हिमालयस्य निर्णयः — शिवाय पार्वत्याः प्रदाने (Himālaya’s Resolution to Give Pārvatī to Śiva)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा सगणोपि हिमालयः । विस्मितो भार्य्यया शैलानुवाच स गिरीश्वरः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ହିମାଳୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ପରେ ସେ ଗିରିରାଜ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମେନାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 2

हिमालय उवाच । हे मेरो गिरिराट् सह्य गन्धमादन मन्दर । मैनाक विन्ध्य शैलेन्द्रास्सर्वे शृणुत मद्वचः

ହିମାଳୟ କହିଲେ—ହେ ମେରୁ, ହେ ଗିରିରାଜ; ହେ ସହ୍ୟ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ମନ୍ଦର; ହେ ମୈନାକ, ବିନ୍ଧ୍ୟ—ହେ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ସମସ୍ତେ ମୋ କଥା ଶୁଣ।

Verse 3

वसिष्ठो हि वदत्येवं किं मे कार्य्यं विचार्य्यते । यथा तथा च शंसध्वं निर्णीय मनसाखिलम्

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ମୋ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ କାହିଁକି ବିଚାର? ତୁମେ ମନରେ ସମସ୍ତ କଥା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରି, ଯାହା ଯଥୋଚିତ ଭାବ, ସେହିପରି ମୋତେ କହ।

Verse 4

ब्रह्मोवाच । तच्छुत्वा वचनं तस्य सुमेरुप्रमुखाश्च ते । प्रोचुर्हिमालयं प्रीत्या सुनिर्णीय महीधराः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ସୁମେରୁ ପ୍ରମୁଖ ସେଇ ମହୀଧରମାନେ ଭଲଭାବେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ପ୍ରୀତିସହ ହିମାଳୟଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 5

शैला ऊचुः । अधुना किं विमर्शेन कृतं कार्य्यं तथैव हि । उत्पन्नेयं महाभाग देवकार्यार्थमेव हि

ଶୈଳମାନେ କହିଲେ—ଏବେ ବିଚାର-ବିମର୍ଶରେ କ’ଣ ଲାଭ? କାର୍ଯ୍ୟ ତ ଯଥାତଥା ହୋଇସାରିଛି। ହେ ମହାଭାଗେ, ଏହି କନ୍ୟା ନିଶ୍ଚୟ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ହିଁ ଜନ୍ମିଛି।

Verse 6

प्रदातव्या शिवायेति शिवस्यार्थेवतारिणी । अनयाराधितो रुद्रो रुद्रेण यदि भाषिता

‘(ଓଁ) ଶିବାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ତାକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେ ଶିବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବହନ କରୁଥିବା ସାକ୍ଷାତ୍ ଅବତାରିଣୀ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଦି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆରାଧନା ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ରୁଦ୍ର ନିଜେ କହିଥିବା ପରି ହୁଏ।

Verse 7

ब्रह्मोवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषाम्मेर्वादीनां हिमाचलः । सुप्रसन्नतरोभूद्वै जहास गिरिजा हृदि

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ମେରୁ ଆଦିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ହିମାଚଳ ଆହୁରି ଅଧିକ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ ଗିରିଜା (ପାର୍ବତୀ) ହୃଦୟରେ ମୃଦୁ ହସିଲେ।

Verse 8

अरुन्धती च तां मेनां बोधयामास कारणात् । नानावाक्यसमूहेनेतिहासैर्विविधैरपि

ଯଥୋଚିତ କାରଣରୁ ଅରୁନ୍ଧତୀ ତେବେ ମେନାଙ୍କୁ ବୋଧ କରାଇ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଜାଗ୍ରତ କଲେ—ନାନା ପ୍ରକାର ବଚନସମୂହରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ଇତିହାସ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 9

अथ सा मेनका शैलपत्नी बुद्ध्वा प्रसन्नधीः । मुनीनरुन्धतीं शैलं भोजयित्वा बुभोज च

ତାପରେ ହିମାଳୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମେନକା ପରିସ୍ଥିତି ବୁଝି ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ହେଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ମୁନିମାନଙ୍କୁ—ଅରୁନ୍ଧତୀ ଓ ଶୈଳ (ହିମାଳୟ) ସହିତ—ଭୋଜନ କରାଇ, ପରେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କଲେ।

Verse 10

अथ शैलवरो ज्ञानी सुसंसेव्य मुनींश्च ताम् । उवाच साञ्जलिः प्रीत्या प्रसन्नात्मागतभ्रमः

ତାପରେ ଜ୍ଞାନୀ ଶୈଳବର ସେହି ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଓ ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସେବା କରି, ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ପ୍ରୀତିଆନନ୍ଦରେ—ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଭ୍ରମ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇ—କହିଲେ।

Verse 11

हिमाचल उवाच । सप्तर्षयो महाभागा वचः शृणुत मामकम् । विस्मयो मे गतस्सर्वश्शिवयोश्चरितं श्रुतम्

ହିମାଚଳ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ଚରିତ ଶୁଣି ମୋର ସମସ୍ତ ବିସ୍ମୟ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି।

