देवदैत्यसामान्ययुद्धवर्णनम् — Description of the General Battle Between Devas and Daityas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति ते वर्णितस्तात देवदानव सेनयोः । संग्रामस्तुमुलोऽतीव तत्प्रभ्वो शृणु नारद

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ତାତ, ଦେବ ଓ ଦାନବ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ଓ ତୁମୁଳ ସଂଗ୍ରାମକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି। ଏବେ, ହେ ନାରଦ, ତାହାର ପରିଣାମ ଓ ସେଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଶୁଣ।

Verse 2

एवं युद्धेऽतितुमुले देवदानवसंक्षये । तारकेणैव देवेन्द्रश्शक्त्या रमया सह

ଏହିପରି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ବିନାଶକାରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜର ରମା ନାମକ ଶକ୍ତି ସହିତ ତାରକାସୁର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 3

सद्यः पपात नागाश्च धरण्यां मूर्च्छितोऽभवत् । परं कश्मलमापेदे वज्रधारी सुरेश्वरः

ତୁରନ୍ତ ସେହି ହାତୀ (ଐରାବତ) ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ି ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇଗଲା। ବଜ୍ରଧାରୀ ସୁରେଶ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳତା ଓ କଷ୍ଟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 4

तथैव लोकपास्सर्वेऽसुरैश्च बलवत्तरैः । पराजिता रणे तात महारणविशारदैः

ସେହିପରି, ହେ ତାତ, ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ବଳବାନ ଓ ମହାରଣ-ନିପୁଣ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଣେ ପରାଜିତ ହେଲେ।

Verse 5

अन्येऽपि निर्जरा दैत्यैर्युद्ध्यमानाः पराजिताः । असहंतो हि तत्तेजः पलायनपरायणाः

ଅନ୍ୟ ଅମର ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ପରାଜିତ ହେଲେ। ସେହି ପ୍ରବଳ ତେଜ ସହିନପାରି ପଳାୟନକୁ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।

Verse 6

जगर्जुरसुरास्तत्र जयिनस्सुकृतोद्यमाः । सिंहनादं प्रकुर्वन्तः कोलाहलपरायणाः

ସେଠାରେ ଅସୁରମାନେ ବିଜୟନିଶ୍ଚିତ ଓ ଉତ୍ସାହପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୟାସୀ ହୋଇ ଗର୍ଜିଲେ। ସିଂହନାଦ କରି ସେମାନେ କୋଳାହଳରେ ଲୀନ ହେଲେ।

Verse 7

एतस्मिन्नंतरे तत्र वीरभद्रो रुषान्वितः । आससाद गणैर्वीरैस्तारकं वीरमानिनम्

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଠାରେ ଧର୍ମୋଚିତ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୀରଭଦ୍ର, ବୀର ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ଆଗେଇ ଯାଇ, ବୀରତାର ଅଭିମାନୀ ତାରକକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ।

Verse 8

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे देव दैत्यसामान्ययुद्धवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ଚତୁର୍ଥ କୁମାରଖଣ୍ଡରେ ‘ଦେବ-ଦୈତ୍ୟ ସାଧାରଣ ଯୁଦ୍ଧବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 9

तदा ते प्रमथास्सर्वे दैत्याश्च परमोत्सवाः । युयुधुस्संयुगेऽन्योन्यं प्रसक्ताश्च महारणे

ତେବେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମଥ ଓ ଦୈତ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମାଦର ପରମ ଉତ୍ସାହରେ, ସେଇ ମହାରଣରେ ପରସ୍ପରକୁ ଲଗି ନିକଟ ସଂଗ୍ରାମରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 10

त्रिशूलैरृष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपट्टिशैः । निजघ्नुस्समरेऽन्योन्यं रणे रणविशारदाः

ତ୍ରିଶୂଳ, ଋଷ୍ଟି, ପାଶ, ଖଡ୍ଗ, ପରଶୁ ଓ ପଟ୍ଟିଶ—ଏହି ଶସ୍ତ୍ରମାନେ ନେଇ ରଣବିଶାରଦ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସମରରେ ପରସ୍ପରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 11

