पार्वत्याः तपः—हिमालयादिभिः उपदेशः / Pārvatī’s Austerity and Counsel from Himālaya and Others

Verse 1

गतेषु तेषु सूर्येषु सखीभिः परिवारिता । तपस्तेपे तदधिकं परमार्थसुनिश्चया

ସେ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଅତିତ ହେବା ପରେ, ସଖୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ, ପରମାର୍ଥରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ଆହୁରି ଅଧିକ ତପସ୍ୟା କଲା।

Verse 2

हिमालयस्तदागत्य पार्वतीं कृतनिश्चयाम् । सभार्यस्ससुतामात्य उवाच परमेश्वरीम्

ତେବେ ହିମାଳୟ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିବା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ପତ୍ନୀ, କନ୍ୟା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ସେ ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 3

हिमालय उवाच । मा खिद्यतां महाभागे तपसानेन पार्वती । रुद्रो न दृश्यते बाले विरक्तो नात्र संशयः

ହିମାଳୟ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ପାର୍ବତୀ, ଏହି ତପସ୍ୟାକୁ ନେଇ ଦୁଃଖିତ ହେଉନି। ହେ ବାଳେ, ରୁଦ୍ର ସହଜେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସେ ବିରକ୍ତ।

Verse 4

त्वं तन्वी सुकुमारांगी तपसा च विमोहिता । भविष्यसि न संदेहस्सत्यं सत्यं वदामि ते

ହେ ତନ୍ୱୀ, ହେ ସୁକୁମାରାଙ୍ଗୀ! ତପସ୍ୟାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ—ସତ୍ୟই—କହୁଛି।

Verse 5

तस्मादुत्तिष्ठ चैहि त्वं स्वगृहं वरवर्णिनि । किं तेन तव रुद्रेण येन दग्धः पुरा स्मरः

ଏହିହେତୁ ଉଠି ଆସ, ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେର। ଯିଏ ପୂର୍ବେ ସ୍ମରକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେ ରୁଦ୍ର ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ ଉପକାର?

Verse 6

अतो हि निर्विकार त्वात्त्वामादातुं वरां हराः । नागमिष्यति देवेशि तं कथं प्रार्थयिष्यसि

ହେ ଦେବେଶୀ, ହର ନିର୍ବିକାର ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ଥିବାରୁ ତୁମକୁ ବଧୂରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସେ ନିଜେ ଆସିବେ ନାହିଁ। ତେବେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ କିପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ?

Verse 7

गगनस्थो यथा चंद्रो ग्रहीतुं न हि शक्यते । तथैव दुर्गमं शंभुं जानीहि त्वमिहानघे

ଆକାଶସ୍ଥ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଯେପରି ଧରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ସେପରି ହେ ଅନଘେ! ଏଠାରେ ଜାଣ—ଶମ୍ଭୁ (ଭଗବାନ ଶିବ) ଦୁର୍ଗମ; ସାଧାରଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନର ଧରାଧରିରୁ ପରେ, କେବଳ ସତ୍ୟ ଭକ୍ତି ଓ ସମ୍ୟକ୍ ବୋଧରେ ପ୍ରାପ୍ୟ।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । तथैव मेनया चोक्ता तथा सह्याद्रिणा सती । मेरुणा मंदरेणैव मैनाकेन तथैव सा

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସେହିପରି ମେନା ସତୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ସହ୍ୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ତେଣୁହି କହିଲା। ପୁଣି ମେରୁ, ମନ୍ଦର ଏବଂ ସେହିପରି ମୈନାକ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ।

Verse 9

एवमन्यैः क्षितिभैश्च क्रौंचादिभिरनातुरा । तथैव गिरिजा प्रोक्ता नानावादविधायिभिः

ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ପର୍ବତରାଜମାନେ ମଧ୍ୟ—କ୍ରୌଞ୍ଚ ଆଦି, ଯେମାନେ କ୍ଲେଶରହିତ ଥିଲେ—ଗିରିଜାଙ୍କୁ ନାନା ପ୍ରକାର ତର୍କ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ।

Verse 10

ब्रह्मोवाच । एवं प्रोक्ता यदा तन्वी सा सर्वैस्तपसि स्थिता । उवाच प्रहसंत्येव हिमवंतं शुचिस्मिता

