तारकासुर-पूर्ववृत्त-प्रश्नः (Questions on Tārakāsura and Śivā’s tapas) / “Inquiry into Tārakāsura’s origin and Śivā–Śiva narrative”

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुशिष्य महाशैव सम्यगुक्तं त्वया विधे । चरितं परमं ह्येतच्छिवायाश्च शिवस्य च

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ବିଷ୍ଣୁଶିଷ୍ୟ, ହେ ମହାଶୈବ, ହେ ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା), ତୁମେ ଯାହା କହିଲ ତାହା ସମ୍ୟକ୍। ଏହା ଶିବା (ପାର୍ବତୀ) ଓ ଶିବଙ୍କର ପରମ ପବିତ୍ର ଚରିତ।

Verse 2

कस्तारकासुरो ब्रह्मन्येन देवाः प्रपीडिताः । कस्य पुत्रस्य वै ब्रूहि तत्कथां च शिवाश्रयाम्

ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ ହୋଇଛନ୍ତି ସେ ତାରକାସୁର କିଏ? ସେ କାହାର ପୁତ୍ର—କହ; ଏବଂ ଶିବାଶ୍ରୟୀ ସେହି କଥା ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

Verse 3

भस्मी चकार स कथं शंकरश्च स्मरं वशी । तदपि ब्रूहि सुप्रीत्याद्भुतं तच्चरितं विभोः

ସ୍ୱୟଂ ସଂୟମୀ ଶଙ୍କର ସ୍ମର (କାମଦେବ)କୁ କିପରି ଭସ୍ମ କଲେ? ଦୟାକରି ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ସେହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ଓ ଦିବ୍ୟ ଚରିତ ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ।

Verse 4

कथं शिवा तपोऽत्युग्रं चकार सुखहेतवे । कथं प्राप पतिं शंभुमादिशक्तिर्जगत्परा

ଶିବା (ପାର୍ବତୀ) ସତ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ତପ କିପରି କଲେ? ଏବଂ ଜଗତ୍‌ର ପରେ ଥିବା ସେଇ ଆଦିଶକ୍ତି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପତିରୂପେ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ?

Verse 5

एतत्सर्वमशेषेण विशेषेण महाबुध । ब्रूहि मे श्रद्दधानाय स्वपुत्राय शिवात्मने

ହେ ମହାବୁଧ, ଏହା ସବୁକୁ କିଛି ଅବଶେଷ ରଖିନାହିଁ, ବିଶେଷ ଭାବେ ବିସ୍ତାରରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ—ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା ମୋତେ, ନିଜ ପୁତ୍ର ସମ, ଶିବଭକ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ।

Verse 6

ब्रह्मोवाच पुत्रवर्य महाप्राज्ञ सुरर्षे शंसितव्रतः । वच्म्यहं शंकरं स्मृत्वा सर्वं तच्चरितं शृणु

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ହେ ପୁତ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ହେ ଦେବର୍ଷି, ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତଧାରୀ! ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ମୁଁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଚରିତ କହିବି; ଶୁଣ।”

Verse 7

प्रथमं तारकस्यैव भवं संशृणु नारद । यद्वधार्थं महा यत्नः कृतो दैवैश्शिवाश्रयैः

ହେ ନାରଦ, ପ୍ରଥମେ ତାରକର ଜନ୍ମ ଓ ଉଦୟ କଥା ଶୁଣ; ତାହାର ବଧ ପାଇଁ ଶିବାଶ୍ରୟ ନେଇ ଦେବମାନେ ମହା ପ୍ରୟାସ କଲେ।

Verse 8

मम पुत्रो मरीचिर्यः कश्यपस्तस्य चात्मजः । त्रयोदशमितास्तस्य स्त्रियो दक्षसुताश्च याः

ମୋର ପୁତ୍ର ମରୀଚି, ତାହାର ପୁତ୍ର କଶ୍ୟପ। କଶ୍ୟପଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ—ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ—ମୋଟ ତେରଜଣ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 9

