पार्वत्याः पितृगृहगमनं तथा मङ्गलस्वागतम् | Pārvatī’s Return to Her Father’s House and the Auspicious Welcome

Verse 1

नारद उवाच । विधे तात महाभाग धन्यस्त्वं परमार्थदृक् । अद्भुतेयं कथाश्रावि त्वदनुग्रहतो मया

ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ବିଧାତା, ହେ ତାତ, ହେ ମହାଭାଗ! ତୁମେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ତୁମେ ପରମାର୍ଥଦର୍ଶୀ। ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରୁ ମୁଁ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିଲି।

Verse 2

गते हरे स्वशैले हि पार्वती सर्वमंगला । किं चकार गता कुत्र तन्मे वद महामते

ହରି ନିଜ ଶୈଳଧାମକୁ ଗମନ କରିବା ପରେ, ସର୍ବମଙ୍ଗଳମୟୀ ପାର୍ବତୀ କ’ଣ କଲେ ଏବଂ କେଉଁଠିକୁ ଗଲେ? ହେ ମହାମତି, ମୋତେ କହ।

Verse 3

श्रुत्वा सुगीतं तद्दृष्ट्वा सुनृत्यं च मनोहरम् । सहसा मुमुहुस्सर्वे मेनापि च तदा मुने

ହେ ମୁନେ, ସେଇ ସୁମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣି ଏବଂ ସେଇ ମନୋହର, ସୁଲଳିତ ନୃତ୍ୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ହଠାତ୍ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ; ସେତେବେଳେ ମେନା ମଧ୍ୟ।

Verse 4

पार्वत्यपि सखीयुक्ता रूपं कृत्वा तु सार्थकम् । जगाम स्वपितुर्गेहं महादेवेति वादिनी

ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ, ଯଥୋଚିତ ଓ ସାର୍ଥକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ‘ମହାଦେବ’ ବୋଲି କହୁଥିବାବେଳେ ପିତୃଗୃହକୁ ଗଲେ।

Verse 5

पार्वत्यागमनं श्रुत्वा मेना च स हिमाचलः । दिव्यं यानं समारुह्य प्रययौ हर्षविह्वलः

ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ମେନା ଓ ସେଇ ହିମାଚଳ ଆନନ୍ଦରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ; ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଆରୋହଣ କରି ସତ୍ୱର ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 6

पुरोहितश्च पौराश्च सख्यश्चैवाप्यनेकशः । सम्वन्धिनस्तथान्ये च सर्वे ते च समाययुः

ପୁରୋହିତ, ନଗରବାସୀ, ଅନେକ ସଖା, ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 7

भ्रातरः सकला जग्मुर्मैनाकप्रमुखास्तदा । जयशब्दं प्रब्रुवन्तो महाहर्षसमन्विताः

ତେବେ ମୈନାକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଭ୍ରାତା ଏକସାଥି ଯାତ୍ରା କଲେ; ‘ଜୟ’ ଧ୍ୱନି କରି, ମହାହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।

Verse 8

संस्थाप्य मंगलघटं राजवर्त्मनि राजिते । चन्दनागरुकस्तूरीफलशाखासमन्विते

ଶୋଭିତ ରାଜପଥରେ ମଙ୍ଗଳଘଟ ସ୍ଥାପନ କରି, ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, କସ୍ତୁରୀ ଓ ଫଳଶାଖା ସହିତ ତାହାକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ କରାଗଲା।

Verse 9

सपुरोधोब्राह्मणैश्च मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः । नारीभिर्नर्तकीभिश्च गजेन्द्राद्रिसुशोभितैः

କୁଳପୁରୋହିତ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁନି ଓ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ; ନାରୀମାନେ ଓ ନର୍ତ୍ତକୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ଦୃଶ୍ୟ ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଓ ପର୍ବତସମ ଗରିମାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 10

परितः परितो रंभास्तम्भवृन्दसमन्विते । पतिपुत्रवतीयोषित्समूहैर्दीपहस्तकैः

ଚାରିଦିଗରେ ରମ୍ଭା (କଦଳୀ) ସ୍ତମ୍ଭଗୁଚ୍ଛରେ ସ୍ଥାନଟି ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା; ହାତରେ ଦୀପ ଧରିଥିବା ପତି-ପୁତ୍ରବତୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦଳ ଚାରିପାଖେ ଘେରିଥିଲେ।