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏଭଳି କହାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ସେ ତନ୍ୱୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲା, ସେତେବେଳେ ଶୁଚିସ୍ମିତା—ପବିତ୍ର ମୃଦୁ ହାସ ସହ—ହିମବନ୍ତଙ୍କୁ ହସିହସି କହିଲା।

Verse 11

पार्वत्युवाच । पुरा प्रोक्तं मया तात मातः किं विस्मृतं त्वया । अधुनापि प्रतिज्ञां च शृणुध्वं मम बांधवाः

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ପୂର୍ବେ କହିଥିବା କଥା, ହେ ମାତା, ତୁମେ କି ଭୁଲିଗଲ? ଏବେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ, ହେ ମୋ ବାନ୍ଧବମାନେ।

Verse 12

विरक्तोसौ महादेवो येन दग्धा रुषा स्मरः । तं तोषयामि तपसा शंकरं भक्तवत्सलम्

ସେଇ ବିରକ୍ତ ମହାଦେବ, ଯାହାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ସ୍ମର (କାମଦେବ) ଭସ୍ମ ହୋଇଥିଲା। ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ତୁଷ୍ଟ କରେ।

Verse 13

सर्वे भवंतो गच्छंतु स्वं स्वं धाम प्रहर्षिताः । भविष्यत्येव तुष्टोऽसौ नात्र कार्य्या विचारणा

ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଯାଅ। ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁଷ୍ଟ ହେବେ; ଏଥିରେ ଆଉ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 14

दग्धो हि मदनो येन येन दग्धं गिरेर्वनम् । तमानयिष्ये चात्रैव तपसा केव लेन हि

ଯେଉଁଥିରେ ମଦନ (କାମଦେବ) ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଏହି ଗିରିବନ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ସେଇ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ମାତ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ନିଜ ପାଖକୁ ଆଣିବି।

Verse 15

तपोबलेन महता सुसेव्यो हि सदाशिवः । जानीध्वं हि महाभागास्सत्यं सत्यं वदामि वः

ମହାନ ତପୋବଳରେ ସଦାଶିବ ନିଶ୍ଚୟ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତିରେ ସେବ୍ୟ ଓ ପୂଜ୍ୟ। ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ, ଏହା ଜାଣ—ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ହିଁ, ସତ୍ୟ ହିଁ କହୁଛି।

Verse 16

आभाष्य चैवं गिरिजा च मेनकां मैनाकबंधुं पितरं हिमालयम् । तूष्णीं बभूवाशु सुभाषिणी शिवा समंदरं पर्वतराजबालिका

ଏଭଳି କହି ଗିରିଜା ମେନକାଙ୍କୁ, ମାମା ମୈନାକଙ୍କୁ ଓ ପିତା ହିମାଳୟଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ତାପରେ ସୁଭାଷିଣୀ ଶିବା—ପର୍ବତରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା—ସମୁଦ୍ର ପରି ଗମ୍ଭୀର ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ମୌନ ହେଲେ।

Verse 17

जग्मुस्तथोक्ताः शिवया हि पर्वता यथागतेनापि विचक्षणास्ते । प्रशंसमाना गिरिजा मुहुर्मुहुस्सुविस्मिता हेमनगेश्वराद्याः

ଶିବାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ସେହି ବିଚକ୍ଷଣ ପର୍ବତେଶ୍ୱରମାନେ ଯେପଥେ ଆସିଥିଲେ ସେହି ପଥେ ଫେରିଗଲେ। ହେମନଗେଶ୍ୱର ଆଦିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ପୁନଃପୁନଃ ଗିରିଜାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 19

तपसा महता तेन तप्तमासीच्चराचरम् । त्रैलोक्यं हि मुनिश्रेष्ठ सदेवासुरमानुषम्

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେହି ମହାତପସ୍ୟାରେ ଚରାଚର ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟି ତପ୍ତ ହୋଇଗଲା। ଦେବ-ଅସୁର-ମାନବ ସହିତ ତ୍ରିଲୋକ ମଧ୍ୟ ତାହାର ତାପରେ ଗଭୀର ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲା।

