मङ्गलपत्रिकाग्रहणम् — Reception of the Auspicious Marriage Invitation

Verse 1

नारद उवाच । विधे तात महाप्राज्ञ विष्णुशिष्य नमोऽस्तु ते । अद्भुतेयं कथाश्रावि त्वत्तोऽस्माभिः कृपानिधे

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମା! ହେ ତାତ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ କୃପାନିଧି, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିଛୁ।

Verse 2

इदानीं श्रोतुमिच्छामि चरितं शशिमौलिनः । वैवाहिकं सुमाङ्गल्यं सर्वाघौघविनाशनम्

ଏବେ ମୁଁ ଶଶିମୌଳି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଚରିତ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି—ତାଙ୍କ ବିବାହର ପରମ ଶୁଭ, ସୁମଙ୍ଗଳମୟ କଥା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପସମୂହକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 3

किं चकार महादेवः प्राप्य मङ्गलपत्रिकाम् । तां श्रावय कथान्दिव्यां शङ्करस्सपरात्मनः

ମଙ୍ଗଳପତ୍ରିକା ପାଇ ମହାଦେବ କ’ଣ କଲେ? ପରମାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ସେଇ ଦିବ୍ୟ କଥା ଆମକୁ ଶୁଣାନ୍ତୁ।

Verse 4

ब्रह्मोवाच । शृणु वत्स महाप्राज्ञ शाङ्करम्परमं यशः । यच्चकार महादेवः प्राप्य मङ्गलपत्रिकाम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ବତ୍ସ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ଶଙ୍କରଙ୍କ ପରମ ଯଶ ଶୁଣ; ମଙ୍ଗଳପତ୍ରିକା ପାଇ ମହାଦେବ ଯାହା କଲେ।

Verse 5

अथ शम्भुर्गृहीत्वा तां मुदा मंगलपत्रिकाम् । विजहास प्रहृष्टात्मा मानन्तेषां व्यधाद्विभुः

ତାପରେ ଶମ୍ଭୁ ଆନନ୍ଦରେ ସେଇ ମଙ୍ଗଳପତ୍ରିକା ଗ୍ରହଣ କରି ହର୍ଷିତ ହୃଦୟରେ ହସିଲେ; ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।

Verse 6

वाचयित्वा च तां सम्यग्स्वीचकार विधानतः । तज्जनन्यापयामास बहुसम्मान्य चादृतः

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବେ ପଢ଼ାଇ ନିୟମାନୁସାରେ ସ୍ୱୀକାର କଲେ; ପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ସହ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ।

Verse 7

उवाच सुनिवर्गांस्तान्कार्य्यं सम्यक् कृतं शुभम् । आगन्तव्यं विवाहे मे विवाहस्स्वीकृतो मया

ସେ ସେହି ସଦ୍ଜନମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ତୁମେ ମୋ ବିବାହକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆସ; ଏହି ବିବାହକୁ ମୁଁ ସ୍ୱୀକାର କରିଛି।”

Verse 8

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः प्रहृष्टास्ते प्रणम्य तम् । परिक्रम्य ययुर्धाम शंसन्तः स्वं विधिम्परम्

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସେମାନେ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶିଖାଇଥିବା ପରମ ବିଧି (ଧର୍ମ)କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 9

अथ देवेश्वरश्शम्भुस्सामरस्त्वां मुने द्रुतम् । लौकिकाचारमाश्रित्य महालीलाकरः प्रभुः

ତାପରେ ଦେବେଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁ—ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ସମରସ—ହେ ମୁନେ, ଶୀଘ୍ର ତୁମକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ମହାଲୀଳାକାର ସେ ପ୍ରଭୁ, ନିଜ ଲୀଳାର ନିମିତ୍ତେ ଲୌକିକ ଆଚାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।

Verse 10

त्वमागतः परप्रीत्या प्रशंसंस्त्वं विधिम्परम् । प्रणमंश्च नतस्कन्धो विनीतात्मा कृताञ्जलिः

ତୁମେ ପରମ ପ୍ରୀତି-ଭକ୍ତିରେ ଆସିଛ, ସେହି ପରମ ବିଧି (ଧର୍ମ)କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ। ପ୍ରଣାମ କରି, କାନ୍ଧ ନମାଇ, ବିନୀତ ଆତ୍ମା ହୋଇ, କରଯୋଡ଼ି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Verse 11