तारको वीरभद्रेण स त्रिशूलाहतो भृशम् । पपात सहसा भूमौ क्षणं मूर्छापरिप्लुतः

ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ତାରକ ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ କ୍ଷଣକାଳ ମୂର୍ଛାରେ ଢାକିଗଲା।

Verse 12

उत्थाय स द्रुतं वीरस्तारको दैत्यसत्तमः । लब्धसंज्ञो बलाच्छक्त्या वीरभद्रं जघान ह

ତାପରେ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର ତାରକ ଶୀଘ୍ର ଉଠି, ସଞ୍ଜ୍ଞା ଫେରିଆସିବା ସହିତ ବଳପୂର୍ବକ ଶକ୍ତି-ଅସ୍ତ୍ରରେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା।

Verse 13

वीरभद्रस्तथा वीरो महातेजा हि तारकम् । जघान त्रिशिखेनाशु घोरेण निशितेन तम्

ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବୀରଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତାରକକୁ, ଭୟଙ୍କର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତ୍ରିଶିଖ-ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶୀଘ୍ର ଆଘାତ କଲେ।

Verse 14

सोपि शक्त्या वीरभद्रं जघान समरे ततः । तारको दितिजाधीशः प्रबलो वीरसंमतः

ତାପରେ ସମରରେ ତାରକ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି-ଅସ୍ତ୍ରରେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା; ସେ ଦିତିଜାଧିପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଏବଂ ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ଥିଲା।

Verse 15

एवं संयुद्ध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । नानास्त्रशस्त्रैस्समरे रणविद्याविशारदौ

ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ ସମରରେ ପାଳାକ୍ରମେ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରହାର କଲେ। ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, ଉଭୟେ ରଣବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 16

तयोर्महात्मनोस्तत्र द्वन्द्वयुद्धमभूत्तदा । सर्वेषां पश्यतामेव तुमुलं रोमहर्षणम्

ତେବେ ସେଠାରେ ସେଇ ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ତାହା ତୁମୁଳ ଓ ରୋମହର୍ଷକ ଥିଲା।

Verse 17

ततो भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः । विनेदुर्विहता वीरैश्शृण्वतां सुभयानकाः

ତାପରେ ଭେରୀ, ମୃଦଙ୍ଗ, ପଟହ, ଆନକ ଓ ଗୋମୁଖ ଶିଙ୍ଗା—ବୀରମାନଙ୍କ ଆଘାତରେ ଗର୍ଜି ଉଠିଲା; ଶୁଣୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ସେ ଧ୍ୱନି ଏକାସାଥି ଶୁଭ ଓ ଭୟାନକ ଲାଗିଲା।

Verse 18

युयुधातेतिसन्नद्धौ प्रहारैर्जर्जरीकृतौ । अन्योन्यमतिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव

“ଯୁଦ୍ଧ କର, ଯୁଦ୍ଧ କର” ବୋଲି ଗର୍ଜି ଦୁହେଁ ସନ୍ନଦ୍ଧ ହେଲେ; ପ୍ରହାରରେ ପରସ୍ପରକୁ ଜର୍ଜରିତ କଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେ ବୁଧ ଓ ଅଙ୍ଗାରକ ପରି ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ।

Verse 19

एवं दृष्ट्वा तदा युद्धं वीरभद्रस्य तेन च । तत्र गत्वा वीरभद्रमवोचस्त्वं शिवप्रियः

ଏଭଳି ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ସହ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ହେ ଶିବପ୍ରିୟ, ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲ।

Verse 20

नारद उवाच । वीरभद्र महावीर गणानामग्रणीर्भवान् । निवर्तस्व रणादस्माद्रोचते न वधस्त्वया

ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ମହାବୀର ବୀରଭଦ୍ର, ତୁମେ ଶିବଗଣମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ। ଏହି ରଣରୁ ନିବୃତ୍ତ ହେଅ; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବଧ କରିବା ଶୋଭନ ନୁହେଁ।

