मेना-हिमालयसंवादः (Menā’s Counsel to Himālaya; Response to Slander of Śiva)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा मेनोवाच हिमालयम् । शोकेनासाधुनयना हृदयेन विदूयता

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମେନା ହିମାଳୟଙ୍କୁ କହିଲେ; ଶୋକରେ ଦୃଷ୍ଟି ଅସ୍ଥିର, ହୃଦୟ ଭିତରେ ଦହୁଥିଲା।

Verse 2

मेनोवाच । शृणु शैलेन्द्र मद्वाक्यं परिणामे सुखावहम् । पृच्छ शैववरान्सर्वान्किमुक्तं ब्राह्मणेन ह

ମେନା କହିଲେ: ହେ ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର, ମୋର ବାକ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ ଯାହା ପରିଣାମରେ ସୁଖଦାୟକ ହେବ | ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ କ’ଣ କହିଛନ୍ତି ତାହା ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତୁ |

Verse 3

निन्दानेन कृता शम्भोर्वैष्णवेन द्विजन्मना । श्रुत्वा तां मे मनोऽतीव निर्विण्णं हि नगेश्वर

ହେ ନଗେଶ୍ୱର, ସେହି ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଶୁଣି ମୋର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ଓ ବିରକ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି |

Verse 4

तस्मै रुद्राय शैलेश न दास्यामि सुतामहम् । कुरूपशीलनम्मे हि सुलक्षणयुतां निजाम्

ହେ ଶୈଳେଶ, ମୁଁ ସେହି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ମୋର କନ୍ୟା ଦେବି ନାହିଁ; କାରଣ ସେ କୁରୂପ ଓ ଦୁରାଚାରୀ, କିନ୍ତୁ ମୋର କନ୍ୟା ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ |

Verse 5

न मन्यसे वचो चेन्मे मरिष्यामि न संशयः । त्यक्ष्यामि च गृहं सद्यो भक्षयिष्यामि वा विषम्

ଯଦି ଆପଣ ମୋର କଥା ନ ମାନନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମରିଯିବି - ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ | ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଏହି ଘର ତ୍ୟାଗ କରିବି କିମ୍ବା ବିଷ ପାନ କରିବି |

Verse 6

गले बद्ध्वांबिकां रज्ज्वा यास्यामि गहनं वनम् । महाम्बुधौ मज्जयिष्ये तस्मै दास्यामि नो सुताम्

ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଗଳାରେ ରଜ୍ଜୁ ବାନ୍ଧି ମୁଁ ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି। ମହାସମୁଦ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଡୁବାଇଦେବି; ତାକୁ ମୁଁ ଆମ କନ୍ୟା ଦେବି ନାହିଁ।

Verse 7

इत्युक्त्वाशु तथा गत्वा मेना कोपालयं शुचा । त्यक्त्वा हारं रुदन्ती सा चकार शयनं भुवि

ଏହିପରି କହି ମେନା ଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ନିଜ କକ୍ଷକୁ ଗଲେ। ହାର ଛାଡ଼ି ରୁଦନ କରୁଥିବା ସେ ଭୂମିରେ ଶୋଇ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 8

एतस्मिन्नन्तरे तात शम्भुना सप्त एव ते । संस्मृता ऋषयस्सद्यो विरहव्याकुलात्मना

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ବିରହବେଦନାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୃଦୟବାନ ଶମ୍ଭୁ ସେହି ସାତ ଋଷିଙ୍କୁ ସତ୍ୱର ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 9

ऋषयश्चैव ते सर्वे शम्भुना संस्मृता यदा । तदाऽऽजग्मुः स्वयं सद्यः कल्पवृक्षा इवापरे

ଶମ୍ଭୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂ ସତ୍ୱର ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ—ଯେପରି ଅନ୍ୟ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ହଠାତ୍ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।

Verse 10

अरुन्धती तथाऽऽयाता साक्षात्सिद्धिरिवापरा । तान्द्रष्ट्वा सूर्यसंकाशान्विजहौ स्वजपं हरः

ତେବେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ଯେନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଅନ୍ୟ ଏକ ସିଦ୍ଧି। ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହର (ଶିବ) ନିଜ ମନ୍ତ୍ରଜପ ବିରତ କଲେ।

