अध्याय ४९ — विवाहानुष्ठाने ब्रह्मणः काममोहः (Brahmā’s Enchantment by Desire during the Wedding Rites)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथो ममाज्ञया विप्रैस्संस्थाप्यानलमीश्वरः । होमं चकार तत्रैवमङ्के संस्थाप्य पार्वतीम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ବିପ୍ରମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କଲେ। ତାହାପରେ ଈଶ୍ୱର ସେଠାରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ନିଜ କୋଳରେ ବସାଇ ହୋମ କଲେ।

Verse 2

ऋग्यजुस्साममन्त्रैश्चाहुतिं वह्नौ ददौ शिवः । लाजाञ्जलिं ददौ कालीभ्राता मैनाकसंज्ञकः

ଋଗ୍-ଯଜୁଃ-ସାମ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଭଗବାନ ଶିବ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ। ପରେ କାଳୀଙ୍କ ଭ୍ରାତା ମୈନାକ ବିବାହବିଧି ପାଇଁ ଲାଜାଞ୍ଜଲି ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 3

अथ काली शिवश्चोभौ चक्रतुर्विधिवन्मुदा । वह्निप्रदक्षिणां तात लोकाचारं विधाय च

ତାପରେ କାଳୀ ଓ ଶିବ—ଦୁହେଁ—ଆନନ୍ଦରେ ବିଧିମତେ କର୍ମ କଲେ। ହେ ପ୍ରିୟ, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଲୋକାଚାରକୁ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କଲେ।

Verse 4

तत्राद्भुतमलञ्चक्रे चरितं गिरिजापतिः । तदेव शृणु देवर्षे तवस्नेहाद्ब्रवीम्यहम्

ସେଠାରେ ଗିରିଜାପତି (ଶିବ) ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଚରିତ କରିଥିଲେ। ହେ ଦେବର୍ଷି, ସେଇ କଥା ଶୁଣ; ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ମୁଁ ଏହା କହୁଛି।

Verse 5

तस्मिन्नवसरे चाहं शिवमायाविमोहितः । अपश्यञ्चरणे देव्या नखेन्दुञ्च मनोहरम्

ସେହି ସମୟରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କ ଚରଣରେ ମନୋହର ନଖ-ଚନ୍ଦ୍ର ଦର୍ଶନ କଲି।

Verse 6

दर्शनात्तस्य च तदाऽभूवं देवमुने ह्यहम् । मदनेन समाविष्टोऽतीव क्षुभितमानसः

ହେ ଦେବମୁନି! ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେହି ସମୟରେ ମୁଁ କାମଦେବଙ୍କ ବଶୀଭୂତ ହେଲି ଏବଂ ମୋର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଉଠିଲା।

Verse 7

मुहुर्मुहुरपश्यं वै तदंगं स्मरमोहितः । ततस्तद्दर्शनात्सद्यो वीर्यं मे प्राच्युतद्भुवि

କାମମୋହିତ ହୋଇ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲି। ତା’ପରେ ସେହି ଦର୍ଶନ ଯୋଗୁଁ ତତ୍କାଳ ମୋର ବୀର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ପତିତ ହେଲା।

Verse 8

रेतसा क्षरता तेन लज्जितोहं पितामहः । मुने व्यमर्द तच्छिन्नं चरणाभ्यां हि गोपयन्

ସେହି ସ୍ଖଳିତ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ମୁଁ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଲଜ୍ଜିତ ହେଲି। ହେ ମୁନି! ତାହାକୁ ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ନିଜ ଚରଣରେ ସେହି ପତିତ ଅଂଶକୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କଲି।

Verse 9

तज्ज्ञात्वा च महादेवश्चुकोपातीव नारद । हन्तुमैच्छत्तदा शीघ्रं वां विधिं काममोहितम्

ହେ ନାରଦ! ଏହା ଜାଣି ମହାଦେବ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ କାମରେ ମୋହିତ ସେହି ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା) କୁ ଶୀଘ୍ର ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

