देवगुरुप्रेषणम् (Himālaya Mission of the Gods’ Preceptor / The Gods Send Their Guru)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तयोर्भक्तिं शिवे ज्ञात्वा परामव्यभिचारिणीम् । सर्वे शक्रादयो देवाश्चिचिन्तुरिति नारद

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ନାରଦ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଶିବପ୍ରତି ପରମ ଓ ଅବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ ଭକ୍ତି ଜାଣି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 2

देवा ऊचुः । एकान्तभक्त्या शैलश्चेत्कन्यां तस्मै प्रदास्यति । ध्रुवं निर्वाणता सद्यस्स प्राप्स्यति च भारते

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଭାରତ, ଯଦି ପର୍ବତରାଜ (ହିମାଳୟ) ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ, ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁରନ୍ତ ନିର୍ବାଣ-ସ୍ଥିତି (ମୋକ୍ଷ) ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

Verse 3

अनन्तरत्नाधारश्चेत्पृथ्वी त्यक्त्वा प्रयास्यति । रत्नगर्भाभिधा भूमिर्मिथ्यैव भविता ध्रुवम्

ଯଦି ଅନନ୍ତ ରତ୍ନର ଆଧାର ଥିବା ପୃଥିବୀ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଯାଏ, ତେବେ ‘ରତ୍ନଗର୍ଭା’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଭୂମି ନିଶ୍ଚୟ ମାତ୍ର ମିଥ୍ୟା ନାମ ହୋଇରହିବ।

Verse 4

स्थावरत्वं परित्यज्य दिव्यरूपं विधाय सः । कन्यां शूलभृते दत्त्वा शिवलोकं गमिष्यति

ସ୍ଥାବରତ୍ୱ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିବେ; ଏବଂ ଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଅର୍ପଣ କରି ଶିବଲୋକକୁ ଗମନ କରିବେ।

Verse 5

महादेवस्य सारूप्यं लप्स्यते नात्र संशयः । तत्र भुक्त्वा वरान्भोगांस्ततो मोक्षमवाप्स्यति

ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମହାଦେବଙ୍କ ସାରୂପ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ଶିବକୃପାରେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବ।

Verse 6

ब्रह्मोवाच । इत्यालोच्य सुरास्सर्वे कृत्वा चामन्त्रणं मिथः । प्रस्थापयितुमैच्छंस्ते गुरुं तत्र सुविस्मिताः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏଭଳି ଆଲୋଚନା କରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ପରସ୍ପରକୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ପରେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ରହି, ଗୁରୁଙ୍କୁ (ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ) ପ୍ରେରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

Verse 7

ततः शक्रादयो देवास्सर्वे गुरुनिकेतनम् । जग्मुः प्रीत्या सविनया नारद स्वार्थसाधकाः

ତାପରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ହେ ନାରଦ, ପ୍ରୀତି ଓ ବିନୟ ସହିତ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକେତନକୁ ଗଲେ।

Verse 8

गत्वा तत्र गुरुं नत्वा सर्वे देवास्सवासवाः । चक्रुर्निवेदनं तस्मै गुरवे वृत्तमादरात्

ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତକୁ ଆଦରସହ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 9

देवा ऊचुः । गुरो हिमालयगृहं गच्छास्मत्कार्य्यसिद्धये । तत्र गत्वा प्रयत्नेन कुरु निन्दाञ्च शूलिनः

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଗୁରୁ, ଆମ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ହିମାଳୟଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଅ। ସେଠାକୁ ଯାଇ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ଶୂଲିନ (ଭଗବାନ ଶିବ)ଙ୍କ ନିନ୍ଦାବଚନ କହ।

Verse 10

पिनाकिना विना दुर्गा वरं नान्यं वरिष्यति । अनिच्छया सुतां दत्त्वा फलं तूर्णं लभिष्यति

ପିନାକୀ ଶିବ ବିନା ଦୁର୍ଗା ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ବରିବେ ନାହିଁ। ଅନିଚ୍ଛାରେ କନ୍ୟାଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ଶୀଘ୍ର ମିଳିବ।

Verse 11

कालेनैवाधुना शैल इदानीं भुवि तिष्ठतु । अनेकरत्नाधारं तं स्थापय त्वं क्षितौ गुरौ

କାଳର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ପର୍ବତ ଏବେ ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଥିର ରହୁ। ହେ ଗୁରୁ, ଅନେକ ରତ୍ନର ଆଧାର ଏହାକୁ ଭୂମିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 12