Verse 12

मदीयं च शरीरम्वै पत्नी मेना सुतास्सुता । ऋद्धिस्सिद्धिश्च चान्यद्वै शिवस्यैव न चान्यथा

ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଏହି ଶରୀର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ହେବା ପରି; ପତ୍ନୀ ମେନା ଓ କନ୍ୟାର କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ। ଋଦ୍ଧି, ସିଦ୍ଧି ଓ ଯାହା କିଛି ଅଛି—ସବୁ ସତ୍ୟରେ କେବଳ ଶିବଙ୍କର; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 13

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा स तदा पुत्रीं दृष्ट्वा तत्सादरं च ताम् । भूषयित्वा तदङ्गानि ऋष्युत्संगे न्यवेशयेत्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ସେ ତେବେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ସାଦର ସ୍ନେହରେ ଦେଖିଲେ। ତାହାର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂଷିତ କରି, ଋଷିଙ୍କ କୋଳରେ ବସାଇଦେଲେ।

Verse 14

उवाच च पुनः प्रीत्या शैलराज ऋषींस्तदा । अयं भागो मया तस्मै दातव्य इति निश्चितम्

ତେବେ ପ୍ରୀତିରେ ଶୈଳରାଜ ହିମାଳୟ ପୁନର୍ବାର ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏହି ଭାଗ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି; ତାହା ତାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ହେବ।”

Verse 15

ऋषय ऊचुः । शंकरो भिक्षुकस्तेथ स्वयं दाता भवान् गिरे । भैक्ष्यञ्च पार्वती देवी किमतः परमुत्तमम्

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ଗିରିରାଜ, ସେଠାରେ ଶଙ୍କର ସ୍ୱୟଂ ଭିକ୍ଷୁକ, ଆପଣ ସ୍ୱହସ୍ତେ ଦାତା। ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ଭିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି—ଏହାଠାରୁ ପରମ ମଙ୍ଗଳ ଆଉ କ’ଣ?

Verse 16

हिमवन् शिखराणान्ते यद्धेतोस्सदृशी गतिः । धन्यस्त्वं सर्वशैलानामधिपस्सर्वतो वरः

ହେ ହିମବାନ୍! ତୁମ ଶିଖରମାନଙ୍କ ଶେଷରେ ତୁମ ହେତୁକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଗତି ତୁମେ ପାଇଛ। ତୁମେ ଧନ୍ୟ—ସମସ୍ତ ପର୍ବତର ଅଧିପ, ସର୍ବତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 17

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वा तु कन्यायै मुनयो विमलाशयाः । आशिषं दत्तवन्तस्ते शिवाय सुखदा भव

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—କନ୍ୟାକୁ ଏଭଳି କହି, ବିମଳ ଆଶୟ ମୁନିମାନେ ତାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ: “ଶିବଙ୍କୁ ସୁଖଦାୟିନୀ ହେଅ।”

Verse 18

स्पृष्ट्वा करेण तां तत्र कल्याणं ते भविष्यति । शुक्लपक्षे यथा चन्द्रो वर्द्धन्तां त्वद्गुणास्तथा

ସେଠାରେ ତାକୁ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ତୁମର ନିଶ୍ଚୟ ମଙ୍ଗଳ ହେବ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ବଢ଼େ, ସେପରି ତୁମ ଗୁଣମାନେ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ୁନ୍ତୁ।

Verse 19

इत्युक्त्वा मुनयस्सर्वे दत्त्वा ते गिरये मुदा । पुष्पाणि फलयुक्तानि प्रत्ययं चक्रिरे तदा

ଏଭଳି କହି ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ସେ ପର୍ବତକୁ ଫଳସହିତ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କଲେ; ଏବଂ ସେତେବେଳେ ନିଜ ସଙ୍କଳ୍ପର ପ୍ରତ୍ୟୟ-ଚିହ୍ନ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 20

अरुन्धती तदा तत्र मेनां सा सुसुखी मुदा । गुणैश्च लोभयामास शिवस्य परमा सती

ତେବେ ସେଠାରେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ନିଜେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସୁଖୀ ହୋଇ ମେନାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ; ଶିବଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି ସେ ମେନାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ କଲେ, କାରଣ ଅରୁନ୍ଧତୀ ପରମ ପତିବ୍ରତା ଭକ୍ତା ଥିଲେ।

Verse 21

हरिद्राकुंकुमैश्शैलश्मश्रूणि प्रत्यमार्जयत् । लौकिकाचारमाधाय मंगलायनमुत्तमम्

ସେ ହଳଦୀ ଓ କୁଙ୍କୁମରେ ଶୈଳର ଧୂଳିଧୂସରିତ ପୃଷ୍ଠକୁ ସାବୁଧାନେ ପୋଛି ଶୁଦ୍ଧ କଲେ; ଏବଂ ଲୋକାଚାର ଅନୁସରି ପରମ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ, କଲ୍ୟାଣପ୍ରଦ ଉତ୍ତମ କ୍ରିୟା କଲେ।

Verse 22

ततश्च ते चतुर्थेह्नि संधार्य्य लग्नमुत्तमम् । परस्परं च सन्तुष्य संजग्मुश्शिवसन्निधिम्

