दुर्गोपवीत-रचना तथा शिवामलङ्कारोत्सवः | The Making of the Durgopavīta and Pārvatī’s Auspicious Adornment Festival

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततः शैलवरः सोपि प्रीत्या दुर्गोपवीतकम् । कारयामास सोत्साहं वेदमन्त्रैश्शिवस्य च

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୀତିମୟ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହସହ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଉପବୀତ-ସଂସ୍କାରକୁ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଓ ଶିବମନ୍ତ୍ର ସହ କରାଇଲେ।

Verse 2

अथ विष्ण्वादयो देवा मुनयस्सकुतू हलम् । हिमाचलप्रार्थनया विवेशान्तर्गृहं गिरेः

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବମାନେ ଓ ମୁନିମାନେ କୁତୂହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ହିମାଚଳଙ୍କ ବିନୟ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଗିରିରାଜଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 3

श्रुत्याचारं भवाचारं विधाय च यथार्थतः । शिवामलंकृतां चक्रुश्शिवदत्तविभूषणैः

ଶ୍ରୁତିବିହିତ ଆଚାର ଓ ଲୋକାଚାରକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଶିବଦତ୍ତ ବିଭୂଷଣଦ୍ୱାରା ଶିବା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ଅଲଙ୍କୃତ କଲେ।

Verse 4

प्रथमं स्नापयित्वा तां भूषयित्वाथ सर्वशः । नीराजिता सखीभिश्च विप्रपत्नीभिरेव च

ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପରେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଭୂଷିତ କଲେ। ତାପରେ ସଖୀମାନେ ଓ ବିପ୍ରପତ୍ନୀମାନେ ତାଙ୍କର ଶୁଭ ନୀରାଜନ (ଆରତି) କଲେ।

Verse 5

अहताम्बरयुग्मेन शोभिता वरवर्णिनी । विरराज महाशैलदुहिता शङ्करप्रिया

ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର-ଯୁଗଳରେ ଶୋଭିତ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ମହାପର୍ବତର କନ୍ୟା, ଶଙ୍କରପ୍ରିୟା ଦେବୀ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ବିରାଜିଲେ।

Verse 6

कंचुकी परमा दिव्या नानारत्नान्विताद्भुता । विधृता च तया देव्या विलसन्त्याधिकं मुने

ହେ ମୁନେ, ସେ ଦେବୀ ପରମ ଦିବ୍ୟ କଞ୍ଚୁକୀ ଧାରଣ କଲେ—ନାନା ରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ସେ ଅଦ୍ଭୁତ; ଧାରଣ କରିବା ସହିତ ସେ ଆହୁରି ଅଧିକ ଶୋଭିତ ହେଲେ।

Verse 7

सा बभार तथा हारं दिव्यरत्नसमन्वितम् । वलयानि महार्हाणि शुद्धचामीकराणि च

ସେତେବେଳେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନଖଚିତ ହାର ପିନ୍ଧିଲା; ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରେ ତିଆରି ଅତ୍ୟମୂଲ୍ୟ ବଳୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କଲା।

Verse 8

स्थिता तत्रैव सुभगा ध्यायन्ती मनसा शिवम् । शुशुभेति महाशैलकन्यका त्रिजगत्प्रसूः

ସେଠାରେଇ ଥିବା ସେ ସୁଭଗା ମହାଶୈଳକନ୍ୟା—ଯିଏ ତ୍ରିଜଗତର ଜନନୀ ହେବାକୁ ଥିଲା—ମନରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ ବିଶେଷ ତେଜରେ ଶୋଭିତ ହେଲା।

Verse 9

तदोत्सवो महानासीदुभयत्र मुदा वहः । दानं बभूव विविधं ब्राह्मणेभ्यो विवर्णितम्

ସେ ଉତ୍ସବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ହେଲା; ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ ଆନନ୍ଦର ଧାରା ବହିଲା। ପରେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ବିଧିପୂର୍ବକ ବଣ୍ଟନ କରାଗଲା।