Verse 11

स्थित्वाग्रे ऋषयः श्रेष्ठं नत्वा स्तुत्वा शिवं मुने । मेनिरे च तदात्मानं कृतार्थं ते तपस्विनः

ହେ ମୁନି! ସେ ତପସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ ଆଗରେ ଦାଁଡ଼ି, ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ତୁତି କରି, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ କୃତାର୍ଥ ବୋଲି ମନେ କଲେ।

Verse 12

ततो विस्मयमापन्ना नम स्कृत्य स्थिताः पुनः । प्रोचुः प्राञ्जलयस्ते वै शिवं लोकनमस्कृतम्

ତାପରେ ସେମାନେ ବିସ୍ମୟାକୁଳ ହୋଇ ନମସ୍କାର କରି ପୁନଃ ଦାଁଡ଼ିଲେ; କରଯୋଡ଼ି ଲୋକନମସ୍କୃତ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 13

ऋषय ऊचुः । सर्वोत्कृष्टं महाराज सार्वभौम दिवौकसाम् । स्वभाग्यं वर्ण्यतेऽस्माभिः किं पुनस्सकलोत्तमम्

ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ହେ ମହାରାଜ! ଦେବମାନଙ୍କର ସାର୍ବଭୌମ! ଆମେ ଆମର ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟକୁ ହିଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛୁ; ତେବେ ସକଳରେ ଉତ୍ତମ ଯାହା, ତାହାର କଥା କେତେ ଅଧିକ!

Verse 14

तपस्तप्तं त्रिधा पूर्वं वेदाध्ययनमुत्तमम् । अग्नयश्च हुताः पूर्वं तीर्थानि विविधानि च

ପୂର୍ବେ ମୁଁ ତ୍ରିବିଧ ତପ କରିଥିଲି ଏବଂ ବେଦର ଉତ୍ତମ ଅଧ୍ୟୟନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲି। ପୂର୍ବରୁ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆହୁତି ଦେଇ, ବିଭିନ୍ନ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେବନ କରିଥିଲି।

Verse 15

वाङ्मनःकायजं किंचित्पुण्यं स्मरणसम्भवम् । तत्सर्वं संगतं चाद्य स्मरणानुग्रहात्तव

ବାଣୀ, ମନ ଓ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଣରୁ ଯେ କିଛି ଅଳ୍ପ ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସବୁ ଆଜି ତୁମ ସ୍ମରଣଜନିତ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।

Verse 16

यो वै भजति नित्यं त्वां कृतकृत्यो भवेन्नरः । किं पुण्यं वर्ण्यते तेषां येषां च स्मरणं तव

ଯେ ନିତ୍ୟ ତୁମକୁ ଭଜେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ। ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ତୁମ ସ୍ମରଣ ରହେ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା?

Verse 17

सर्वोत्कृष्टा वयं जाताः स्मरणात्ते सदाशिव । मनोरथपथं नैव गच्छसि त्वं कथंचन

ହେ ସଦାଶିବ, ତୁମ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ଆମେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହୋଇଛୁ; ତଥାପି ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଆମ ମନୋରଥର ପଥରେ ଚାଲ ନାହଁ—ଲୋକିକ ଇଚ୍ଛାରେ ବଶ ହୁଅ ନାହଁ।

Verse 18

वामनस्य फलं यद्वज्जन्मान्धस्य दृशौ यथा । वाचालत्वञ्च मूकस्य रंकस्य निधिदर्शनम्

ଏହି ଫଳ ଏମିତି—ଯେପରି ବାମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଚ୍ଚତା ପାଏ, ଯେପରି ଜନ୍ମାନ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟି ପାଏ, ଯେପରି ମୂକ ବାକ୍ପଟୁ ହୁଏ, ଓ ଯେପରି ଦରିଦ୍ର ନିଧିକୁ ଦେଖେ।

Verse 19

पङ्गोर्गिरिवराक्रान्तिर्वन्ध्यायः प्रसवस्तथा । दर्शनं भवतस्तद्वज्जातं नो दुर्लभं प्रभो

