काली-परिचयः / Himagiri Presents Kālī (Pārvatī) to Śiva

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ शैलपतिर्हृष्टः सत्पुष्पफलसंचयम् । समादाय स्वतनयासहितोऽगाद्धरांतिकम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ଶୈଳପତି (ହିମାଳୟ) ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ପୁଷ୍ପ-ଫଳର ସଞ୍ଚୟ ନେଇ, ନିଜ କନ୍ୟା ସହିତ ଧରା (ପୃଥିବୀ)ର ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଗଲେ।

Verse 2

स गत्वा त्रिजगन्नाथं प्रणम्य ध्यानतत्परम् । अर्थयामास तनयां कालीं तस्मै हृदाद्भुताम्

ସେ ତ୍ରିଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ହୃଦୟକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା—କାଳୀ—ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

Verse 3

फलपुष्पादिकं सर्वं तत्तदग्रे निधाय सः । अग्रे कृत्वा सुतां शम्भुमिदमाह च शैलराट्

ସେ ଫଳ-ପୁଷ୍ପ ଆଦି ସମସ୍ତକୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିଲେ; ପରେ କନ୍ୟାକୁ ଆଗରେ କରି, ଶୈଳରାଜ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 4

हिमगिरिरुवाच । भगवंस्तनया मे त्वां सेवितुं चन्द्रशेखरम् । समुत्सुका समानीता त्वदाराधनकांक्षया

ହିମଗିରି କହିଲେ— ହେ ଭଗବାନ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର! ମୋ କନ୍ୟା ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ; ଆପଣଙ୍କ ଆରାଧନାର ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ହିଁ ତାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି।

Verse 5

सखीभ्यां सह नित्यं त्वां सेवतामेव शंकरम् । अनुजानीहि तां नाथ मयि ते यद्यनुग्रहः

“ତାଙ୍କ ଦୁଇ ସଖୀ ସହିତ ସେ ନିତ୍ୟ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ସେବା କରୁ। ହେ ନାଥ, ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଥାଏ, ତେବେ ତାକୁ ଏହି ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।”

Verse 6

ब्रह्मोवाच । अथ तां शंकरोऽपश्यत्प्रथमारूढयौवनाम् । फुल्लेन्दीवरपत्राभा पूर्णचन्द्रनिभाननाम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ଶଙ୍କର ତାକୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ଯୌବନର ପ୍ରଥମ ପୁଷ୍ପରେ ଆରୋହଣ କରିଥିଲା, ଫୁଲିଥିବା ନୀଳକମଳର ପତ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଥିଲା।

Verse 7

समस्तलीलासंस्थानशुभवेषविजृम्भिकाम् । कम्बुग्रीवां विशालाक्षीं चारुकर्णयुगोज्ज्वलाम्

ସେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ସୁସଂଘଟିତ ଦେହଧାରିଣୀ, ଶୁଭ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ବେଷରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଶଙ୍ଖସଦୃଶ ଗ୍ରୀବା, ବିଶାଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନୟନ, ଏବଂ ସୁନ୍ଦର କର୍ଣ୍ଣଯୁଗଳ ତାହାର ଶୋଭାକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇଲା।

Verse 8

मृणालायतपर्य्यन्तबाहुयुग्ममनोहराम् । राजीवकुड्मलप्रख्यौ घनपीनौदृढौस्तनौ

ତାଙ୍କର ମନୋହର ଦୁଇ ବାହୁ କୋମଳ ପଦ୍ମନାଳ ପରି ଜାନୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିତ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ସ୍ତନ ପଦ୍ମକୁଡ଼୍ମଳ ସଦୃଶ—ଘନ, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୃଢ଼ ଓ ସୁଗୋଳ—ଦିବ୍ୟମାତୃର ଶୁଭ ସଗୁଣ ଦେହସମ୍ପଦକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲା।