अस्तौस्सुजयशब्दान्हि समुच्चार्य मुहुर्मुहुः । निदेशं प्रार्थयंस्तस्य प्रशंसंस्त्वं विधिम्मुने

ତୁମେ ପୁନଃପୁନଃ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ‘ଜୟ ଜୟ’ ମଙ୍ଗଳଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲ; ହେ ମୁନି, ବିଧି-ବିଧାନର ଉପଦେଶ ବିନୟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲ।

Verse 12

ततश्शंभुः प्रहृष्टात्मा दर्शयंल्लौकिकीं गतिम् । उवाच मुनिवर्य त्वां प्रीणयञ्छुभया गिरा

ତାପରେ ଶମ୍ଭୁ ଅନ୍ତରେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ଲୀଳାର୍ଥେ ଲୌକିକ ଭାବ ଦେଖାଇ, ଶୁଭ ବାଣୀରେ ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହିଲେ।

Verse 13

शिव उवाच । प्रीत्या शृणु मुनिश्रेष्ठ ह्यस्मत्तोऽद्य वदामि ते । ब्रुवे तत्त्वां प्रियो मे यद्भक्तराजशिरोमणिः

ଶିବ କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପ୍ରୀତିସହିତ ଶୁଣ; ଆଜି ମୁଁ ନିଜେ ତୁମକୁ କହୁଛି। ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱ କହୁଛି, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ—ଭକ୍ତରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋମଣି।

Verse 14

कृतं महत्तपो देव्या पार्वत्या तव शासनात् । तस्यै वरो मया दत्तः पतित्वे तोषितेन वै

ତୁମ ଆଦେଶରେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ମହାତପ କଲେ। ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ବର ଦେଲି—ମୁଁ ତାଙ୍କର ପତି ହେବି।

Verse 15

करिष्येऽहं विवाहं च तस्या वश्यो हि भक्तितः । सप्तर्षिभिस्साधितश्च तल्लग्नं शोधितं च तैः

ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ବିବାହ କରାଇବି; ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ବଶରେ ଅଛି। ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ଶୁଭ ଲଗ୍ନ ସାଧି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି, ତାହାକୁ ପରୀକ୍ଷା କରି ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 16

अद्यतस्सप्तमे चाह्नि तद्भविष्यति नारद । महोत्सवं करिष्यामि लौकिकीं गतिमाश्रितः

ହେ ନାରଦ, ଆଜିଠାରୁ ସପ୍ତମ ଦିନରେ ସେ ଘଟଣା ହେବ। ଲୋକାଚାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୁଁ ଏକ ମହୋତ୍ସବ କରିବି।

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य शंकरस्य परात्मनः । प्रसन्नधीः प्रभुं नत्वा तात त्वं वाक्यमब्रवीः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ପରମାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି, ହେ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପରେ ଏହି କଥା କହିଲ।

Verse 18

नारद उवाच । भवतस्तु व्रतमिदम्भक्तवश्यो भवान्मतः । सम्यक् कृतं च भवता पार्वतीमानसेप्सितम्

ନାରଦ କହିଲେ—ଆପଣଙ୍କ ଏହି ବ୍ରତ ନିଶ୍ଚୟ ଯଥୋଚିତ; କାରଣ ଆପଣ ଭକ୍ତବଶ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାନ୍ତି। ଆପଣ ଏହା ସମ୍ୟକ୍ କରି ପାର୍ବତୀଙ୍କ ମନର ଇପ୍ସିତ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 19

कार्यं मत्सदृशं किञ्चित्कथनीयन्त्वया विभो । मत्वा स्वसेवकं मां हि कृपां कुरु नमोऽस्तु ते

ହେ ବିଭୋ, ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଯେକୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ। ମୋତେ ନିଜ ସେବକ ଭାବି କୃପା କରନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 20

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तस्तु त्वया शम्भुश्शंकरो भक्तवत्सलः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा सादरं त्वां मुनीश्वर

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତୁମେ ଏଭଳି କହିବା ପରେ ଭକ୍ତବତ୍ସଲ ଶମ୍ଭୁ-ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ଆତ୍ମାରେ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ସାଦରେ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 21

शिव उवाच । विष्णुप्रभृतिदेवांश्च मुनीन्सिद्धानपि ध्रुवम् । त्वन्निमन्त्रय मद्वाण्या मुनेऽन्यानपि सर्वतः

ଶିବ କହିଲେ—ନିଶ୍ଚୟ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କୁ, ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କର। ହେ ମୁନେ, ମୋର ବାଣୀଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକ।

