
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ନିଜ-ନିଜ ନିତ୍ୟକର୍ମ ସମାପ୍ତ କରି ଗିରି ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ଗିରିରାଜ (ହିମାଳୟ) ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଇଷ୍ଟଦେବଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, ନଗରବାସୀ ଓ ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଆନନ୍ଦରେ ଦିବ୍ୟ ସମୂହଙ୍କ ଆତିଥ୍ୟ ପାଇଁ ନିଜ ନିବାସକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେ ଶମ୍ଭୁ/ମହେଶାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସତ୍କାର କରି ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଭଗବାନ କିଛି ଦିନ ତାଙ୍କ ଘରେ ରହିବେ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଶିବଦର୍ଶନର ପାବନ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନକାରୀ ମହିମାକୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଦେବସହିତ ଶିବଙ୍କ ଆଗମନରେ ନିଜ ଗୃହ ଧନ୍ୟ ହେଲା ବୋଲି କହନ୍ତି। ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଗିରିରାଜଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ, ଯଶ ଓ ସଦ୍ଗୁଣକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହନ୍ତି—ତ୍ରିଲୋକରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, କାରଣ ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପାରେ ପରବ୍ରହ୍ମ ମହେଶାନ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ରମଣୀୟ ନିବାସ, ବହୁବିଧ ସମ୍ମାନ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଅନ୍ନ-ଭୋଗକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଯେଉଁଠି ଦେବୀ ଶିବାମ୍ବିକା ଅଛନ୍ତି ସେଠି ଅଭାବ ନଥାଏ; ସମସ୍ତ ଅର୍ପଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରଚୁର ହୁଏ ବୋଲି ସୂଚନା ଦିଅନ୍ତି। ଏଭଳି ଆତିଥ୍ୟକୁ ଆଚାରମୟ ଭକ୍ତି ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଶିବ-ଶକ୍ତି ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଗୃହକୁ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି।
Verse 1
ब्रह्मोवाच । अथ विष्ण्वादयो देवा मुनयश्च तपोधनाः । कृत्वावश्यककर्माणि यात्रां सन्तेनिरे गिरेः
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବମାନେ ଓ ତପୋଧନ ମୁନିମାନେ, ଆବଶ୍ୟକ କର୍ମ ସମାପ୍ତ କରି, ପର୍ବତ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
Verse 2
ततो गिरिवरः स्नात्वा स्वेष्टं सम्पूज्य यत्नतः । पौरबन्धून्समाहूय जनवासं ययौ मुदा
ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗିରିରାଜ ସ୍ନାନ କରି, ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ନିଜ ଇଷ୍ଟଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ପୂଜନ କଲେ। ପୌର ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ଆନନ୍ଦରେ ଜନବାସକୁ ଗଲେ।
Verse 3
तत्र प्रभुम्प्रपूज्याथ चक्रे सम्प्रार्थनां मुदा । कियद्दिनानि सन्तिष्ठ मद्गेहे सकलैस्सह
ସେଠାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ଆନନ୍ଦରେ ବିନୟପୂର୍ବକ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ କିଛି ଦିନ ମୋ ଘରେ ରୁହନ୍ତୁ।”
Verse 4
विलोकनेन ते शम्भो कृतार्थोहं न संशयः । धन्यश्च यस्य मद्गेहे आयातोऽसि सुरैस्सह
ହେ ଶମ୍ଭୋ! କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ କୃତାର୍ଥ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଧନ୍ୟ ସେ, ଯାହାର ଘରକୁ ଆପଣ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଆସିଛନ୍ତି।
Verse 5
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा बहु शैलेशः करौ बद्ध्वा प्रणम्य च । प्रभुन्निमन्त्रयामास सह विष्णुसुरादिभिः
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ମହା ପର୍ବତାଧିପତି (ହିମବାନ) କରଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦେବଗଣ ଆଦିଙ୍କ ସହ ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
Verse 6
अथ ते मनसा गत्वा शिव संयुतमादरात् । प्रत्यूचुर्मुनयो देवा हृष्टा विष्णुसुरादिभिः
ତାପରେ ସେମାନେ ମନସା ଆଦରପୂର୍ବକ ଶିବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ହର୍ଷିତ ମୁନି ଓ ଦେବଗଣ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।
Verse 7