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଯେପରି ଲଙ୍ଗଡ଼ା ଲୋକ ପାଇଁ ମହାପର୍ବତ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଓ ବନ୍ଧ୍ୟା ନାରୀ ପାଇଁ ପ୍ରସବ ହେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ସାଧାରଣତଃ ଦୁର୍ଲଭ; କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ କୃପାରୁ, ହେ ସ୍ୱାମୀ, ତାହା ଆମ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 20

अद्य प्रभृति लोकेषु मान्याः पूज्या मुनीश्वराः । जातास्ते दर्शनादेव स्वमुच्चैः पदमाश्रिताः

ଆଜିଠାରୁ ସେହି ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାନ୍ୟ ଓ ପୂଜ୍ୟ ହେଲେ। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ସେମାନେ ନିଜ ଉଚ୍ଚ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ପରମ ସ୍ଥାନର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।

Verse 21

अत्र किं बहुनोक्तेन सर्व था मान्यतां गताः । दर्शनात्तव देवेश सर्वदेवेश्वरस्य हि

ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକ? ହେ ଦେବେଶ, ସର୍ବଦେବେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ କିଛି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମାନ୍ୟ ଓ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଯାଏ।

Verse 22

पूर्णानां किञ्च कर्तव्यमस्ति चेत्परमा कृपा । सदृशं सेवकानां तु देयं कार्यं त्वया शुभम्

ଯଦି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିବା ଅବଶିଷ୍ଟ ଥାଏ, ସେହିଟା ହିଁ ପରମ କୃପା। ତେଣୁ ସେବକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଯଥୋଚିତ, ସେଇ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଦାନ ଆପଣ କୃପାକରି ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा तेषां शम्भुर्महेश्वरः । लौकिकाचारमाश्रित्य रम्यं वाक्यमुपाददे

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ତାଙ୍କର ଏପରି ବଚନ ଶୁଣି, ଶମ୍ଭୁ ମହେଶ୍ୱର ଲୋକିକ ଆଚାର-ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ରମ୍ୟ ଓ ମଧୁର ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 24

शिव उवाच । ऋषयश्च सदा पूज्या भवन्तश्च विशेषतः । युष्माकं कारणाद्विप्राः स्मरणं च मया कृतम्

ଶିବ କହିଲେ: ଋଷିମାନେ ସଦା ପୂଜ୍ୟ; ଏବଂ ତୁମେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ବିଶେଷତଃ ପୂଜ୍ୟ। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କ କାରଣରୁ ମୁଁ ଏହି ବିଷୟ ସ୍ମରଣ କରିଛି।

Verse 25

ममावस्था भवद्भिश्च ज्ञायते ह्युपकारिका । साधनीया विशेषेण लोकानां सिद्धिहेतवे

ମୋର ଅବସ୍ଥା ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣ; ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଉପକାରକ। ଲୋକମାନଙ୍କ ସିଦ୍ଧିହେତୁ ଏହାକୁ ବିଶେଷ ଯତ୍ନରେ ସାଧନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

देवानां दुःखमुत्पन्नं ता रकात्सुदुरात्मनः । ब्रह्मणा च वरौ दत्तः किं करोमि दुरासदः

ସେହି ଦୁଷ୍ଟ ତାରକ ଠାରୁ ଦେବମାନଙ୍କର ମହାଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଆଉ ବ୍ରହ୍ମା ତାକୁ ବର ଦେଇଛନ୍ତି; ଏପରି ଦୁର୍ଜୟଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି?