Verse 21

एवं निशम्य त्वद्वाक्यं वीरभद्रो गणाग्रणीः । अवदत्स रुषाविष्टस्त्वां तदा तु कृतांजलिः

ଏପରି ତୁମ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଶିବଗଣମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ ବୀରଭଦ୍ର ସେତେବେଳେ ତୁମକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ କହିଲେ।

Verse 22

वीरभद्र उवाच । मुनिवर्य महाप्राज्ञ शृणु मे परमं वचः । तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम्

ବୀରଭଦ୍ର କହିଲେ— ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ମୋର ପରମ ବଚନ ଶୁଣ। ଆଜି ମୁଁ ତାରକକୁ ବଧ କରିବି; ମୋର ପରାକ୍ରମ ଦେଖ।

Verse 23

आनयंति च ये वीरास्स्वामिनं रणसंसदि । ते पापिनो महाक्लीबा विनश्यन्ति रणं गताः

ରଣସଭାରେ ଯେ ବୀରମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖେ ଆଣି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ, ମହାକ୍ଲୀବ ଓ ନୀଚ; ରଣକୁ ଯାଇ ନଶିଯାନ୍ତି।

Verse 24

असद्गतिं प्राप्नुवन्ति तेषां च निरयो धुवम् । वीरभद्रो हि विज्ञेयो न वाच्यस्ते कदाचन

ସେମାନେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନରକ ଧ୍ରୁବ। ଜାଣ, ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଶକ୍ତି ବୀରଭଦ୍ର; ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ କେବେ ହଳକାଭାବେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 25

शस्त्रास्त्रैर्भिन्नगात्रा ये रणं कुर्वंति निर्भयाः । इहामुत्र प्रशंस्यास्ते लभ्यन्ते सुखमद्भुतम्

ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରରେ ଅଙ୍ଗ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଉଭୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି।

Verse 26

शृण्वन्तु मम वाक्यानि देवा हरिपुरोगमाः । अतारकां महीमद्य करिष्ये स्वामिवर्जिताम्

ହରିଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖିଥିବା ଦେବଗଣ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଅତାରକା ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ୱାମୀ ଓ ରକ୍ଷକବିହୀନ କରିଦେବି।

Verse 27

इत्युक्त्वा प्रमर्थैस्सार्द्धं वीरभद्रो हि शूलधृक् । विचिंत्य मनसा शंभुं युयुधे तारकेण हि

ଏହିପରି କହି, ଶୂଳଧାରୀ ବୀରଭଦ୍ର ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସହ, ମନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାରକ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 28

वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः । महावीरस्त्रिनेत्रैश्च स रेजे रणसंगतः

ବହୁ ବୃଷଭାରୂଢ, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ବରଧାରୀ, ତ୍ରିନେତ୍ର ମହାବୀରମାନେ ଘେରି ରହିଲେ; ସେ ରଣସଙ୍ଗତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 29

कोलाहलं प्रकुर्वंतो निर्भयाश्शतशो गणाः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य युयुधुर्दानवैस्सह

ମହା କୋଳାହଳ କରି, ନିର୍ଭୟ ଶତଶଃ ଗଣମାନେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 30

असुरास्तेऽपि युयुधुस्तारकासुरजीविनः । बलोत्कटा महावीरा मर्दयन्तो गणान् रुषा

ତାରକାସୁରର ଶକ୍ତିରେ ଜୀବିତ ସେଇ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ବଳରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ମହାବୀରମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଗଣମାନଙ୍କୁ ଦଳି ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କଲେ।

Verse 31

पुनः पुनश्चैव बभूव संगरो महोत्कटो दैत्यवरैर्गणानाम् । प्रहर्षमाणाः परमास्त्रकोविदास्तदा गणास्ते जयिनो बभूवुः

ପୁନଃ ପୁନଃ ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମ ହେଲା। ପରମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗରେ ନିପୁଣ ସେ ଗଣମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତେବେ ବିଜୟୀ ହେଲେ।