ତାପରେ ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ସେମାନେ ପରମ ଶୁଭ ଲଗ୍ନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ; ଏବଂ ପରସ୍ପର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଏକମନେ ଶିବଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ।

Verse 23

तत्र गत्वा शिवं नत्वा स्तुत्वा विवि धसूक्तिभिः । ऊचुः सर्वे वसिष्ठाद्या मुनयः परमेश्वरम्

ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ନାନା ସୁସୂକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ପରେ ବସିଷ୍ଠ ଆଦି ସମସ୍ତ ମୁନି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 24

ऋषय ऊचुः । देवदेव महादेव परमेश महाप्रभो । शृण्वस्मद्वचनं प्रीत्या यत्कृतं सेवकैस्तव

ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାଦେବ, ହେ ପରମେଶ, ହେ ମହାପ୍ରଭୋ! କୃପାକରି ପ୍ରୀତିସହ ଆମ ବଚନ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ସେବକମାନେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି ତାହା ଆମେ ନିବେଦନ କରୁଛୁ।

Verse 25

बोधितो गिरिराजश्च मेना विविधसूक्तिभिः । सेतिहासं महेशान प्रबुद्धोसौ न संशयः

ହେ ମହେଶାନ! ଗିରିରାଜ ଓ ମେନାଙ୍କୁ ଅନେକ ସୁବଚନ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଇତିହାସ ସହିତ ବୋଧ କରାଗଲା; ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 26

वाक्यदत्ता गिरीन्द्रेण पार्वती ते हि नान्यथा । उद्वाहाय प्रगच्छ त्वं गणैर्देवैश्च संयुतः

ଗିରୀନ୍ଦ୍ର (ହିମାଳୟ) ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବାକ୍ୟରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ତୁମ ପାଇଁ ଦାନ କରିଛନ୍ତି—ଏହା ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଗଣମାନେ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର।

Verse 27

गच्छ शीघ्रं महादेव हिमाचलगृहं प्रभो । विवाहय यथा रीतिः पार्वतीमात्मजन्मने

ହେ ମହାଦେବ, ହେ ପ୍ରଭୋ! ଶୀଘ୍ର ହିମାଚଳଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଅ। ନିଜ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରକାଶ (ଅବତାର) ନିମିତ୍ତେ, ରୀତିଅନୁସାରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କର।

Verse 28

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां लौकिकाचारतत्परः । प्रहृष्टात्मा महेशानः प्रहस्येदमुवाच सः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି, ଲୋକାଚାରରେ ନିଷ୍ଠ ମହେଶାନ ଅନ୍ତରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏବଂ ହସି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 29

महेश उवाच । विवाहो हि महाभागा न दृष्टो न श्रुतो मया । यथा पुरा भवद्भिस्तद्विधिः प्रोच्यो विशेषतः

ମହେଶ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗେ! ଏପରି ବିବାହ ମୁଁ ନ ଦେଖିଛି, ନ ଶୁଣିଛି। ତେଣୁ ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲ, ସେହି ବିଶେଷ ବିଧି ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 30

ब्रह्मोवाच । तदाकर्ण्य महेशस्य लौकिकं वचनं शुभम् । प्रत्यूचुः प्रहसन्तस्ते देवदेवं सदाशिवम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମହେଶଙ୍କ ଶୁଭ, ଲୌକିକ (ମାନବସଦୃଶ) ବଚନ ଶୁଣି ସେମାନେ ହସିହସି ଦେବଦେବ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 31

ऋषय ऊचुः । विष्णुमाहूय वै शीघ्रं ससमाजं विशेषतः । ब्रह्माणं ससुतं प्रीत्या तथा देवं शतक्रतुम्

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ବିଶେଷତଃ ତାଙ୍କ ସମଗ୍ର ପରିଷଦ ସହ, ଡାକିଲେ; ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୁତ୍ରସହିତ ଏବଂ ଦେବ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

Verse 32

तथा ऋषिगणान्सर्वान् यक्षगन्धर्वकिन्नरान् । सिद्धान् विद्याधरांश्चैव तथा चैवाप्सरोगणान्

ସେହିପରି ସେ ସମସ୍ତ ଋଷିଗଣଙ୍କୁ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କୁ, ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାଗଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକି ସମବେତ କଲେ।

Verse 33

एतांश्चान्यान्प्रभो सर्वानानय स्वेह सादरम् । सर्वं संसाधयिष्यन्ति त्वत्कार्य्यं ते न संशयः

ହେ ପ୍ରଭୁ! ଏମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଦରସହିତ ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଆଣନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ସମଗ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିଦେବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 34

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सप्त ऋषयस्तदाज्ञां प्राप्य ते मुदा । स्वधाम प्रययुस्सर्वे शंसन्तः शङ्करीं गतिम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ସେ ସାତ ଋଷି ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଆନନ୍ଦରେ ପାଇ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ଶଙ୍କରୀ-ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟ ଗତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।

Verse 36

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे सप्तऋषिवचनं नाम षट्त्रिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ ‘ସପ୍ତଋଷିବଚନ’ ନାମକ ଛତ୍ତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।