Verse 22

सर्व आयान्तु सोत्साहास्सर्वशोभासमन्विताः । सस्त्रीसुतगणाः प्रीत्या मम शासनगौरवात्

ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସାହଭରା ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଆସନ୍ତୁ; ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର ଓ ପରିଚରଗଣ ସହ, ମୋର ଆଜ୍ଞାର ଗୌରବକୁ ଆଦର କରି, ପ୍ରୀତିରେ ଆସନ୍ତୁ।

Verse 23

नागमिष्यन्ति ये त्वत्र मद्विवाहोत्सवे मुने । ते स्वकीया न मन्तव्या मया देवादयः खलु

ହେ ମୁନେ, ଯେମାନେ ମୋ ବିବାହୋତ୍ସବରେ ଏଠାକୁ ଆସିବେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦେବତା ଆଦି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ମୋର ନିଜ ଭାବେ ମାନିବି ନାହିଁ।

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इतीशाज्ञां ततो धृत्वा भवाञ्छङ्करवल्लभः । सर्वान्निमन्त्रयामास तं तं गत्वा द्रुतं मुने

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଧାରଣ କରି, ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭବାନ, ହେ ମୁନେ, ଶୀଘ୍ର ଶୀଘ୍ର ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।

Verse 25

शम्भूपकण्ठमागत्य द्रुतं मुनिवरो भवान् । तद्दूत्यात्तत्र सन्तस्थौ तदाज्ञाम्प्राप्य नारद

ହେ ନାରଦ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସେବକ ପକଣ୍ଠଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲ; ତାଙ୍କର ଦୂତ ଭାବେ ସେଠାରେ ରହି, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରାପ୍ତ କଲ।

Verse 26

शिवोऽपि तस्थौ सोत्कण्ठस्तदागमनलालसः । स्वगणैस्सोत्सवैस्सवेंर्नृत्यद्भिस्सर्वतोदिशम्

ଶିବ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଆଗମନକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତାଙ୍କର ଗଣମାନେ ଉତ୍ସବାନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରି ଉଲ୍ଲାସ କଲେ।

Verse 27

एतस्मिन्नेव काले तु रचयित्वा स्ववेषकम् । आजगामाच्युतश्शीघ्रं कैलासं सपरिच्छदः

ଏହି ସମୟରେ ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) ନିଜ ଛଦ୍ମବେଶ ରଚି, ପରିଚାରକ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ପରିକର ସହିତ ଶୀଘ୍ର କୈଲାସକୁ ଆସିଲେ।

Verse 28

शिवम्प्रणम्य सद्भक्त्या सदारस्सदलो मुदा । तदाज्ञाम्प्राप्य सन्तस्थौ सुस्थाने प्रीतमानसः

ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପତ୍ନୀ ଓ ସହଚରମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। ଶିବାଜ୍ଞା ପାଇ ସେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରୀତିମନେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲା।

Verse 29

तथाहं स्वगणैराशु कैलासमगमं मुदा । प्रभुम्प्रणम्यातिष्ठं वै सानन्दस्स्वगणान्वितः

“ତାପରେ ମୁଁ ମୋର ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ଆନନ୍ଦରେ କୈଳାସକୁ ଗଲି। ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଗଣସହିତ ମୁଁ ସାନନ୍ଦେ ସେଠାରେ ରହିଲି।”

Verse 30

इन्द्रादयो लोकपाला आययुस्सपरिच्छदाः । तथैवालंकृतास्सर्वे सोत्सवास्सकलत्रकाः

ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳମାନେ ନିଜ ନିଜ ପରିଚ୍ଛଦ-ପରିବାର ସହ ଆସିଲେ। ସେହିପରି ସମସ୍ତେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଉତ୍ସବମନେ, ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ଆଗମନ କଲେ।

Verse 31

तथैव मुनयो नागास्सिद्धा उपसुरा स्तथा । आययुश्चापरेऽपीह सोत्सवास्सुनिमन्त्रिताः

ସେହିପରି ମୁନିମାନେ, ନାଗମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଉପସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଉତ୍ସବ-ହର୍ଷରେ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 32

महेश्वरस्तदा तत्रागतानां च पृथक् पृथक् । सर्वेषाममराद्यानां सत्कारं व्यदधान्मुदा

ତେବେ ମହେଶ୍ୱର ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ—ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଦି କରି—ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ହର୍ଷସହିତ ଯଥୋଚିତ ସତ୍କାର କଲେ।

