Adhyaya 2
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 242 Verses

पूर्वगतिवर्णनम् (Pūrvagati-varṇana) — “Description of the Prior Course / Earlier Lineage Account”

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସନ୍ଦେହଭଞ୍ଜନ ପାଇଁ ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମେନାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି (ମେନୋତ୍ପତ୍ତି) ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଶାପବୃତ୍ତାନ୍ତ ପଚାରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷ ଆଦି ପୂର୍ବସୃଷ୍ଟିର ବଂଶପରମ୍ପରା, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଏବଂ କଶ୍ୟପାଦି ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ବିବାହ-ସମ୍ବନ୍ଧ ଉଲ୍ଲେଖ କରି କଥାକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସେହି କ୍ରମରେ ସ୍ୱଧା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା; ସ୍ୱଧାଠାରୁ ମାନସୋଦ୍ଭବ, ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧିରେ ଅୟୋନିଜ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ ତିନି କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ—ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ମେନା, ମଧ୍ୟମା ଧନ୍ୟା, କନିଷ୍ଠା କଲାବତୀ। ତାଙ୍କ ଶୁଭନାମ ଶ୍ରବଣ-କୀର୍ତ୍ତନକୁ ବିଘ୍ନହର ଓ ମହାମଙ୍ଗଳଦାୟକ କୁହାଯାଇଛି। ଆଉ ସେମାନଙ୍କୁ ଜଗତ୍ପୂଜ୍ୟା, ଲୋକମାତା, ଯୋଗିନୀ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକେ ବିଚରଣଶୀଳ ପରମଜ୍ଞାନନିଧି ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ବଂଶକଥାକୁ ଭକ୍ତି-ତତ୍ତ୍ୱମୟ କରାଯାଇଛି।

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । विधे प्राज्ञ वदेदानीं मेनोत्पत्तिं समादरात् । अपि शापं समाचक्ष्व कुरु संदेहभंजनम्

ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ବିଧାତା (ବ୍ରହ୍ମା), ଏବେ ଆଦରସହିତ ମେନାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ଶାପର ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ମୋ ସନ୍ଦେହ ଭଞ୍ଜନ କରନ୍ତୁ।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद सुप्रीत्या मेनोत्पत्तिं विवेकतः । मुनिभिः सह वक्ष्येहं सुतवर्य्य महाबुध

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ନାରଦ! ପ୍ରୀତିସହ ଶୁଣ; ମୁଁ ବିବେକପୂର୍ବକ ମେନାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିବି। ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ଏଠାରେ କହୁଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ।

Verse 3

दक्षनामा मम सुतो यः पुरा कथितो मुने । तस्य जाताः सुताः षष्टिप्रमितास्सृष्टिकारणाः

ହେ ମୁନେ! ପୂର୍ବେ ଯେ ଦକ୍ଷ ମୋର ପୁତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲା, ତାହାର ଷଷ୍ଟି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିକାର୍ଯ୍ୟର ନିମିତ୍ତକାରଣ ହେଲେ।

Verse 4

तासां विवाहमकरोत्स वरैः कश्यपादिभिः । विदितं ते समस्तं तत्प्रस्तुतं शृणु नारद

ସେ ତାଙ୍କର ବିବାହ କଶ୍ୟପ ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ କରାଇଲେ। ସେ ସବୁ ତୁମକୁ ଜଣା; ଏବେ, ହେ ନାରଦ, ପ୍ରସ୍ତୁତ କଥା ଶୁଣ।

Verse 5

तासां मध्ये स्वधानाम्नीं पितृभ्यो दत्तवान्सुताम् । तिस्रोभवन्सुतास्तस्यास्सुभगा धर्ममूर्तयः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ୱଧା ନାମକ କନ୍ୟାକୁ ସେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତାହାରୁ ତିନି କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ—ସୁଭଗା ଓ ଧର୍ମମୂର୍ତ୍ତିସ୍ୱରୂପ।

Verse 6

तासां नामानि शृणु मे पावनानि मुनीश्वर । सदा विघ्नहराण्येव महामंगलदानि च

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ସେମାନଙ୍କ ପାବନ ନାମଗୁଡ଼ିକ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ; ସେଗୁଡ଼ିକ ସଦା ବିଘ୍ନହର ଏବଂ ମହାମଙ୍ଗଳଦାୟକ।