दितिर्ज्येष्ठा च तत्स्त्री हि सुषुवे सा सुतद्वयम् । हिरण्यकशिपुर्ज्येष्ठो हिरण्याक्षोऽनुजस्ततः

କଶ୍ୟପଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରୀ ଦିତି ଦୁଇ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ତାପରେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ କନିଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଲା।

Verse 10

तौ हतौ विष्णुना दैत्यौ नृसिंहक्रोडरूपतः । सुदुःखदौ ततो देवाः सुखमापुश्च निर्भयाः

ସେଇ ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟକୁ ବିଷ୍ଣୁ ନୃସିଂହ ଓ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସଂହାର କଲେ। ସେ ମହାଦୁଃଖଦାୟକମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ଦେବମାନେ ସୁଖ ପାଇଲେ ଓ ନିର୍ଭୟ ହେଲେ।

Verse 11

दितिश्च दुःखितासीत्सा कश्यपं शरणं गता । पुनस्संसेव्य तं भक्त्या गर्भमाधत्त सुव्रता

ଦିତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ପୁନଃ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରି ସେ ସୁବ୍ରତା ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 12

तद्विज्ञाय महेंद्रोऽपि लब्धच्छिद्रो महोद्यमी । तद्गर्भं व्यच्छिनत्तत्र प्रविश्य पविना मुहुः

ଏହା ଜାଣି ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ—ଛିଦ୍ର ପାଇ ଓ ମହାଉଦ୍ୟମୀ ହୋଇ—ବାରମ୍ବାର ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ଭିତର ଗର୍ଭକୁ କାଟିଦେଲେ।

Verse 13

तद्व्रतस्य प्रभावेण न तद्गर्भो ममार ह । स्वपंत्या दैवयोगेन सप्त सप्ताभवन्सुताः

ସେଇ ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ତାହାର ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ। ଏବଂ ଦୈବଯୋଗରେ, ସେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ସାତ ପୁତ୍ର—ସାତଜଣ—ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे तारकोत्पत्तौ वज्रांगोत्पत्तितपोवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ ‘ତାରକର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବଜ୍ରାଙ୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତି-ତପୋବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 15

पुनर्दितिः पतिं भेजेऽनुतप्ता निजकर्मतः । चकार सुप्रसन्नं तं मुनिं परमसेवया ऽ

ତାପରେ ଦିତି ନିଜ କର୍ମ ପାଇଁ ଅନୁତାପ କରି ପୁନର୍ବାର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା। ପରମ ଭକ୍ତିମୟ ସେବାରେ ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଦେଲା।

Verse 16

कश्यप उवाच । तपः कुरु शुचिर्भूत्वा ब्रह्मणश्चायुतं समाः । चेद्भविष्यति तत्पूर्वं भविता ते सुतस्तदा

କଶ୍ୟପ କହିଲେ— ଶୁଚି ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମମାନ ଅନୁସାରେ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ତପ କର। ତାହା ପ୍ରଥମେ ସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ତୋର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ।

Verse 17

तथा दित्या कृतं पूर्णं तत्तपश्श्रद्धया मुने । ततः पत्युः प्राप्य गर्भं सुषुवे तादृशं सुतम्

ହେ ମୁନେ, ଏଭଳି ଦିତି ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ନିଜ ତପସ୍ୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା। ପରେ ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରି, ତପର ପ୍ରଭାବାନୁସାରେ ସେହିପରି ପୁତ୍ରକୁ ପ୍ରସବ କଲା।

Verse 18

वजांगनामा सोऽभूद्वै दितिपुत्रोऽमरोपमः । नामतुल्यतनुर्वीरस्सुप्रताप्युद्भवाद्बली

ଦିତିର ପୁତ୍ର ‘ବଜାଙ୍ଗ’ ନାମରେ ଜନ୍ମିଲା, ତେଜରେ ଦେବତୁଲ୍ୟ। ନାମାନୁରୂପ ଦେହଧାରୀ ସେ ବୀର ଜନ୍ମକ୍ଷଣରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତାପୀ ଓ ବଳବାନ ଥିଲା।