Verse 33

अथोत्सवो महानासीत्कैलासे परमोद्भुतः । नृत्यादिकन्तदा चक्रुर्यथायोग्यं सुरस्त्रियः

ତାପରେ କୈଳାସରେ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ମହାଉତ୍ସବ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ସେ ସମୟରେ ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ନୃତ୍ୟାଦି କଳା କଲେ।

Verse 34

एतस्मिन्समये देवा विष्ण्वाद्या ये समागताः । यात्रां कारयितुं शम्भोस्तत्रोषुस्तेऽखिला मुने

ସେ ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଯେ ଦେବମାନେ ସମାଗତ ହୋଇଥିଲେ, ହେ ମୁନେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଯାତ୍ରା ସୁଚାରୁ ହେବା ପାଇଁ ସେଠାରେ ରହିଲେ।

Verse 35

शिवाज्ञप्तास्तदा सर्वे मदीयमिति यन्त्रिताः । शिवकार्यमिदं सर्वं चक्रिरे शिवसेवनम्

ତେବେ ସମସ୍ତେ ଶିବାଜ୍ଞାରେ, ‘ଆମେ ତାଙ୍କର’ ଏହି ଭାବରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ଏ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଶିବକାର୍ଯ୍ୟ ଭାବି କଲେ ଏବଂ ଶିବସେବାରେ ଲଗିଲେ।

Verse 36

मातरस्सप्त तास्तत्र शिवभूषाविधिम्परम् । चक्रिरे च मुदा युक्ता यथायोग्यन्तथा पुनः

ସେଠାରେ ସେହି ସାତ ଦିବ୍ୟ ମାତୃକା ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଶିବଙ୍କର ପରମ ଭୂଷାବିଧିକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସମ୍ପାଦନ କଲେ; ପରେ ପୁନର୍ବାର ସବୁକିଛି ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ସୁସଜ୍ଜିତ କଲେ।

Verse 37

तस्य स्वाभाविको वेषो भूषाविविरभूत्तदा । तस्येच्छया मुनिश्रेष्ठ परमेशस्य सुप्रभो

ତେବେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ବେଷ ମଧ୍ୟ ଭୂଷଣ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କର ସୁପ୍ରଭ ତେଜ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।

Verse 38

चन्द्रश्च मुकुटस्थाने सान्निध्यमकरोत्तदा । लोचनं सुन्दरं ह्यासीत्तृतीयन्तिलकं शुभम्

ତେବେ ଚନ୍ଦ୍ର ମୁକୁଟ-ସ୍ଥାନରେ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ କରି ବିରାଜିଲେ। ନୟନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଗଲା, ଏବଂ ଶୁଭ ତୃତୀୟ ନୟନ ପବିତ୍ର ତିଳକ ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।

Verse 39

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे देवनिमन्त्रण देवागमन शिवयात्रावर्णनं नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ‘ରୁଦ୍ରସଂହିତା’ର ତୃତୀୟ ‘ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡ’ରେ ‘ଦେବନିମନ୍ତ୍ରଣ, ଦେବାଗମନ ଓ ଶିବଯାତ୍ରାବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକୋଣଚାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 40

अन्यांगसंस्थितास्सर्पास्तदंगाभरणानि च । बभूवुरतिरम्याणि नानारत्नमयानि च

ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ସର୍ପମାନେ ସେହି ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କର ଆଭୂଷଣ ହୋଇଗଲେ; ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମ୍ୟ ଦିଶିଲେ, ଯେନେକି ନାନାରତ୍ନମୟ।

Verse 41

विभूतिरंगरागोऽभूच्चन्दनादिसमुद्भवः । तद्दुकूलमभूद्दिव्यं गजचर्मादि सुन्दरम्

ବିଭୂତି ହିଁ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗରାଗ ହେଲା; ଚନ୍ଦନାଦିରୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଲେପ ଉଦ୍ଭବିଲା। ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଦିବ୍ୟ ହେଲା—ଗଜଚର୍ମ ଆଦିରେ ଗଢ଼ା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର।

Verse 42

ईदृशं सुन्दरं रूपं जातं वर्णातिदुष्करम् । ईश्वरोऽपि स्वयं साक्षादैश्वर्यं लब्धवान्स्वतः

ଏପରି ଅତି ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଜନ୍ମିଲା, ଯାହାକୁ ଶବ୍ଦରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର। ସ୍ୱୟଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ଈଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶକ୍ତିରେ ଦିବ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଲାଭ କଲେ।

Verse 43

ततश्च सर्वे सुरपक्षदानवा नागाः पतंगाप्सरसो महर्षयः । समेत्य सर्वे शिवसन्निधिं तदा महोत्सवाः प्रोचुरहो मुदान्विताः

ତାପରେ ଦେବଗଣ ଓ ଦାନବପକ୍ଷ, ନାଗ, ପକ୍ଷୀ, ଅପ୍ସରା ଏବଂ ମହର୍ଷିମାନେ—ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ଭରି କହିଲେ, “ଅହୋ! କି ମହୋତ୍ସବ!”