ब्रह्मोवाच । इति देववचः श्रुत्वा प्रददौ कर्णयोः करम् । न स्वीचकार स गुरुस्स्मरन्नाम शिवेति च

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଦେବମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଗୁରୁ ନିଜ କାନରେ ହାତ ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; କାରଣ ଅନ୍ତରେ ‘ଶିବ’ ନାମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 13

अथ स्मृत्वा महादेवं बृहस्पतिरुदारधीः । उवाच देववर्यांश्च धिक्कृत्वा च पुनः पुनः

ତେବେ ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ବୃହସ୍ପତି ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଧିକ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ବିବେକଭ୍ରମ ପାଇଁ ଜବାବଦେହି କରାଇ ସେ କଥା କହିଲେ।

Verse 14

बृहस्पतिरुवाच । सर्वे देवास्स्वार्थपराः परार्थध्वंसकारकाः । कृत्वा शंकरनिंदा हि यास्यामि नरकं ध्रुवम्

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—“ସମସ୍ତ ଦେବତା ସ୍ୱାର୍ଥପର ହୋଇ ପରହିତକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଛନ୍ତି। ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ନରକକୁ ଯିବି।”

Verse 15

कश्चिन्मध्ये च युष्माकं गच्छेच्छैलान्तिकं सुराः । संपादयेत्स्वाभिमतं शैलेन्द्रं प्रतिबोध्य च

ହେ ଦେବମାନେ! ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଜଣେ ପର୍ବତ ସମୀପକୁ ଯାଉ; ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରି (ସୂଚନା ଦେଇ) ତୁମମାନଙ୍କ ଅଭିମତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରୁ।

Verse 16

अनिच्छया सुतां दत्त्वा सुखं तिष्ठतु भारते । तस्मै भक्त्या सुतां दत्त्वा मोक्षं प्राप्स्यति निश्चितम्

ହେ ଭାରତ! ଅନିଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କେହି କନ୍ୟାଦାନ କରେ, ତେବେ ପରେ ସେ ସୁଖରେ ବସୁ। କିନ୍ତୁ ଯେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସେହି ଯୋଗ୍ୟ ବରଙ୍କୁ କନ୍ୟାଦାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।

Verse 17

पश्चात्सप्तर्षयस्सर्वे बोधयिष्यन्ति पर्वतम् । पिनाकिना विना दुर्गा वरं नान्यं वरिष्यति

ତାପରେ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ସମସ୍ତେ ପର୍ବତଙ୍କୁ (ହିମାଳୟଙ୍କୁ) ବୋଧ କରାଇବେ। ପିନାକୀ ଶିବ ବିନା ଦୁର୍ଗା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବରକୁ ବରିବେ ନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବେ।

Verse 18

अथवा गच्छत सुरा ब्रह्मलोकं सवासवाः । वृत्तं कथयत स्वं तत्स वः कार्यं करिष्यति

ନହେଲେ, ହେ ଦେବମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ—ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଅ। ଯାହା ଘଟିଛି ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହ; ସେ ତୁମମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିଦେବେ।

Verse 19

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा ते समालोच्याजग्मुर्मम सभां सुराः । सर्वे निवेदयांचक्रुर्नत्वा तद्गतमादरात्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାହା ଶୁଣି ଦେବମାନେ ପରାମର୍ଶ କରି ମୋ ସଭାକୁ ଆସିଲେ। ସମସ୍ତେ ଆଦରରେ ନମସ୍କାର କରି, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ସବୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 20

देवानां तद्वचः श्रुत्वा शिवनिन्दाकरं तदा । वेदवक्ता विलप्याहं तानवोचं सुरान्मुने

ହେ ମୁନେ, ଦେବମାନଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ଯାହା ସେତେବେଳେ ଶିବନିନ୍ଦା ସମାନ ଥିଲା, ମୁଁ ବେଦବକ୍ତା ବିଲାପ କରି ସେହି ସୁରମାନଙ୍କୁ କହିଲି।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । नाहं कर्तुं क्षमो वत्साः शिवनिन्दां सुदुस्सहाम् । संपद्विनाश रूपाञ्च विपदां बीजरूपिणीम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ହେ ବତ୍ସମାନେ, ମୁଁ ସେହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସହ୍ୟ ଶିବନିନ୍ଦା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; ଯାହା ସମ୍ପଦର ବିନାଶରୂପ ଏବଂ ବିପଦମାନଙ୍କର ବୀଜରୂପ।