Verse 20

तदा सुरासुराः सर्वे यक्षकिन्नरचारणाः । सिद्धास्साध्याश्च मुनयो विद्याधरमहोरगाः

ତେବେ ସମସ୍ତ ସୁର ଓ ଅସୁର, ଯକ୍ଷ-କିନ୍ନର-ଚାରଣ; ସିଦ୍ଧ-ସାଧ୍ୟ; ମୁନି, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ମହୋରଗ—ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 21

सप्रजापतयश्चैव गुह्यकाश्च तथापरे । कष्टात् कष्टतरं प्राप्ताः कारणं न विदुः स्म तत्

ପ୍ରଜାପତିମାନେ, ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖଠାରୁ ଅଧିକ କଠିନ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରେ ପଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେହି ବିପଦର ସତ୍ୟ କାରଣ ସେମାନେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ।

Verse 22

सर्वे मिलित्वा शक्राद्या गुरुमामंत्र्य विह्वलाः । सुमेरौ तप्तसर्वांगा विधिं मां शरणं ययुः

ତେବେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ର ହେଲେ। ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିନୟରେ ଅନୁମତି ନେଇ, ସୁମେରୁରେ ତପସ୍ୟାରେ ଦଗ୍ଧ ସର୍ବାଙ୍ଗ ସହିତ, ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମା ମୋର ଶରଣକୁ ଗଲେ।

Verse 23

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तुतीये पार्वतीखंडे पार्वतीसांत्वनशिवदेवदर्शनवर्णनं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ଶିବ ମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ର ସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀ ଖଣ୍ଡରେ 'ପାର୍ବତୀ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଏବଂ ଶିବ ଦର୍ଶନ ବର୍ଣ୍ଣନା' ନାମକ ତେଇଶି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।

Verse 24

देवा ऊचुः । त्वया सृष्टमिदं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । संतप्तमति कस्माद्वै न ज्ञातं कारणं विभो

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୋ! ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ତଥାପି ଏହା ଦୁଃଖତାପରେ ଦଗ୍ଧ। ତାହାର କାରଣ ସତ୍ୟରେ କାହିଁକି ଅଜ୍ଞାତ?

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषामहं स्मृत्वा शिवं हृदा । विचार्य मनसा सर्वं गिरिजायास्तपः फलम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ମୁଁ ହୃଦୟରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲି; ଏବଂ ମନରେ ସବୁକିଛି ବିଚାର କରି ଗିରିଜାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଫଳକୁ ଚିନ୍ତା କଲି।

Verse 27

दग्धं विश्वमिति ज्ञात्वा तैः सर्वैरिह सादरात् । हरये तत्कथयितुं क्षीराब्धिमगमं द्रुतम्

ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆଦରସହ ଏହି କଥା ହରିଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଶୀଘ୍ର କ୍ଷୀରାବ୍ଧିକୁ ଗଲେ।

Verse 28

तत्र गत्वा हरिं दृष्ट्वा विलसंतं सुखासने । सुप्रणम्य सुसंस्तूय प्रावोचं सांजलिः सुरैः

ସେଠାକୁ ଯାଇ ସୁଖାସନରେ ଆନନ୍ଦରେ ବିରାଜିତ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ ଭଲଭାବେ ପ୍ରଣାମ କରି, ସୁନ୍ଦର ଷ୍ଟୁତି କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲି।

Verse 29

त्राहि त्राहि महाविष्णो तप्तान्नश्शरणागतान् । तपसोग्रेण पार्वत्यास्तपत्याः परमेण हि

‘ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର, ହେ ମହାବିଷ୍ଣୁ! ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଆମେ ଶରଣାଗତ; କାରଣ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପରମ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାର ତାପ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜ୍ୱଳୁଛି।’

Verse 30

इत्याकर्ण्य वचस्तेषामस्मदादि दिवौकसाम् । शेषासने समाविष्टोऽस्मानुवाच रमेश्वरः

ଆମ ଆଦି ଦିବ୍ୟଲୋକବାସୀମାନଙ୍କ ବଚନ ଏପରି ଶୁଣି, ଶେଷାସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ରମେଶ୍ୱର ଆମକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 31