Verse 9

बिभ्रतीं क्षीणमध्यां च त्रिवलीमध्यराजिताम् । स्थलपद्मप्रतीकाशपादयुग्मविराजिताम्

ସେ କ୍ଷୀଣ କଟିଧାରିଣୀ, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ତ୍ରିବଳୀର ଶୋଭାରେ ରାଜିତା। ଦୃଢ଼ ଭୂମିରେ ଫୁଟିଥିବା ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ତାଙ୍କର ପାଦଯୁଗଳ ଦୀପ୍ତିମାନ—ଏଭଳି ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଶୁଭ ସଗୁଣ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା।

Verse 10

ध्यानपंजरनिर्बद्धमुनिमानसमप्यलम् । दर्शनाद्भ्रंशने शक्तां योषिद्गणशिरोमणिम्

ସେ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋମଣି—ଧ୍ୟାନର ପଞ୍ଜରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବନ୍ଧା ମୁନିର ମନକୁ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଭ୍ରଷ୍ଟ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ।

Verse 11

दृष्ट्वा तां तादृशीं तात ध्यानिनां च मनोहराम् । विग्रहे तन्त्रमन्त्राणां वर्द्धिनीं कामरूपिणीम्

ହେ ତାତ, ତାକୁ ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ—ଧ୍ୟାନୀମାନଙ୍କ ମନୋହରା—ଦେଖି, ସେ ତନ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରର ସାକ୍ଷାତ୍ ବିଗ୍ରହ, ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧିନୀ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣକାରିଣୀ ଦେବୀ ପରି ଲାଗିଲା।

Verse 12

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवहिमाचलसम्वादवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ “ଶିବ-ହିମାଚଳ ସମ୍ବାଦବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 14

ववन्द शीर्ष्णा च पुनर्हिमाचलः स संशयं प्रापददीनसत्त्वः । उवाच वाक्यं जगदेकबन्धुं गिरीश्वरो वाक्यविदां वरिष्ठः

ତାପରେ ହିମାଚଳ ପୁନର୍ବାର ଶିର ନମାଇ ବନ୍ଦନା କଲେ; ଦୀନଚିତ୍ତ ହୋଇ ସେ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଲେ। ତେବେ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ, ବାକ୍ୟବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗିରୀଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

Verse 15

हिमाचल उवाच । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । पश्य मां शरणम्प्राप्तमुन्मील्य नयने विभो

ହିମାଚଳ କହିଲେ— ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାଦେବ, କରୁଣାକର ଶଙ୍କର! ହେ ବିଭୋ, ନୟନ ଉନ୍ମୀଳନ କରି ମୋତେ ଦେଖନ୍ତୁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।

Verse 16

शिव शर्व महेशान जगदानन्दकृत्प्रभो । त्वां नतोऽहं महादेव सर्वापद्विनिवर्तकम्

ହେ ଶିବ, ଶର୍ବ, ମହେଶାନ— ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ପ୍ରଭୋ! ହେ ମହାଦେବ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ; ଆପଣ ସମସ୍ତ ଆପଦା ନିବାରକ।

Verse 17

न त्वां जानंति देवेश वेदाश्शास्त्राणि कृत्स्नशः । अतीतो महिमाध्वानं तव वाङ्मनसोः सदा

ହେ ଦେବେଶ, ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କ ମହିମାର ପଥ ସଦା ବାଣୀ ଓ ମନର ଅତୀତ।

Verse 18

अतद्व्यावृत्तितस्त्वां वै चकितं चकितं सदा । अभिधत्ते श्रुतिः सर्वा परेषां का कथा मता

ତୁମେ ‘ଅତଦ୍’ (ଏହା ନୁହେଁ) ବୋଲି ସମସ୍ତ ସୀମିତ ବର୍ଣ୍ଣନାରୁ ପରେ, ସର୍ବୋପାଧି-ବିବର୍ଜିତ। ତେଣୁ ସମଗ୍ର ଶ୍ରୁତି ତୁମକୁ ସଦା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ, ବିସ୍ମୟକର ବୋଲି କହେ। ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୁତି ଏମିତି କହେ, ତେବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମତରେ ତୁମ ବର୍ଣ୍ଣନା କ’ଣ ହେବ?