Verse 44

सर्वै ऊचुः । गच्छ गच्छ महादेव विवाहार्थं महेश्वर । गिरिजाया महादेव्याः सहास्माभिः कृपां कुरु

ସମସ୍ତେ କହିଲେ—“ଯାଅ, ଯାଅ, ହେ ମହାଦେବ, ହେ ମହେଶ୍ୱର! ବିବାହାର୍ଥେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର। ଆମ ସହିତ ମହାଦେବୀ ଗିରିଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କୃପା କର।”

Verse 45

ततो विष्णुरुवाचेदं प्रस्तावसदृशं वचः । प्रणम्य शंकरं भक्त्या विज्ञानप्रीतमानसः

ତତଃ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସଙ୍ଗାନୁକୂଳ ବଚନ କହିଲେ। ଭକ୍ତିରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତତ୍ତ୍ୱବିଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 46

विष्णुरुवाच । देव देव महादेव शरणागतवत्सल । कार्यकर्त्ता स्वभक्तानां विज्ञप्तिं शृणु मे प्रभो

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, ଶରଣାଗତବତ୍ସଲ! ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନକାରୀ ପ୍ରଭୋ, ମୋର ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 47

गृह्योक्तविधिना शम्भो स्वविवाहस्य शंकर । गिरीशसुतया देव्या कर्म कर्तुमिहार्हसि

ହେ ଶମ୍ଭୁ, ହେ ଶଙ୍କର, ଗୃହ୍ୟୋକ୍ତ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ନିଜ ବିବାହର କର୍ମକାଣ୍ଡ ଗିରୀଶ (ହିମାଳୟ)ଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୀଙ୍କ ସହ କରିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 48

त्वया च क्रियमाणे तु विवाहस्य विधौ हर । स एव हि तथा लोके सर्वस्सुख्यातिमाप्नुयात

ହେ ହର, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ବିବାହବିଧି ସମ୍ପାଦନ କର, ସେହି କର୍ମଟି ଲୋକମାନେ ସବୁଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ ସର୍ବମଙ୍ଗଳ ଶୁଭକୀର୍ତ୍ତି ପାଏ।

Verse 49

मण्डपस्थापनन्नान्दीमुखन्तत्कुलधर्मतः । कारय प्रीतितो नाथ लोके स्वं ख्यापयन् यशः

ହେ ନାଥ, ଆନନ୍ଦରେ ମଣ୍ଡପ ସ୍ଥାପନ କରାଅ ଏବଂ ସେହି କୁଳଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଶୁଭ ନନ୍ଦୀମୁଖ କର୍ମ ମଧ୍ୟ କରାଅ; ଏଭଳି ଲୋକେ ନିଜ ଯଶ ପ୍ରକାଶ କର।

Verse 50

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तस्तदा शम्भुर्विष्णुना परमेश्वरः । लौकिकाचारनिरतो विधिना तच्चकार सः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏପରି ସମ୍ବୋଧନ ପରେ ପରମେଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁ ଲୋକାଚାର ପାଳନରେ ତତ୍ପର ହୋଇ ବିଧିଅନୁସାରେ ସେହି କର୍ମ କଲେ।

Verse 51

अहं ह्यधिकृतस्तेन सर्वमभ्युदयोचितम् । अकुर्वं मुनिभिः प्रीत्या तत्र तत्कर्म चादरात्

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ଅଭ୍ୟୁଦୟକୁ ଯୋଗ୍ୟ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲି; ଏବଂ ସେଠାରେ ମୁନିମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିବାବେଳେ ଭକ୍ତି ଓ ଆଦର ସହିତ ସେହି କର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କଲି।

Verse 52

कश्यपोऽत्रिर्वशिष्ठश्च गौतमो भागुरिर्गुरुः । कण्वो बृहस्पतिश्शक्तिर्जमदग्निः पराशरः

