कामभस्म-प्रार्थना: रत्याः शङ्करं प्रति विनयः / Rati’s Supplication to Śaṅkara regarding Kāma’s Ashes

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तस्मिन्नवसरे ज्ञात्वानुकूलं समयं रतिः । सुप्रसन्ना च तम्प्राह शङ्करं दीनवत्सलम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସେହି ସମୟରେ ଅନୁକୂଳ କାଳ ଜାଣି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ରତି ଦୀନବତ୍ସଳ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 2

रतिरुवाच । गृहीत्वा पार्वतीं प्राप्तं सौभाग्यमतिदुर्लभम् । किमर्थं प्राणनाथो मे निस्स्वार्थं भस्मसात्कृतः

ରତି କହିଲା—ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଆପଣ ଅତିଦୁର୍ଲଭ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି; ତେବେ ମୋ ପ୍ରାଣନାଥ, ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କାହିଁକି ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେଲେ?

Verse 3

जीवयात्रा पतिं मे हि कामव्या पारमात्मनि । कुरु दूरं च सन्तापं समविश्लेषहेतुकम्

ହେ ପରମାତ୍ମନ୍! ମୋ ଜୀବନଯାତ୍ରାର ଆଧାର ମୋ ପତି କାମଦେବଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ; ବିୟୋଗଜନିତ ସନ୍ତାପକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।

Verse 4

विवाहोत्सव एतस्मिन् सुखिनो निखिला जनाः । अहमेका महेशान दुःखिनी स्वपतिम्विना

ଏହି ବିବାହୋତ୍ସବରେ ସମସ୍ତେ ସୁଖୀ; କିନ୍ତୁ ହେ ମହେଶାନ, ମୁଁ ଏକା ମାତ୍ର ସ୍ୱପତିବିନା ଦୁଃଖିନୀ।

Verse 5

सनाथां कुरु मान्देव प्रसन्नो भव शङ्कर । स्वोक्तं सत्यम्विधेहि त्वं दीनबन्धो पर प्रभो

ହେ ଦେବ! ମୋତେ ସନାଥ କର; ପ୍ରସନ୍ନ ହେ, ହେ ଶଙ୍କର। ତୁମେ ନିଜେ କହିଥିବା କଥାକୁ ସତ୍ୟ କରି ପୂରଣ କର—ହେ ଦୀନବନ୍ଧୁ, ହେ ପରପ୍ରଭୁ।

Verse 6

त्वाम्विना कस्समर्थोत्र त्रैलोक्ये सचराचरे । नाशने मम दुःखस्य ज्ञात्वेति करुणां कुरु

ତୁମ ବିନା ଏହି ଚରାଚର ତ୍ରିଲୋକରେ କିଏ ସମର୍ଥ? ଏହା ଜାଣି ମୋ ଦୁଃଖର ନାଶ କର; କରୁଣା କର।

Verse 7

सोत्सवे स्वविवाहेऽस्मिन्सर्वानन्द प्रदायिनी । सोत्सवामपि मां नाथ कुरु दीनकृपाकर

ଆମ ନିଜ ବିବାହର ଏହି ମହୋତ୍ସବରେ—ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପରମାନନ୍ଦ ଦେଉଛି—ହେ ନାଥ, ଦୀନଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାକର, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶୁଭ ଉତ୍ସବରେ ଅଂଶୀ କର।

Verse 8

जीविते मम नाथे हि पार्वत्या प्रियया सह । सुविहारः प्रपूर्णश्च भविष्यति न संशयः

ମୋ ନାଥ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବିତ, ପ୍ରିୟା ପାର୍ବତୀ ସହ ଆମର ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଜୀବନ-ବିହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 9

सर्वं कर्तुं समर्थोसि यतस्त्वं परमेश्वरः । किम्बहूक्त्यात्र सर्वेश जीवयाशु पतिं मम