Verse 19

जननीशासनात्सद्यस्स सुतो निर्जराधिपम् । बलाद्धृत्वा ददौ दंडं विविधं निर्जरानपि

ମାତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ପୁତ୍ର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବଳପୂର୍ବକ ଦେବାଧିପତିଙ୍କୁ ଧରି ଦଣ୍ଡ ଦେଲା; ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ କଲା।

Verse 20

दितिस्सुखमतीवाप दृष्ट्वा शक्रादिदुर्दशाम् । अमरा अपि शक्राद्या जग्मुर्दुःखं स्वकर्मतः

ଶକ୍ର ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖି ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ—ଶକ୍ର ଆଦି—ନିଜ କର୍ମଫଳରୁ ଦୁଃଖକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 21

तदाहं कश्यपेनाशु तत्रागत्य सुसामगीः । देवानत्याजयंस्तस्मात्सदा देवहिते रतः

ତେବେ ମୁଁ କଶ୍ୟପଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଆସି ଯଥୋଚିତ ସାମଗ୍ରୀ ସୁସଜ୍ଜିତ କରି ଦେବମାନଙ୍କୁ ବିଜୟୀ କରାଇଲି; ତେଣୁ ମୁଁ ସଦା ଦେବହିତରେ ରତ।

Verse 22

देवान्मुक्त्वा स वज्रांगस्ततः प्रोवाच सादरम् । शिवभक्तोऽतिशुद्धात्मा निर्विकारः प्रसन्नधीः

ଦେବମାନେ ମୁକ୍ତ କରିଦେବା ପରେ ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ତାପରେ ଆଦରସହ କହିଲା। ସେ ଶିବଭକ୍ତ, ଅତିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ନିର୍ବିକାର ଓ ପ୍ରସନ୍ନଧୀ ଥିଲା।

Verse 23

वज्रांग उवाच । इंद्रो दुष्टः प्रजाघाती मातुर्मे स्वार्थसाधकः । स फलं प्राप्तवानद्य स्वराज्यं हि करोतु सः

ବଜ୍ରାଙ୍ଗ କହିଲା—ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଷ୍ଟ, ପ୍ରଜାଘାତୀ, ଏବଂ ମୋ ମାତାଙ୍କୁ ହାନି କରି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ସାଧେ। ଆଜି ସେ କର୍ମଫଳ ପାଇଛି; ସେ ନିଜ ସ୍ୱରାଜ୍ୟକୁ ହିଁ ଶାସନ କରୁ।

Verse 24

मातुराज्ञावशाद्ब्रह्मन्कृतमेतन्मयाखिलम् । न मे भोगाभिलाषो वै कस्यचि द्भुवनस्य हि

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମାତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ବଶରେ ମୁଁ ଏ ସବୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି। ସତ୍ୟକୁ କହିଲେ, କୌଣସି ଲୋକର ଭୋଗ ପ୍ରତି ମୋର ଅଳ୍ପମାତ୍ର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ।

Verse 25

तत्त्वसारं विधे सूत मह्यं वेदविदाम्वर । येन स्यां सुसुखी नित्यं निर्विकारः प्रसन्नधीः

ହେ ସୂତ, ବେଦବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି ମୋତେ ତତ୍ତ୍ୱସାର ଶିଖାନ୍ତୁ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିତ୍ୟ ସୁଖୀ, ନିର୍ବିକାର ଓ ପ୍ରସନ୍ନଧୀ ହୋଇପାରିବି।

Verse 26

तच्छ्रुत्वाहं मुनेऽवोचं सात्त्विको भाव उच्यत । तत्त्वसार इति प्रीत्या सृजाम्येकां वरां स्त्रियम्

ତାହା ଶୁଣି, ହେ ମୁନି, ମୁଁ କହିଲି—ଏହାକୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବ କୁହାଯାଏ। ପ୍ରୀତିବଶେ ସତ୍ୟତତ୍ତ୍ୱର ସାରରୂପିଣୀ ‘ତତ୍ତ୍ୱସାରା’ ନାମରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀକୁ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିବି।