ସେଠାରେ କଶ୍ୟପ, ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, ଗୁରୁ ଭାଗୁରି, କଣ୍ୱ, ବୃହସ୍ପତି, ଶକ୍ତି, ଜମଦଗ୍ନି ଓ ପରାଶର—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 53

मार्कण्डेयश्शिलापाकोऽरुणपालोऽकृतश्रमः । अगस्त्यश्च्यवनो गर्गश्शिलादोऽथ महामुने

ହେ ମହାମୁନି, ସେଠାରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଶିଲାପାକ, ଅରୁଣପାଳ, ଅକୃତଶ୍ରମ; ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ, ଗର୍ଗ, ଶିଲାଦ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 54

दधीचिरुपमन्युश्च भरद्वाजोऽकृतव्रणः । पिप्पलादोऽथ कुशिकः कौत्सो व्यासः सशिष्यकः

ଦଧୀଚି, ଉପମନ୍ୟୁ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଅକୃତବ୍ରଣ; ପରେ ପିପ୍ପଲାଦ, କୁଶିକ, କୌତ୍ସ ଏବଂ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ବ୍ୟାସ—ଏହି ସମସ୍ତ ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ସେଠାରେ ଥିଲେ।

Verse 55

एते चान्ये च बहव आगताश्शिवसन्निधिम् । मया सुनोदितास्तत्र चक्रुस्ते विधिवत्क्रियाम्

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକେ ଶିବସନ୍ନିଧିକୁ ଆସିଲେ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ସୁଯଥା ଉପଦେଶ ପାଇ ସେମାନେ ସେଠାରେ ବିଧିମତେ ନିୟତ କ୍ରିୟା କଲେ।

Verse 56

वेदोक्तविधिना सर्वे वेदवेदांगपारगाः । रक्षां चक्रुर्महेशस्य कृत्वा कौतुकमंगलम्

ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେ ସମସ୍ତେ ବେଦୋକ୍ତ ବିଧିରେ, ପ୍ରଥମେ କୌତୁକ-ମଙ୍ଗଳ କରି, ମହେଶଙ୍କ ରକ୍ଷାକ୍ରିୟା କଲେ।

Verse 57

ऋग्यजुस्सामसूक्तैस्तु तथा नानाविधैः परैः । मंगलानि च भूरीणि चक्रुः प्रीत्यर्षयोऽखिलाः

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଋଗ୍, ଯଜୁଃ, ସାମର ସୂକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାନା ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ବହୁ ମଙ୍ଗଳକାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

Verse 58

ग्रहाणां पूजनं प्रीत्या चक्रुस्ते शम्भुना मया । मण्डलस्थसुराणां च सर्वेषां विघ्नशान्तये

ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ପୂଜା କଲେ; ଏବଂ ନିଜ ନିଜ ମଣ୍ଡଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ)ଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ।

Verse 59

ततश्शिवस्तु सन्तुष्टः कृत्वा सर्वं यथोचितम् । लौकिकं वैदिकं कर्म ननाम च मुदा द्विजान्

ତାପରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଲୌକିକ ଆଚାର ଓ ବୈଦିକ କର୍ମ—ସବୁକିଛି ଯଥାବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 60

अथ सर्वेश्वरो विप्रान्देवान्कृत्वा पुरस्सरान् । निस्ससार मुदा तस्मात्कैलासात्पर्वतोत्तमात्

ତେବେ ସର୍ବେଶ୍ୱର ଋଷିମୁନି ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ କୈଲାସରୁ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 61

बहिः कैलासकुधराच्छम्भुस्तस्थौ मुदान्वितः । देवैस्सह द्विजैश्चैव नानास्वीकारकः प्रभुः

କୈଲାସ ପର୍ବତର ବାହାରେ ଶମ୍ଭୁ ଆନନ୍ଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ନାନାପ୍ରକାର ପୂଜା ଓ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣକାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ଦେବମାନେ ଓ ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ।

Verse 62

तदोत्सवो महानासीत्तत्र देवादिभिः कृतः । सन्तुष्ट्यर्थं महेशस्य गानवाद्यसुनृत्यकः

ସେଠାରେ ସେଇ ଉତ୍ସବ ମହାନ ଥିଲା; ଦେବମାନେ ଆଦି ମହେଶଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଗାନ, ବାଦ୍ୟ ଓ ସୁନୃତ୍ୟ ସହିତ ତାହା କରିଥିଲେ।