ତୁମେ ସବୁ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ, କାରଣ ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱର। ଏଠାରେ ଅଧିକ କଥା କାହିଁକି, ହେ ସର୍ବେଶ୍ୱର—ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଜୀବନ ଦିଅ।

Verse 10

ब्रह्मोवाच । तदित्युक्त्वा कामभस्म ददौ सग्रन्धिबन्धनम् । रुरोद पुरतश्शम्भोर्नाथ नाथेत्युदीर्य्य च

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏହିପରି କହି ସେ ଗଠିବନ୍ଧନ ସହିତ କାମଦେବଙ୍କ ଭସ୍ମ (ତାକୁ) ଦେଲା। ପରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡି ‘ନାଥ! ନାଥ!’ ବୋଲି ପୁନଃପୁନଃ କାନ୍ଦିଲା।

Verse 11

रतिरोदनमाकर्ण्य सरस्वत्यादयः स्त्रियः । रुरुदुस्सकला देव्यः प्रोचुर्दीनतरं वचः

ରତିଙ୍କ ରୋଦନ ଶୁଣି ସରସ୍ୱତୀ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ କାନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ଅଧିକ ଦୀନ ହୋଇ କରୁଣ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 12

देव्य ऊचुः । भक्तवत्सलनामा त्वं दीनबन्धुर्दयानिधिः । काम जीवय सोत्साहां रति कुरु नमोऽस्तु ते

ଦେବୀମାନେ କହିଲେ—ଆପଣ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦୀନଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଦୟାନିଧି। କାମଦେବଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦିଅନ୍ତୁ, ରତିଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହ-ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 13

ब्रह्मोवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः । कृपादृष्टिं चकाराशु करुणासागरः प्रभुः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। କରୁଣାସାଗର ପ୍ରଭୁ ତୁରନ୍ତ କୃପାଦୃଷ୍ଟି ପାତ କଲେ।

Verse 14

सुधादृष्ट्या शूलभृतो भस्मतो निर्गतः स्मरः । तद्रूपवेषचिह्नात्मा सुन्दरोद्भुतमूर्तिमान्

ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ଅମୃତସମ କୃପାଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ମର (କାମ) ଭସ୍ମରୁ ପୁନଃ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ସେଇ ରୂପ-ବେଷ-ଚିହ୍ନ ଧାରି ଅଦ୍ଭୁତ ସୁନ୍ଦର ଦେହବାନ୍ ହେଲା।

Verse 15

तद्रूपश्च तदाकारसंस्मितं सधनुश्शरम् । दृष्ट्वा पतिं रतिस्तं च प्रणनाम महेश्वरम्

ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ସେଇ ରୂପରେ—ସେଇ ଆକାର, ମୃଦୁ ହାସ, ଏବଂ ଧନୁ-ଶର ଧାରଣ କରିଥିବା—ଦେଖି ରତି ଭକ୍ତିରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 16

कृतार्थाभूच्छिवं देवं तुष्टाव च कृताञ्जलिः । प्राणनाथप्रदं पत्या जीवितेन पुनःपुनः

କୃତାର୍ଥ ହୋଇ ସେ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଦେବାଧିଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ତୁତି କଲା। ପ୍ରାଣନାଥଙ୍କୁ ପୁନର୍ଦାନ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ, ପତିହିତାର୍ଥେ ସେ ଯେନେ ନିଜ ଜୀବନ ଅର୍ପଣ କଲା।

Verse 17

कामस्य स्तुतिमाकर्ण्य सनारीकस्य शङ्करः । प्रसन्नोऽभवदत्यंतमुवाच करुणार्द्रधीः

ସନାରୀକା ସହିତ କାମଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଶୁଣି ଶଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। କରୁଣାରେ ଦ୍ରବିତ ଚିତ୍ତରେ ସେ କଥା କହିଲେ।