Verse 7

मेनानाम्नी सुता ज्येष्ठा मध्या धन्या कलावती । अन्त्या एतास्सुतास्सर्वाः पितॄणाम्मानसोद्भवाः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟାର ନାମ ମେନା; ମଧ୍ୟମା ଧନ୍ୟା; କନିଷ୍ଠା କଲାବତୀ। ଏହି ସମସ୍ତ କନ୍ୟା ପିତୃମାନଙ୍କ ମାନସ-ସନ୍ତାନ ଥିଲେ।

Verse 8

अयोनिजाः स्वधायाश्च लोकतस्तत्सुता मताः । आसाम्प्रोच्य सुनामानि सर्वान्कामाञ्जनो लभेत्

ଏହି କନ୍ୟାମାନେ ଅୟୋନିଜା ଓ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱଧାଙ୍କ କନ୍ୟା ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଶୁଭନାମ ଭକ୍ତିରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳ ପାଏ।

Verse 9

जगद्वंद्याः सदा लोकमातरः परमोददाः । योगिन्यः परमा ज्ञाननिधानास्तास्त्रिलोकगाः

ସେମାନେ ସଦା ଜଗତ୍‌ବନ୍ଦ୍ୟ, ଲୋକମାତା ଓ ପରମ ଉଦାର। ସେଇ ଯୋଗିନୀମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଜ୍ଞାନନିଧି; ତ୍ରିଲୋକରେ ସଞ୍ଚରଣ କରନ୍ତି।

Verse 10

एकस्मिन्समये तिस्रो भगिन्यस्ता मुनीश्वर । श्वेतद्वीपं विष्णुलोकं जग्मुर्दर्शनहेतवे

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଏକ ସମୟରେ ସେଇ ତିନି ଭଗିନୀ ଦର୍ଶନ ହେତୁ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପ—ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଗଲେ।

Verse 11

कृत्वा प्रणामं विष्णोश्च संस्तुतिं भक्तिसंयुताः । तस्थुस्तदाज्ञया तत्र सुसमाजो महानभूत्

ଭକ୍ତିସହିତ ସେମାନେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସ୍ତୁତି କଲେ। ପରେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ସେଠାରେ ରହିଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ ମହାନ୍ ଓ ସୁସମନ୍ୱିତ ସଭା ଗଠିତ ହେଲା।

Verse 12

तदैव सनकाद्यास्तु सिद्धा ब्रह्मसुता मुने । गतास्तत्र हरिं नत्वा स्तुत्वा तस्थुस्तदाज्ञया

ସେହିକ୍ଷଣେ, ହେ ମୁନି, ବ୍ରହ୍ମସୁତ ସିଦ୍ଧଗଣ—ସନକ ଆଦି—ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 13

सनकाद्यान्मुनीन्दृष्ट्वोत्तस्थुस्ते सकला द्रुतम् । तत्रस्थान्संस्थितान्नत्वा देवाद्यांल्लोकवन्दितान्

ସନକ ଆଦି ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଉଠିଦାଁଡ଼ିଲେ। ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଲୋକବନ୍ଦିତ ଦେବାଦିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ବିନୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 14

तिस्रो भगिन्यस्तांस्तत्र नोत्तस्थुर्मोहिता मुने । मायया दैवविवशाश्शङ्करस्य परात्मनः

ହେ ମୁନି, ସେଠାରେ ସେଇ ତିନି ଭଗିନୀ ମୋହିତ ହୋଇ ଉଠିଲେ ନାହିଁ। ପରମାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ମାୟାରେ ଦୈବବଶ ହୋଇ ସେମାନେ ଅସହାୟ ହେଲେ।

Verse 15

मोहिनी सर्व लोकानां शिवमाया गरीयसी । तदधीनं जगत्सर्वं शिवेच्छा सा प्रकीर्त्यते

ଶିବମାୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରେ। ସମଗ୍ର ଜଗତ ତାହାର ଅଧୀନ; ତେଣୁ ତାହାକୁ ‘ଶିବେଚ୍ଛା’ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ କରାଯାଏ।

