଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ଗାଁରେ କୁକୁରୀ (ସରମା) ହୁଏ; ନିର୍ଜନ ବନରେ ଶିଆଳି ହୁଏ।

Verse 46

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेद्दुष्टसन्निधौ । न च कातरवाक्यानि वदेन्नारी पतिं क्वचित्

ସ୍ତ୍ରୀ ପତିଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏବଂ କେବେ ମଧ୍ୟ ପତିଙ୍କୁ କାତର, ଡଗମଗା ଶବ୍ଦ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 47

अपवादं न च ब्रूयात्कलहं दूरतस्त्यजेत् । गुरूणां सन्निधौ क्वापि नोच्चैर्ब्रूयान्न वै हसेत्

ଅପବାଦ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କଳହକୁ ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗୁରୁଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କହିବା ନୁହେଁ, ହସିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 48

बाह्यादायान्तमालोक्य त्वरितान्नजलाशनैः । ताम्बूलैर्वसनैश्चापि पादसम्वाहनादिभिः

ବାହାରୁ ଫେରୁଥିବାକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ସେବାରେ ଲାଗିଲେ—ଜଳ ଓ ଭୋଜନ ଅର୍ପଣ କଲେ, ତାମ୍ବୂଳ ଦେଲେ, ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ଏବଂ ପାଦସଂବାହନ ଆଦି ଉପଚାର କଲେ।

Verse 49

तथैव चाटुवचनैः स्वेदसन्नोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणता तया

ସେହିପରି ମଧୁର ସ୍ନେହମୟ ବଚନ ଓ ଘାମ ପୋଛିଦେବା ପରି ଅନ୍ୟ ନିକଟ ସେବାଦ୍ୱାରା ଯେ ନାରୀ ନିଜେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ତାହାରେ ତ୍ରିଲୋକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 50

मितन्ददाति जनको मितं भ्राता मितं सुतः । अमितस्य हि दातारं भर्तारम्पूजयेत्सदा

ପିତା ମାପିତ ଭାବେ ଦିଅନ୍ତି, ଭାଇ ମଧ୍ୟ ମାପିତ ଭାବେ ଦିଅନ୍ତି, ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ମାପିତ ଭାବେ ଦିଏ। ତେଣୁ ଯିଏ ସତ୍ୟରେ ଅମିତ ଦାତା ଓ ଧାରକ, ସେହି ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

Verse 51

भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्मतीर्थव्रतानि च । तस्मात्सर्वम्परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत्

ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଭର୍ତ୍ତା ହିଁ ଦେବ, ଭର୍ତ୍ତା ହିଁ ଗୁରୁ; ଭର୍ତ୍ତା ହିଁ ଧର୍ମ, ତୀର୍ଥ ଓ ବ୍ରତ। ତେଣୁ ସବୁକିଛି ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଏକମାତ୍ର ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସମର୍ଚ୍ଚନ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 52

या भर्तारम्परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्ष कोटरशायिनी

ଯେ ଦୁର୍ମତି ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଗୁପ୍ତରେ ବିଚରଣ କରେ, ସେ ପରଜନ୍ମରେ କ୍ରୂର ମାଦା ପେଚା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇ ଗଛର କୋଟରରେ ବାସ କରେ।

Verse 53

ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयति यान्यम्वै केकराक्षी तु सा भवेत्

ଆଘାତ ପାଇଲେ ପୁଣି ଆଘାତ କରିବାକୁ ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ‘ବ୍ୟାଘ୍ରୀ’—‘ବୃଷଦଂଶିକା’ (ବୃଷଭ ପରି ଦଂଶ କରୁଥିବା) ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଯେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ କଟାକ୍ଷ କରେ, ସେ ‘କେକରାକ୍ଷୀ’ ଭାବେ ଅଭିହିତ।

Verse 54

या भर्तारम्परित्यज्य मिष्टमश्नाति केवलम् । ग्रामे वा सूकरी भूयाद्वल्गुर्वापि स्वविड्भुजा

ଯେ ନାରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି କେବଳ ମିଷ୍ଟ ଭୋଗରେ ଲିନ ରହେ, ସେ ଗ୍ରାମରେ ସୂକରୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; କିମ୍ବା ନିଜ ମଳ ଭୋଜନକାରୀ ନୀଚ ଜୀବ ହୁଏ।