Verse 22

सुरा गच्छत कैलासं सन्तोषयत शंकरम् । प्रस्थापयत तं शीघ्रं हिमालयगृहं प्रति

ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମେ କୈଲାସକୁ ଯାଇ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର। ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ହିମାଳୟର ଗୃହ ପ୍ରତି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କର।

Verse 23

स गच्छेदुपशैलेशमात्मनिन्दां करोतु वै । परनिन्दाविनाशाय स्वनिन्दा यशसे मता

ସେ ପର୍ବତାଧୀଶଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯାଇ ନିଶ୍ଚୟ ଆତ୍ମନିନ୍ଦା କରୁ; କାରଣ ପରନିନ୍ଦାର ବିନାଶ ପାଇଁ ସ୍ୱନିନ୍ଦାକୁ ଯଶର କାରଣ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

Verse 24

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वेति मद्वचो देवा मां प्रणम्य मुदा च ते । कैलासं प्रययुः शीघ्रं शैलानामधिपं गिरिम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି ମୋର ବଚନ ଶୁଣି ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମୋତେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶୀଘ୍ର କୈଲାସକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ—ଶୈଳମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ସେ ଗିରିରାଜ ପ୍ରତି।

Verse 25

तत्र गत्वा शिवं दृष्ट्वा प्रणम्य नतमस्तकाः । सुकृतांजलयस्सर्वे तुष्टुवुस्तं सुरा हरम्

ସେଠାକୁ ଯାଇ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବମାନେ ମସ୍ତକ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ। କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ସମସ୍ତେ ହର-ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 26

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । वयं त्वां शरणापन्नाः कृपां कुरु नमोऽस्तु ते

ଦେବମାନେ କହିଲେ— ହେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, କରୁଣାକର ଶଙ୍କର! ଆମେ ତୁମ ଶରଣାଗତ; କୃପା କର। ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 27

त्वं भक्तवत्सलः स्वामिन्भक्तकार्यकरस्सदा । दीनोद्धरः कृपासिन्धुर्भक्तापद्विनिमोचकः

ହେ ସ୍ୱାମୀ! ତୁମେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ; ସଦା ଭକ୍ତଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କର। ତୁମେ ଦୀନୋଦ୍ଧାରକ, କୃପାସିନ୍ଧୁ, ଭକ୍ତାପଦବିମୋଚକ।

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वा महेशानं सर्वे देवास्सवासवाः । सर्वं निवेदयांचक्रुस्तद्वृत्तं तत आदरात्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ଏଭଳି ମହେଶାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଆଦରରେ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 29

तच्छ्रुत्वा देववचनं स्वीचकार महेश्वरः । देवान् सुयापयामास तानाश्वास्य विहस्य सः

ଦେବମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ସ୍ୱୀକାର କଲେ। ସେ ହସି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି ଚିନ୍ତା ଦୂର କଲେ।

Verse 30

देवा मुमुदिरे सर्वे शीघ्रं गत्वा स्वमंदिरम् । सिद्धं मत्वा स्वकार्य्यं हि प्रशंसन्तस्सदाशिवम्

ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଶୀଘ୍ର ନିଜ-ନିଜ ଧାମକୁ ଯାଇ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଲା ବୋଲି ମନେ କରି, ସର୍ବମଙ୍ଗଳ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 31

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवमायावर्णनं नामैकत्रिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ “ଶିବମାୟାବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ଏକତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 32

यदा शैलस्सभामध्ये समुवास मुदान्वितः । बन्धुवर्गैः परिवृतः पार्वतीसहितस्स्वयम्

ଯେତେବେଳେ ଶୈଳରାଜ ହିମାଳୟ ସଭାମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦସହିତ ଉପବିଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ସ୍ୱୟଂ ବନ୍ଧୁବର୍ଗଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ଥିଲେ ଏବଂ ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କ ପାଖେ ଆସୀନ ଥିଲେ।

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरे तत्र ह्याजगाम सदाशिवः । दण्डी छत्री दिव्यवासा बिभ्रत्तिलकमुज्ज्वलम्

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଠାକୁ ସଦାଶିବ ଆଗମନ କଲେ—ଦଣ୍ଡ ଓ ଛତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ଲଲାଟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତିଳକ ଧାରି।

Verse 34

करे स्फटिकमालाञ्च शालग्रामं गले दधत् । जपन्नाम हरेर्भक्त्या साधुवेषधरौ द्विजः

ହାତରେ ସ୍ଫଟିକମାଳା ଧରି ଗଳାରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପିନ୍ଧି, ସାଧୁବେଷଧାରୀ ସେ ଦ୍ୱିଜ ଭକ୍ତିରେ ହରିନାମ ଜପ କରୁଥିଲା।