Verse 10

अन्येषां द्रव्यदानं च बभूव विविधम्महत् । गीतवाद्यविनोदश्च तत्रोत्सवपुरस्सरम्

ସେଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ମହାନ୍ ଦ୍ରବ୍ୟଦାନ କଲେ। ଗୀତ-ବାଦ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ହେଲା; ମହୋତ୍ସବ ଅଗ୍ରସର ଥିଲା।

Verse 11

अथ विष्णुरहं धाता शक्राद्या अमरास्तथा । मुनयश्च महाप्रीत्या निखिलास्सोत्सवा मुदा

ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ ଧାତା ବ୍ରହ୍ମା, ଶକ୍ର ଆଦି ଦେବଗଣ ଓ ମୁନିମାନେ—ସମସ୍ତେ ମହାପ୍ରୀତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସବ କଲେ।

Verse 12

सुप्रणम्य शिवां भक्त्या स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । सम्प्राप्य हिमगिर्य्याज्ञां स्वं स्वं स्थाने समाश्रिताः

ଭକ୍ତିରେ ଶିବା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ଗଭୀର ପ୍ରଣାମ କରି, ଶିବଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ସ୍ମରଣ କରି, ହିମଗିରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे तत्र ज्योतिःशास्त्र विशारदः । हिमवन्तं गिरीन्द्रं तं गर्गो वाक्यमभाषत

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଠାରେ ଜ୍ୟୋତିଷଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗର୍ଗ ଗିରିରାଜ ହିମବାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କଥା କହିଲେ।

Verse 14

गर्ग उवाच । हिमाचल धराधीश स्वामिन् कालीपतिः प्रभो । पाणिग्रहार्थं शंभुं चानय त्वं निजमंदिरम्

ଗର୍ଗ କହିଲେ—ହେ ହିମାଚଳ, ହେ ଧରାଧୀଶ ସ୍ୱାମିନ୍! ହେ ପ୍ରଭୋ, କାଳୀଙ୍କ ନିୟତ ପତି! ପାଣିଗ୍ରହଣାର୍ଥେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ତୁମ ନିଜ ମନ୍ଦିରକୁ (ପ୍ରାସାଦକୁ) ଆଣ।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । अथ तं समयं ज्ञात्वा कन्यादानोचितं गिरिः । निवेदितं च गर्गेण मुसुदेऽतीव चेतसि

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତେବେ କନ୍ୟାଦାନର ଯୋଗ୍ୟ ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ଗର୍ଗମୁନି ଯେ ସନ୍ଦେଶ ନିବେଦନ କଲେ ତାହା ଶୁଣି ଗିରିରାଜ ଗିରିଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହେଲା।

Verse 16

महीधरान्द्विजांश्चैव परानपि तदा गिरिः । प्रेषयामास सुप्रीत्या शिवानयनकाम्यया

ତେବେ ଗିରିରାଜ ହିମାଳୟ, ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ନିଜ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆଣିବା ପ୍ରେମମୟ ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ, ଆନନ୍ଦରେ ମହାପର୍ବତମାନଙ୍କୁ, ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠଜନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେଷଣ କଲେ।

Verse 17

ते पर्वता द्विजाश्चैव सर्वमंगलपाणयः । संजग्मुस्सोत्सवाः प्रीत्या यत्र देवो महेश्वरः

ସେହି ପର୍ବତମାନେ ଓ ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ—ହାତରେ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଅର୍ପଣ ଧରି—ଉତ୍ସବସହ ପ୍ରୀତିରେ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ବିରାଜମାନ ଥିଲେ।

Verse 18

तदा वादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । महोत्साहोऽभवत्तत्र गीतनृत्यान्वितेन हि

ତେବେ ବାଦ୍ୟଘୋଷ ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ବେଦମନ୍ତ୍ରର ବ୍ରହ୍ମଘୋଷ ମଧ୍ୟରେ, ସେଠାରେ ଗୀତ-ନୃତ୍ୟ ସହିତ ମହା ହର୍ଷୋତ୍ସାହ ଉଦ୍ଭବିଲା।