Verse 55

या तुकृत्य प्रियम्ब्रूयान्मूका सा जायते खलु । या सपत्नी सदेर्ष्येत दुर्भगा सा पुनः पुनः

ଯେ ନାରୀ କୃତ୍ୟା ଭଳି ହାନିକର କ୍ରିୟାର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟ କହାଇବାକୁ ଚାହେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୂକ ହୋଇ ଜନ୍ମେ। ଯେ ନାରୀ ସଦା ସପତ୍ନୀ ପ୍ରତି ଈର୍ଷ୍ୟା କରେ, ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବତୀ ହୁଏ।

Verse 56

दृष्टिम्विलुप्य भर्त्तुर्या कश्चिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपापि च जायते

ଯେ ନାରୀ ପତିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ବିମୁଖ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖେ, ସେ ଦୃଷ୍ଟିର ସଠିକତା ହରାଏ; ସେ କାଣା, ମୁହଁ ବାଙ୍କା ଓ କୁରୂପ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।

Verse 57

जीवहीनो यथा देहः क्षणादशुचिताम्व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्यशुचिस्सदा

ଯେପରି ଜୀବନହୀନ ଦେହ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଅଶୁଚି ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ପତିହୀନା ନାରୀ ସୁସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଅଶୁଚି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

Verse 58

सा धन्या जननी लोके स धन्यो जनकः पिता । धन्यस्स च पतिर्यस्य गृहे देवी पतिव्रता

ଏହି ଲୋକରେ ସେଇ ମାତା ଧନ୍ୟ, ସେଇ ଜନକ ପିତା ଧନ୍ୟ; ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଗୃହରେ ଦେବୀସ୍ୱରୂପା ପତିବ୍ରତା ବସନ୍ତି, ସେ ପତି ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ।

Verse 59

पितृवंश्याः मातृवंश्याः पतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गे सौख्यानि भुंजते

ପତିବ୍ରତାର ପୁଣ୍ୟବଳରେ ପିତୃବଂଶର ତିନି ପିଢ଼ି, ମାତୃବଂଶର ତିନି ପିଢ଼ି ଏବଂ ପତିବଂଶର ତିନି ପିଢ଼ି ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 60

शीलभङ्गेन दुर्वृत्ताः पातयन्ति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथा पत्युरिहामुत्रापि दुःखिताः

ଶୀଳଭଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ବୃତ୍ତମାନେ ତିନି କୁଳକୁ ପତିତ କରନ୍ତି; ଏବଂ ପିତା, ମାତା ଓ ପତିଙ୍କ ପାଇଁ—ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ—ଦୁଃଖର କାରଣ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 61

पतिव्रतायाश्चरणो यत्र यत्र स्पृशेद्भुवम् । तत्र तत्र भवेत्सा हि पापहन्त्री सुपावनी

ପତିବ୍ରତା ନାରୀର ଚରଣ ଯେଉଁଯେଉଁଠି ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ସେ ସ୍ଥାନ ପରମ ପାବନ ହୋଇଯାଏ; କାରଣ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପାପହନ୍ତ୍ରୀ।

Verse 62

विभुः पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गन्धवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ଏମିତି କରନ୍ତି ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପତିବ୍ରତାର ସ୍ପର୍ଶ ଚାହେ; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପବନ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ—ଅନ୍ୟ କାରଣ ନୁହେଁ, କେବଳ ତାଙ୍କ ପାବିତ୍ର୍ୟର ଅଂଶ ପାଇବାକୁ।

Verse 63

आपः पतिव्रतास्पर्शमभिलष्यन्ति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातस्त्वद्यान्यपावनाः

ଜଳ ସଦା ପତିବ୍ରତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ପର୍ଶକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ। ଆଜି ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଆମ ଜଡତା ନଶିଗଲା।

Verse 64

भार्या मूलं गृहस्थास्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफलावाप्त्यै भार्या सन्तानवृद्धये

ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ମୂଳ ହେଉଛି ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସୁଖର ମୂଳ ମଧ୍ୟ ସେଇ। ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ସେଇ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନ-ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 65

गृहे गृहे न किं नार्य्यो रूपलावण्यगर्विताः । परम्विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता

ଘରେ ଘରେ ରୂପ-ଲାବଣ୍ୟର ଗର୍ବ କରୁଥିବା ନାରୀ ନାହିଁ କି? କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟ ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ କେବଳ ପରମ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ହିଁ ଲଭ୍ୟ।

Verse 66

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्य या द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति

ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହେଁ ପତ୍ନୀ ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ। ପତ୍ନୀ ବିନା ଦେବ, ପିତୃ, ଅତିଥି ପୂଜା ଆଦି ଧର୍ମକର୍ମ ଯଥାବିଧି କରିବାକୁ ଅର୍ହତା ନାହିଁ।

Verse 67

गृहस्थस्स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रस्यतेऽन्यान्प्रतिदिनं राक्षस्या जरया यथा

ଯାହାର ଘରେ ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ଅଛି, ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ଗୃହସ୍ଥ। କାରଣ ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ‘ଜରା’ ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ପରି ଗ୍ରସେ।

Verse 68

यथा गंगावगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रतां दृष्ट्वा सकलम्पावनं भवेत्

ଯେପରି ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶରୀର ପବିତ୍ର ହୁଏ, ସେପରି ପତିବ୍ରତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସମଗ୍ର ସତ୍ତା ପବିତ୍ର ହୁଏ।

Verse 69

न गङ्गाया तया भेदो या नारी पतिदेवता । उमाशिवसमौ साक्षात्तस्मात्तौ पूजयेद्बुधः

ଯେ ନାରୀ ପତିକୁ ଦେବତା ଭାବେ ମାନେ, ସେ ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ। ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଉମା-ଶିବ ସମାନ; ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 70

तारः पतिश्श्रुतिर्नारी क्षमा सा स स्वयन्तपः । फलम्पतिः सत्क्रिया सा धन्यौ तौ दम्पती शिवे

ଶିବମାର୍ଗରେ ପତି ‘ତାର’—ତ୍ରାତା, ଓ ପତ୍ନୀ ସ୍ୱୟଂ ‘ଶ୍ରୁତି’। ସେ କ୍ଷମା, ସେ ସ୍ୱତପ; ସେ ଜୀବନଫଳ, ସେ ସତ୍କ୍ରିୟା। ଶିବେ ସେ ଦମ୍ପତି ଧନ୍ୟ।

Verse 71

एवम्पतिव्रताधर्मो वर्णितस्ते गिरीन्द्रजे । तद्भेदाञ् शृणु सुप्रीत्या सावधानतयाऽद्य मे

ହେ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜେ! ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ପତିବ୍ରତା‑ଧର୍ମ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି। ଏବେ ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ଭେଦଗୁଡ଼ିକୁ ଆଜି ମୋ ପାଖରୁ ଆନନ୍ଦରେ ଓ ସାବଧାନତାରେ ଶୁଣ।

Verse 72

चतुर्विधास्ताः कथिता नार्यो देवि पतिव्रताः । उत्तमादिविभेदेन स्मरतां पापहारिकाः

ହେ ଦେବୀ! ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାର—ଉତ୍ତମ ଆଦି ଭେଦରେ କଥିତ। ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନେ ପାପହାରିଣୀ।

Verse 73

उत्तमा मध्यमा चैव निकृष्टातिनिकृष्टिका । ब्रुवे तासां लक्षणानि सावधानतया शृणु

ଉତ୍ତମା, ମଧ୍ୟମା, ନିକୃଷ୍ଟା ଓ ଅତିନିକୃଷ୍ଟା—ଏହି ଚାରି। ମୁଁ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ କହୁଛି; ସାବଧାନତାରେ ଶୁଣ।

Verse 74

स्वप्नेपि यन्मनो नित्यं स्वपतिं पश्यति ध्रुवम् । नान्यम्परपतिं भद्रे उत्तमा सा प्रकीर्तिता

ହେ ଭଦ୍ରେ! ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଯାହାର ମନ ସଦା ନିଶ୍ଚୟରେ କେବଳ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଅନ୍ୟର ପତିଙ୍କୁ ନୁହେଁ—ସେଇ ଉତ୍ତମା ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 75