Verse 18

शङ्कर उवाच । प्रसन्नोहं तव स्तुत्या सनारीकस्य चित्तज । स्वयंभव वरम्बूहि वाञ्छितं तद्ददामि ते

ଶଙ୍କର କହିଲେ—ହେ ସନାରୀକଙ୍କ ଚିତ୍ତଜ! ତୋର ସ୍ତୁତିରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ହେ ସ୍ୱୟଂଭବ, ଯେ ଵର ଚାହୁଁଛୁ କହ; ତୋର ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ମୁଁ ଦେବି।

Verse 19

ब्रह्मोवाच । इति शम्भुवचः श्रुत्वा महानदन्स्स्मरस्ततः । उवाच साञ्जलिर्नम्रो गद्गदाक्षरया गिरा

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସ୍ମର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। ସେ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ନମ୍ରତାରେ, ଭାବରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ କହିଲା।

Verse 20

काम उवाच । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । यदि प्रसन्नस्सर्वेशः ममानन्दकरो भव

କାମ କହିଲେ— ହେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, ହେ କରୁଣାସାଗର ପ୍ରଭୁ! ଯଦି ଆପଣ ସର୍ବେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାତା ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 21

क्षमस्व मेऽपराधं हि यत्कृतश्च पुरा प्रभो । स्वजनेषु पराम्प्रीतिं भक्तिन्देहि स्वपादयोः

ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୁଁ ପୂର୍ବେ କରିଥିବା ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋତେ ପରମ ପ୍ରୀତି ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ପାଦରେ ଭକ୍ତି ଦାନ କରନ୍ତୁ।

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य स्मरवचः प्रसन्नः परमेश्वरः । ॐ मित्युक्त्वाऽब्रवीत्तं वै विहसन्करुणानिधिः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସ୍ମର (କାମଦେବ)ଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। କରୁଣାସାଗର ପ୍ରଭୁ ହସି ‘ଓଁ’ କହି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 23

ईश्वर उवाच । हे कामाहं प्रसन्नोऽस्मि भयन्त्यज महामते । गच्छ विष्णुसमीपञ्च बहिस्थाने स्थितो भव

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ କାମ! ମୁଁ ତୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ହେ ମହାମତି, ଭୟ ତ୍ୟାଗ କର। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯାଅ ଏବଂ ବାହାର ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ରୁହ।

Verse 24

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा शिरसा नत्वा परिक्रम्य स्तुवन्विभुम् । बहिर्गत्वा हरिन्देवान्प्रणम्य समुपास्त सः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାହା ଶୁଣି ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କଲା, ବିଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି କରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲା। ପରେ ବାହାରକୁ ଯାଇ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କୁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି ଭକ୍ତିରେ ସେବାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା।

Verse 25

कामं सम्भाष्य देवाश्च ददुस्तस्मै शुभाशिषम् । विष्ण्वादयः प्रसन्नास्ते प्रोचुः स्मृत्वा शिवं हृदि

କାମଙ୍କ ସହ କଥାହୋଇ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ପ୍ରସନ୍ନ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ହୃଦୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 26

देवा ऊचुः । धन्यस्त्वं स्मर सन्दग्धः शिवेनानुग्रहीकृतः । जीवयामास सत्त्वांशकृपादृष्ट्या खिलेश्वरः

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ସ୍ମର (କାମ)! ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ଶିବ ତୁମପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି। କରୁଣାଦୃଷ୍ଟିରେ ସତ୍ତ୍ୱାଂଶ ଦେଇ ଅଖିଲେଶ୍ୱର ତୁମକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ।

Verse 27

सुखदुःखदो न चान्योऽस्ति यतस्स्वकृतभृक् पुमान् । काले रक्षा विवाहश्च निषेकः केन वार्यते

ସୁଖଦୁଃଖ ଦେବାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ; ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କୃତକର୍ମର ଫଳ ଭୋଗେ। ନିୟତ କାଳ ଆସିଲେ ରକ୍ଷା, ବିବାହ ଓ ସନ୍ତାନୋତ୍ପତ୍ତିକୁ କିଏ ବାରଣ କରିପାରିବ?