Verse 19

श्रुत्वा वादित्रनिर्घोषं सर्वे शंकरसेवकाः । उत्थितास्त्वैकपद्येन सदेवर्षिगणा मुदा

ବାଦ୍ୟର ଘନ ନିର୍ଘୋଷ ଶୁଣି, ଶଙ୍କରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେବକ—ଦେବର୍ଷି ମୁନିଗଣ ସହିତ—ଆନନ୍ଦରେ ଏକାସାଥି ଏକ ଚଳନରେ ଉଠିଦାଁଡ଼ିଲେ।

Verse 20

परस्परं समूचुस्ते हर्षनिर्भरमानसाः । अत्रागच्छंति गिरयश्शिवानयनकाम्यया

ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର କହିଲେ—“ଏଠାକୁ ପର୍ବତମାନେ ଆସୁଛନ୍ତି; ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଇଚ୍ଛାରେ।”

Verse 21

पाणिग्रहणकालो हि नूनं सद्यस्समागतः । महद्भाग्यं हि सर्वेषां संप्राप्तमहि मन्महे

ନିଶ୍ଚୟ ଏବେ ପାଣିଗ୍ରହଣର ସମୟ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି। ଏହି ଶୁଭକ୍ଷଣ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମହା ସୌଭାଗ୍ୟ ମିଳିଛି ବୋଲି ଆମେ ମନେ କରୁ।

Verse 22

धन्या वयं विशेषेण विवाहं शिवयोर्ध्रुवम् । द्रक्ष्यामः परमप्रीत्या जगतां मंगलालयम्

ଆମେ ବିଶେଷଭାବେ ଧନ୍ୟ; ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ପରମ ପ୍ରୀତିରେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ଦେଖିବୁ—ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳାଳୟ।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । एवं यावदभूत्तेषां संवादस्तत्र चादरात् । तावत्सर्वे समायाताः पर्वतेंद्रस्य मंत्रिणः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଆଦରପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ବାଦ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପର୍ବତେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏକାସାଥି ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 24

ते गत्वा प्रार्थयांचक्रुश्शिव विष्ण्वादिकानपि । कन्यादानोचितः कालो वर्तते गम्यतामिति

ସେମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“କନ୍ୟାଦାନର ଯୋଗ୍ୟ ସମୟ ଆସିଛି; ତେଣୁ କୃପାକରି ଚାଲନ୍ତୁ।”

Verse 25

ते तच्छ्रुत्वा सुरास्सर्वे मुने विष्ण्वादयोऽखिलाः । मुमुदुश्चेतसातीव जयेत्यूचुर्गिरिं द्रुतम्

ହେ ମୁନି, ସେ କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ହୃଦୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। “ଜୟ!” ବୋଲି କହି ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 26

शिवोऽपि मुमुदेऽतीव कालीप्रापणलालसः । गुप्तं चकार तच्चिह्नं मनस्येवाद्भुताकृतिः

ଶିବ ମଧ୍ୟ କାଳୀପ୍ରାପ୍ତିର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଅଦ୍ଭୁତାକୃତି ପ୍ରଭୁ ସେଇ ଚିହ୍ନକୁ ମନରେ ହିଁ ଲୁଚାଇ ଗୁପ୍ତ କଲେ।

Verse 27

अथ स्नानं कृतन्तेन मङ्गलद्रव्यसंयुतम् । शूलिना सुप्रसन्नेन लोकानुग्रहकारिणा

ତାପରେ ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାରୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ ଶିବ ମଙ୍ଗଳଦ୍ରବ୍ୟସହିତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 28

स्नातस्सुवाससा युक्तस्सर्वैस्तैः परिवारितः । आरोपितो वृषस्कन्धे लोकपालैस्सुसेवितः

