कामप्रहारः — The Subduing of Kāma (Desire) / Kāma’s Assault and Its Futility

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन्विधे महाभाग किं जातं तदनंतरम् । कथय त्वं प्रसादेन तां कथां पापनाशिनीम्

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ହେ ବିଧାତା, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ! ତାହା ପରେ କ’ଣ ଘଟିଲା? କୃପାକରି ପାପନାଶିନୀ ସେହି କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । श्रूयतां सा कथा तात यज्जातं तदनंतरम् । तव स्नेहात्प्रवक्ष्यामि शिवलीलां मुदावहाम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ବତ୍ସ, ତାହା ପରେ ଯାହା ଘଟିଲା ସେହି କଥା ଶୁଣ। ତୋପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ମୁଁ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ ଶିବଲୀଳା କହିବି।

Verse 3

धैर्यस्य व्यसनं दृष्ट्वा महायोगी महेश्वरः । विचिंतितं मनस्येवं विस्मितोऽतिततः परम्

ଧୈର୍ୟ ନିଜେ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରେ ପଡ଼ିଛି ବୋଲି ଦେଖି, ମହାଯୋଗୀ ମହେଶ୍ୱର ମନେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କଲେ; ହୃଦୟରେ ଏପରି ଭାବି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 4

शिव उवाच । किमु विघ्नाः समुत्पन्नाः कुर्वतस्तप उत्तमम् । केन मे विकृतं चित्तं कृतमत्र कुकर्मिणा

ଶିବ କହିଲେ—ମୁଁ ଏହି ଉତ୍ତମ ତପ କରୁଥିବାବେଳେ ଏହି ବିଘ୍ନଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ଏଠାରେ କେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମୀ ମୋ ଚିତ୍ତକୁ ବିକୃତ କରି ଅଶାନ୍ତ କରିଦେଲା?

Verse 5

कुवर्णनं मया प्रीत्या परस्त्र्युपरि वै कृतम् । जातो धर्मविरोधोऽत्र श्रुतिसीमा विलंघिता

ପ୍ରୀତିବଶେ ମୁଁ ପରସ୍ତ୍ରୀ ବିଷୟରେ ଅନୁଚିତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି; ଏଥିରୁ ଏଠାରେ ଧର୍ମବିରୋଧ ଜନ୍ମିଛି ଓ ଶ୍ରୁତି-ସୀମା ଲଂଘିତ ହୋଇଛି।

Verse 6

ब्रह्मोवाच । विचिंत्येत्थं महायोगी परमेशस्सतां गतिः । दिशो विलोकयामास परितश्शंकितस्तदा

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି ମହାଯୋଗୀ ପରମେଶ୍ୱର, ଯିଏ ସତ୍ଜନଙ୍କର ପରମ ଗତି, ସେତେବେଳେ ଶଙ୍କିତଚିତ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାରିପଟେ ଦେଖିଲେ।

Verse 7

वामभागे स्थितं कामं ददर्शाकृष्टबाणकम् । स्वशरं क्षेप्तुकामं हि गर्वितं मूढचेतसम्

ତେବେ ସେ ବାମଭାଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ କାମକୁ ଦେଖିଲେ—ବାଣ ଟାଣି ରଖିଥିବା; ନିଜ ଶର ଛାଡ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଗର୍ବିତ ଓ ମୂଢଚିତ୍ତ।

Verse 8

तं दृष्ट्वा तादृशं कामं गिरीशस्य परात्मनः । संजातः क्रोधसंमर्दस्तत्क्षणादपि नारद

ହେ ନାରଦ! ଗିରୀଶ—ପରମାତ୍ମା ଶିବ—ଙ୍କ ନିକଟେ ସେପରି କାମକୁ ଦେଖି, ସେଇ କ୍ଷଣରୁ ହିଁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧର ସଂମର୍ଦ୍ଦ ଜନ୍ମିଲା।

Verse 9

कामः स्थितोऽन्तरिक्षे स धृत्वा तत्सशरं धनुः । चिक्षेपास्त्रं दुर्निवारममोघं शंकरे मुने

ହେ ମୁନେ! ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ କାମ ଶରସହିତ ଧନୁ ଧରି, ଦୁର୍ନିବାର ଓ ଅମୋଘ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦିଗେ ନିକ୍ଷେପ କଲା।