देवा ऊचुः । धन्यस्त्वं गिरिशार्दूल तव कीर्तिर्महीयसी । त्वत्समो न त्रिलोकेषु कोपि पुण्यतमो जनः
ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଗିରିଶାର୍ଦୂଳ! ଆପଣ ଧନ୍ୟ; ଆପଣଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ମହାନ। ତ୍ରିଲୋକରେ ଆପଣଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ; ଆପଣଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ କୌଣସି ଜନ ନାହିଁ।
Verse 8
यस्य द्वारि महेशानः परब्रह्म सतां गतिः । समागतस्सदासैश्च कृपया भक्तवत्सलः
ଯାହାର ଦ୍ୱାରେ ମହେଶାନ—ପରବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ଜନଙ୍କ ପରମ ଗତି—ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ଆସି ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; କୃପାବଶେ ସେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ସଦା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ।
Verse 9
जनावासोतिरम्यश्च सम्मानो विविधः कृतः । भोजनानि त्वपूर्वाणि न वर्ण्यानि गिरीश्वर
ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିବାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମ୍ୟ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅପୂର୍ବ ଥିଲା ଯେ, ହେ ଗିରୀଶ୍ୱର, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।
Verse 10
चित्रन्न खलु तत्रास्ति यत्र देवी शिवाम्बिका । परिपूर्णमशेषञ्च यवं धन्या यदागताः
ନିଶ୍ଚୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ଶିବାମ୍ବିକା ବିରାଜନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଅନ୍ନ ଓ ପ୍ରଚୁରତା ଥାଏ। ସବୁକିଛି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, କୌଣସି ଅଭାବ ରହେନାହିଁ; ଏବଂ ସେଠାକୁ ଯେ ଆସନ୍ତି ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।
Verse 11
ब्रह्मोवाच । इत्थम्परस्परन्तत्र प्रशंसाभवदुत्तमा । उत्सवो विविधो जातो वेदसाधुजयध्वनिः
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏଭଳି ସେଠାରେ ପରସ୍ପର ଉତ୍ତମ ପ୍ରଶଂସା ହେଲା। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏବଂ ବେଦ ଓ ସାଧୁମାନଙ୍କର ଜୟଧ୍ୱନି ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା।
Verse 12
अभून्मङ्गलगानञ्च ननर्ताप्सरसांगणः । नुतिञ्चक्रुर्मागधाद्या द्रव्यदानमभूद्बहु
ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଗାଇଲେ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ନୃତ୍ୟ କଲା। ମାଗଧ ଆଦି ବନ୍ଦୀମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ ବହୁ ଧନଦାନ ହେଲା।
Verse 13
तत आमन्त्रय देवेशं स्वगेहमगमद्गिरिः । भोजनोत्सवमारेभे नानाविधिविधानतः
ତାପରେ ଗିରିରାଜ ହିମାଳୟ ଦେବେଶ ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ବିଦାୟ ନେଇ ନିଜ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ପରେ ନାନାବିଧ ବିଧି-ବିଧାନରେ ଭୋଜନୋତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
Verse 14
भोजनार्थं प्रभुम्प्रीत्यानयामास यथोचितम् । परिवारसमेतं च सकुतूहलमीश्वरम्
ଭୋଜନ ପାଇଁ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆଣିଲେ—ପରିବାରସହିତ, କୌତୁହଳ ଓ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଯୁକ୍ତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ।
Verse 15
प्रक्षाल्य चरणौ शम्भोर्विष्णोर्मम वरादरात् । सर्वेषाममराणाञ्च मुनीनाञ्च यथार्थतः
ମୋର ଉତ୍ତମ ବରଦାନର ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ସତ୍ୟତଃ ଶମ୍ଭୁ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିଛି; ଏବଂ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଅମର ଦେବମାନଙ୍କ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ଚରଣମଧ୍ୟ ଧୋଇଛି।
Verse 16
परेषाञ्च गतानाञ्च गिरीशो मण्डपान्तरे । आसयामास सुप्रीत्या तांस्तान्बन्धुभिरन्वितः
ଅନ୍ୟ ଅତିଥିମାନେ ଚାଲିଗଲାପରେ, ମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟରେ ଗିରୀଶ (ଶିବ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତିରେ ଅବଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ-ବାନ୍ଧବ ସହିତ ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ବସାଇଲେ।
Verse 17
सुरसैर्विविधान्नैश्च तर्पयामास तान्गिरिः । बुभुजुर्निखिलास्ते वै शम्भुना विष्णुना मया