ସ୍ନାନ କରି ସୁବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହେଲେ; ଲୋକପାଳମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେବା କରି ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବୃଷଭର ସ୍କନ୍ଧ ଉପରେ ଆରୋପିତ କଲେ।

Verse 29

पुरस्कृत्य प्रभुं सर्वे जग्मुर्हिमगिरेर्गृहम् । वाद्यानि वादयन्तश्च कृतवन्तः कुतूहलम्

ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହିମଗିରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ; ବାଦ୍ୟ ବାଜାଇ ଉତ୍ସବମୟ କୁତୂହଳ ଓ ଆନନ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 30

हिमागप्रेषिता विप्रास्तथा ते पर्वतोत्तमाः । शम्भोरग्रचरा ह्यासन्कुतूहलसमन्विताः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ହିମାଳୟଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ପର୍ବତମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆଗରେ ଆଗରେ ଗଲେ; କୁତୂହଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।

Verse 31

बभौ छत्रेण महता ध्रियमाणो हि मूर्द्धनि । चामरैर्वीज्यमानोऽसौ सविता नो महेश्वरः

ଆମ ପ୍ରଭୁ ମହେଶ୍ୱର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ—ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ମହାଛତ୍ର ଧରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଚାମରଦ୍ୱାରା ବୀଜିତ ହେଉଥିଲେ।

Verse 32

अहं विष्णुस्तथा चेन्द्रो लोकपाला स्तथैव च । अग्रगाः स्मातिशोभन्ते श्रिया परमया श्रिताः

“ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ, ତଥା ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନେ—ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅଗ୍ରଶ୍ରେଣୀରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ପରମ ଶ୍ରୀର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ତାହାର ଦୀପ୍ତିରେ ଅତିଶୟ ଶୋଭିତ ହେଉଛୁ।”

Verse 33

ततश्शङ्खाश्च भेर्य्यश्च पटहानकगोमुखाः । पुनः पुनरवाद्यन्त वादित्राणि महोत्सवे

ତାପରେ ମହୋତ୍ସବରେ ଶଙ୍ଖ, ଭେରୀ, ପଟହ, ଆନକ ଓ ଗୋମୁଖ ଆଦି ବାଦ୍ୟ ପୁନଃ ପୁନଃ ବାଜି ଉଠିଲା।

Verse 34

तथैव गायकास्सर्वे जगुः परममङ्गलम् । नर्तक्यो ननृतुस्सर्वा नानातालसमन्विताः

ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଗାୟକ ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ତୁତି ଗାଇଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ନର୍ତ୍ତକୀ ନାନା ତାଳ-ଲୟ ସହିତ ସମନ୍ୱୟରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।

Verse 35

एभिस्समेतो जगदेकबन्धुर्ययौ तदानीं परमेशवर्चसा । सुसेव्यमानस्सकलैस्सुरेश्वरैर्विकीर्यमाणः कुसुमैश्च हर्षितैः

ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ ସେତେବେଳେ ପରମେଶ୍ୱର-ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବାଧିପତିମାନେ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କଲେ, ହର୍ଷରେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ।

Verse 36

सम्पूजितस्तदा शम्भुः प्रविष्टो यज्ञमण्डपम् । संस्तूयमानो बह्वीभिः स्तुतिभिः परमेश्वरः

ତେବେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିତ ଶମ୍ଭୁ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅନେକ ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ସ୍ତବନ କରାଯାଉଥିଲା।

Verse 37

वृषादुत्तारयामासुर्महेशम्पर्वतोत्तमाः । निन्युर्गृहान्तरम्प्रीत्या महोत्सवपुरस्सरम्

ତେବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତମାନେ ମହେଶଙ୍କୁ ବୃଷଭରୁ ଅବତରଣ କରାଇ, ପ୍ରୀତିରେ ମହୋତ୍ସବକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ଗୃହାନ୍ତରକୁ ନେଇଗଲେ।