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा ते च सम्मान्य तं सुखेनामरास्तदा । सन्तस्थुस्तत्र विष्ण्वाद्यास्सर्वे लब्धमनोरथाः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ଦେବମାନେ ସେତେବେଳେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତେ ମନୋରଥ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଲେ।

Verse 29

सोपि प्रमुदितस्तत्र समुवास शिवाज्ञया । जयशब्दो नमश्शब्दस्साधुशब्दो बभूव ह

ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୁଦିତ ହୋଇ ଶିବାଜ୍ଞାନୁସାରେ ସେଠାରେ ରହିଲା। ତେବେ ସେଠାରେ ‘ଜୟ!’, ‘ନମଃ!’ ଓ ‘ସାଧୁ!’ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା।

Verse 30

ततश्शम्भुर्वासगेहे वामे संस्थाप्य पार्वतीम् । मिष्टान्नं भोजयामास तं च सा च मुदान्विता

ତାପରେ ଶମ୍ଭୁ ନିଜ ବାସଗୃହରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସାଇ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଭୋଜନ କରାଇଲେ; ସେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 31

अथ शम्भुर्भवाचारी तत्र कृत्यम्विधाय तत् । मेनामामंत्र्य शैलं च जनवासं जगाम सः

ତାପରେ ଭବାଚାର ପାଳନକାରୀ ଶମ୍ଭୁ ସେଠାରେ ଆବଶ୍ୟକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରି ସମାପ୍ତ କଲେ। ମେନା ଓ ଶୈଳରାଜ (ହିମାଳୟ)ଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ସେ ଜନବାସକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 32

महोत्सवस्तदा चासीद्वेदध्वनिरभून्मुने । वाद्यानि वादयामासुर्जनाश्चतुर्विधानि च

ହେ ମୁନେ, ସେତେବେଳେ ମହୋତ୍ସବ ହେଲା; ବେଦପାଠର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି ଆକାଶକୁ ପୂରିଦେଲା। ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ବାଦ୍ୟ ବଜାଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ଉତ୍ସବ କଲେ।

Verse 33

शम्भुरागत्य स्वस्थानं ववन्दे च मुनींस्तदा । हरिं च मां भवाचाराद्वन्दितोऽभूत्सुरादिभिः

ତାପରେ ଶମ୍ଭୁ ନିଜ ଧାମକୁ ଫେରି ଆସି ସେ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଦେବାଚାର ଅନୁସାରେ ହରି ଓ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସୁରାଦିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ବନ୍ଦିତ-ପୂଜିତ ହେଲୁ।

Verse 34

जयशब्दो बभूवाथ नम श्शब्दस्तथैव च । वेदध्वनिश्च शुभदः सर्वविघ्नविदारणः

ତାପରେ “ଜୟ” ଶବ୍ଦର ଘୋଷ ହେଲା, ଏବଂ “ନମଃ” ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ। ଶୁଭଦ ବେଦଧ୍ୱନି ପ୍ରକଟ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗର ସବୁ ବିଘ୍ନକୁ ଭେଦିଦେଲା।

Verse 35

अथ विष्णुरहं शक्रस्सर्वे देवाश्च सर्षयः । सिद्धा उपसुरा नागास्तुष्टुवुस्ते पृथक्पृथक्

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ (ବ୍ରହ୍ମା) ଓ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)—ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତା—ଏବଂ ସିଦ୍ଧ, ଉପସୁର, ନାଗମାନେ—ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 36

देवा ऊचुः । जय शम्भोऽखिलाधार जय नाम महेश्वर । जय रुद्र महादेव जय विश्व म्भर प्रभो

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ଜୟ ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଅଖିଳର ଆଧାର! ଜୟ ହେ ନାମମହେଶ୍ୱର, ପବିତ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ! ଜୟ ହେ ରୁଦ୍ର ମହାଦେବ! ଜୟ ହେ ପ୍ରଭୋ, ବିଶ୍ୱଧାରକ!