ତାପରେ ଗିରି (ହିମାଳୟ) ଦେବଗଣ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ଭୋଜନଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲେ। ନିଶ୍ଚୟ ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ), ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମୋ ସହିତ ସମସ୍ତେ ସେଇ ପ୍ରସାଦ-ଭୋଜନ ଭୁଞ୍ଜିଲେ।
Verse 18
तदानीम्पुरनार्यश्च गालीदानम्व्यधुर्मुदा । मृदुवाण्या हसन्त्यश्च पश्यन्त्यो यत्नतश्च तान्
ସେହି ସମୟରେ ନଗରର ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦାନ ଦେବା ପରି ଟିପ୍ପଣୀ-ଗାଳି ବର୍ଷାଇଲେ; ମୃଦୁବାଣୀରେ କହି ହସିହସି, ସେମାନେ ସେଇ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଯତ୍ନରେ ଦେଖୁଥିଲେ।
Verse 19
ते भुक्त्वाचम्य विधिवद्गिरिमामन्त्र्य नारद । स्वस्थानम्प्रययुस्सर्वे मुदितास्तृप्तिमागताः
ଭୋଜନ କରି ଏବଂ ବିଧିମତେ ଆଚମନ କରି, ହେ ନାରଦ, ସେମାନେ ଗିରି (ହିମାଳୟ)ଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରେ ବିଦାୟ ନେଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ସହିତ ନିଜ ନିଜ ନିବାସକୁ ଗଲେ।
Verse 20
इत्थन्तृतीये घस्रेऽपि मानितास्तेऽभवन्मुने । गिरीश्वरेण विधिवद्दानमानादरादिभिः
ହେ ମୁନେ! ଏଭଳି ତୃତୀୟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଗିରୀଶ୍ୱର (ଭଗବାନ ଶିବ)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ—ଦାନ, ସତ୍କାର, ଆଦର-ସମ୍ଭ୍ରମ ଇତ୍ୟାଦି ଯଥୋଚିତ ଆଚାରରେ।
Verse 21
चतुर्थे दिवसे प्राप्ते चतुर्थीकर्म शुद्धितः । बभूव विधिवद्येन विना खण्डित एव सः
ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଆସିଲେ ଶୁଦ୍ଧି ସହିତ ଚତୁର୍ଥୀ-କର୍ମ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତଥାପି ସେ ବିଧିନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ବିନା ଖଣ୍ଡିତ ଭାବେ ରହିଲା।
Verse 22
उत्सवो विविधश्चासीत्साधुवादजयध्वनिः । बहुदानं सुगानञ्च नर्त्तनम्विविधन्तथा
ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସବ ହେଲା; ‘ସାଧୁ! ସାଧୁ!’ ଧ୍ୱନି ଓ ଜୟନାଦ ଗଞ୍ଜିଲା। ବହୁ ଦାନ ହେଲା, ମଧୁର ଗାନ ହେଲା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହେଲା।
Verse 23
पञ्चमे दिवसे प्राप्ते सर्वे देवा मुदान्विताः । विज्ञप्तिञ्चक्रिरे शैलं यात्रार्थमतिप्रेमतः
ପଞ୍ଚମ ଦିନ ଆସିଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ ଅତି ପ୍ରେମରେ ପର୍ବତରାଜ (ହିମାଳୟ)ଙ୍କୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିମିତ୍ତେ ନିବେଦନ କଲେ।
Verse 24
तदाकर्ण्य गिरीशश्चोवाच देवान् कृताञ्जलिः । कियद्दिनानि तिष्ठन्तु कृपाङ्कुर्वन्तु मां सुराः
ଏହା ଶୁଣି ଗିରୀଶ (ଶିବ) କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏମାନେ କିଛି ଦିନ ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ; ହେ ଦେବମାନେ, ମୋପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ।”
Verse 26
इत्थम्व्यतीयुर्दिवसा बहवो वसतां च तत् । सप्तर्षीन्प्रेषयामासुर्गिरीशान्ते ततस्सुराः
ଏଭଳି ସେଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ ଅନେକ ଦିନ କଟିଗଲା। ତାପରେ ଦେବମାନେ ଗିରୀଶ (ଭଗବାନ ଶିବ)ଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
Verse 27
ते तं सम्बोधयामासुर्मेनाञ्च समयोचितम् । शिवतत्त्वम्परम्प्रोचुः प्रशंसन्विधिवन्मुदा
ତେବେ ସେମାନେ ସମୟୋଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଓ ମେନାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ପରମ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।
Verse 28
अङ्गीकृतं परेशेन तत्तद्बोधनतो मुने । यात्रार्थमगमच्छम्भुश्शैलेशं सामरादिकः
ହେ ମୁନି, ସେହି ଅନୁରୋଧକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେସବୁ ବିଷୟରେ ବୋଧ ଦେବା ପାଇଁ ପରମେଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁ ଯାତ୍ରାର୍ଥେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ଦେବତାଦିଙ୍କ ସହ ଶୈଲେଶକୁ ଗଲେ।
Verse 29
यात्राङ्कुर्वति देवेशे स्वशैलं सामरे शिवे । उच्चै रुरोद सा मेना तमुवाच कृपानिधिम्
ଦେବେଶ ଶିବ ନିଜ ପର୍ବତକୁ (ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥ) ଯାତ୍ରା କରୁଥିବାବେଳେ ମେନା ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିଲେ; ପରେ କୃପାନିଧି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