Verse 38

हिमालयोऽपि सम्प्राप्तं सदेवगणमीश्वरम् । प्रणम्य विधिवद्भक्त्या नीराजनमथाकरोत्

ହିମାଳୟ ମଧ୍ୟ ଦେବଗଣସହ ଆସିଥିବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମୀପେ ଯାଇ, ବିଧିବତ୍ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ପରେ ନୀରାଜନ (ଆରତି) କଲେ।

Verse 39

सर्वान्सुरान्मुनीनन्यान्प्रणम्य समहोत्सवः । सम्मानमकरोत्तेषां प्रशंसन्स्वविधिम्मुदा

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମହୋତ୍ସବର ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ମୁଦାରେ ନିଜ ବିଧି-ଆଚାରକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 40

सोऽगस्साच्युतमीशानं सुपाद्यार्घ्यपुरस्सरम् । सदेवमुख्यवर्गं च निनाय स्वालयान्तरम्

ତେବେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପାଦ୍ୟ-ଅର୍ଘ୍ୟ ଆଦି ଉତ୍ତମ ଆତିଥ୍ୟକ୍ରିୟା କରି, ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) ସହିତ ଈଶାନ (ଶିବ) ଓ ଦେବମୁଖ୍ୟଗଣଙ୍କୁ ନିଜ ଗୃହର ଅନ୍ତର୍ଭାଗକୁ ନେଇଗଲେ।

Verse 41

प्राङ्गणे स्थापयामास रत्नसिंहासनेषु तान् । सर्वान्विष्णु च मामीशं विशिष्टांश्च विशेषतः

ସେ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ; ଏବଂ ହେ ପ୍ରଭୁ, ବିଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷତଃ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଓ ମୋତେ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନରେ ଆସନ ଦେଲେ।

Verse 42

सखीभिर्मेनया प्रीत्या ब्राह्मणस्त्रीभिरेव च । अन्याभिश्च पुरन्धीभिश्चक्रे नीराजनम्मुदा

ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ, ମେନାଙ୍କ ସହ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ କୁଳବଧୂମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରେମରେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଭ ନୀରାଜନ (ଆରତି) କଲା।

Verse 43

पुरोधसा कृत्यविदा शंकराय महात्मने । मधुपर्कादिकं यद्यत्कृत्यं तत्तत्कृतं मुदा

ତାପରେ କୃତ୍ୟବିଦ୍ ପୁରୋହିତ ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁପର୍କ ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଯେଯେ ସତ୍କାର-କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଥିଲା, ସେସବୁ ଆନନ୍ଦରେ କଲେ।

Verse 44

मया स नोदितस्तत्र पुरोधाः कृतवांस्तदा । सुमंगलं च यत्कर्म प्रस्तावसदृशम्मुने

ହେ ମୁନେ, ସେ ସମୟରେ ସେଠାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କଲି; ତାପରେ ପୁରୋହିତ ପ୍ରସଙ୍ଗାନୁରୂପ ଯେ ସୁମଙ୍ଗଳ କର୍ମ ଥିଲା, ତାହାକୁ ଯଥାବିଧି ଆନନ୍ଦରେ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 45

अन्तर्वेद्यां महाप्रीत्या सम्प्रविश्य हिमाद्रिणा । यत्र सा पार्वती कन्या सर्वाभरणभूषिता

ମହା ପ୍ରୀତିରେ ହିମାଦ୍ରି ଅନ୍ତର୍ବେଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ବ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ କନ୍ୟା ପାର୍ବତୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 46

वेदिकोपरि तन्वंगी संस्थिता सुविराजिता । तत्र नीतो मद्दादेवो विष्णुना च मया सह

ବେଦିକା ଉପରେ ସେ ତନ୍ୱଙ୍ଗୀ ଦେବୀ ମହା ଶୋଭାରେ ବିରାଜିତ ଥିଲେ। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ମୋ ସହିତ ଦେବାଧିଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ନେଇଆସିଲେ।