Verse 27

मूर्तयोऽष्टौ च याः प्रोक्ता मदीयाः परमर्षयः । तास्सर्वा उपकाराय न तु स्वार्थाय तत्स्फुटम्

ହେ ପରମର୍ଷିମାନେ, ମୋର ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିବା ଆଠ ମୂର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତେ ଜୀବହିତ ପାଇଁ; ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ନୁହେଁ।

Verse 28

तथा च कर्तुकामोहं विवाहं शिवया सह । तया वै सुतपस्तप्तं दुष्करं परमर्षिभिः

ଏହିପରି ଶିବଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଶିବପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ସେ ପରମର୍ଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍କର ଏମିତି କଠୋର ତପ କଲେ।

Verse 29

तस्यै परं फलं देयमभीष्टं तद्धितावहम् । एतादृशः पणो मे हि भक्तानन्दप्रदः स्फुटम्

ତାହାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ପରମ ଫଳ ଦିଆଯାଉ—ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ହିତକର ଅଭୀଷ୍ଟ ବର। କାରଣ ଏହିପରି ମୋ ପଣ; ମୁଁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।

Verse 30

पार्वतीवचनाद्भिक्षुरूपो यातो गिरेर्गृहम् । अहं पावितवान्कालीं यतो लीलाविशारदः

ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବଚନରେ ମୁଁ ଭିକ୍ଷୁରୂପ ଧରି ଗିରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲି। ଲୀଳାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ହୋଇ ମୁଁ କାଳୀଙ୍କୁ ପାବନ କଲି।

Verse 31

मां ज्ञात्वा तौ परं ब्रह्म दम्पती परभक्तितः । दातुकामावभूतां च स्वसुतां वेदरीतितः

ମୋତେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ଜାଣି, ସେ ଦମ୍ପତି ପରମ ଭକ୍ତିରେ, ବେଦବିଧି ଅନୁସାରେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଦାନ (ବିବାହାର୍ଥେ) କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।

Verse 32

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायान्तृतीये पार्वतीखण्डे सप्तर्ष्यागमनवर्णनं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ବିଭାଗ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ ‘ସପ୍ତର୍ଷି ଆଗମନ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱାତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 33

तच्छ्रुत्वा तौ सुनिर्विण्णो तद्धीनौ संबभूवतुः । स्वकन्यां नेच्छतो दातुं मह्यं हि मुनयोऽधुना

ଏହା ଶୁଣି ସେ ଦୁଇଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିରାଶ ହେଲେ ଏବଂ ଅସହାୟ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। “ଏବେ ମୁନିମାନେ ମୋତେ ନିଜ କନ୍ୟା ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହାନ୍ତି” ବୋଲି ଭାବିଲେ।

Verse 34

तस्माद्भवन्तो गच्छन्तु हिमाचलगृहं ध्रुवम् । तत्र गत्वा गिरिवरं तत्पत्नीञ्च प्रबोधय

ଏହେତୁ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ହିମାଚଳଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ସେଠାକୁ ଯାଇ ଗିରିରାଜ ହିମାଚଳ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ପ୍ରବୋଧ କରନ୍ତୁ (ସୂଚିତ କରି ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତୁ)।

Verse 35

कथनीयं प्रयत्नेन वचनं वेदसम्मितम् । सर्वथा करणीयन्तद्यथा स्यात्कार्य्यमुत्तमम्

ପ୍ରୟାସପୂର୍ବକ ବେଦସମ୍ମତ ବଚନମାତ୍ର କହିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ସେହି ଶିକ୍ଷାକୁ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି କାର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହୁଏ।

Verse 36

उद्वाहं कर्तुमिच्छामि तत्पुत्र्या सह सत्तमाः । स्वीकृतस्त द्विवाहो मे वरो दत्तश्च तादृशः

ହେ ସତ୍ତମମାନେ, ମୁଁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ସହ ବିବାହ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ମୋ ପାଇଁ ଦ୍ୱିବିବାହ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଛି ଏବଂ ସେହିପରି ଏକ ବର ମଧ୍ୟ ଦତ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 37

अत्र किं बहुनोक्तेन बोधनीयो हिमालयः । तथा मेना च बोद्धव्या देवानां स्याद्धितं यथा

ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାର କି ଆବଶ୍ୟକ? ହିମାଳୟଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବୋଧ କରାଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମେନାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବୁଝାଇବା ଉଚିତ—ଯେପରି ଦେବମାନଙ୍କ ହିତ ସାଧିତ ହୁଏ।

Verse 38

भवद्भिः कल्पितो यो वै विधिस्स्यादधिकस्ततः । भवताञ्चैव कार्य्यं तु भवन्तः कार्य्यभागिनः