Verse 10

बभूवामोघमस्त्रं तु मोघं तत्परमात्मनि । समशाम्यत्ततस्तस्मिन्संकुद्धे परमेश्वरे

ଅମୋଘ ଥିବା ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୋଘ ହୋଇଗଲା। ପରେ ସେଇ କ୍ରୁଦ୍ଧ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟେ ତାହା ଶମି ଶାନ୍ତ ହେଲା।

Verse 11

मोघीभूते शिवे स्वेस्त्रे भयमापाशु मन्मथः । चकंपे च पुरः स्थित्वा दृष्ट्वा मृत्युंजयं प्रभुम्

ଶିବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ମୋଘ ହେବା ସହିତ ମନ୍ମଥ ତୁରନ୍ତ ଭୟାକୁଳ ହେଲା। ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡି ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି କମ୍ପିତ ହେଲା।

Verse 12

सस्मार त्रिदशान्सर्वान्शक्रादीन्भयविह्वलः । स स्मरो मुनिशार्दूल स्वप्रयासे निरर्थके

ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ସେଇ ସ୍ମର ଶକ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲା। ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ, ତାହାର ନିଜ ପ୍ରୟାସ ନିରର୍ଥକ ହୋଇଥିଲା।

Verse 13

कामेन सुस्मृता देवाश्शक्राद्यास्ते मुनीश्वर । आययुः सकलास्ते हि शंभुं नत्वा च तुष्टुवुः

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, କାମ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରିବା ସହିତ ଶକ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 14

स्तुतिं कुर्वत्सु देवेषु कुद्धस्याति हरस्य हि । तृतीयात्तस्य नेत्राद्वै निस्ससार ततो महान्

ଦେବମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କ ତୃତୀୟ ନେତ୍ରରୁ ଏକ ମହାବଳୀ ସତ୍ତା ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 15

ललाट मध्यगात्तस्मात्सवह्निर्द्रुतसम्भवः । जज्वालोर्द्ध्वशिखो दीप्तः प्रलयाग्निसमप्रभः

ତାଙ୍କ ଲଲାଟମଧ୍ୟରୁ ସହସା ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଭବିଲା। ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଶିଖାରେ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ସେ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମ ଦୀପ୍ତ ଥିଲା।

Verse 16

उत्पत्य गगने तूर्णं निष्पत्य धरणी तले । भ्रामंभ्रामं स्वपरितः पपात मेदनीं परि

ସେ ତୁରନ୍ତ ଗଗନକୁ ଉଛଳି ଉଠି ପୁଣି ଧରଣୀତଳେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲା। ନିଜ ଚାରିପାଖେ ଘୁରିଘୁରି ଭୂମିକୁ ପରିକ୍ରମା କରି ପଡ଼ିଲା।

Verse 17

भस्मसात्कृतवान्साधो मदनं तावदेव हि । यावच्च मरुतां वाचः क्षम्यतां क्षम्यतामिति

ହେ ସାଧୋ! ମରୁତମାନଙ୍କ ବାଣୀ ‘କ୍ଷମ୍ୟତାଂ, କ୍ଷମ୍ୟତାଂ’ ବୋଲି ଯେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଣାଗଲା, ସେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆପଣ ମଦନକୁ ଭସ୍ମସାତ୍ କରିଦେଲେ।

Verse 18

हते तस्मिन्स्मरे वीरे देव दुःखमुपागताः । रुरुदुर्विह्वलाश्चातिक्रोशतः किमभूदिति

ସେଇ ବୀର ସ୍ମର ହତ ହେବା ସହିତ ଦେବମାନେ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସେମାନେ କାନ୍ଦିଲେ ଓ ପୁନଃପୁନଃ ଚିତ୍କାର କଲେ—‘କି ହେଲା?’

Verse 19

श्वेतांगा विकृतात्मा च गिरिराजसुता तदा । जगाम मंदिरं स्वं च समादाय सखीजनम्

ତେବେ ଗିରିରାଜସୁତା—ଦେହ ଶ୍ୱେତ ଓ ମନ ଅଶାନ୍ତ—ସଖୀଜନକୁ ସହ ନେଇ ନିଜ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲା।

Verse 20

क्षणमात्रं रतिस्तत्र विसंज्ञा साभवत्तदा । भर्तृमृत्युजदुःखेन पतिता सा मृता इव

ସେଠାରେ ରତି କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ବିସଞ୍ଜ୍ଞ ହୋଇଗଲା। ଭର୍ତ୍ତାର ମୃତ୍ୟୁଜନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଆଘାତ ପାଇ ସେ ପଡ଼ିଗଲା, ମୃତା ପରି ଦିଶିଲା।