Verse 27

वरांगीं नाम तां दत्त्वा तस्मै दितिसुताय वै । अयां स्वधाम सुप्रीतः कश्यपस्तत्पितापि च

ତାଙ୍କୁ ‘ବରାଙ୍ଗୀ’ ନାମ ଦେଇ ଦିତିସୁତଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ କଶ୍ୟପ—ଯିଏ ତାଙ୍କ ପିତା ମଧ୍ୟ—ନିଜ ସ୍ୱଧାମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ।

Verse 28

ततो दैत्यस्य वज्रांगस्सात्विकं भावमाश्रितः । आसुरं भावमुत्सृज्य निर्वैरस्सुखमाप्तवान्

ତାପରେ ଦୈତ୍ୟ ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା। ଆସୁର ଭାବ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ନିର୍ବୈର ହୋଇ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ ପାଇଲା।

Verse 29

न बभूव वरांग्या हि हृदि भावोथ सात्विकः । सकामा स्वपतिं भेजे श्रद्धया विविधं सती

କିନ୍ତୁ ବରାଙ୍ଗୀର ହୃଦୟରେ ସତ୍ୟ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ। ତଥାପି କାମନାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସତୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା।

Verse 30

अथ तत्सेवनादाशु संतुष्टोऽभून्महाप्रभुः । स वज्रांगः पतिस्तस्या उवाच वचनं तदा

ତାପରେ ସେହି ସେବାରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶୀଘ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ତେବେ ତାଙ୍କର ପତି ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 31

वज्रांग उवाच । किमिच्छसि प्रिये ब्रूहि किं ते मनसि वर्तते । तच्छुत्वानम्य तं प्राह सा पतिं स्वमनोरथम्

ବଜ୍ରାଙ୍ଗ କହିଲେ—“ପ୍ରିୟେ, ତୁମେ କ’ଣ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ? କୁହ; ତୁମ ମନରେ କ’ଣ ଅଛି?” ଏହା ଶୁଣି ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପତିଙ୍କୁ ନିଜ ହୃଦୟର ଇଚ୍ଛା କହିଲା।

Verse 32

वरांग्युवाच । चेत् प्रसन्नोऽभवस्त्वं वै सुतं मे देहि सत्पते । महाबलं त्रिलोकस्य जेतारं हरिदुःखदम्

ବରାଙ୍ଗୀ (ପାର୍ବତୀ) କହିଲେ—ଯଦି ଆପଣ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ସତ୍ପତେ, ମୋତେ ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ—ମହାବଳୀ, ତ୍ରିଲୋକଜେତା ଏବଂ ହରିଙ୍କ ଦୁଃଖହର।

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा प्रियावाक्यं विस्मितोऽभूत्स आकुलः । उवाच हृदि स ज्ञानी सात्विको वैरवर्जितः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସେହି ପ୍ରିୟବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହୋଇ ଅନ୍ତରେ ଆକୁଳ ହେଲେ। ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ବୈରବର୍ଜିତ, ହୃଦୟରୁ କଥା କହିଲେ।

Verse 34

प्रियेच्छति विरोधं वै सुरैर्मे न हि रोचते । किं कुर्यां हि क्व गच्छेयं कथं नश्ये न मे पणः

“ମୋ ପ୍ରିୟା ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ ଚାହୁଁଛି; କିନ୍ତୁ ଏପରି ଶତ୍ରୁତା ମୋତେ ରୋଚେ ନାହିଁ। ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ମୋ ପଣ (ପ୍ରତିଜ୍ଞା) ନ ହାରି ମୁଁ କିପରି ନଶିବି?”