Verse 19

जानंति बहवो भक्तास्त्वत्कृपां प्राप्य भक्तितः । शरणागत भक्तानां न कुत्रापि भ्रमादिकम्

ଅନେକ ଭକ୍ତ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ତୁମ କୃପା ପାଇ ତାହାକୁ ଜାଣନ୍ତି। ଯେ ଭକ୍ତମାନେ ତୁମ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମ ଆଦି ନାହିଁ।

Verse 20

विज्ञप्तिं शृणु मत्प्रीत्या स्वदासस्य ममाधुना । तव देवाज्ञया तात दीनत्वाद्वर्णयामि हि

ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ କରି, ଆପଣଙ୍କ ଦାସ ଥିବା ମୋର ଏହି ବିନମ୍ର ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ହେ ପ୍ରିୟ, ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଆଜ୍ଞାରେ ମୋ ଦୀନ ଅବସ୍ଥାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 21

सभाग्योहं महादेव प्रसादात्तव शंकर । मत्वा स्वदासं मां नाथ कृपां कुरु नमोऽस्तु ते

ହେ ମହାଦେବ, ହେ ଶଙ୍କର, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ଧନ୍ୟ। ହେ ନାଥ, ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ ଭାବି ମୋପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 22

प्रत्यहं चागमिष्यामि दर्शनार्थं तव प्रभो । अनया सुतया स्वामिन्निदेशं दातुमर्हसि

ହେ ପ୍ରଭୋ, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ଆସିବି। ହେ ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ମୋ କନ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଦୟାକରି ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्योन्मील्य नेत्रे महेश्वरः । त्यक्तध्यानः परामृश्य देवदेवोऽब्रवीद्वचः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ମହେଶ୍ୱର ନେତ୍ର ଉନ୍ମୀଳନ କଲେ। ଧ୍ୟାନ ତ୍ୟାଗ କରି କ୍ଷଣମାତ୍ର ଚିନ୍ତା କରି ଦେବଦେବ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 24

महेश्वर उवाच । आगंतव्यं त्वया नित्यं दर्शनार्थं ममाचल । कुमारीं सदने स्थाप्य नान्यथा मम दर्शनम्

ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଅଚଳ (ହିମାଳୟ)! ମୋ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ତୁମେ ନିତ୍ୟ ଆସିବା ଉଚିତ। କୁମାରୀ (ପାର୍ବତୀ)କୁ ତୁମ ଗୃହରେ ସ୍ଥାପନ କର; ନହେଲେ ମୋ ଦର୍ଶନ ମିଳିବ ନାହିଁ।

Verse 25

ब्रह्मोवाच । महेशवचनं श्रुत्वा शिवातातस्तथाविधम् । अचलः प्रत्युवाचेदं गिरिशं नतकमधरः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମହେଶଙ୍କ ସେହିପରି ବଚନ ଶୁଣି, ଶିବଙ୍କ ପିତା ଅଚଳ (ହିମାଳୟ) ମସ୍ତକ ନମାଇ ଗିରୀଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଏହିପରି ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 26

हिमाचल उवाच । कस्मान्मयानया सार्द्धं नागंतव्यं तदुच्यताम् । सेवने किमयोग्येयं नाहं वेद्म्यत्र कारणम्

ହିମାଚଳ କହିଲେ—ମୁଁ ଏହାଙ୍କ ସହିତ ସେଠାକୁ କାହିଁକି ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ? ତାହା କୁହନ୍ତୁ। ଏହି ସେବାରେ ମୁଁ କି ଅଯୋଗ୍ୟ? କାରଣଟି ମୁଁ ବୁଝିପାରୁନି।

Verse 27

ब्रह्मोवाच । ततोऽब्रवीद्गिरिं शंभुः प्रहसन्वृषभध्वजः । लोकाचारं विशेषेण दर्शयन्हि कुयोगिनाम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଶମ୍ଭୁ ହସିହସି ଗିରିରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏବଂ କୁଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଭ୍ରମ ଖୋଲାସା ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଲୋକାଚାର ଦେଖାଇଲେ।

Verse 28

शंभुरुवाच । इयं कुमारी सुश्रोणी तन्वी चन्द्रानना शुभा । नानेतव्या मत्समीपे वारयामि पुनः पुनः

ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ—ଏହି କୁମାରୀ ସୁଶ୍ରୋଣୀ, ତନ୍ୱୀ, ଚନ୍ଦ୍ରାନନା, ଶୁଭା; କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ମୋ ସମୀପକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନିଷେଧ କରୁଛି।

Verse 29

मायारूपा स्मृता नारी विद्वद्भिर्वेदपारगैः । युवती तु विशेषेण विघ्नकर्त्री तपस्विनाम्

ବେଦପାରଗ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି—ନାରୀ ମାୟାରୂପା ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଯୁବତୀ ତ ଵିଶେଷକରି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଘ୍ନକାରିଣୀ କୁହାଯାଏ।

Verse 30

अहं तपस्वी योगी च निर्लिप्तो मायया सदा । प्रयोजनं न युक्त्या वै स्त्रिया किं मेस्ति भूधर

ମୁଁ ତପସ୍ବୀ ଓ ଯୋଗୀ, ସଦା ମାୟାରେ ନିର୍ଲିପ୍ତ। ସ୍ତ୍ରୀସହ ମୋର କି ପ୍ରୟୋଜନ? ହେ ଭୂଧର, କହ।

Verse 31

एवं पुनर्न वक्तव्यं तपस्विवरसंश्रित । वेदधर्मप्रवीणस्त्वं यतो ज्ञानिवरो बुधः

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଆଶ୍ରିତ, ଏପରି କଥା ପୁଣି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ବେଦଧର୍ମରେ ପ୍ରବୀଣ; ତେଣୁ ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 32

भवत्यचल तत्संगाद्विषयोत्पत्तिराशु वै । विनश्यति च वैराग्यं ततो भ्रश्यति सत्तपः

ହେ ଅଚଳ, ସେହି ସଙ୍ଗରୁ ବିଷୟମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୀଘ୍ର ହୁଏ। ତାପରେ ବୈରାଗ୍ୟ ନଶିଯାଏ, ଏବଂ ତାହାରୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ତପ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 33

अतस्तपस्विना शैल न कार्या स्त्रीषु संगतिः । महाविषयमूलं सा ज्ञानवैराग्यनाशिनी

ଏହେତୁ ହେ ଶୈଳ, ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେହି ସଙ୍ଗ ମହାବିଷୟଭୋଗର ମୂଳ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ-ବୈରାଗ୍ୟକୁ ନଶାଏ।

Verse 34

ब्रह्मोवाच । इत्याद्युक्त्वा बहुतरं महायोगी महेश्वरः । विरराम गिरीशं तं महायोगिवरः प्रभुः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି ଏବଂ ଅଧିକ ଅନେକ କଥା କହି ସେ ମହାଯୋଗୀ ପ୍ରଭୁ ମହେଶ୍ୱର, ସେଇ ଗିରୀଶ—ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ତେବେ ବିରାମ ନେଇ ମୌନ ହେଲେ।

Verse 35

एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शंभोर्निरामयं निःस्पृहं निष्ठुरं च । कालीतातश्चकितोऽभूत्सुरर्षे तद्वत्किंचिद्व्याकुलश्चास तूष्णीम्

ହେ ଦେବର୍ଷି! ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସେଇ ବଚନ—ନିର୍ମଳ, ନିଃସ୍ପୃହ ଓ କଠୋର—ଶୁଣି କାଳୀଙ୍କ ପିତା ଚକିତ ହେଲେ; ଏବଂ ସେହିପରି କିଛି ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ମୌନ ରହିଲେ।

Verse 36

तपस्विनोक्तं वचनं निशम्य तथा गिरीशं चकितं विचार्य्य । अतः प्रणम्यैव शिवं भवानी जगाद वाक्यं विशदन्तदानीम्

ତପସ୍ବୀ କହିଥିବା ବଚନ ଶୁଣି ଏବଂ ଗିରୀଶ (ଶିବ) ବିଷୟରେ ଚକିତ ହୋଇ ବିଚାର କରି, ଭବାନୀ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।