ଆପଣମାନେ ଯେ ବିଧି କଳ୍ପନା କରିଛନ୍ତି, ସେହିଟି ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ। ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ, କାରଣ ଆପଣମାନେ ଏହି କର୍ମର ଯଥାର୍ଥ ଭାଗୀଦାର।

Verse 39

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा मुनयस्तेऽमलाशयाः । आनन्दं लेभिरे सर्वे प्रभुणानुग्रहीकृताः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ନିର୍ମଳହୃଦୟ ସେ ମୁନିମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପାରେ ଅନୁଗୃହୀତ ହୋଇ ସମସ୍ତେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।

Verse 40

वयं धन्या अभूवंश्च कृतकृत्याश्च सर्वथा । वंद्या याताश्च सर्वेषां पूजनीया विशेषतः

ଆମେ ଧନ୍ୟ ହେଲୁ ଏବଂ ସର୍ବଥା କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲୁ। ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଦନୀୟ ହେଲୁ—ବିଶେଷତଃ ପୂଜନୀୟ ମଧ୍ୟ ହେଲୁ।

Verse 41

ब्रह्मणा विष्णुना यो वै वन्द्यस्सर्वार्थसाधकः । सोस्मान्प्रेषयते प्रेष्यान्कार्ये लोकसुखावहे

ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦିତ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି—ସେଇ ପ୍ରଭୁ ଆମକୁ ନିଜ ସେବକ ଭାବେ ଜାଣି, ଲୋକସୁଖ-କଲ୍ୟାଣକର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରେରଣ କରନ୍ତି।

Verse 42

अयं वै जगतां स्वामी पिता सा जननी मता । अयं युक्तश्च सम्बन्धो वर्द्धतां चन्द्रवत्सदा

ଏହିଁ ଜଗତମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ—ପିତା; ଏବଂ ସେ (ଦେବୀ) ଜନନୀ ଭାବେ ମତା। ଏହି ଯୁକ୍ତ ଓ ଧର୍ମ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଉ।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा ह्यृषयो दिव्या नमस्कृत्य शिवं तदा । गता आकाशमार्गेण यत्रास्ति हिमवत्पुरम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ସେ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ତେବେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆକାଶମାର୍ଗେ ଯେଉଁଠି ହିମବାନଙ୍କ ନଗର ଅଛି ସେଠାକୁ ଗଲେ।

Verse 44

दृष्ट्वा तां च पुरं दिव्या मृषयस्तेऽतिविस्मिताः । वर्णयन्तश्च स्वं पुण्यमब्रुवन्वै परस्परम्

ସେଇ ଦିବ୍ୟ ନଗରକୁ ଦେଖି ସେ ଋଷିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ। ନିଜ ନିଜ ପୁଣ୍ୟକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି କରି ସେମାନେ ପରସ୍ପର କଥା ହେଲେ।

Verse 45

ऋषय ऊचुः । पुण्यवन्तो वयं धन्या दृष्ट्वैतद्धिमव त्पुरम् । यस्मादेवंविधे कार्य्ये शिवेनैव नियोजिताः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଆମେ ପୁଣ୍ୟବାନ ଓ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ହିମବତଙ୍କ ଏହି ପୁରୀକୁ ଆମେ ଦର୍ଶନ କରିଛୁ; ଏବଂ ଏପରି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମକୁ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀଶିବ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 46

अलकायाश्च स्वर्गाच्च भोगवत्यास्तथा पुनः । विशेषेणामरावत्या दृश्य ते पुरमुत्तमम्

ଅଲକା, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଭୋଗବତୀ ସହିତ ତୁଳନା କଲେ ମଧ୍ୟ—ବିଶେଷକରି ଅମରାବତୀଠାରୁ ମଧ୍ୟ—ତୁମର ଏହି ପରମୋତ୍ତମ ପୁରୀ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଦିଶେ।

Verse 47

सुगृहाणि सुरम्याणि स्फटिकैर्विविधैर्वरैः । मणिभिर्वा विचित्राणि रचितान्यङ्गणानि च

ସେଠାରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମ୍ୟ ଗୃହ ଥିଲା, ଯାହା ଉତ୍ତମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସ୍ଫଟିକରେ ନିର୍ମିତ; ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ବିଚିତ୍ର ଭାବେ ରଚିତ ଅଙ୍ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 48

सूर्यकान्ताश्च मणयश्चन्द्रकान्तास्तथैव च । गृहे गृहे विचित्राश्च वृक्षात्स्वर्गसमुद्भवाः

ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ମଣି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମଣି ମଧ୍ୟ ଥିଲା; ଏବଂ ସେହି ସ୍ୱର୍ଗୋଦ୍ଭବ ବୃକ୍ଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବିଚିତ୍ର ବହୁବର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ନିଧି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଥିଲା।

Verse 49

तोरणानां तथा लक्ष्मीर्दृश्यते च गृहेगृहे । विविधानि विचित्राणि शुकहंसैर्विमानकैः

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ତୋରଣ ସହିତ ମଙ୍ଗଳମୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଶୋଭା ଦିଶୁଥିଲା; ଏବଂ ଶୁକ ଓ ହଂସର ଆକୃତିରେ ଶୋଭିତ, ନାନାପ୍ରକାର ବିଚିତ୍ର ବିମାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 50

वितानानि विचित्राणि चैलवत्तोरणैस्सह । जलाशयान्यनेकानि दीर्घिका विविधाः स्थिताः

ସେଠାରେ ଅନେକ ବିଚିତ୍ର ବିତାନ ଥିଲା, ବସ୍ତ୍ରସଦୃଶ ତୋରଣ ଓ ଦ୍ୱାର ସହ; ଏବଂ ଅନେକ ଜଳାଶୟ—ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୀର୍ଘିକା ଓ ତାଳାବ ସର୍ବତ୍ର ବିନ୍ୟସ୍ତ ଥିଲା।

Verse 51

उद्यानानि विचित्राणि प्रसन्नैः पूजितान्यथ । नराश्च देवतास्सर्वे स्त्रियश्चाप्सरसस्तथा

ସେଠାରେ ବହୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଚିତ୍ର ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦ୍ୟାନମାନେ ଥିଲେ, ଯାହାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା। ଏବଂ ସେହି ପବିତ୍ର ଦୃଶ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ—ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ—ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 52

कर्मभूमौ याज्ञिकाश्च पौराणास्स्वर्गकाम्यया । कुर्वन्ति ते वृथा सर्वे विहाय हिमवत्पुरम्

ଏହି କର୍ମଭୂମିରେ ଯଜ୍ଞକାରୀ ଓ ପୁରାଣପାଠକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକାମନାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଯଦି ହିମବତ୍ପୁର (ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ଧାମ) ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କର୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ।

Verse 53

यावन्न दृष्टमेतच्च तावत्स्वर्गपरा नराः । दृष्ट्रमेतद्यदा विप्राः किं स्वर्गेण प्रयोजनम्

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି (ଶିବତତ୍ତ୍ୱ) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ହୁଏନି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗପରାୟଣ ରହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଏହା ସତ୍ୟରୂପେ ଦେଖାଗଲେ ସ୍ୱର୍ଗର କଣ ପ୍ରୟୋଜନ?

Verse 54

ब्रह्मोवाच । इत्येवमृषिवर्य्यास्ते वर्णयन्तः पुरश्च तत् । गता हैमालयं सर्वे गृहं सर्वसमृद्धिमत्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏଭଳି ଭାବେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ସେ ବିଷୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ। ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହିମାଳୟକୁ, ସର୍ବସମୃଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଗୃହକୁ ଗଲେ।

Verse 55

तान्द्रष्ट्वा सूर्यसंकाशान् हिमवान्विस्मितोऽब्रवीत् । दूरादाकाशमार्गस्थान्मुनीन्सप्त सुतेजसः

ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜସ୍ବୀ ସେଇ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ହିମବାନ୍ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ କହିଲେ। ଦୂରରୁ ସେ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ସାତ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 56

हिमवानुवाच । सप्तैते सूर्य्यसंकाशाः समायांति मदन्तिके । पूजा कार्य्या प्रयत्नेन मुनीनां च मयाधुना