Verse 21

जातायां चैव संज्ञायां रतिरत्यंतविह्वला । विललाप तदा तत्रोच्चरंती विविधं वचः

ଚେତନା ଫେରିଆସିବା ସହିତ ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା। ସେଠାରେ ସେ ବିଲାପ କରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲା।

Verse 22

रतिरुवाच । किं करोमि क्व गच्छामि किं कृतं दैवतैरिह । मत्स्वामिनं समाहूय नाशयामासुरुद्धतम्

ରତି କହିଲା—ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି? ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ କ’ଣ କରିଦେଲେ! ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଡାକି ଆଣି, ଗର୍ବିତ ଓ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।

Verse 23

हा हा नाथ स्मर स्वामिन्प्राणप्रिय सुखप्रद । इदं तु किमभूदत्र हा हा प्रिय प्रियेति च

“ହା ହା, ନାଥ! ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର। ହେ ସ୍ୱାମୀ, ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ, ସୁଖପ୍ରଦ—ଏଠାରେ ଏହା କ’ଣ ହେଲା? ହା ହା, ପ୍ରିୟ!” ବୋଲି ସେ ପୁନଃପୁନଃ କାନ୍ଦିଲା।

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्थं विलपती सा तु वदंती बहुधा वचः । हस्तौ पादौ तदास्फाल्य केशानत्रोटयत्तदा

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏହିପରି ବିଳାପ କରି ସେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର କଥା କହିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ସେ ନିଜର ହାତ ଓ ଗୋଡ଼କୁ କଚାଡ଼ି ନିଜର କେଶ ଛିଣ୍ଡାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 25

तद्विलापं तदा श्रुत्वा तत्र सर्वे वनेचराः । अभवन्दुःखितास्सर्वे स्थावरा अपि नारद

ହେ ନାରଦ! ସେହି ସମୟରେ ସେହି ବିଳାପ ଶୁଣି ସେଠାର ସମସ୍ତ ବନଚର ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏପରିକି ସ୍ଥାବର (ବୃକ୍ଷଲତା) ମଧ୍ୟ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।

Verse 26

एतस्मिन्नंतरे तत्र देवाश्शक्रादयोऽखिलाः । रतिमूचुस्समाश्वास्य संस्मरंतो महेश्वरम्

ଏହି ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ରତିଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ।

Verse 27

देवा ऊचुः । किंचिद्भस्म गृहीत्वा तु रक्ष यत्नाद्भयं त्यज । जीवयिष्यति स स्वामी लप्स्यसे त्वं पुनः प्रियम्

ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: "କିଛି ପବିତ୍ର ଭସ୍ମ ନେଇ ତାହାକୁ ଯତ୍ନର ସହ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ; ଭୟ ତ୍ୟାଗ କର। ସେହି ସ୍ୱାମୀ (ଶିବ) ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବେ ଏବଂ ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ପୁଣି ପାଇବ।"

Verse 28

सुखदाता न कोप्यस्ति दुःखदाता न कश्चन । सर्वोऽपि स्वकृतं भुंक्ते देवाञ्शोचसि वै वृथा

ବାସ୍ତବରେ କେହି ସୁଖଦାତା ନୁହଁନ୍ତି କି କେହି ଦୁଃଖଦାତା ନୁହଁନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ କୃତକର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି—ତେଣୁ ହେ ପ୍ରିୟେ, ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୃଥା ଶୋକ କରୁଛ।

Verse 29

ब्रह्मोवाच । इत्याश्वास्य रतिं देवास्सर्वे शिवमुपागताः । सुप्रसाद्य शिवं भक्त्या वचनं चेदमब्रुवन्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏଭଳି ରତିଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଭକ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 30

देवा ऊचुः । भगवञ्छ्रूयतोमेतद्वचनं नश्शुभं प्रभो । कृपां कृत्वा महेशान शरणागतवत्सल

ଦେବଗଣ କହିଲେ—ହେ ଭଗବାନ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ଆମର ଏହି ଶୁଭ ନିବେଦନ ଶୁଣନ୍ତୁ। ହେ ମହେଶାନ, ଶରଣାଗତବତ୍ସଲ, କୃପା କରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Verse 31

सुविचारय सुप्रीत्या कृति कामस्य शंकर । कामेनैतत्कृतं यत्र न स्वार्थं तन्महेश्वर

ହେ ଶଙ୍କର, ପ୍ରୀତିସହିତ କାମଦେବଙ୍କ ଏହି କୃତିକୁ ସୁବିଚାର କରନ୍ତୁ। ହେ ମହେଶ୍ୱର, କାମ ଯେଉଁଠି ଏହା କରିଛି, ସେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ନୁହେଁ।

Verse 32

दुष्टेन पीडितैर्देवैस्तारकेणाऽखिलैर्विभो । कर्म तत्कारितं नाथ नान्यथा विद्धि शंकर

ହେ ବିଭୋ, ଦୁଷ୍ଟ ତାରକ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଏହି କର୍ମ କରାଇଛନ୍ତି। ହେ ନାଥ, ହେ ଶଙ୍କର, ଏହାକୁ ଏମିତି ହିଁ ଜାଣନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 33

रतिरेकाकिनी देव विलापं दुःखिता सती । करोति गिरिश त्वं च तामाश्वासय सर्वदा

ହେ ଦେବ, ରତି ଏକାକି ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରୁଛି। ହେ ଗିରୀଶ, ଆପଣ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ସାନ୍ତ୍ୱନା କରନ୍ତୁ।

Verse 34

संहारं कर्तुकामोऽसि क्रोधेनानेन शंकर । दैवतैस्सह सर्वेषां हतवांस्तं यदि स्मरम्

ହେ ଶଙ୍କର! ଏହି କ୍ରୋଧରେ ତୁମେ ସଂହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଦିଶୁଛ। ଯଦି ତୁମେ ସ୍ମର (କାମ)କୁ ସ୍ମରଣ କର, ତେବେ ତାକୁ ମାତ୍ର ନୁହେଁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବଧ କରିଦେଇଥାନ୍ତ।

Verse 35

दुःखं तस्या रतेर्दृष्ट्वा नष्टप्रायाश्च देवताः । तस्मात्त्वया च कर्त्तव्यं रत्याशोकापनोदनम्

ରତିଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ ନଷ୍ଟପ୍ରାୟ ହୋଇଗଲେ। ତେଣୁ ରତିଙ୍କ ଶୋକ ଅପନୋଦନ ପାଇଁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର।

Verse 36

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां प्रसन्नो भगवाञ्छिवः । देवानां सकलानां च वचनं चेदमब्रवीत्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାଙ୍କର କଥା ଏଭଳି ଶୁଣି ଭଗବାନ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 37

शिव उवाच । देवाश्च ऋषयस्सर्वे मद्वचश्शृणुतादरात् । मत्कोपेन च यज्जातं तत्तथा नान्यथा भवत्

ଶିବ କହିଲେ—ହେ ଦେବମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ! ମୋର ବଚନ ଆଦରରେ ଶୁଣ। ମୋ କ୍ରୋଧରୁ ଯାହା ଜନ୍ମିଛି, ତାହା ସେହିପରି ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 38

अनंगस्तावदेव स्यात्कामो रतिपतिः प्रभुः । यावच्चावतरेत्कृष्णो धरण्यां रुक्मिणीपतिः

ସେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନଙ୍ଗ କାମ—ରତିପତି—ପ୍ରଭୁରୂପେ ପ୍ରବଳ ରହିବ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁକ୍ମିଣୀପତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଧରାରେ ଅବତରଣ କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 39

द्वारकायां यदा स्थित्वा पुत्रानुत्पादयिष्यति । तदा कृष्णस्तु रुक्मिण्यां काममुत्पादयिष्यति

ଯେତେବେଳେ ସେ ଦ୍ୱାରକାରେ ରହି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବ, ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସନ୍ତାନକାମନା ଜାଗ୍ରତ କରିବେ।

Verse 40

प्रद्युम्ननाम तस्यैव भविष्यति न संशयः । जातमात्रं तु तं पुत्रं शंबरस्संहरिष्यति

ସେହି ପୁତ୍ରର ନାମ ନିଶ୍ଚୟ ‘ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ’ ହେବ; କିନ୍ତୁ ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ଶମ୍ବର ତାକୁ ଅପହରଣ କରିନେବ।

Verse 41

हृत्वा प्रास्य समुद्रं तं शंबरो दानवोत्तमः । मृतं ज्ञात्वा वृथा मूढो नगरं स्वं गमिष्यति

ଦାନବୋତ୍ତମ ଶମ୍ବର ତାକୁ ହରି ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦେବ; ସେ ମରିଗଲା ବୋଲି ଭାବି ମୂଢ଼ ହୋଇ ବ୍ୟର୍ଥରେ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଯିବ।