Verse 16

प्रारब्धं प्रोच्यते सैव तन्नामानि ह्यनेकशः । शिवेच्छया भवत्येव नात्र कार्या विचारणा

ଯାହାକୁ ‘ପ୍ରାରବ୍ଧ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଇ ଅନେକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଶିବଇଚ୍ଛାରେ ମାତ୍ର ତାହା ଘଟେ; ଏଠାରେ ଅଧିକ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ॥

Verse 17

भूत्वा तद्वशगास्ता वै न चक्रुरपि तन्नतिम् । विस्मितास्सम्प्रदृश्यैव संस्थितास्तत्र केवलम्

ତାଙ୍କର ଅପରାଜେୟ ବଶରେ ପଡ଼ି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ମଧ୍ୟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚଳ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ।

Verse 18

तादृशीं तद्गतिं दृष्ट्वा सनकाद्या मुनीश्वराः । ज्ञानिनोऽपि परं चक्रुः क्रोधं दुर्विषहं च ते

ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଗତି ଓ ପରିଣାମ ଦେଖି ସନକାଦି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ—ପରମ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦୁର୍ବିଷହ ହେଲା।

Verse 19

शिवेच्छामोहितस्तत्र सक्रोधस्ता उवाच ह । सनत्कुमारो योगीशश्शापन्दण्डकरं ददन्

ସେଠାରେ ଶିବଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଏବଂ କ୍ରୋଧାବେଶରେ ସେ କହିଲେ। ଯୋଗୀଶ୍ୱର ସନତ୍କୁମାର ଶାପଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଶାପ ଦେବାକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । यूयं तिस्रो भगिन्यश्च मूढाः सद्वयुनोज्झिताः । अज्ञातश्रुतितत्त्वा हि पितृकन्या अपि ध्रुवम्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହେ ତିନି ଭଗିନୀ, ତୁମେ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ଓ ସଦ୍ବିବେକରୁ ବିଚ୍ୟୁତ। ବେଦ-ଶ୍ରୁତିର ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମେ ଜାଣିନାହ; ପିତାଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।

Verse 21

अभ्युत्थानं कृतं नो यन्नमस्कारोपि गर्वतः । मोहिता नरभावत्वात्स्वर्गाद्दूरा भवन्तु हि

ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନରେ ଉଠି ଅଭ୍ୟୁତ୍ଥାନ କଲନାହିଁ, ଗର୍ବରୁ ନମସ୍କାର ମଧ୍ୟ କଲନାହିଁ। ନରଭାବର ମୋହରେ ପଡ଼ି ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଦୂରେ ରୁହ।

Verse 22

नरस्त्रियः सम्भवन्तु तिस्रोऽपि ज्ञानमोहिताः । स्वकर्मणः प्रभणावे लभध्वं फलमीदृशम्

ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ—ଦେହଧାରୀ ଜୀବନର ତିନି ଅବସ୍ଥା ସମେତ—ଜ୍ଞାନମୋହରେ ମୋହିତ ହେଉନ୍ତୁ। ତଥାପି ନିଜ କର୍ମର ପ୍ରଭାବ ଓ ପରିଣାମରେ ତୁମେ ଏପରି ଫଳ ଲଭ କର।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य च साध्वस्तास्तिस्रोऽपि चकिता भृशम् । पतित्वा पादयोस्तस्य समूचूर्नतमस्तकाः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସେହି କଥା ଶୁଣି ସେ ତିନିଜଣ ସାଧ୍ବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପଡି, ଶିର ନମାଇ, ଏକସାଥି କହିଲେ।

Verse 24

पितृतनया ऊचुः । मुनिवर्य्य दयासिन्धो प्रसन्नो भव चाधुना । त्वत्प्रणामं वयं मूढाः कुर्महे स्म न भावतः

ପିତୃକନ୍ୟାମାନେ କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କରୁଣାସାଗର, ଏବେ ଆମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ଆମେ ମୋହବଶେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଛୁ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତର୍ଭାବରୁ ନୁହେଁ।

Verse 25

प्राप्तं च तत्फलं विप्र न ते दोषो महामुने । अनुग्रहं कुरुष्वात्र लभेम स्वर्गतिम्पुनः