Verse 10

हाहाकारो महानासीत्तत्र सर्वत्र नारद । जनाश्च कम्पिरे सर्व्वे भय मायाति विश्वभृत्

ହେ ନାରଦ, ସେଠାରେ ସର୍ବତ୍ର ମହା ହାହାକାର ଉଠିଲା। ବିଶ୍ୱଧାରକଙ୍କ ଉପରେ ଭୟ ଆସିବାରୁ ସମସ୍ତେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।

Verse 11

ततस्तंन्तुष्टुवुश्शम्भुं विष्ण्वाद्या निर्जरा मुने । सकोपम्प्रज्वलन्तन्तन्तेजसा हन्तुमुद्यतम्

ତାପରେ, ହେ ମୁନି, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଅମର ଦେବମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେ କ୍ରୋଧତେଜରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ସଂହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 12

देवा ऊचुः । देवदेव जगद्व्यापिन्परमेश सदाशिव । जगदीश जगन्नाथ सम्प्रसीद जगन्मय

ଦେବମାନେ କହିଲେ— ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ଜଗଦ୍ବ୍ୟାପୀ ପରମେଶ୍ୱର ସଦାଶିବ! ହେ ଜଗଦୀଶ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ହେ ଜଗନ୍ମୟ— ଆମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।

Verse 13

सर्वेषामपि भावानान्त्वमात्मा हेतुरीश्वरः । निर्विकारोऽव्ययो नित्यो निर्विकल्पोऽक्षरः परः

ସମସ୍ତ ଭାବ ଓ ସମସ୍ତ ସତ୍ତାର ତୁମେ ଆତ୍ମା; ତୁମେ ଈଶ୍ୱର, ପରମ କାରଣ। ତୁମେ ନିର୍ବିକାର, ଅବ୍ୟୟ, ନିତ୍ୟ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ, ଅକ୍ଷର ଓ ପରମ।

Verse 14

आद्यन्तावस्य यन्मध्यमिदमन्यदहम्बहिः । यतोऽव्ययः सनैतानि तत्सत्यम्ब्रह्म चिद्भवान्

ଯାହାରେ ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ସମାହିତ, ଯାହା ଏହି ସମସ୍ତର ମଧ୍ୟ; ଯାହା ‘ଏହା’ ଓ ‘ମୁଁ’ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପର—ଯେଉଁ ଅବ୍ୟୟ ସତ୍ତାରୁ ଏସବୁ ଉଦ୍ଭବ, ସେଇ ସତ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମ, ଚିଦ୍ରୂପ; ଆପଣ ହିଁ ସେଇ।

Verse 15

तवैव चरणाम्भोजम्मुक्तिकामा दृढव्रताः । विसृज्योभयतस्संगं मुनयस्समुपासते

ମୋକ୍ଷକାମୀ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ମୁନିମାନେ ଇହଭୋଗାସକ୍ତି ଓ ବୈରାଗ୍ୟଗର୍ବ—ଉଭୟ ପକ୍ଷର ସଙ୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରି କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

Verse 16

त्वम्ब्रह्म पूर्णममृतं विशोकं निर्गुणम्परम् । आनंदमात्रमव्यग्रमविकारमनात्मकम्

ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମ—ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅମୃତ, ଶୋକରହିତ; ନିର୍ଗୁଣ ଓ ପରମ। ଆପଣ ଆନନ୍ଦମାତ୍ରସ୍ୱରୂପ—ଅବ୍ୟଗ୍ର, ଅବିକାର, ସୀମିତ ଅହଂଭାବର ଅତୀତ।

Verse 17

विश्वस्य हेतुरुदयस्थितिसंयमनस्य हि । तदपेक्षतयात्मेशोऽनपेक्षस्सर्वदा विभुः

ସେ ହିଁ ବିଶ୍ୱର ଉଦୟ, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂୟମନ (ଲୟ)ର କାରଣ; ତଥାପି ଆତ୍ମେଶ୍ୱର ସଦା ବିଭୁ ଓ ନିରପେକ୍ଷ—ସବୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କାହାରେ ନିର୍ଭର ନୁହେଁ।

Verse 19

अज्ञानतस्त्वयि जनैर्विकल्पो विदितो यतः । तस्माद्भ्रमप्रतीकारो निरुपाधेर्न हि स्वतः

ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ଲୋକେ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ବିକଳ୍ପ-ଭେଦ ଆରୋପ କରନ୍ତି—ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତେଣୁ ନିରୁପାଧି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିଜେ ଭ୍ରମ-ନିବାରଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ; ମୋହିତ ଜୀବକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଜ୍ଞାନ ଓ ନିୟମିତ ସାଧନାରେ ତାହା କରିବାକୁ ପଡ଼େ।

Verse 20

धन्या वयं महेशान तव दर्शनमात्रतः । दृढभक्तजनानन्दप्रदश्शम्भो दयां कुरु

ହେ ମହେଶାନ! ତୁମ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ଆମେ ଧନ୍ୟ ହେଲୁ। ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ଆମପ୍ରତି ଦୟା କର।

Verse 21

त्वमादिस्त्वमनादिश्च प्रकृतेस्त्वं परः पुमान् । विश्वेश्वरो जगन्नाथो निर्विकारः परात्परः

ତୁମେ ଆଦି ଓ ଅନାଦି; ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ ତୁମେ ପରମ ପୁରୁଷ। ତୁମେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଜଗନ୍ନାଥ, ନିର୍ବିକାର, ପରାତ୍ପର।

Verse 22

योऽयं ब्रह्मास्तिऽ रजसा विश्वमूर्तिः पितामहः । त्वत्प्रसादात्प्रभो विष्णुस्सत्त्वेन पुरुषोत्तमः

ହେ ପ୍ରଭୋ! ରଜୋଗୁଣରେ ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି ହୋଇ ‘ପିତାମହ’ ବୋଲି ପରିଚିତ ଏହି ବ୍ରହ୍ମା ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ହିଁ ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣରେ ସ୍ଥିତ ବିଷ୍ଣୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 23

कालाग्निरुद्रस्तमसा परमात्मा गुणः परः । सदा शिवो महेशानस्सर्वव्यापी महेश्वरः

ସେ ତମୋଗୁଣରେ କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ର—ସମସ୍ତକୁ ଗ୍ରସିବା କାଳାଗ୍ନି; ସେଇ ପରମାତ୍ମା, ଗୁଣାତୀତ ଓ ପରାତ୍ପର। ସେଇ ସଦାଶିବ, ମହେଶାନ—ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ମହେଶ୍ୱର।

Verse 24

व्यक्तं महच्च भूतादिस्तन्मात्राणीन्द्रियाणि च । त्वयैवाधिष्ठितान्येव विश्वमूर्ते महेश्वर

ହେ ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି ମହେଶ୍ୱର! ଏହି ବ୍ୟକ୍ତ ଜଗତ, ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ଭୂତାଦି, ତନ୍ମାତ୍ରା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନ—ସବୁ ତୁମେ ଏକା ଅଧିଷ୍ଠିତ କରି ଶାସନ କରୁଛ।

Verse 25

महादेव परेशान करुणाकर शंकर । प्रसीद देवदेवेश प्रसीद पुरुषोत्तम

ହେ ମହାଦେବ, ପରେଶ, କରୁଣାକର ଶଙ୍କର! ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ହେ ଦେବଦେବେଶ! ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ! ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।

Verse 26

वासांसि सागरास्सप्त दिशश्चैव महाभुजाः । द्यौर्मूर्द्धा ते विभोर्नाभिः खं वायुर्नासिका ततः

ତୁମର ବସ୍ତ୍ର ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର, ଦିଗମାନେ ତୁମ ମହାଭୁଜ। ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ, ଦ୍ୟୌ ତୁମ ମସ୍ତକ, ଆକାଶ ତୁମ ନାଭି, ବାୟୁ ତୁମ ନାସିକା।

Verse 27

चक्षूंष्यग्नी रविस्सोमः केशा मेघास्तव प्रभो । नक्षत्रतारकाद्याश्च ग्रहाश्चैव विभूषणम्

ହେ ପ୍ରଭୋ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ସୋମ ତୁମ ଚକ୍ଷୁ; ମେଘସମୂହ ତୁମ କେଶ। ନକ୍ଷତ୍ର, ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନେ ତୁମ ଭୂଷଣ।