Verse 35

तं च दृष्ट्वा समुत्तस्थौ सगणोऽपि हिमालयः । ननाम दण्डवद्भूमौ भक्त्यातिथिमपूर्वकम्

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହିମାଳୟ ସମସ୍ତ ପରିବାର ସହିତ ସହସା ଉଠିଦାଁଡ଼ିଲେ; ଭକ୍ତିରେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଅପୂର୍ବ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।

Verse 36

ननाम पार्वती भक्त्या प्राणेशं विप्ररूपिणम् । ज्ञात्वा तं मनसा देवी तुष्टाव परया मुदा

ପାର୍ବତୀ ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପୀ ନିଜ ପ୍ରାଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ମନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ଦେବୀ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 37

आशिषं युयुजे विप्रस्सर्वेषां प्रीतितश्शिवः । शिवाया अधिकं तात मनोभिलषितं हृदा

ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶିବ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ହେ ତାତ, ଶିବା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ—ତାଙ୍କ ହୃଦୟର ଅଭିଲାଷିତ ବର—ଦାନ କଲେ।

Verse 38

मधुपर्कादिकं सर्वं जग्राह ब्राह्मणो मुदा । दत्तं शैलाधिराजेन हिमांगेन महादरात्

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆନନ୍ଦରେ ମଧୁପର୍କ ଆଦି ସମସ୍ତ ଉପଚାର ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପର୍ବତରାଜ ହିମାଳୟ ମହାଦରରେ ଦାନ କରିଥିଲେ।

Verse 39

पप्रच्छ कुशलं चास्य हिमाद्रिः पर्वतोत्तमः । तं द्विजेन्द्रं महाप्रीत्या सम्पूज्य विधिवन्मुने

ହେ ମୁନି, ପର୍ବତୋତ୍ତମ ହିମାଦ୍ରି ସେହି ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ମହାପ୍ରୀତିରେ ପୂଜା କରି ତାଙ୍କର କୁଶଳମଙ୍ଗଳ ପଚାରିଲେ।

Verse 40

पुनः पप्रच्छ शैलेशस्तं ततः को भवानिति । उवाच शीघ्रं विप्रेन्द्रो गिरीद्रं सादरं वचः

ତାପରେ ଶୈଲେଶ ପୁନର୍ବାର ପଚାରିଲେ—“ଆପଣ କିଏ?” ତେବେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଦରସହ ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 41

विप्रेन्द्र उवाच । ब्राह्मणोऽहं गिरिश्रेष्ठ वैष्णवो बुधसत्तमः । घटिकीं वृतिमाश्रित्य भ्रमामि धरणीतले

ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୈଷ୍ଣବ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୁଁ କେବଳ ଘଟିକା-ମାତ୍ର ଜୀବିକାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କରେ।

Verse 42

मनोयायी सर्व गामी सर्वज्ञोहं गुरोर्बलात् । परोपकारी शुद्धात्मा दयासिन्धुर्विकारहा

ଗୁରୁବଳରେ ମୁଁ ମନ ପରି ଶୀଘ୍ରଗାମୀ, ସର୍ବତ୍ରଗାମୀ ଓ ସର୍ବଜ୍ଞ। ମୁଁ ପରୋପକାରୀ, ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, କରୁଣାସାଗର ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ବିକାର‑ମଳନାଶକ।

Verse 43

मया ज्ञातं हराय त्वं स्वसुतां दातुमिच्छसि । इमां पद्मसमां दिव्यां वररूपां सुलक्षणाम्

ମୁଁ ଜାଣିଲି ଯେ ତୁମେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ। ଏହି କନ୍ୟା ପଦ୍ମସମା, ଦିବ୍ୟା, ଉତ୍ତମରୂପା ଓ ସୁଲକ୍ଷଣା।

Verse 44

निराश्रयायासंगाय कुरूपायागुणाय च । श्मशानवासिने व्यालग्राहिरूपाय योगिने

ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ଆସକ୍ତିହୀନ, ଭୟଙ୍କର ରୂପଧାରୀ ଏବଂ ଗୁଣାତୀତ; ଶ୍ମଶାନବାସୀ, ସର୍ପଗ୍ରାହୀ ରୂପବାନ ପରମ ଯୋଗୀ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 45