ହେ ବିପ୍ର, ସେହି ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି; ହେ ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଆମପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଆମେ ପୁନଃ ସ୍ୱର୍ଗଗତି ପାଇବୁ।

Verse 26

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा तद्वचनं तात प्रोवाच स मुनिस्तदा । शापोद्धारं प्रसन्नात्मा प्रेरितः शिवमायया

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ତାତ, ସେମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ମୁନି ସେତେବେଳେ କହିଲେ। ଶିବମାୟାର ପ୍ରେରଣାରେ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ହୋଇ ଶାପୋଦ୍ଧାରର ଉପାୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।

Verse 27

सनत्कुमार उवाच । पितॄणां तनयास्तिस्रः शृणुत प्रीतमानसाः । वचनं मम शोकघ्नं सुखदं सर्वदैव वः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହେ ପ୍ରିୟଜନମାନେ, ପ୍ରୀତିମନେ ମୋ କଥା ଶୁଣ। ପିତୃମାନଙ୍କର ତିନି କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି; ମୋର ଏହି ବାଣୀ ତୁମ ଶୋକ ନାଶ କରି ସଦା ସୁଖ ଦେବ।

Verse 28

विष्णोरंशस्य शैलस्य हिमाधारस्य कामिनी । ज्येष्ठा भवतु तत्कन्या भविष्यत्येव पार्वती

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରୂପ ସେହି ହିମାଧାର (ହିମାଳୟ) ପର୍ବତଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିବ; ସେଇ କନ୍ୟା ନିଶ୍ଚୟ ପାର୍ବତୀ ରୂପେ ହେବ।

Verse 29

धन्या प्रिया द्वितीया तु योगिनी जनकस्य च । तस्याः कन्या महालक्ष्मीर्नाम्ना सीता भविष्यति

ଜନକଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରିୟା ରାଣୀ ଧନ୍ୟା, ସେ ଯୋଗିନୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ସାକ୍ଷାତ୍ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ହୋଇ ‘ସୀତା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 30

वृषभानस्य वैश्यस्य कनिष्ठा च कलावती । भविष्यति प्रिया राधा तत्सुता द्वापरान्ततः

ବୈଶ୍ୟ ବୃଷଭାନୁଙ୍କ କନିଷ୍ଠ କନ୍ୟାର ନାମ କଳାବତୀ ହେବ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷରେ ସେଇ କନ୍ୟା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ରାଧା ରୂପେ ପ୍ରକଟିତ ହେବ।

Verse 31

मेनका योगिनी पत्या पार्वत्याश्च वरेण च । तेन देहेन कैलासं गमिष्यति परम्पदम्

ପତିଙ୍କ ଯୋଗବଳ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବରପ୍ରସାଦରେ ମେନକା ସିଦ୍ଧ ଯୋଗିନୀ ହୋଇ, ସେଇ ଦେହରେ କୈଲାସ—ପରମ ପଦ—କୁ ଗମନ କରିବେ।

Verse 32

धन्या च सीतया सीरध्वजो जनकवंशजः । जीवन्मुक्तो महायोगी वैकुण्ठं च गमिष्यति

ଧନ୍ୟ ସୀତା, ଏବଂ ଧନ୍ୟ ସୀରଧ୍ୱଜ ଜନକ—ଜନକବଂଶଜ। ସେ ମହାଯୋଗୀ, ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

Verse 33

कलावती वृषभानस्य कौतुकात्कन्यया सह । जीवन्मुक्ता च गोलोकं गमिष्यति न संशयः

ବୃଷଭାନୁଙ୍କ କଲାବତୀ, କୌତୁକବଶେ କନ୍ୟା ସହିତ, ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତା ହୋଇ ନିଶ୍ଚୟ ଗୋଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 34

विना विपत्तिं महिमा केषां कुत्र भविष्यति । सुकर्मिणां गते दुःखे प्रभवेद्दुर्लभं सुखम्

ବିପତ୍ତି ବିନା ମହିମା କେଉଁଠି, କାହାର ପ୍ରକାଶ ହେବ? ସୁକର୍ମୀମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଅତୀତ ହେଲେ ଦୁର୍ଲଭ, କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ସୁଖ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 35