Verse 11

द्विजवृन्दैश्च संयुक्ते कुर्वद्भिर्मङ्गलध्वनिम् । नानाप्रकारवाद्यैश्च शंखध्वनिभिरन्विते

ସେ ସ୍ଥାନ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ସେମାନେ ମଙ୍ଗଳଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ନାନାପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟନିନାଦ ଓ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିର ପ୍ରତିଧ୍ୱନିରେ ସବୁଦିଗ ମୁଖରିତ ହେଉଥିଲା।

Verse 12

एतस्मिन्नन्तरे दुर्गा जगाम स्वपुरान्तिकम् । विशंती नगरं देवी ददर्श पितरौ पुनः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଗା ନିଜ ନଗରର ସମୀପକୁ ଗଲେ। ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେବୀ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 13

सुप्रसन्नौ प्रधावन्तौ हर्षविह्वलमानसौ । दृष्ट्वा काली सुप्रहृष्टा स्वालिभिः प्रणनाम तौ

ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଦୁଇଜଣ ଦୌଡ଼ି ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ହର୍ଷରେ ତାଙ୍କ ମନ ବିହ୍ୱଳ ଥିଲା। ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କାଳୀ ମଧ୍ୟ ପରମ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 14

तौ सम्पूर्णाशिषं दत्त्वा चक्रतुस्तौ स्ववक्षसि । हे वत्से त्वेवमुच्चार्य रुदन्तौ प्रेमविह्वलौ

ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। “ହେ ବତ୍ସେ!” ଏଭଳି କହି ପ୍ରେମରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସେମାନେ କାନ୍ଦିଲେ।

Verse 15

ततस्स्वकीया अप्यस्या अन्या नार्यापि संमुदा । भ्रातृस्त्रियोपि सुप्रीत्या दृढालिंगनमादधुः

ତାପରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 16

साधितं हि त्वया सम्यक्सुकार्यं कुलतारणम् । त्वत्सदाचरणेनापि पाविताः स्माखिला वयम्

ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ କୁଳତାରଣର ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସାଧିଛ। ତୁମ ସଦାଚରଣରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୋଇଛୁ।

Verse 17

इति सर्वे सुप्रशंस्य प्रणेमुस्तां प्रहर्षिताः । चन्दनैः सुप्रसूनैश्च समानर्चुश्शिवां मुदा

ଏହିପରି ସମସ୍ତେ ସେଇ ଶୁଭା ଦେବୀ ଶିବା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସା କରି ହର୍ଷରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ଚନ୍ଦନ ଓ ଉତ୍ତମ ପୁଷ୍ପରେ ସମେତ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 18

तस्मिन्नवसरे देवा विमानस्था मुदाम्बरे । पुष्पवृष्टिं शुभां चक्रुर्नत्वा तां तुष्टुवुः स्तवैः

ସେଇ ସମୟରେ ଆନନ୍ଦମୟ ଆକାଶରେ ବିମାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବମାନେ ଶୁଭ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସ୍ତବଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 19

तदा तां च रथे स्थाप्य सर्वे शोभान्विते वरे । पुरं प्रवेशयामासुस्सर्वे विप्रादयो मुदा

ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇ, ବିପ୍ରମାନେ ଆଦିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଆନନ୍ଦରେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ।

Verse 20

अथ विप्राः पुरोधाश्च सख्योन्याश्च स्त्रियः शिवाम् । गृहं प्रवेशयामासुर्बहुमानपुरस्सरम्

ତାପରେ ବିପ୍ରମାନେ, ପୁରୋହିତମାନେ ଓ ସଖୀସ୍ୱରୂପ ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନେ—ବହୁମାନକୁ ଆଗରେ ରଖି—ଶିବା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ।

Verse 21

स्त्रियो निर्मच्छनं चक्रुर्विप्रा युयुजुराशिषः । हिमवान्मेनका माता मुमोदाति मुनीश्वर

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟା କଲେ; ବିପ୍ରମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ହିମବାନ, ମେନକା ଓ ମାତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 22

ततस्स हिमवान् तात सुप्रहृष्टाः प्रसन्नधीः । सम्मान्य सकलान्प्रीत्या स्नातुं गंगां जगाम ह

ତାପରେ, ହେ ପ୍ରିୟ! ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନଧୀ ହିମବାନ ପ୍ରୀତିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ।