या पितृभ्रातृसुतवत् परम्पश्यति सद्धिया । मध्यमा सा हि कथिता शैलजे वै पतिव्रता

ହେ ଶୈଲଜେ! ଯେ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ବିବେକମୟ ବୁଦ୍ଧିରେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପିତା, ଭ୍ରାତା ଓ ପୁତ୍ର ସମାନ ଦେଖେ, ସେ ‘ମଧ୍ୟମା’ ପତିବ୍ରତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 76

बुद्ध्वा स्वधर्मं मनसा व्यभिचारं करोति न । निकृष्टा कथिता सा हि सुचरित्रा च पार्वति

ଯେ ନାରୀ ମନରେ ସ୍ୱଧର୍ମକୁ ଜାଣି ତାହାର ବିରୋଧରେ ମନେ ମଧ୍ୟ ଅପରାଧ କରେ ନାହିଁ, ସେ ନିକୃଷ୍ଟା ନୁହେଁ; ହେ ପାର୍ବତୀ, ସେ ସୁଚରିତ୍ରା।

Verse 77

पत्युः कुलस्य च भयाद्व्यभिचारं करोति न । पतिव्रताऽधमा सा हि कथिता पूर्वसूरिभिः

ପତି ଓ ତାଙ୍କ କୁଳମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଭୟରୁ ଯେ ନାରୀ ବ୍ୟଭିଚାର କରେ ନାହିଁ, ପୂର୍ବ ସୂରିମାନେ ତାକୁ ‘ଅଧମା ପତିବ୍ରତା’ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

Verse 78

चतुर्विधा अपि शिवे पापहन्त्र्यः पतिव्रताः । पावनास्सर्वलोकानामिहामुत्रापि हर्षिताः

ହେ ଶିବେ! ପତିବ୍ରତାମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପାପହନ୍ତ୍ରୀ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପାବନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଇହଲୋକ-ପରଲୋକ ଉଭୟେ ହର୍ଷିତ ରହନ୍ତି।

Verse 79

पातिव्रत्यप्रभावेणात्रिस्त्रिया त्रिसुरार्थनात् । जीवितो विप्र एको हि मृतो वाराहशापतः

ପାତିବ୍ରତ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ଏବଂ ଅତ୍ରିବଂଶୀୟା ସେ ନାରୀ ତ୍ରିଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଥନା କରିବାରୁ, ବରାହ-ଶାପରେ ମୃତ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନଃ ଜୀବିତ ହେଲା।

Verse 80

एवं ज्ञात्वा शिवे नित्यं कर्तव्यम्पतिसेवनम् । त्वया शैलात्मज प्रीत्या सर्वकामप्रदं सदा

ହେ ଶିବେ! ଏହା ଜାଣି ସଦା ପତିସେବା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଶୈଳାତ୍ମଜେ! ପ୍ରୀତିପୂର୍ବକ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ସେବା ସଦା ସମସ୍ତ ଶୁଭକାମନା ଦେଇଥାଏ।

Verse 81

जगदम्बा महेशी त्वं शिवस्साक्षात्पतिस्तव । तव स्मरणतो नार्यो भवन्ति हि पतिव्रताः

ହେ ଜଗଦମ୍ବା! ତୁମେ ମହେଶୀ; ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବ ହିଁ ତୁମ ପତି। ତୁମ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ନାରୀମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପତିବ୍ରତା ହୁଅନ୍ତି।

Verse 82

त्वदग्रे कथनेनानेन किं देवि प्रयोजनम् । तथापि कथितं मेऽद्य जगदाचारतः शिवे

ହେ ଦେବୀ! ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି କଥା କହିବାରେ କି ପ୍ରୟୋଜନ? ତଥାପି ହେ ଶୁଭେ ଶିବେ, ଆଜି ମୁଁ ଜଗଦାଚାର ଅନୁସାରେ କହିଲି।

Verse 83

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विररामासौ द्विजस्त्री सुप्रणम्य ताम् । शिवा मुदमतिप्राप पार्वती शङ्करप्रिया

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ଏହିପରି କହି ସେ ଦ୍ୱିଜସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପ୍ରଣାମ କରି ନୀରବ ହେଲା। ତେବେ ଶଙ୍କରପ୍ରିୟା ଶିବା-ପାର୍ବତୀ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।