दिग्वाससे कुगात्राय व्यालभूषणधारिणे । अज्ञातकुलनाम्ने च कुशीलायाविहारिणे

ଦିଗମ୍ବର, ରୁକ୍ଷ ଦେହଧାରୀ, ସର୍ପକୁ ଭୂଷଣରୂପେ ଧାରଣକାରୀ; ଯାହାଙ୍କ କୁଳ-ନାମ ଅଜ୍ଞାତ, ଏବଂ ଯିଏ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ଭାବେ ରୂଢ଼ିଭଙ୍ଗୀ ତପସ୍ବୀ ପରି ବିହାର କରନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 46

विभूतिदिग्धदेहाय संक्रुद्धायाविवेकिने । अज्ञातवयसेऽतीव कुजटाधारिणे सदा

ବିଭୂତି ଲେପିତ ଦେହବାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଓ ଅବିବେକୀ ପରି ଦିଶୁଥିବା; ଯାହାଙ୍କ ବୟସ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାତ, ଏବଂ ଯିଏ ସଦା ଜଟା ଧାରଣ କରନ୍ତି—ସେ ସେଇ ଅସାଧାରଣ ବେଶରେ ଥିଲେ।

Verse 47

सर्वाश्रयाय भ्रमिणे नागहाराय भिक्षवे । कुमार्गनिरतायाथ वेदाऽध्वत्यागिने हठात्

ସର୍ବାଶ୍ରୟ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ବିହାର କରୁଥିବା, ନାଗହାରଧାରୀ ଭିକ୍ଷୁରୂପ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅହଂକାରୀମାନଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବାକୁ କୁମାର୍ଗରେ ରତ ଭଳି ଦିଶି, ନିଜ ସ୍ୱାଧୀନ ଇଚ୍ଛାରେ ବେଦୀୟ କର୍ମକାଣ୍ଡର ପଥକୁ ହଠାତ୍ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମଃ।

Verse 48

इयं ते बुद्धिरचल न हि मंगलदा खलु । विबोध ज्ञानिनां श्रेष्ठ नारायणकुलोद्भव

ହେ ଅଚଳ! ତୋର ଏହି ବୁଦ୍ଧି ସତ୍ୟରେ ମଙ୍ଗଳଦାୟିନୀ ନୁହେଁ। ସମ୍ୟକ୍ ବିବେକରେ ଜାଗ୍ରତ ହେ, ହେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାରାୟଣକୁଳୋଦ୍ଭବ।

Verse 49

न ते पात्रानुरूपश्च पार्वतीदानकर्मणि । महाजनः स्मेरमुखः श्रुतमात्राद्भविष्यति

ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦାନକର୍ମରେ ତୁମ ଆଚରଣ ପାତ୍ରାନୁରୂପ ନୁହେଁ। ମହାଜନ ତ କେବଳ ଶୁଣିମାତ୍ରେ ହସମୁଖ—ଉପହାସରେ—ହେବେ।

Verse 50

पश्य शैलाधिप त्वं च न तस्यैकोस्ति बान्धवः । महारत्नाकरस्त्वञ्च तस्य किञ्चिद्धनं न हि

ଦେଖ, ହେ ଶୈଳାଧିପ! ତାହାର ଏକୋଟି ବାନ୍ଧବ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତୁମେ ମହାରତ୍ନାକର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର କିଞ୍ଚିତ୍ ଧନ ନାହିଁ।

Verse 51

बान्धवान्मेनकां कुध्रपते शीघ्रं सुतांस्तथा । सर्वान्पृच्छ प्रयत्नेन पण्डितान्पार्वती विना

ଶୀଘ୍ର ନିଜ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କୁ, ମେନକାଙ୍କୁ ଏବଂ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଚାର। ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସମସ୍ତ ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କର—କିନ୍ତୁ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଏଥିରେ ଜଡ଼ାନି।

Verse 52

रोगिणो नौषधं शश्वद्रोचते गिरिसत्तम । कुपथ्यं रोचतेऽभीक्ष्णं महादोषकरं सदा

ହେ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ରୋଗୀଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଔଷଧ ସଦା ରୁଚେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ କୁପଥ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ଭଲ ଲାଗେ—ଯାହା ସଦା ମହା ଅନର୍ଥ କରେ।

Verse 53

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा ब्राह्मणः शीघ्रं स वै भुक्त्वा मुदान्वितः । जगाम स्वालयं शान्तो नानालीलाकर श्शिवः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୀଘ୍ର ଭୋଜନ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା ଏବଂ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ଗୃହକୁ ଗଲା। ନାନା ଲୀଳାକାରୀ ଶିବ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପଥେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।