Verse 32

गणैर्जितास्ते प्रबलैरसुरा विमुखा रणे । पलायनपरा जाता व्यथिता व्यग्रमानसाः

ଶିବଙ୍କ ପ୍ରବଳ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ସେଇ ଅସୁରମାନେ ରଣରେ ବିମୁଖ ହେଲେ। ପଳାୟନେ ମାତ୍ର ଲଗି, ବ୍ୟଥିତ ଓ ବ୍ୟଗ୍ରମନ ହେଲେ।

Verse 33

एवं भ्रष्टं स्वसैन्यं तद्दृष्ट्वा तत्पालकोऽसुरः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान् ययौ

ନିଜ ସେନା ଏପରି ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ତାହାର ପାଳକ ଅସୁର ତାରକ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଦେବଗଣମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଗଲା।

Verse 34

भुजानामयुतं कृत्वा सिंहमारुह्य वेगतः । पातयामास तान्देवान्गणांश्च रणमूर्द्धनि

ଦଶହଜାର ଭୁଜା ଧାରଣ କରି, ସିଂହରେ ଆରୋହଣ କରି ମହାବେଗରେ ଧାଇ, ରଣମଧ୍ୟରେ ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ଗଣମାନଙ୍କୁ ପତିତ କରିଦେଲା।

Verse 36

स्मृत्वा शिवपदांभोजं जग्राह त्रिशिखं परम् । जज्वलुस्तेजसा तस्य दिशः सर्वा नभस्तथा

ଶିବଙ୍କ ପଦାମ୍ଭୋଜ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ପରମ ତ୍ରିଶିଖ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲା। ତାହାର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ନଭମଣ୍ଡଳ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା।

Verse 37

एतस्मिन्नन्तरे स्वामी वारयामास तं रणम् । वीरबाहुमुखान्सद्यो महाकौतुकदर्शकः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ସ୍ୱାମୀ ସେଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ରୋକିଦେଲେ। ମହାକୌତୁକ ପ୍ରକାଶକ ପ୍ରଭୁ ବୀରବାହୁ ଆଦିଙ୍କୁ ସତ୍ୱର ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 38

तदाज्ञया वीरभद्रो निवृत्तोऽभूद्रणात्तदा । कोपं चक्रे महावीरस्तारकोऽसुरनायकः

ସେଇ ଆଜ୍ଞାରେ ବୀରଭଦ୍ର ତେବେ ରଣଭୂମିରୁ ନିବୃତ୍ତ ହେଲେ। ସେହି କ୍ଷଣେ ମହାବୀର ଅସୁରନାୟକ ତାରକ କ୍ରୋଧେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା।

Verse 39

चकार बाणवृष्टिं च सुरोपरि तदाऽसुरः । तप्तोऽह्वासीत्सुरान्सद्यो नानास्त्ररणकोविदः

ତେବେ ସେଇ ଅସୁର ଦେବମାନଙ୍କ ଉପରେ ବାଣବୃଷ୍ଟି କଲା। ନାନା ଅସ୍ତ୍ରରେ ରଣକୁଶଳ ସେ କ୍ରୋଧେ ତପ୍ତ ହୋଇ ସତ୍ୱରେ ସୁରମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲା।

Verse 40

एवं कृत्वा महत्कर्म तारकोऽसुरपालकः । सर्वेषामपि देवानामशक्यो बलिनां वरः

ଏଭଳି ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଅସୁରପାଳକ ତାରକ, ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ ହେଲା।

Verse 41

एवं निहन्यमानांस्तान् दृष्ट्वा देवान् भयाकुलान् । कोपं कृत्वा रणायाशु संनद्धोऽभवदच्युतः

ଦେବମାନେ ଏଭଳି ଆଘାତ ପାଇ ଭୟାକୁଳ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ରଣ ପାଇଁ ସନ୍ନଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 42

चक्रं सुदर्शनं शार्ङ्गं धनुरादाय सायुधः । अभ्युद्ययौ महादैत्यं रणाय भगवान् हरिः

ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଓ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ଧାରଣ କରି, ସାୟୁଧ ହୋଇ, ଭଗବାନ୍ ହରି ସେଇ ମହାଦୈତ୍ୟଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 43