Verse 42

तावच्च नगरं तस्य रते स्थेयं यथासुखम् । तत्रैव स्वपतेः प्राप्तिः प्रद्युम्नस्य भविष्यति

ସେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ସେହି ନଗରରେ ଯଥାସୁଖ ଆନନ୍ଦରେ ବସ; ସେଠାରେଇ ତୁମ ସ୍ୱପତି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ପ୍ରାପ୍ତି ନିଶ୍ଚୟ ହେବ।

Verse 43

तत्र कामो मिलित्वा तं हत्वा शम्बरमाहवे । भविष्यति सुखी देवाः प्रद्युम्नाख्यस्स्वकामिनीम्

ସେଠାରେ କାମଦେବ ତାଙ୍କ ସହ ମିଶି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶମ୍ବରକୁ ବଧ କରିବେ; ତେବେ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବେ ଏବଂ ‘ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ’ ନାମଧାରୀ ନିଜ ପ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 44

तदीयं चैव यद्द्रव्यं नीत्वा स नगरं पुनः । गमिष्यति तया सार्द्धं देवास्सत्यं वचो मम

ତାହାର ଯେ ସ୍ୱକୀୟ ଦ୍ରବ୍ୟ, ସେସବୁ ନେଇ ସେ ପୁନର୍ବାର ନଗରକୁ ଯିବ; ଏବଂ ତାହା ସହିତେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବ। ହେ ଦେବମାନେ, ମୋର ବଚନ ସତ୍ୟ।

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचश्शंभोर्देवा ऊचुः प्रणम्य तम् । किंचिदुच्छ्वसिताश्चित्ते करौ बद्ध्वा नतांगकाः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ। ଚିତ୍ତ କିଛି ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ହାତ ଯୋଡ଼ି, ଦେହ ନମାଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ।

Verse 46

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । शीघ्रं जीवय कामं त्वं रक्ष प्राणान् रतेर्हर

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, କରୁଣାସାଗର ପ୍ରଭୋ! ଶୀଘ୍ର କାମଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦିଅ; ହେ ରତିର ପ୍ରିୟ-ହର, ରତିର ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କର।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्यामरवचः प्रसन्नः परमेश्वरः । पुनर्बभाषे करुणासागरस्सकलेश्वरः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଦେବମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ପରେ କରୁଣାସାଗର, ସକଳେଶ୍ୱର ଶିବ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।

Verse 48

शिव उवाच । हे देवास्सुप्रसन्नोऽस्मि जीवयिष्यामि चांतरे । कामः स मद्गणो भूत्वा विहरिष्यति नित्यशः

ଶିବ କହିଲେ—ହେ ଦେବମାନେ, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ; ଯଥାସମୟେ ମୁଁ ତାହାକୁ ଜୀବନ ଦେବି। ସେ କାମ ମୋର ଗଣ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ବିହାର କରିବ।

Verse 49

नाख्येयमिदमाख्यानं कस्यचित्पुरतस्सुराः । गच्छत स्वस्थलं दुखं नाशयिष्यामि सर्वतः

ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି ଆଖ୍ୟାନ କାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ କହିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମେ ନିଜ ନିଜ ସୁରକ୍ଷିତ ଧାମକୁ ଯାଅ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏହି ଦୁଃଖକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ କରିଦେବି।

Verse 50

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे रुद्रो देवानां स्तुवतां तदा । सर्वे देवास्सुप्रस्सन्ना बभूवुर्गतविस्मयाः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏଭଳି କହି, ଦେବମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ସମୟରେ ରୁଦ୍ର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ବିସ୍ମୟ ମଧ୍ୟ ଶମିତ ହେଲା।

Verse 51

ततस्तां च समाश्वास्य रुद्रस्य वचने स्थिताः । उक्त्वा वचस्तदीयं च स्वं स्वं धाम ययुर्मुने

ତାପରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବଚନରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ହେ ମୁନି, ତାଙ୍କର ସେହି କଥାମାନେ ମଧ୍ୟ କହି, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 52

कामपत्नी समादिष्टं नगरं सा गता तदा । प्रतीक्षमाणा तं कालं रुद्रादिष्टं मुनीश्वर

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ କାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରୁଦ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥିବା ନଗରକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରାଜ୍ଞାନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସେହି ସମୟକୁ ସେ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କଲା।