Verse 23

ब्राह्मणेभ्यश्च बंदिभ्यः पर्वतेन्द्रो धनं ददौ । मङ्गलं पाठयामास स द्विजेभ्यो महोत्सवम्

ପର୍ବତେନ୍ଦ୍ର ହିମାଳୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଓ ବନ୍ଦିମାନଙ୍କୁ (ଭାଟମାନଙ୍କୁ) ଧନ ଦାନ କଲେ। ପରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳପାଠ କରାଇ ସେ ଅବସରକୁ ମହୋତ୍ସବ ଭାବେ ପାଳନ କଲେ।

Verse 24

एवं स्वकन्यया हृष्टौ पितरौ भ्रातरस्तथा । जामयश्च महाप्रीत्या समूषुः प्रांगणे मुने

ହେ ମୁନେ, ନିଜ କନ୍ୟାକାରଣେ ହର୍ଷିତ ପିତାମାତା, ଭ୍ରାତାମାନେ ଓ ଜାମୟମାନେ—ସମସ୍ତେ ମହାପ୍ରୀତିରେ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଏକସାଥି ବସିଲେ।

Verse 26

एतस्मिन्नंतरे शंभुस्सुलीलो भक्तवत्सलः । सुनर्तकनटो भूत्वा मेनकासंनिधिं ययौ

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାରେ ରମଣ କରୁଥିବା ଶମ୍ଭୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନର୍ତ୍ତକ-ନଟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମେନକାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ।

Verse 27

शृंगं वामे करे धृत्वा दक्षिणे डमरु तथा । पृष्ठे कंथां रक्तवासा नृत्यगानविशारदः

ବାମ ହାତରେ ଶୃଙ୍ଗ ଏବଂ ଡାହାଣ ହାତରେ ଡମରୁ ଧରି, ପିଠିରେ କନ୍ଥା ରଖି, ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେ ନୃତ୍ୟ-ଗାନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାରଦର୍ଶୀ ଥିଲେ।

Verse 28

ततस्सुनटरूपोसौ मेनकाया गणे मुदा । चक्रे सुनृत्यं विविधं गानं चातिमनोहरम्

ତାପରେ ସେ ନଟରୂପ ଧାରଣ କରି ମେନକାଙ୍କ ସଖୀଗଣମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସୁନ୍ଦର ନୃତ୍ୟ କଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ଗାନ ମଧ୍ୟ ଗାଇଲେ।

Verse 29

शृंगं च डमरुं तत्र वादयामास सुध्वनिम् । महतीं विविधां तत्र स चकार मनोहराम्

ସେଠାରେ ସେ ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଡମରୁ ବାଜାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ମଧୁର ଗୁଞ୍ଜିତ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା; ଏବଂ ସେଠାରେ ମହାନ, ବିବିଧ ଓ ମନୋହର ସଙ୍ଗୀତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 30

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे पार्वतीप्रत्यागमनमहोत्सववर्णनं नाम त्रिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ ‘ପାର୍ବତୀ-ପ୍ରତ୍ୟାଗମନ-ମହୋତ୍ସବ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 32

मूर्च्छां संप्राप्य सा दुर्गा सुदृष्ट्वा हृदि शंकरम् । त्रिशूलादिकचिह्नानि बिभ्रतं चातिसुन्दरम्

ମୂର୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା ନିଜ ହୃଦୟରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଅତିସୁନ୍ଦର, ତ୍ରିଶୂଳାଦି ଚିହ୍ନ ଧାରଣକାରୀ।

Verse 33

विभूतिविभूषितं रम्यमस्थिमालासमन्वितम् । त्रिलोचनोज्ज्वलद्वक्त्रं नागायज्ञोपवीतकम्

ବିଭୂତିରେ ବିଭୂଷିତ, ରମ୍ୟ, ଅସ୍ଥିମାଳାସହିତ; ତ୍ରିଲୋଚନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁଖ, ଏବଂ ନାଗକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଭାବେ ଧାରଣ କରିଥିବା (ଶିବ) ରୂପ।

Verse 34

वरं वृण्वित्युक्तवन्तं गौरवर्णं महेश्वरम् । दीनबन्धु दयासिन्धुं सर्वथा सुमनोहरम्

ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଗୌରବର୍ଣ୍ଣ—ଯିଏ କହିଥିଲେ, “ବର ଚୟନ କର।” ସେ ଦୀନବନ୍ଧୁ, ଦୟାସିନ୍ଧୁ, ଏବଂ ସର୍ବଥା ମନୋହର।