विष्णुरुवाच । ज्ञातं सर्वं निदानं मे पार्वती तपसोद्य वै । युष्माभिस्सहितस्त्वद्य व्रजामि परमेश्वरम्

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ଆଜି ପାର୍ବତୀଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ସମସ୍ତ କାରଣ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମୋତେ ଜଣା ପଡ଼ିଲା; ତେଣୁ ତୁମମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଏବେ ପରମେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉଛି।

Verse 32

महादेवं प्रार्थयामो गिरिजाप्रापणाय तम् । पाणिग्रहार्थमधुना लोकानां स्वस्तयेऽमराः

ଆମେ ଅମର ଦେବମାନେ ଏବେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ—ଗିରିଜା ତାଙ୍କୁ ବିବାହରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁନ୍ତୁ, ସେ ତାଙ୍କର ପାଣିଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ—ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱସ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।

Verse 34

तस्माद्वयं गमिष्यामो यत्र रुद्रो महाप्रभुः । तपसोग्रेण संयुक्तोऽद्यास्ते परममंगलः

ତେଣୁ ଆସ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାପ୍ରଭୁ ରୁଦ୍ର ଆଜି ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବିରାଜିତ—ସ୍ୱରୂପରେ ହିଁ ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ।

Verse 35

ब्रह्मोवाच । विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्व ऊचुस्सुरादयः । महाभीता हठात् क्रुद्धाद्दग्धुकामात् लयंकरात्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଦେବମାନେ ଆଦି ସମସ୍ତେ କହିଉଠିଲେ। ହଠାତ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧ, ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ପ୍ରଳୟକାରକ ସେ ଭୟଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ମହାଭୀତ ହେଲେ।

Verse 36

देवा ऊचुः । महाभयंकरं क्रुद्धं कालानलसमप्रभम् । न यास्यामो वयं सर्वे विरूपाक्षं महाप्रभम्

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୁଦ୍ଧ, ଏବଂ କାଳାଗ୍ନି ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ସେହି ମହାପ୍ରଭୁ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବୁ ନାହିଁ।

Verse 37

यथा दग्धः पुरा तेन मदनो दुरतिक्रमः । तथैव क्रोधयुक्तो नः स धक्ष्यति न संशयः

ଯେପରି ପୂର୍ବେ ସେ ଦୁର୍ଜୟ ମଦନକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେପରି କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 38

ब्रह्मोवाच तदाकर्ण्य वचस्तेषां शक्रादीनां रमेश्वरः । सांत्वयंस्तान्सुरान्सर्वान्प्रोवाच स हरिर्मुने

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଶକ୍ର ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ହରି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ହେ ମୁନି, ପରେ କହିଲେ।

Verse 39

हरिरुवाच । हे सुरा मद्वचः प्रीत्या शृणुतादरतोऽखिलाः । न वो धक्ष्यति स स्वामी देवानां भयनाशनः

ହରି କହିଲେ: ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରୀତିସହିତ ମୋ କଥା ଆଦରରେ ଶୁଣ। ଦେବମାନଙ୍କର ଭୟ ନାଶ କରୁଥିବା ସେ ସ୍ୱାମୀ ତୁମକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 40

तस्माद्भवद्भिर्गंतव्यं मया सार्द्धं विचक्षणैः । शंभुं शुभकरं मत्वा शरणं तस्य सुप्रभो

ଏହେତୁ ହେ ବିଚକ୍ଷଣମାନେ, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଏକାସାଥି ଯାଅ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଶୁଭଦାତା ବୋଲି ଜାଣି, ହେ ସୁପ୍ରଭୋ, ତାଙ୍କ ଶରଣ ନିଅ।

Verse 41

शिवं पुराणं पुरुषमधीशं वरेण्यरूपं हि परं पुराणम् । तपोजुषाणां परमात्मरूपं परात्परं तं शरणं व्रजामः

ଆମେ ସେହି ପରାତ୍ପର ଶିବଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରୁ—ଯିଏ ଆଦିପୁରୁଷ, ଅଧୀଶ୍ୱର, ବରେଣ୍ୟରୂପଧାରୀ; ପରମ ପୁରାଣତତ୍ତ୍ୱ; ତପସ୍ୟାରତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରମାତ୍ମସ୍ୱରୂପ।

Verse 42

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तास्तदा देवा विष्णुना प्रभवि ष्णुना । जग्मुस्सर्वे तेन सह द्रष्टुकामाः पिनाकिनम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସେତେବେଳେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ପିନାକଧାରୀ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କ ସହ ଗଲେ।

Verse 43

प्रथमं शैलपुत्र्यास्तत्तपो द्रष्टुं तदाश्रमम् । जग्मुर्मार्गवशात्सर्वे विष्ण्वाद्यस्सकुतूहलाः

ପ୍ରଥମେ ଶୈଳପୁତ୍ରୀ (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ କୌତୁହଳରେ ଭରି ମାର୍ଗାନୁସାରେ ସେଇ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।

Verse 44

पार्वत्यास्तु तपो दृष्ट्वा तेजसा व्यापृतास्तदा । प्रणेमुस्तां जगद्धात्रीं तेजोरूपां तपः स्थिताम्

ପାର୍ବତୀଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦେଖି ସେମାନେ ସେଇ ତେଜରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ, ତେଜୋରୂପା, ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 45

प्रशंसंतस्तपस्तस्यास्साक्षात्सिद्धितनोस्सुराः । जग्मुस्तत्र तदा ते च यत्रास्ते वृषभध्वजः

ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସିଦ୍ଧି-ଦେହଧାରୀ ପରି ସେଇ ଦେବଗଣ ତେବେ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠାରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଶିବ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 46

तत्र गत्वा च ते देवास्त्वां मुने प्रैषयंस्तदा । पश्यतो दूरतस्तस्थुः कामभस्मकृतोहरात्

ସେଠାକୁ ଯାଇ, ହେ ମୁନି, ସେଇ ଦେବମାନେ ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଗକୁ ପଠାଇଲେ। କାମକୁ ଭସ୍ମ କରିଥିବା ହର (ଶିବ) ଠାରୁ ଦୂରେ ରହି, ଦେଖୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସେମାନେ ଦୂରେ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ।

Verse 47

नारद त्वं शिवस्थानं तदा गत्वाऽभयस्सदा । शिवभक्तो विशेषेण प्रसन्नं दृष्टवान् प्रभुम्

ହେ ନାରଦ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଶିବସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ସଦା ନିର୍ଭୟ ରହିଲ। ବିଶେଷ ଭାବେ ଶିବଭକ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରସନ୍ନ କୃପାମୟ ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲ।

Verse 48

पुनरागत्य यत्नेन देवानाहूय तांस्ततः । निनाय शंकरस्थानं तदा विष्ण्वादिकान्मुने

ତାପରେ ପୁନର୍ବାର ଫେରି ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲା; ହେ ମୁନି, ତଦନନ୍ତରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦିଙ୍କୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଗଲା।

Verse 49

अथ विष्ण्वादयस्सर्वे तत्र गत्वा शिवं प्रभुम् । ददृशुस्सुखमासीनं प्रसन्नं भक्तवत्सलम्

ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେଠାକୁ ଯାଇ ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସେ ସୁଖାସୀନ, ପ୍ରସନ୍ନ ଏବଂ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ।

Verse 50

योगपट्टस्थितं शंभुं गणैश्च परिवारितम् । तपोरूपं दधानं च परमेश्वररूपिणम्

ସେମାନେ ଯୋଗପଟ୍ଟ ସହିତ ଯୋଗାସନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ—ତପୋରୂପ ଧାରଣ କରି, ପରମେଶ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ।

Verse 51

ततो विष्णुर्मयान्ये च सुरसिद्धमुनीश्वराः । प्रणम्य तुष्टुवुस्सूक्तैर्वेदोपनिषदन्वितैः

ତତ୍ପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ (ବ୍ରହ୍ମା) ଏବଂ ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି ବେଦ-ଉପନିଷଦ୍-ସମନ୍ୱିତ ସୂକ୍ତଦ୍ୱାରା (ଶିବଙ୍କ) ସ୍ତୁତି କଲେ।