ହିମବାନ୍ କହିଲେ—ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜସ୍ବୀ ଏହି ସାତ ଋଷି ମୋ ନିକଟକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ମୁଁ ଏବେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ତାଙ୍କର ପୂଜା କରିବି।

Verse 57

वयं धन्या गृहस्थाश्च सर्वेषां सुखदायिनः । येषां गृहे समायान्ति महात्मानो यदीदृशाः

ଆମେ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଧନ୍ୟ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେବାର ହେଉଛୁ। କାରଣ ଆମ ଘରକୁ ଏପରି ମହାତ୍ମା ସନ୍ତମାନେ ଆସନ୍ତି।

Verse 58

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नन्तरे चैवाकाशादेत्य भुवि स्थितान् । सन्मुखे हिमवान्दृष्ट्वा ययौ मानपुरस्सरम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେ ଆକାଶରୁ ଅବତରି ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଲୋକମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସମ୍ମୁଖରେ ହିମବାନ୍‌କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଅଗ୍ରସ୍ଥାନରେ ରଖି ଆଗେଇଗଲେ।

Verse 59

कृतांजलिर्नतस्कन्धः सप्तर्षीन्सुप्रणम्य सः । पूजां चकार तेषां वै बहुमानपुरस्सरम्

କରଯୋଡ଼ି କାନ୍ଧ ନମାଇ ସେ ସପ୍ତଋଷିଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କର ବିଧିବତ ପୂଜା କଲେ।

Verse 60

हितास्सप्तर्षयस्ते च हिमवन्तन्नगेश्वरम् । गृहीत्वोचुः प्रसन्नास्या वचनं मङ्गलालयम्

ତେବେ ହିତେଚ୍ଛୁ ସେହି ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖରେ ପର୍ବତରାଜ ହିମବାନଙ୍କୁ ଧରି, ମଙ୍ଗଳର ଆଲୟ ସମାନ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 61

यथाग्रतश्च तान्कृत्वा धन्या मम गृहाश्रमः । इत्युक्त्वासनमानीय ददौ भक्तिपुरस्सरम्

ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସମ୍ମୁଖରେ ବସାଇ, “ଧନ୍ୟ ମୋର ଗୃହାଶ୍ରମ” ବୋଲି କହି, ଆସନ ଆଣି ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଅର୍ପଣ କଲା।

Verse 62

आसनेषूपविष्टेषु तदाज्ञप्तस्स्वयं स्थितः । उवाच हिमवांस्तत्र मुनीञ्ज्योतिर्मयास्तदा

ମୁନିମାନେ ଆସନରେ ବସିଗଲାପରେ, ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ସ୍ୱୟଂ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ହିମବାନ ସେଠାରେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 63

हिमालय उवाच । धन्यो हि कृतकृत्योहं सफलं जीवित मम । लोकेषु दर्शनीयोहं बहुतीर्थसमो मतः

ହିମାଳୟ କହିଲେ—“ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଧନ୍ୟ; ମୁଁ କୃତକୃତ୍ୟ, ମୋର ଜୀବନ ସଫଳ ହୋଇଛି। ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଦର୍ଶନୀୟ, ଏବଂ ମୋତେ ବହୁ ତୀର୍ଥ ସମାନ ମନାଯାଏ।”

Verse 64

यस्माद्भवन्तो मद्गेहमागता विष्णुरूपिणः । पूर्णानां भवतां कार्य्यं कृपणानां गृहेषु किम्

ଆପଣମାନେ ବିଷ୍ଣୁରୂପେ ମୋ ଗୃହକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଆପଣମାନେ ତ ସ୍ୱୟଂପୂର୍ଣ୍ଣ—ଆମ ପରି ଦୀନ-କୃପଣଙ୍କ ଘରେ ଆପଣଙ୍କର କି ପ୍ରୟୋଜନ?

Verse 65

तथापि किञ्चित्कार्यं च सदृशं सेवकस्य मे । कथनीयं सुदयया सफलं स्याज्जनुर्मम

ତଥାପି ଆପଣଙ୍କ ସେବକ ଭାବେ ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି। କୃପାକରି ଦୟାରେ ତାହା କହନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଉ।