वसन्त-प्रभावः तथा काम-उद्दीपन-वर्णनम् | Spring’s Influence and the Arousal of Kāma

Verse 1

अचेतसामपि तदा कामासक्तिरभून्मुने । सुचेतासां हि जीवानां सेति किं वर्ण्यते कथा

ହେ ମୁନେ! ସେ ସମୟରେ ଅଚେତନମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ କାମାସକ୍ତି ହେଲା; ତେବେ ସୁଚେତନ ଜୀବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଉ କ’ଣ କହିବା—ଏହି କଥା କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନୀୟ?

Verse 2

वसंतस्य च यो धर्म्मः प्रससार स सर्वतः । तपस्थाने महेशस्यौषधिप्रस्थे मुनीश्वर

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ବସନ୍ତର ଯେ ସ୍ୱଭାବ, ସେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସାରିତ ହେଲା; ବିଶେଷକରି ମହେଶଙ୍କ ତପସ୍ଥାନ ଔଷଧିପ୍ରସ୍ଥରେ।

Verse 3

वनानि च प्रफुल्लानि पादपानां महामुने । आसन्विशेषतस्तत्र तत्प्रभावान्मुनीश्वर

ହେ ମହାମୁନେ, ମୁନୀଶ୍ୱର! ସେହି ପ୍ରଭାବରୁ ସେଠାର ଜଙ୍ଗଲଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲା; ଗଛଲତା ସବୁ ପୁଷ୍ପିତ ହେଲା।

Verse 4

पुष्पाणि सहकाराणामशोकवनिकासु वै । विरेजुस्सुस्मरोद्दीपकाराणि सुरभीण्यपि

ଅଶୋକ-ବନିକାମାନେ ସହକାର (ଆମ୍ବ) ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ସୁଗନ୍ଧିତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା; ସେଗୁଡ଼ିକ ସୁକୁମାର ସ୍ମର (କାମ)କୁ ଉଦ୍ଦୀପିତ କରୁଥିଲା।

Verse 5

कैरवाणि च पुष्पाणि भ्रमराकलितानि च । बभूबुर्मदनावेशकराणि च विशेषतः

ଭ୍ରମରେ ଭରିଥିବା ଶ୍ୱେତ କୈରବ (କୁମୁଦ) ପୁଷ୍ପଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷତଃ ହୃଦୟରେ ମଦନାବେଶ ଜାଗାଇଲା।

Verse 6

सकामोद्दीपनकरं कोकिलाकलकूजितम् । आसीदति सुरम्यं हि मनोहरमतिप्रियम्

କୋକିଳମାନଙ୍କ ମଧୁର କଳକୂଜିତ କାମଭାବକୁ ଉଦ୍ଦୀପିତ କଲା; ସେ ଦୃଶ୍ୟ ଅତି ସୁରମ୍ୟ, ମନୋହର ଓ ଦର୍ଶନେ ଅତି ପ୍ରିୟ ଥିଲା।

Verse 7

भ्रमराणां तथा शब्दा विविधा अभवन्मुने । मनोहराश्च सर्वेषां कामोद्दीपकरा अपि

ହେ ମୁନେ, ଭ୍ରମରମାନଙ୍କ ନାନାପ୍ରକାର ଗୁଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ହେଲା; ସେଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମନୋହର ଏବଂ କାମଭାବ ଉଦ୍ଦୀପକ ଥିଲା।

Verse 8

चंद्रस्य विशदा कांतिर्विकीर्णा हि समंतत । कामिनां कामिनीनां च दूतिका इव साभवत्

ଚନ୍ଦ୍ରର ନିର୍ମଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କାନ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା; ସେ କାମୀ-କାମିନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୂତିକା ପରି ହେଲା।

Verse 9

मानिनां प्रेरणायासीत्तत्काले कालदीपिका । मारुतश्च सुखः साधो ववौ विरहिणोऽप्रियः

ସେ ସମୟରେ ମାନିନମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେବାକୁ ଯେନେ ‘କାଳଦୀପିକା’ ଉଦିତ ହେଲା; ହେ ସାଧୁ, ଯେ ପବନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସୁଖଦ, ସେହି ପବନ ବିରହୀଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ ଲାଗିଲା।

Verse 10

एवं वसंतविस्तारो मदनावेशकारकः । वनौकसां तदा तत्र मुनीनां दुस्सहोऽत्यभूत्

ଏଭଳି ବସନ୍ତର ବିସ୍ତାର ହେଲା, ଯାହା ମଦନାବେଶକୁ ଉଦ୍ଦୀପିତ କରେ। ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ବନବାସୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ସହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁସ୍ସହ ହେଲା।

Verse 12

एवं चकार स मधुस्स्वप्रभावं सुदुस्सहम् । सर्वेषा चैव जीवानां कामोद्दीपनकारकः

ଏଭଳି ମଧୁ ନିଜ ସ୍ୱପ୍ରଭାବରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁସ୍ସହ ହେଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କରେ କାମକୁ ଉଦ୍ଦୀପିତ କରିବାର କାରଣ ହେଲା।

Verse 13

अकालनिमितं तात मधोर्वीक्ष्य हरस्तदा । आश्चर्य्यं परमं मेने स्वलीलात्ततनुः प्रभुः

ହେ ତାତ! ମଧୁରେ ସେ ଅକାଳ-ନିମିତ୍ତକୁ ଦେଖି ହର ସେତେବେଳେ ତାହାକୁ ପରମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲେ। ନିଜ ଲୀଳାରୁ ତନୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ଏହାକୁ ନିଜ ଲୀଳାର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ମନେ କଲେ।

Verse 14

अथ लीलाकरस्तत्र तपः परमदुष्करम् । तताप स वशीशो हि हरो दुःखहरः प्रभुः

ତାପରେ ସେଠାରେ ଲୀଳାକର ପ୍ରଭୁ ପରମ ଦୁଷ୍କର ତପ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସର୍ବବଶୀଶ୍ୱର, ଦୁଃଖହର ହର ପ୍ରଭୁ ତୀବ୍ର ତପ କରିଲେ।

Verse 15

वसंते प्रसृते तत्र कामो रतिसमन्वितः । चूतं बाणं समाकृष्य स्थितस्तद्वामपार्श्वतः

ବସନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସାରିତ ହେଲାବେଳେ, ରତିସହିତ କାମଦେବ ଆମ୍ରମଞ୍ଜରୀର ବାଣ ଟାଣି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 16

स्वप्रभावं वितस्तार मोहयन्सकलाञ्जनान् । रत्यायुक्तं तदा कामं दृष्ट्वा को वा न मोहितः

ତେବେ ରତିସହିତ ଯୁକ୍ତ କାମଦେବ ନିଜ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲେ। ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ କାମଙ୍କୁ ଦେଖି କିଏ ମୋହିତ ନ ହେବ?

Verse 17

एवं प्रवृत्तसुरतौ शृंगारोऽपि गणैस्सह । हावभावयुतस्तत्र प्रविवेश हरांतिकम्

ଏଭଳି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରେମସଂଗମ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଶୃଙ୍ଗାରଦେବ ମଧ୍ୟ ହାବଭାବ ଓ ରତିଚେଷ୍ଟାସହ ହରପ୍ରଭୁଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 18

मदनः प्रकटस्तत्र न्यवसच्चित्तगो बहिः । न दृष्टवांस्तदा शंभोश्छिद्रं येन प्रविश्यते

ସେଠାରେ ମଦନ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବାହାରେ ରହିଲେ, ମନମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର ଚଳିଲେ; କାରଣ ସେ ସମୟରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ କୌଣସି ଛିଦ୍ର ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 19

यदा चाप्राप्तविवरस्तस्मिन्योगिवरे स्मरः । महादेवस्तदा सोऽभून्महाभयविमोहितः

ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀରେ ସ୍ମରଙ୍କୁ କୌଣସି ବିବର ମିଳିଲା ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ମହାଦେବ ସେଇ କ୍ଷଣେ ମହାଭୟରେ ବିମୋହିତ ହେଲେ।

Verse 20

ज्वलज्ज्वालाग्निसंकाशं भालनेत्रसमन्वितम् । ध्यानस्थं शंकरं को वा समासादयितुं क्षमः

ଯିଏ ଜ୍ୱଲନ୍ତ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଭାଳନେତ୍ରସହିତ ଏବଂ ଧ୍ୟାନସ୍ଥ—ସେହି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସମୀପ କରିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ?