Verse 28

कथं स्तोष्यामि देवेश त्वां विभो परमेश्वर । वाचामगोचरोऽसि त्वं मनसा चापि शंकर

ହେ ଦେବେଶ, ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପରମେଶ୍ୱର, ମୁଁ କିପରି ତୁମ ସ୍ତୁତି କରିବି? ହେ ଶଙ୍କର, ତୁମେ ବାଣୀର ଅଗୋଚର, ମନରେ ମଧ୍ୟ ଅଗମ୍ୟ।

Verse 29

पञ्चास्याय च रुद्राय पञ्चाशत्कोटिमूर्तये । त्र्यधिपाय वरिष्ठाय विद्यातत्त्वाय ते नमः

ପଞ୍ଚମୁଖୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ପଞ୍ଚାଶତ୍ କୋଟି ମୂର୍ତ୍ତିରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଉଥିବା ତୁମକୁ, ତ୍ରିଲୋକାଧିପତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ, ଏବଂ ବିଦ୍ୟାତତ୍ତ୍ୱସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମଃ।

Verse 30

अनिदेंश्याय नित्याय विद्युज्ज्वालाय रूपिणे । अग्निवर्णाय देवाय शंकराय नमोनमः

ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାତୀତ, ନିତ୍ୟ, ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଜ୍ୱାଲାରୂପ, ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ଦେବ—ସେଇ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମୋ ନମଃ।

Verse 31

विद्युत्कोटिप्रतीकाशमष्टकोणं सुशोभनम् । रूपमास्थाय लोकेऽस्मिन्संस्थिताय नमो नमः

କୋଟି କୋଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ଦୀପ୍ତି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅତିଶୟ ଶୋଭନ ଅଷ୍ଟକୋଣ ଦିବ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କରି ଏହି ଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ବିରାଜିତ ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 32

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां प्रसन्नः परमेश्वरः । ब्रह्मणो मे ददौ शीघ्रमभयं भक्तवत्सलः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାଙ୍କର ବଚନ ଏପରି ଶୁଣି ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ପ୍ରଭୁ ମୋତେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଶୀଘ୍ର ଅଭୟ ଦାନ କଲେ।

Verse 33

अथ सर्वे सुरास्तत्र विष्ण्वाद्या मुनयस्तथा । अभवन्सुस्मितास्तात चक्रुश्च परमोत्सवम्

ତାପରେ ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପ୍ରିୟ, ସୁମୃଦୁ ହସରେ ହସିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ପରମ ଉତ୍ସବ କଲେ।

Verse 34

मम तद्रेतसा तात मर्दितेन मुहुर्मुहुः । अभवन्कणकास्तत्र भूरिशः परमोज्ज्वलाः

ହେ ତାତ, ମୋର ସେଇ ରେତସ୍‌କୁ ପୁନଃପୁନଃ ମର୍ଦ୍ଦିତ (ଚୁର୍ଣ୍ଣ) କରାଯାଉଥିବାରୁ ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଣା ବହୁ ପରିମାଣରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 35

ऋषयो बहवो जाता वालखिल्यास्सहस्रशः । कणकैस्तैश्च वीर्यस्य प्रज्वलद्भिः स्वतेजसा

ସେହି ବୀର୍ୟଶକ୍ତିର ପ୍ରଭାବରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଋଷି ଜନ୍ମିଲେ—ହଜାରେ ହଜାରେ ବାଲଖିଲ୍ୟ; ଦେହେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତେଜରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ପରି ଜ୍ୱଳିତ ଥିଲେ।

Verse 36

अथ ते ह्यृषयस्सर्वे उपतस्थुस्तदा मुने । ममान्तिकं परप्रीत्या तात तातेति चाब्रुवन्

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଋଷି ମୋ ନିକଟକୁ ଆସି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ପରମ ପ୍ରୀତିରେ ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ—“ତାତ, ତାତ” (ପ୍ରିୟ ଶିଶୁ) ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 37

ईश्वरेच्छाप्रयुक्तेन प्रोक्तास्ते नारदेन हि । वालखिल्यास्तु ते तत्र कोपयुक्तेन चेतसा

ସେହି ବଚନଗୁଡ଼ିକ ଈଶ୍ୱର (ଶିବ)ଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ନାରଦ ହିଁ କହିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ବାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ଚିତ୍ତରେ ରୋଷ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 38