Verse 35

प्रियामनोरथश्चैव पूर्णस्स्यात्त्रिजगद्भवेत् । क्लेशयुङ्नितरा भूयो देवाश्च मुनयस्तथा

ତେବେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ ଏବଂ ତ୍ରିଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ହେବ; ନହେଲେ ଦେବ ଓ ମୁନିମାନେ ପୁନର୍ବାର ଅଧିକ କ୍ଲେଶରେ ପଡ଼ିବେ।

Verse 36

न पूर्णस्स्यात्प्रियाकामस्तदा मे नरको भवेत् । द्विधापि धर्महानिर्वै भवतीत्यनुशुश्रुवान्

ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ନ ହେଲେ, ମୋ ପାଇଁ ସେଇ ନରକ ହେବ। ଏବଂ ଦୁଇ ପଥରୁ ଯେକୌଣସି ଏକ କଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମହାନି ହେବ—ଏହା ଶୁଣି ସେ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲା।

Verse 37

वज्रांग इत्थं बभ्राम स मुने धर्मसंकटे । बलाबलं द्वयोस्तत्र विचिचिंत च बुद्धितः

ଏଭଳି, ହେ ମୁନେ, ଧର୍ମସଙ୍କଟରେ ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ଭ୍ରମଣ କଲା; ଏବଂ ସେଠାରେ ବୁଦ୍ଧିଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ପକ୍ଷର ବଳାବଳ ବିଚାର କଲା।

Verse 38

शिवेच्छया स हि मुने वाक्यं मेने स्त्रियो बुधः । तथास्त्विति वचः प्राह प्रियां प्रति स दैत्यराट्

ହେ ମୁନି, ଶିବେଚ୍ଛାରେ ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦୈତ୍ୟରାଜା ସ୍ତ୍ରୀର ବାକ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ମାନିଲା। ପରେ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି ସେ କଥା କହିଲା।

Verse 39

तदर्थमकरोत्तीव्रं तपोन्यद्दुष्करं स तु । मां समुद्दिश्य सुप्रीत्या बहुवर्षं जितेंद्रियः

ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର, ନହେଲେ ଦୁଷ୍କର ତପ କଲା। ମୋତେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ପ୍ରେମଭକ୍ତିରେ ବହୁବର୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ ସଂଯମୀ ରହିଲା।

Verse 40

वरं दातुमगां तस्मै दृष्ट्वाहं तत्तपो महत् । वरं ब्रूहि ह्यवोचं तं सुप्रसन्नेन चेतसा

ସେହି ମହାତପର ମହିମା ଦେଖି ମୁଁ ତାକୁ ବର ଦେବାକୁ ଗଲି। ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ କହିଲି—‘ବର କହ, ଯାହା ଇଚ୍ଛା ଚୟନ କର।’

Verse 41

वज्रांगस्तु तदा प्रीतं मां दृष्ट्वा स्थितं विभुम् । सुप्रणम्य बहुस्तुत्वा वरं वव्रे प्रियाहितम्

ତେବେ ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ମୋତେ—ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ—ସେଠାରେ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। ସେ ଗଭୀର ପ୍ରଣାମ କରି ବହୁ ସ୍ତୁତି କଲା, ପରେ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତକର ବର ଚୟନ କଲା।

Verse 42

वज्रांग उवाच । सुतं देहि स्वमातुर्मे महाहितकरं प्रभो । महाबलं सुप्रतापं सुसमर्थं तपोनिधिम्

ବଜ୍ରାଙ୍ଗ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ! ମୋ ମାତାଙ୍କୁ ମହାହିତକର ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ—ମହାବଳୀ, ମହାପ୍ରତାପୀ, ସୁସମର୍ଥ ଓ ତପୋନିଧି।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य च तद्वाक्यं तथास्त्वित्यब्रवं मुने । अया स्वधाम तद्दत्त्वा विमनास्सस्मरच्छिवम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ମୁନେ! ସେହି କଥା ଶୁଣି ମୁଁ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହିଲି। ପରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱଧାମକୁ ପଠାଇ ଓ ବର ଦେଇ, ମୁଁ ବିମନା ହୋଇ ଶ୍ରୀଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲି।