ईश्वरागमनं हिमवदादि-समागमश्च / The Arrival of Īśvara and the Assembly of Himālaya, Devas, and Mountains

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथाकर्ण्य गिरीशश्च निजपुर्य्युपकण्ठतः । प्राप्तमीशं सर्वगं वै मुमुदेति हिमालयः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ନିଜ ନଗର ସମୀପକୁ ଭଗବାନ୍ ଗିରୀଶ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ହିମାଳୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବତ୍ରସ୍ଥ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣି ହର୍ଷ ପାଇଲେ।

Verse 2

अथ सम्भृतसम्भार स्सम्भाषां कर्तुमीश्वरम् । शैलान्प्रस्थापयामास ब्राह्मणानपि सर्वशः

ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମ୍ପନ୍ନ କରି ସେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହ କଥାହେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; ଏବଂ ସବୁ ଦିଗକୁ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ।

Verse 3

स्वयं जगाम सद्भक्त्या प्राणेप्सुन्द्रष्टुऽमीश्वरम् । भक्त्युद्रुतमनाश्शैलः प्रशंसन् स्वविधिम्मुदा

ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଶୈଳ ସ୍ୱୟଂ—ପ୍ରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ତୁଚ୍ଛ କରି—ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଗଲେ। ଭକ୍ତିରେ ଦ୍ରବିତ ମନେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 4

देवसेनां तदा दृष्ट्वा हिमवान्वि स्मयं गतः । जगाम सम्मुखस्तत्र धन्योऽहमिति चिन्तयन्

ତାପରେ ଦେବସେନାକୁ ଦେଖି ହିମବାନ୍ ବିସ୍ମୟାକୁଳ ହେଲେ। “ମୁଁ ଧନ୍ୟ” ବୋଲି ଭାବି ସେ ସେଠାରେ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇ ସାକ୍ଷାତ କରିବାକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 5

देवा हि तद्बलं दृष्ट्वा विस्मयम्परमं गताः । आनन्दम्परमम्प्रापुर्देवाश्च गिरयस्तथा

ସେଇ ବଳକୁ ଦେଖି ଦେବଗଣ ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଲେ। ଦେବମାନେ ଓ ପର୍ବତମାନେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 6

पर्वतानां महासेना देवानां च तथा मुने । मिलित्वा विरराजेव पूर्वपश्चिमसागरौ

ହେ ମୁନି! ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମହାସେନା ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପୂର୍ବ–ପଶ୍ଚିମ ସାଗରଦ୍ୱୟ ପରି ଭବ୍ୟ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 7

परस्परं मिलित्वा ते देवाश्च पर्वतास्तथा । कृतकृत्यन्तथात्मानम्मेनिरे परया मुदा

ଦେବମାନେ ଓ ପର୍ବତରାଜମାନେ ପରସ୍ପର ମିଶି ଏକମତ ହେଲେ। ପରମ ମୁଦାରେ ନିଜକୁ କୃତକୃତ୍ୟ ମନେ କଲେ।

Verse 8

अथेश्वरम्पुरो दृष्ट्वा प्रणनाम हिमालयः । सर्वे प्रणेमुर्गिरयो ब्राह्मणाश्च सदाशिवम्

ତାପରେ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ଈଶ୍ୱର ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି ହିମାଳୟ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 9

वृषभस्थम्प्रसन्नास्यन्नानाभरणभूषितम् । दिव्यावयवलावण्यप्रकाशितदिगन्तरम्

ସେ ବୃଷଭାରୂଢ, ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ, ନାନା ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗର ଲାବଣ୍ୟକାନ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗନ୍ତକୁ ଆଲୋକିତ କଲା।

Verse 10

सुसूक्ष्माहतसत्पट्टवस्त्रशोभितविग्रहम् । सद्रत्नविलसन्मौलिं विहसन्तं शुचिप्रभम्

ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବୁଣା ପଟ୍ଟବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନରେ ଝଲମଲ କରୁଥିବା ମୌଳି; ମୃଦୁ ହାସରେ ସେ ଶୁଚି ପ୍ରଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ।

Verse 11

भूषाभूताहियुक्तांगमद्भुतावयवप्रभम् । दिव्यद्युतिं सुरेशैश्च सेवितं करचामरैः

ତାଙ୍କ ଦେହ ଭୂଷଣରୂପେ ସର୍ପମାନେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗର ପ୍ରଭା ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା। ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୟୁତିରେ ଦୀପ୍ତ, ସୁରେଶମାନେ କରଚାମର ଦ୍ୱାରା ସେବା କରୁଥିଲେ।

Verse 12

वामस्थिताच्युतन्दक्षभागस्थितविभुम्प्रभुम् । पृष्ठस्थितहरिं पृष्ठपार्श्वस्थितसुरादिकम्

ସେ ଦେଖିଲେ—ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) ଥିଲେ, ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ବିଭୁ ପ୍ରଭୁ ବିରାଜିତ; ପଛେ ହରି, ଏବଂ ପଛ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସୁରଗଣ ଆଦି ଥିଲେ।

Verse 13

नानाविधिसुराद्यैश्च संस्तुतं लोकशंकरम् । स्वहेत्वात्ततनुम्ब्रह्मसर्वेशं वरदायकम्

ସେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟସତ୍ତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନାନାପ୍ରକାରେ ସ୍ତୁତ—ଲୋକମଙ୍ଗଳକର ଶଙ୍କର। ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସେଇ ବ୍ରହ୍ମ, ସର୍ବେଶ୍ୱର ଓ ବରଦାତା।

Verse 14

सगुणं निर्गुणं चापि भक्ताधीनं कृपाकरम् । प्रकृतेः पुरुषस्यापि परं सच्चित्सुखात्मकम्

ସେ ସଗୁଣ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ଗୁଣ ମଧ୍ୟ; କୃପାକର, ଅନୁଗ୍ରହରେ ଭକ୍ତାଧୀନ ଭଳି ହୁଅନ୍ତି। ସେ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷରୁ ମଧ୍ୟ ପରମ; ସତ୍-ଚିତ୍-ସୁଖସ୍ୱରୂପ।

Verse 15

प्रभोर्दक्षिणभागे तु ददर्श हरिमच्युतम् । विनतातनयारूढं नानाभूषणभूषितम्

ତେବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣଭାଗରେ ସେ ହରି—ଅଚ୍ୟୁତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ—ଦେଖିଲା; ବିନତାପୁତ୍ର ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ଏବଂ ନାନାଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ।

Verse 16

प्रभोश्च वामभागे तु मुने मां सन्ददर्श ह । चतुर्मुखं महाशोभं स्वपरीवारसंयुतम्

ହେ ମୁନେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାମଭାଗରେ ମୁଁ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି—ମହାଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତ—ନିଜ ପରିବାର-ପରିଜନ ସହିତ ଯୁକ୍ତ।

Verse 17

एतौ सुरेश्वरौ दृष्ट्वा शिवस्याति प्रियौ सदा । प्रणनाम गिरीशश्च सपरीवार आदरात्

ଶିବଙ୍କୁ ସଦା ଅତିପ୍ରିୟ ଏହି ଦୁଇ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗିରୀଶ (ହିମାଳୟ) ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଆଦରରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 18

तथा शिवस्य पृष्ठे च पार्श्वयोस्तु विराजितान् । देवादीन्प्रणनामासौ दृष्ट्वा गिरिवरेश्वरः

ତେବେ ଶିବଙ୍କ ପଛେ ଓ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେବାଦି ଦିବ୍ୟଗଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠର ଈଶ୍ୱର ହିମବାନ୍ ଭକ୍ତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 19

शिवाज्ञया पुरो भूत्वा जगाम स्वपुरं गिरिः । शेषहर्यात्मभूश्शीघ्रं मुनिभिः निर्जरादिभिः

ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପର୍ବତରାଜ ହିମବାନ୍ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହୋଇ ନିଜ ପୁରକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ପଛେ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ, ହରି (ବିଷ୍ଣୁ), ଆତ୍ମଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା), ମୁନିମାନେ ଓ ଅମର ଦେବଗଣ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 20

सर्वे मुनिसुराद्याश्च गच्छन्तः प्रभुणा सह । गिरेः पुरं समुदिताः शशंसुर्बहु नारद

ହେ ନାରଦ, ସମସ୍ତ ମୁନି, ସୁରମାନେ ଆଦି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ଗମନ କରି ଗିରିର ପୁର (ହିମାଳୟ ନଗର)ରେ ସମବେତ ହେଲେ ଏବଂ ବହୁ ବଚନରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 21

रचिते शिखरे रम्ये संस्थाप्य देवतादिकम् । जगाम हिमवांस्तत्र यत्रास्ति विधिवेदिका

ରମ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶିଖରରେ ଦେବତାଦିଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ହିମବାନ୍ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠି ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିଅନୁସାରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ବେଦିକା (ଯଜ୍ଞବେଦୀ) ଥିଲା।

Verse 22

कारयित्वा विशेषेण चतुष्कन्तो रणैर्युतम् । स्नानदानादिकं कृत्वा परीक्षामकरोत्तदा

ତେବେ ସେ ବିଶେଷଭାବେ ଚତୁର୍କୋଣ ଯୁଦ୍ଧମଣ୍ଡପକୁ ଯୁଦ୍ଧସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ତିଆରି କରାଇଲେ। ସ୍ନାନ, ଦାନ ଆଦି କରି ପରେ ସେହି ସମୟରେ ପରୀକ୍ଷା କଲେ।

Verse 23

स्वपुत्रान्प्रेषयामास शिवस्य निकटे तथा । हिमो विष्ण्वादिसम्पूर्णवर्गयुक्तस्य शैलराट्

ତାପରେ ପର୍ବତରାଜ ହିମବାନ୍, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବାର ସହିତ, ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ।

Verse 24

कर्तुमेच्छद्वराचारं महोत्सवपुरस्सरम् । महाहर्षयुतस्सर्वबन्धुयुग्घिमशैलराट्

ମହୋତ୍ସବକୁ ପୂର୍ବରୁ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚାର-ବିଧି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ମହାହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିମାଳୟ ପର୍ବତରାଜ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଗେଇବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।

Verse 25

अथ ते गिरिपु त्राश्च तत्र गत्वा प्रणम्य तम् । सस्ववर्गं प्रार्थनान्तामूचुश्शैलेश्वरस्य वै

ତେବେ ଗିରିପୁତ୍ରୀମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜେ ଓ ନିଜ ନିଜ ସହଚରମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଶୈଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିନୟପୂର୍ବକ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

Verse 26

ततस्ते स्वालयं जग्मुश्शैलपुत्रास्तदाज्ञया । शैलराजाय संचख्युस्ते चायान्तीति हर्षिताः

ତାପରେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଗିରିପୁତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ଆଳୟକୁ ଗଲେ। ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଶୈଲରାଜ ହିମାଳୟଙ୍କୁ କହିଲେ—“ସେମାନେ ଆସୁଛନ୍ତି।”

Verse 27

अथ देवाः प्रार्थनान्तां गिरेः श्रुत्वातिहर्षिताः । मुने विष्ण्वादयस्सर्वे सेश्वरा मुमुदुर्भृशम्

ହେ ମୁନି, ଗିରିର ପ୍ରାର୍ଥନା ସମାପ୍ତ ହେଲା ବୋଲି ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 28

कृत्वा सुवेषं सर्वेपि निर्जरा मुनयो गणाः । गमनं चक्रुरन्येपि प्रभुणा गिरिराड्गृहम्

ସମସ୍ତ ଅମର—ମୁନି ଓ ଗଣମାନେ—ଶୁଭ ବେଶ ଧାରଣ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ଗିରିରାଜ (ହିମାଳୟ)ଙ୍କ ରାଜଗୃହକୁ ଗଲେ।

Verse 29

तस्मिन्नवसरे मेना द्रष्टुकामाभवच्छिवम् । प्रभोराह्वाययामास मुने त्वां मुनिसत्तमम्

ସେହି ସମୟରେ ମେନା ଦେବୀ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ତେଣୁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକାଇଲେ।

Verse 30

अगमस्त्वं मुने तत्र प्रभुणा प्रेरितस्तदा । मनसा शिवहृद्धेतुं पूर्णं कर्तुं तमिच्छता

ହେ ମୁନେ, ସେ ସମୟରେ ତୁମେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେଠାକୁ ଗଲ; ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଶିବହୃଦୟରେ ଥିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।

Verse 31

त्वाम्प्रणम्य मुने मेना प्राह विस्मितमानसा । द्रष्टुकामा प्रभो रूपं शंकरस्य मदापहम्

ହେ ମୁନେ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରି ବିସ୍ମିତମନା ମେନା କହିଲା—“ପ୍ରଭୋ, ମଦ ଓ ଅହଂକାର ହରଣକାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।”

Verse 42

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायान्तृतीये पार्वतीखण्डे देवगिरिमेलवर्णनं नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ ‘ଦେବଗିରି ମେଳର ବର୍ଣ୍ଣନା’ ନାମକ ବୟାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।