Verse 35

हृदयस्थं हरं दृष्ट्वेदृशं सा प्रणनाम तम् । वरं वव्रे मानसं हि पतिर्मे त्वं भवेति च

ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହରଙ୍କୁ ସେହିପରି ଦେଖି ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା। ପରେ ମନରେ ବର ବାଛିଲା—“ଆପଣେ ମୋର ପତି ହୁଅନ୍ତୁ।”

Verse 36

वरं दत्त्वा शिवं चाथ तादृशं प्रीतितो हृदा । अन्तर्धाय पुनस्तत्र सुननर्त्त स भिक्षुकः

ଏଭଳି ଶିବଙ୍କୁ ସେହିପରି ବର ଦେଇ ସେ ଭିକ୍ଷୁକ ହୃଦୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ ହେଲା; ପରେ ସେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇ, ସେଠାରେ ପୁଣି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ନୃତ୍ୟ କଲା।

Verse 37

ततो मेना सुरत्नानि स्वर्णपात्रस्थितानि च । तस्मै दातुं ययौ प्रीत्या तद्भूति प्रीतमानसः

ତାପରେ ସେହି ଶୁଭ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ମନ ପ୍ରୀତ ହୋଇ ମେନା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ରଖା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ହର୍ଷରେ ଗଲା।

Verse 38

तानि न स्वीचकारासौ भिक्षां याचे शिवां च ताम् । पुनस्सुनृत्यं गानश्च कौतुकात्कर्तुमुद्यतः

ସେ ସେହି ଦାନଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରହଣ କଲା ନାହିଁ; ବରଂ ସେ ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଶିବା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ଯାଚିଲା। ପରେ କୌତୁକରେ ପୁଣି ନୃତ୍ୟ ଓ ଗାନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା।

Verse 39

मेना तद्वचनं श्रुत्वा चुकोपाति सुविस्मिता । भिक्षुकं भर्त्सयामास बहिष्कर्तुमियेष सा

ସେହି କଥା ଶୁଣି ମେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ ଭିକ୍ଷୁକକୁ ଭର୍ତ୍ସନା କରି, ବାହାରକୁ ଖେଦାଇବାକୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।

Verse 40

एतस्मिन्नन्तरे तत्र गंगातो गिरिराययौ । ददर्श पुरतो भिक्षुं प्रांगणस्थं नराकृतिम्

ସେଇ ସମୟରେ ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ପର୍ବତରାଜ ହିମାଳୟ ଆସିଲେ। ସେ ଆଗରେ ଆଙ୍ଗଣରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ମନୁଷ୍ୟାକୃତି ଭିକ୍ଷୁକକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 41

श्रुत्वा मेनामुखाद्वृत्तं तत्सर्वं सुचुकोप सः । आज्ञां चकारानुचरान्बहिष्कर्तुञ्च तं नटम्

ମେନାଙ୍କ ମୁଖରୁ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ତେବେ ସେ ଅନୁଚରମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—ସେଇ ନଟକୁ ସଭାରୁ ବାହାର କର।

Verse 42

महाग्निमिव दुःस्पर्शं प्रज्वलन्तं सुतेजसम् । न शशाक बहिष्कर्तुं कोपि तं मुनिसत्तम

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାହାର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ମହାଗ୍ନି ପରି ଦୁଃସ୍ପର୍ଶ, ନିଜ ତେଜରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଥିଲେ।

Verse 43

ततस्स भिक्षुकस्तात नानालीलाविशारदः । दर्शयामास शैलाय स्वप्रभावमनन्तकम्

ତାପରେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ନାନା ଲୀଳାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ସେଇ ଭିକ୍ଷୁକ ପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ ନିଜର ଅନନ୍ତ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରକାଶ କରି ଦେଖାଇଲେ।

Verse 44

शैलो ददर्श तं तत्र विष्णुरूपधरं द्रुतम् । किरीटिनं कुण्डलिनं पीतवस्त्रं चतुर्भुजम्

ସେଠାରେ ଶୈଳ (ହିମାଳୟ) ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ବିଷ୍ଣୁରୂପଧାରୀ ଭାବେ ଦେଖିଲେ—କିରୀଟଧାରୀ, କୁଣ୍ଡଳଧାରୀ, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଚତୁର୍ଭୁଜ।