Verse 47

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिव हिमगिरिगृहाभ्यन्तरगमनोत्सववर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ ‘ଶିବଙ୍କ ହିମଗିରି-ଗୃହର ଅନ୍ତଃପୁର ପ୍ରବେଶୋତ୍ସବର ବର୍ଣ୍ଣନା’ ନାମକ ସପ୍ତଚତ୍ୱାରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।

Verse 48

तत्रोपविष्टो गर्गश्च यत्रास्ति घटिकालयम् । यावच्छेषा घटी तावत्कृतम्प्रणवभाषणम्

ସେଠାରେ ଯେଉଁଠି ଘଟିକାଳୟ (ଜଳଘଡ଼ି) ଥିଲା, ସେଠି ଗର୍ଗ ଋଷି ବସିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଘଟି ଶେଷ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

Verse 49

पुण्याहम्प्रवदन्गर्गस्समाध्रेऽञ्जलिम्मुदा । पार्व्वत्यक्षतपूर्णं च ववृषे च शिवोपरि

‘ପୁଣ୍ୟାହ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଗର୍ଗ ଋଷି ଆନନ୍ଦରେ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ପାର୍ବତୀ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା ଅକ୍ଷତ (ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ) ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷାଇଲେ।

Verse 50

तया सम्पूजितो रुद्रो दध्यक्षतकुशाम्बुभिः । परमोदाढ्यया तत्र पार्वत्या रुचिरास्यया

ସେଠାରେ ରୁଚିରମୁଖୀ, ପରମ ଦୃଢ଼ନିଷ୍ଠାବତୀ ପାର୍ବତୀ ଦଧି, ଅକ୍ଷତ, କୁଶ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ।

Verse 51

विलोकयन्ती तं शम्भुं यस्यार्थे परमन्तपः । कृतम्पुरा महाप्रीत्या विरराज शिवाति सा

ସେଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ନିହାରି—ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ତପସ୍ୱିନୀ ପୂର୍ବେ ଘୋର ତପ କରିଥିଲେ—ସେ ମହାପ୍ରୀତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ‘ଶିବା’, ଶିବଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟୀ ସହଧର୍ମିଣୀ ହୋଇ ବିରାଜିଲେ।

Verse 52

मया मुने तदोक्तस्तु गर्गादिमुनिभिश्च सः । समानर्च शिवां शम्भुर्लौकिकाचारसंरतः

ହେ ମୁନି, ଏହି କଥା ମୁଁ କହିଥିଲି, ଗର୍ଗାଦି ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ଲୋକାଚାରରେ ନିଷ୍ଠ ଶମ୍ଭୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଶିବାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କଲେ।

Verse 53

एवं परस्परं तौ वै पार्व्वतीपरमेश्वरौ । अर्चयन्तौ तदानीञ्च शुशुभाते जगन्मयौ

ଏଭଳି ସେ ସମୟରେ ପାର୍ବତୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱର ପରସ୍ପର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏକାପରକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରୁଥିଲେ; ଜଗନ୍ମୟ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ଅତି ଦୀପ୍ତିରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ।

Verse 54

त्रैलोक्यलक्ष्म्या संवीतौ निरीक्षन्तौ परस्परम् । तदा नीराजितौ लक्ष्म्यादिभिस्स्त्रीभिर्विशेषतः

ତ୍ରିଲୋକର ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ସମୃଦ୍ଧିର ଦୀପ୍ତିରେ ଆବୃତ ହୋଇ ସେ ଦୁଇଜଣ ପରସ୍ପରକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଦି ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ବିଶେଷଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ନୀରାଜନ (ଆରତି) କଲେ।

Verse 55

तथा परा वै द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरथो पुरस्त्रियः । शिवाञ्च शम्भुञ्च विलोकयन्त्योऽवापुर्म्मुदन्तास्सकला महोत्सवम्

ସେହିପରି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ନଗରର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆରତି କଲେ। ଶିବା ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେଇ ମହୋତ୍ସବର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରସ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।