Verse 37

जय कालीपते स्वामिञ्जयानन्दप्रवर्धक । जय त्र्यम्बक सर्वेश जय मायापते विभो

ଜୟ ହେ, ହେ ସ୍ୱାମୀ, କାଳାଧିପତି! ଜୟ ହେ, ହେ ଆନନ୍ଦପ୍ରବର୍ଧକ! ଜୟ ହେ, ହେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ, ସର୍ବେଶ୍ୱର! ଜୟ ହେ, ହେ ବିଭୋ, ମାୟାପତି!

Verse 38

जय निर्गुण निष्काम कारणातीत सर्वग । जय लीलाखिलाधार धृतरूप नमोऽस्तु ते

ଜୟ ହେଉ, ହେ ନିର୍ଗୁଣ, ନିଷ୍କାମ, କାରଣାତୀତ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ! ଜୟ ହେଉ, ହେ ଲୀଳାରେ ଅଖିଳ ଜଗତର ଆଧାର, ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ରୂପ ଧାରଣକାରୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 39

जय स्वभक्तसत्कामप्रदेश करुणाकर । जय सानन्दसद्रूप जय मायागुणाकृते

ଜୟ ହେଉ, ହେ କରୁଣାକର, ଯେ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସତ୍ ଓ ଶୁଦ୍ଧ କାମନା ପୂରଣ କର! ଜୟ ହେଉ, ଆନନ୍ଦମୟ ସତ୍-ସ୍ୱରୂପ! ଜୟ ହେଉ, ମାୟାଗୁଣରେ ଲୋକହିତାର୍ଥ ରୂପ-କାର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧନାତୀତ ପ୍ରଭୁ।

Verse 40

जयोग्र मृड सर्वात्मन् दीनबन्धो दयानिधे । जयाविकार मायेश वाङ्मनोतीतविग्रह

ଜୟ ହେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ହେ ମୃଡ, ହେ ସର୍ବାତ୍ମନ୍! ହେ ଦୀନବନ୍ଧୁ, ହେ ଦୟାନିଧି—ଜୟ ହେ। ହେ ଅବିକାର, ହେ ମାୟେଶ, ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ବାକ୍ ଓ ମନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ—ଜୟ ହେ।

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वा महेशानं गिरिजानायकम्प्रभुम् । सिषेविरे परप्रीत्या विष्ण्वाद्यास्ते यथोचितम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏହିପରି ମହେଶାନ, ଗିରିଜାନାୟକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ସାରି, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ପରମ ପ୍ରୀତିରେ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସେବା କଲେ।

Verse 42

अथ शम्भुर्महेशानो लीलात्ततनुरीश्वरः । ददौ मानवरन्तेषां सर्वेषान्तत्र नारद

ତେବେ ମହେଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁ—ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଈଶ୍ୱର—ସେଠାରେ ପୂଜାରେ ରତ ସମସ୍ତ ମାନବଭକ୍ତଙ୍କୁ ସେହି ଦାନ/ବର ପ୍ରଦାନ କଲେ, ହେ ନାରଦ।

Verse 43

विष्ण्वाद्यास्तेऽखिलास्तात प्राप्याज्ञाम्परमेशितुः । अतिहृष्टाः प्रसन्नास्याः स्वस्थानञ्जग्मुरादृताः

ହେ ପ୍ରିୟ, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖରେ, ଆଦରସହ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 51

इति श्रीशिवमहापुराणे ब्रह्मनारदसम्वादे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे कामसंजीवनवर्णनं नामैकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ବ୍ରହ୍ମା-ନାରଦ ସଂବାଦରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ ‘କାମସଂଜୀବନବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକାଵନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।