नारद उवाच । गच्छध्वं संगता यूयं पर्वतं गन्धमादनम् । न स्थातव्यम्भवद्भिश्च न हि वोऽत्र प्रयोजनम्

ନାରଦ କହିଲେ—“ଏଠାରେ ସମବେତ ହୋଇଥିବା ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଯାଅ। ଏଠାରେ ତୁମେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହି ବିଷୟରେ ଏଠାରେ ତୁମର କୌଣସି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ।”

Verse 39

तत्र तप्त्वा तपश्चाति भवितारो मुनीश्वराः । सूर्य्यशिष्याश्शिवस्यैवाज्ञया मे कथितन्त्विदम्

ସେଠାରେ ତପ କରି ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ ହେବେ—ଏହି କଥା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 40

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तास्ते तदा सर्वे बालखिल्याश्च पर्वतम् । सत्वरम्प्रययुर्नत्वा शंकरं गन्धमादनम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କୁହାଯାଇବା ପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବାଲଖିଲ୍ୟ ମୁନିମାନେ ତେବେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ; ଗନ୍ଧମାଦନରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 41

विष्ण्वादिभिस्तदाभूवं श्वासितोहं मुनीश्वर । निर्भयः परमेशानप्रेरितैस्तैर्महात्मभिः

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ସେ ସମୟରେ ପରମେଶାନ (ଶିବ)ଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ମହାତ୍ମାମାନେ ମୋତେ ପୁନଃ ଶ୍ୱାସ ଦେଲେ; ତେଣୁ ମୁଁ ନିର୍ଭୟ ହେଲି।

Verse 42

अस्तवञ्चापि सर्वेशं शंकरम्भक्तवत्सलम् । सर्वकार्यकरं ज्ञात्वा दुष्टगर्वापहारकम्

ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସର୍ବେଶ୍ୱର, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଗର୍ବହର ବୋଲି ଜାଣି ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 43

देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । त्वमेव कर्ता सर्वस्य भर्ता हर्त्ता च सर्वथा

ହେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, କରୁଣାସାଗର ପ୍ରଭୋ! ତୁମେ ହିଁ ସର୍ବର କର୍ତ୍ତା; ତୁମେ ହିଁ ସର୍ବର ଭର୍ତ୍ତା ଓ ସର୍ବଥା ହର୍ତ୍ତା।

Verse 44

त्वदिच्छया हि सकलं स्थितं हि सचराचरम् । तन्त्यां यथा बलीवर्दा मया ज्ञातं विशेषतः

ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ୍ ଅବସ୍ଥିତ। ଯେପରି ଦୋରିର ତନ୍ତିରେ ବଳଦମାନେ ବାନ୍ଧା ରହି ଚାଳିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ଏ ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ—ଏହା ମୁଁ ବିଶେଷତଃ ଜାଣିଛି।

Verse 45

इत्येवमुक्त्वा सोहं वै प्रणामं च कृताञ्जलिः । अन्येऽपि तुष्टुवुस्सर्वे विष्ण्वाद्यास्तं महेश्वरम्

ଏହିପରି କହି ମୁଁ ମଧ୍ୟ କରଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କଲି। ପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତେ ସେଇ ମହେଶ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 46

अथाकर्ण्य नुतिं शुद्धां मम दीनतया तदा । विष्ण्वादीनाञ्च सर्वेषां प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः

ତେବେ ମୋର ଦୀନତାରେ ଅର୍ପିତ ସେଇ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ତୁତିକୁ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କର ବନ୍ଦନାକୁ ଶୁଣି ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 47

ददौ सोतिवरं मह्यमभयं प्रीतमानसः । सर्वे सुखमतीवापुरत्यमोदमहं मुने

ପ୍ରୀତମନ ମହେଶ୍ୱର ମୋତେ ପରମ ବର—ଅଭୟ—ଦାନ କଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟଧିକ ସୁଖ ପାଇଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ମୁନି, ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲି।

Verse 49

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे विधिमोहवर्णनं नाम नवचत्वारिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ ‘ବିଧିମୋହବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଉଣପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।