Verse 45

यद्यत्पुष्पादिकं दत्तं पूजाकाले गदाभृते । गात्रे शिरसि तत्सर्वं भिक्षुकस्य ददर्श ह

ପୂଜାକାଳେ ଗଦାଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯେଯେ ପୁଷ୍ପାଦି ଅର୍ପିତ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସବୁ ସେ ଭିକ୍ଷୁକର ଦେହ ଓ ଶିରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେଖିଲା।

Verse 46

ततो ददर्श जगतां स्रष्टारं स चतुर्मुखम् । रक्तवर्णं पठन्तञ्च श्रुतिसूक्तं गिरीश्वरः

ତାପରେ ଗିରୀଶ୍ୱର (ଶିବ) ଜଗତର ସ୍ରଷ୍ଟା ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରୁତିସୂକ୍ତ ପାଠ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।

Verse 47

ततस्सूर्य्यस्वरूपञ्च जगच्चक्षुस्स्वरूपकम् । ददर्श गिरिराजस्स क्षणं कौतुककारिणाम्

ତାପରେ ଗିରିରାଜ (ହିମାଳୟ) କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରକାଶକୁ ଦେଖିଲେ—ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ‘ଜଗତର ଚକ୍ଷୁ’ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରୂପ; ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 48

ततो ददर्श तं तात रुद्ररूपं महाद्भुतम् । पार्वती सहितं रम्यं विहसन्तं सुतेजसम्

ତାପରେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ସେ ତାଙ୍କୁ ମହାଅଦ୍ଭୁତ ରୁଦ୍ରରୂପରେ ଦେଖିଲା—ପାର୍ବତୀ ସହିତ, ରମ୍ୟ, ପରମ ତେଜସ୍ବୀ, ମୃଦୁ ହାସ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 49

ततस्तेजस्स्वरूपञ्च निराकारं निरंजनम् । निरुपाधिं निरीहञ्च महाद्भुतमरूपकम्

ତାପରେ ଶୁଦ୍ଧ ତେଜସ୍ସ୍ୱରୂପ ସେଇ ପରତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକଟ ହେଲା—ନିରାକାର, ନିରଞ୍ଜନ, ଉପାଧିହୀନ, ନିରୀହ, ଅତିମହାଦ୍ଭୁତ, ତଥାପି ଭୌତିକ ରୂପରହିତ।

Verse 50

एवं बहूनि रूपाणि तस्य तत्र ददर्श सः । सुविस्मितो बभूवाशु परमानन्दसंयुतः

ଏଭଳି ସେଠାରେ ସେ ତାହା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅନେକ ରୂପ ଦର୍ଶନ କଲା; ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ପରମାନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 51

अथासौ भिक्षुवर्य्यो हि तस्मात्तस्याश्च सूतिकृत् । भिक्षां ययाचे दुर्गान्तां नान्यज्जग्राह किञ्चन

ତାପରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭିକ୍ଷୁ—ଯିଏ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୂତିକର୍ମ କରିଥିଲେ—ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ନିଜେ ଭିକ୍ଷା ଯାଚିଲେ; ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ।

Verse 52

न स्वीचकार शैलैन्द्रो मोहितश्शिवमायया । भिक्षुः किंचिन्न जग्राह तत्रैवान्तर्दधे ततः

ଶିବମାୟାରେ ମୋହିତ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ସମ୍ମତି ଦେଲେ ନାହିଁ। ସେ ଭିକ୍ଷୁ କିଛିମାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 53

तदा बभूव सुज्ञानं मेनाशैलेशयोरिति । आवां शिवो वञ्चयित्वा स्वस्थानं गतवान्प्रभुः

ତେବେ ମେନା ଓ ଶୈଲେଶଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୋଧ ହେଲା—“ପ୍ରଭୁ ଶିବ ଲୀଳାରେ ଆମକୁ ବଞ୍ଚାଇ ଏବେ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ।”

Verse 54

तयोर्विचिन्त्य तत्रैव शिवे भक्तिरभूत्परा । महामोक्षकरी दिव्या सर्वानन्दप्रदायिनी

ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଚିନ୍ତନ କରିବାମାତ୍ରେ ଶିବରେ ପରମ ଭକ୍ତି ଉଦିତ ହେଲା—ଦିବ୍ୟ, ମହାମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ ଓ ସର୍ବାନନ୍ଦପ୍ରଦାୟିନୀ।