Verse 30
मेनोवाच । कृपानिधे कृपाङ्कृत्वा शिवां सम्पालयिष्यसि । सहस्रदोषं पार्वत्या आशुतोषः क्षमिष्यसि
ମେନା କହିଲେ: ହେ କୃପାନିଧି, କୃପା କରି ଆପଣ ଶିବାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେ। ହେ ଆଶୁତୋଷ, ଆପଣ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହସ୍ର ଦୋଷ କ୍ଷମା କରିବେ।
Verse 31
त्वत्पादाम्बुजभक्ता च मद्वत्सा जन्मजन्मनि । स्वप्ने ज्ञाने स्मृतिर्नास्ति महादेवं प्रभुम्बिना
ମୋର ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ତୁମ ପଦ୍ମପାଦର ଭକ୍ତା ରହୁ। ସ୍ୱପ୍ନେ କିମ୍ବା ଜାଗ୍ରତେ—ପରମ ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସ୍ମୃତି ନ ରହୁ।
Verse 32
त्वद्भक्तिश्रुतिमात्रेण हर्षाश्रुपुलकान्विता । त्वन्निन्दया भवेन्मौना मृत्युंजय मृता इव
ହେ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ! ତୁମ ଭକ୍ତିର କଥା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ—ଚକ୍ଷୁରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରେ, ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ତୁମ ନିନ୍ଦା ଶୁଣିଲେ ମୁଁ ମୌନ ହୋଇଯାଏ, ମୃତା ପରି।
Verse 33
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मेनका तस्मै समर्प्य स्वसुतान्तदा । अत्युच्चै रोदनङ्कृत्वा मूर्च्छामाप तयोः पुरः
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ମେନକା ସେତେବେଳେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ତାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ। ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ରୋଦନ କରି ସେ ଦୁହେଁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ।
Verse 34
अथ मेनाम्बोधयित्वा तामामन्त्र्य गिरिस्तथा । चकार यात्रान्देवैश्च महोत्सवपुरस्सरम्
ତାପରେ ମେନାଙ୍କୁ ସଚେତନ କରି ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ବିଦାୟ ନେଇ, ଗିରିରାଜ ହିମାଳୟ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ—ଆଗରେ ଭବ୍ୟ ମହୋତ୍ସବର ଆୟୋଜନ ଥିଲା।
Verse 35
अथ ते निर्जरास्सर्वे प्रभुणा स्वगणैस्सह । यात्राम्प्रचक्रिरे तूष्णीं गिरिम्प्रति शिवं दधुः
ତେବେ ସେ ସମସ୍ତ ଅମର ଦେବତା ନିଜ ପ୍ରଭୁ ଓ ତାଙ୍କ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ନିରବରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ହୃଦୟେ ଶିବଙ୍କୁ ଧାରି ପର୍ବତଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
Verse 36
हिमाचलपुरीबाह्योपवने हर्षितास्सुराः । सेश्वरास्सोत्सवास्तस्थुः पर्यैषन्त शिवागमम्
ହିମାଚଳପୁରୀର ବାହାର ଉପବନରେ ହର୍ଷିତ ସୁରମାନେ ନିଜ ଅଧିପତିମାନଙ୍କ ସହ ଉତ୍ସବଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କ ଆଗମନକୁ ଆତୁରତାରେ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କଲେ।
Verse 37
इत्युक्ता शिवसद्यात्रा देवैस्सह मुनीश्वर । आकर्णय शिवयात्रां विरहोत्सवसंयुताम्
ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ଏପରି ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ସଦ୍ୟାତ୍ରା କଥିତ ହେଲା। ଏବେ ବିରହୋତ୍ସବସଂଯୁକ୍ତ ଶିବଯାତ୍ରାର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ; ପ୍ରଭୁପ୍ରତି ଆକୁଳତାରେ ଭକ୍ତି ପରିପକ୍ୱ ହୁଏ।
Verse 53
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वती खण्डे शिवयात्रावर्णनं नाम त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ “ଶିବଯାତ୍ରାବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ତ୍ରିପଞ୍ଚାଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
The mountain-king (Girirāja/Himālaya) ritually prepares, welcomes Śiva together with Viṣṇu, the devas, and sages, and formally invites the Lord to stay in his house for several days.
Śiva is identified as parabrahman yet bhaktavatsala; his voluntary arrival at a devotee’s door sacralizes the household and makes hospitality itself a mode of worship and merit.
Śiva as Śambhu/Maheśāna (parabrahman, refuge of the virtuous) and Devī Śivāmbikā, whose presence is linked to completeness and abundance in offerings and provisions.