ततस्समभवद्युद्धं हरितारकयोर्महत् । लोमहर्षणमत्युग्रं सर्वेषां पश्यतां मुने

ତାପରେ, ହେ ମୁନି, ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ହରିତା ଓ ତାରକ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର, ଲୋମହର୍ଷକ ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 44

गदामुद्यम्य स हरिर्जघानासुरमोजसा । द्विधा चकार तां दैत्यस्त्रिशिखेन महाबली

ଗଦା ଉଠାଇ ହରି ମହାବଳରେ ଅସୁରକୁ ପ୍ରହାର କଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାବଳୀ ଦୈତ୍ୟ ତ୍ରିଶିଖ ସେଇ ଗଦାକୁ ଦୁଇ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲା।

Verse 46

सोऽपि दैत्यो महावीरस्तारकः परवीरहा । चिच्छेद सकलान्बाणान्स्वशरैर्निशितैर्द्रुतम्

ସେଇ ମହାବୀର ଦୈତ୍ୟ ତାରକ, ପରଶତ୍ରୁ-ବୀରହନ୍ତା, ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ସମସ୍ତ ବାଣକୁ ଛେଦିଦେଲା।

Verse 47

अथ शक्त्या जघानाशु मुरारिं तारकासुरः । भूमौ पपात स हरिस्तत्प्रहारेण मूर्च्छितः

ତାପରେ ତାରକାସୁର ଶୀଘ୍ର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମୁରାରି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା। ସେଇ ପ୍ରହାରରେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ହରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 48

जग्राह स रुषा चक्रमुत्थितः क्षणतोऽच्युतः । सिंहनादं महत्कृत्वा ज्वलज्ज्वालासमाकुलम्

ତେବେ ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଉଠି କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ର ଧରିଲେ। ମହା ସିଂହନାଦ କରି, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଜ୍ୱାଳାରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଦିଶିଲେ।

Verse 49

तेन तञ्च जघानासौ दैत्यानामधिपं हरिः । तत्प्रहारेण महता व्यथितो न्यपतद्भुवि

ସେହି ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଧିପତିକୁ ନିହତ କଲେ। ସେଇ ମହାପ୍ରହାରେ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 50

पुनश्चोत्थाय दैत्येन्द्रस्तारकोऽसुरनायकः । चिच्छेद त्वरितं चक्रं स्वशक्त्यातिबलान्वितः

ପୁନର୍ବାର ଉଠି ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ତାରକ, ଅସୁରନାୟକ, ନିଜ ଶକ୍ତିର ଅତିବଳରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଚକ୍ରକୁ ଛେଦ କଲା।

Verse 51

पुनस्तया महाशक्त्या जघानामरवल्लभम् । अच्युतोऽपि महावीरा नन्दकेन जघान तम्

ପୁନର୍ବାର ସେଇ ମହାଶକ୍ତି ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟକୁ ପ୍ରହାର କଲା। ଏବଂ ମହାବୀର ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) ମଧ୍ୟ ନନ୍ଦକ ଖଡ୍ଗରେ ତାକୁ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 52

एवमन्योन्यमसुरो विष्णुश्च बलवानुभौ । युयुधाते रणे भूरि तत्राक्षतबलौ मुने

ଏଭଳି ଅସୁର ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ଉଭୟେ ବଳବାନ—ସେହି ମହାରଣରେ ପୁନଃପୁନଃ ପରସ୍ପର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ହେ ମୁନେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ବଳ ଅକ୍ଷତ ଥିଲା ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳ ଘୋର ସମର ଚାଲିଲା।

Verse 358

स दृष्ट्वा तस्य तत्कर्म वीरभद्रो गणाग्रणीः । चकार सुमहत्कोपं तद्वधाय महाबली

ତାହାର ସେଇ କର୍ମ ଦେଖି ଶିବଗଣମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ ମହାବଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧାକୁଳ ହୋଇ ତାହାକୁ ବଧ କରିବାକୁ ମନେ କଲେ।