यूयं पितॄणां तनयास्सर्वास्स्वर्गविलासिकाः । कर्मक्षयश्च युष्माकमभवद्विष्णुदर्शनात्

ତୁମେ ସମସ୍ତେ ପିତୃମାନଙ୍କର କନ୍ୟା, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିହାର କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ତୁମ ସଞ୍ଚିତ କର୍ମ କ୍ଷୟ ହେଲା।

Verse 36

इत्युक्त्वा पुनरप्याह गतक्रोधो मुनीश्वरः । शिवं संस्मृत्य मनसा ज्ञानदं भुक्तिमुक्तिदम्

ଏପରି କହି, କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ମୁନୀଶ୍ୱର ପୁନର୍ବାର କହିଲେ। ମନେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି—ଯିଏ ଜ୍ଞାନଦାତା, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷଦାତା।

Verse 37

अपरं शृणुत प्रीत्या मद्वचस्सुखदं सदा । धन्या यूयं शिवप्रीता मान्याः पूज्या ह्यभीक्ष्णशः

ଏବେ ପ୍ରୀତିସହିତ ମୋର ସେଇ ବଚନ ଶୁଣ, ଯାହା ସଦା ସୁଖଦାୟକ। ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ଶିବପ୍ରିୟ, ମାନ୍ୟ ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ପୂଜ୍ୟ।

Verse 38

मेनायास्तनया देवी पार्वती जगदम्बिका । भविष्यति प्रिया शम्भोस्तपः कृत्वा सुदुस्सहम्

ମେନାଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ, ଜଗଦମ୍ବିକା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁସ୍ସହ ତପ କରି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହେବେ।

Verse 39

धन्या सुता स्मृता सीता रामपत्नी भविष्यति । लौकिकाचारमाश्रित्य रामेण विहरिष्यति

ସେଇ ଧନ୍ୟ କନ୍ୟା ‘ସୀତା’ ଭାବେ ସ୍ମୃତ ହେବେ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବେ। ଲୋକାଚାର-ଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରାମଙ୍କ ସହ ବସି ଆନନ୍ଦ କରିବେ।

Verse 40

कलावतीसुता राधा साक्षाद्गोलोकवासिनी । गुप्तस्नेहनिबद्धा सा कृष्णपत्नी भविष्यति

କଲାବତୀଙ୍କ କନ୍ୟା ରାଧା ସାକ୍ଷାତ୍ ଗୋଲୋକବାସିନୀ। ଗୁପ୍ତ ସ୍ନେହବନ୍ଧନରେ ବଦ୍ଧା ସେ ଭବିଷ୍ୟତେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବ।

Verse 41

ब्रह्मोवाच इत्थमाभाष्य स मुनिर्भ्रातृभिस्सह संस्तुतः । सनत्कुमारो भगवांस्तत्रैवान्तर्हितोऽभवत्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ସେ ମୁନି ଭ୍ରାତୃମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ତୁତି ପାଇଲେ। ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ସନତ୍କୁମାର ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ।

Verse 42

तिस्रो भगिन्यस्तास्तात पितॄणां मानसीः सुताः । गतपापास्सुखं प्राप्य स्वधाम प्रययुर्द्रुतम्

ହେ ପ୍ରିୟ! ସେଇ ତିନି ଭଗିନୀ—ପିତୃମାନଙ୍କ ମାନସୀ କନ୍ୟାମାନେ—ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୁଖ ପାଇ, ଶୀଘ୍ର ନିଜ ସ୍ୱଧାମକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।

Frequently Asked Questions

The chapter centers on the account of Menā’s origin within the Dakṣa–Svadhā–Pitṛ lineage, naming Menā, Dhanyā, and Kalāvatī as Svadhā’s daughters and describing their extraordinary (mānasa/ayonija) birth-status.

The text explicitly claims that stating and hearing these names is vighna-hara (removes obstacles) and mahā-maṅgala-dā (bestows great auspiciousness), presenting genealogy as a devotional practice with tangible spiritual efficacy.

They are portrayed as jagad-vandyā (world-venerated), lokamātaraḥ (mothers of the worlds), yoginyaḥ, and jñāna-nidhānāḥ (treasuries of knowledge), moving through the three worlds—linking lineage to cosmic function and spiritual authority.