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र सखीभ्यां संयुता शिवा । जगाम शिवपूजार्थं नीत्वा पुष्पाण्यनेकशः

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଠାରେ ଶିବା (ପାର୍ବତୀ) ଦୁଇ ସଖୀ ସହିତ ଅନେକ ପୁଷ୍ପ ନେଇ ଶ୍ରୀଶିବପୂଜାର୍ଥେ ଗଲେ।

Verse 22

पृथिव्यां यादृशं लोकैस्सौंदर्यं वर्ण्यते महत् । तत्सर्वमधिकं तस्यां पार्वत्यामस्ति निश्चितम्

ପୃଥିବୀରେ ଲୋକେ ଯେ ମହାନ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି—ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।

Verse 23

आर्तवाणि सुपुष्पाणि धृतानि च तया यदा । तत्सौंदर्यं कथं वर्ण्यमपि वर्षशतैरपि

ଯେତେବେଳେ ସେ ଋତୁସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୁନ୍ଦର ପୁଷ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ହାତରେ ଧରିଲେ, ସେହି ସୌନ୍ଦର୍ୟ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନୀୟ? ଶତବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 24

यदा शिवसमीपे तु गता सा पर्वतात्मजा । तदैव शंकरो ध्यानं त्यक्त्वा क्षणमवस्थितः

ପର୍ବତାତ୍ମଜା ପାର୍ବତୀ ଯେତେବେଳେ ଶିବଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲେ, ସେତେବେଳେ ଶଙ୍କର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଧ୍ୟାନ ଛାଡ଼ି ଏକ କ୍ଷଣ ନିଶ୍ଚଳ ରହିଲେ।

Verse 25

तच्छिद्रं प्राप्य मदनः प्रथमं हर्षणेन तु । बाणेन हर्षयामास पार्श्वस्थं चन्द्रशेखरम्

ସେଇ ଅବସର ପାଇ ମଦନ ପ୍ରଥମେ ହର୍ଷ ଜନ୍ମାଉଥିବା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପାଖେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ହର୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା।

Verse 26

शृंगारैश्च तदा भावैस्सहिता पार्वती हरम् । जगाम कामसाहाय्ये मुने सुरभिणा सह

ହେ ମୁନି, ସେତେବେଳେ ଶୃଙ୍ଗାର ଅଳଙ୍କାରରେ ସୁଶୋଭିତ ଓ କୋମଳ ପ୍ରେମଭାବରେ ଯୁକ୍ତ ପାର୍ବତୀ, କାମଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ, ସୁରଭୀ ସହିତ ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।

Verse 27

तदेवाकृष्य तच्चापं रुच्यर्थं शूलधारिणः । द्रुतं पुष्पशरं तस्मै स्मरोऽमुंचत्सुसंयतः

ସେଇ ଧନୁଷକୁ ଟାଣି, ଶୂଳଧାରୀ (ଶିବ)ଙ୍କ ମନେ ରତି ଜଗାଇବା ପାଇଁ, ସୁସଂଯମୀ ସ୍ମର ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପଶର ଛାଡ଼ିଲା।

Verse 28

यथा निरंतरं नित्यमागच्छति तथा शिवम् । तन्नमस्कृत्य तत्पूजां कृत्वा तत्पुरतः स्थिता

ଯେପରି ସେ (ଶିବ) ନିରନ୍ତର ନିତ୍ୟ ଆସୁଥିଲେ, ସେପରି ସେ ଶିବଙ୍କୁ ସମୀପ କଲା; ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା।

Verse 29

सा दृष्टा पार्वती तत्र प्रभुणा गिरिशेन हि । विवृण्वती तदांगानि स्त्रीस्वभावात्सुलज्जया

ସେଠାରେ ପ୍ରଭୁ ଗିରୀଶ (ଶିବ) ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସ୍ତ୍ରୀସ୍ୱଭାବଜନିତ କୋମଳ ଲଜ୍ଜାରେ ସେ ନିଜ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଇ ସଙ୍କୋଚରେ ଢାକିଲେ।

Verse 30

सुसंस्मृत्य वरं तस्या विधिदत्तं पुरा प्रभुः । शिवोपि वर्णयामास तदंगानि मुदा मुने

ହେ ମୁନେ, ପୂର୍ବେ ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଦିଆ ଵରକୁ ଭଲଭାବେ ସ୍ମରଣ କରି, ପ୍ରଭୁ ଶିବ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ତାହାର ଅଂଶଅଂଶ (ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗ) ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 31

शिव उवाच । कि मुखं किं शशांकश्च किं नेत्रे चोत्पले च किम् । भ्रुकुट्यौ धनुषी चैते कंदर्पस्य महात्मनः

ଶିବ କହିଲେ— ‘ମୁଖ କ’ଣ, ଚନ୍ଦ୍ର କ’ଣ? ନେତ୍ର କ’ଣ, ଉତ୍ପଳ କ’ଣ? ଏହି ଦୁଇ ଧନୁଷାକାର ଭୃକୁଟି ମହାତ୍ମା କନ୍ଦର୍ପଙ୍କ ଧନୁଷ।’

Verse 32

अधरः किं च बिंबं किं किं नासा शुकचंचुका । किं स्वरः कोकिलालापः किं मध्यं चाथ वेदिका

‘ତାଙ୍କର ଅଧର କ’ଣ—ବିମ୍ବଫଳ ସମାନ କି? ନାସା କ’ଣ—ଶୁକର ଚଞ୍ଚୁ ସଦୃଶ କି? ସ୍ୱର କ’ଣ—କୋକିଳାଳାପ କି? ଏବଂ ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ (କଟି) କ’ଣ—ପବିତ୍ର ବେଦିକା ପରି କି?’

Verse 33

किं गतिर्वर्ण्यते ह्यस्याः किं रूपं वर्ण्यते मुहुः । पुष्पाणि किं च वर्ण्यंते वस्त्राणि च तथा पुनः

ତାଙ୍କର ଗତିକୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯିବ? ତାଙ୍କର ରୂପକୁ ପୁନଃପୁନଃ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ ମଧ୍ୟ କିପରି ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହେବ? ତାଙ୍କର ପୁଷ୍ପାଳଙ୍କାର ଏବଂ ତଥା ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର—ଏସବୁକୁ ପୁନି ପୁନି କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା?

Verse 34

लालित्यं चारु यत्सृष्टौ तदेकत्र विनिर्मितम् । सर्वथा रमणीयानि सर्वांगानि न संशयः

ସୃଷ୍ଟିରେ ଯେତେ ଲାଲିତ୍ୟ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଅଛି, ସେସବୁ ଯେନ ଏକେଠାରେ ଏକତ୍ର ଗଢ଼ାଯାଇଛି। ତାଙ୍କର ସର୍ବାଙ୍ଗ ସର୍ବଥା ରମଣୀୟ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 35

अहो धन्यतरा चेयं पार्वत्यद्भुतरूपिणी । एतत्समा न त्रैलोक्ये नारी कापि सुरूपिणी

ଆହା! ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପବତୀ ଏହି ପାର୍ବତୀ କେତେ ଧନ୍ୟା। ତ୍ରିଲୋକରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଏମିତି ସୁରୂପିଣୀ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାରୀ ନାହିଁ।

Verse 36

सुलावण्यानिधिश्चेयमद्भुतांगानि बिभ्रती । विमोहिनी मुनीनां च महासुखविवर्द्धिनी

ସେ ସୁଲାବଣ୍ୟର ନିଧି, ଅଦ୍ଭୁତ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ମୁନିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମହାସୁଖକୁ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वर्णयित्वा तु तदंगानि मुहुर्मुहुः । विधिदत्तवराध्यासाद्धरस्तु विरराम ह

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏଭଳି ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗକୁ ପୁନଃପୁନଃ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା) ଦତ୍ତ ବରରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ହର (ଶିବ) ତେବେ ବିରତ ହେଲେ।

Verse 38

हस्तं वस्त्रांतरे यावदचालयत शंकरः । स्त्रीस्वभावाच्च सा तत्र लज्जिता दूरतो गता

ଶଙ୍କର ଯେତେବେଳେ ବସ୍ତ୍ରର ଭାଜ ଭିତରେ ହାତ ଚଳାଇଲେ, ସ୍ତ୍ରୀସ୍ୱଭାବବଶତଃ ସେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଦୂରକୁ ସରିଗଲା।

Verse 39

विवृण्वती निजांगानि पश्यंती च मुहुर्मुहुः । सुवीक्षणैर्महामोदात्सुस्मिताभूच्छिवा मुने

ହେ ମୁନେ, ଶିବା (ପାର୍ବତୀ) ବାରମ୍ବାର ନିଜ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରକାଶ କରି ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ କୋମଳ ଦୀର୍ଘ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ମହାଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମନ୍ଦହାସିନୀ ହେଲେ।

Verse 40

एवं चेष्टां तदा दृष्ट्वा शंभुर्मोहमुपागतः । उवाच वचनं चैवं महालीलो महेश्वरः

ସେହିପରି ତାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ଦେଖି ଶମ୍ଭୁ କ୍ଷଣମାତ୍ର ମୋହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ପରେ ମହାଲୀଳାଧର ମହେଶ୍ୱର ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 41

अस्या दर्शनमात्रेण महानंदो भवत्यलम् । यदालिंगनमेनस्याः कुर्य्यां किन्तु ततस्सुखम्

ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମହାନନ୍ଦ ହୁଏ—ସେଇ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିପାରିଲି, ତେବେ ସେ ସୁଖ କେତେ ଅପାର!

Verse 42

क्षणमात्रं विचार्य्येत्थं संपूज्य गिरिजां ततः । प्रबुद्धस्य महायोगी सुविरक्तो जगाविति

ଏପରି କ୍ଷଣମାତ୍ର ବିଚାର କରି, ପରେ ଗିରିଜାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ସେ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ମହାଯୋଗୀ—ସୁବିରକ୍ତ—ଏହିପରି କହିଲେ।

Verse 43

किं जातं चरितं चित्रं किमहं मोहमागतः । कामेन विकृतश्चाद्य भूत्वापि प्रभुरीश्वरः

ମୋର ଏହି କି ଅଦ୍ଭୁତ ଚରିତ୍ର ଜନ୍ମିଲା? ମୁଁ କିପରି ମୋହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି? ପ୍ରଭୁ ଓ ଈଶ୍ୱର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଆଜି କାମରେ ବିକୃତ ହେଲି।

Verse 44

ईश्वरोहं यदीच्छेयं परांगस्पर्शनं खलु । तर्हि कोऽन्योऽक्षमः क्षुद्रः किं किं नैव करिष्यति

ମୁଁ—ଇଶ୍ୱର ହୋଇ—ପରଦେହ-ସ୍ପର୍ଶ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ, ତେବେ କେଉଁ ଛୋଟ ଓ ଅଶକ୍ତ ଲୋକ ସଂଯମ ଧରିବ? ସେ କଣ କଣ ନ କରିବ?

Verse 45

एवं वैराग्यमासाद्य पर्य्यंकासादनं च तत् । वारयामास सर्वात्मा परेशः किं पतेदिह

ଏପରି ଭାବେ ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଇବା ପରି ସେହି ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଥିବାବେଳେ, ସର୍ବାତ୍ମା ପରମେଶ୍ୱର ଶିବ ତାହାକୁ ରୋକିଦେଲେ—“ଏହା ଏଠାରେ କାହିଁକି ପତିତ ହୋଇ ନାଶ ପାଉ?” ବୋଲି ଭାବି।