Adhyaya 3
Rudra SamhitaKumara KhandaAdhyaya 339 Verses

कार्तिकेयलीलावर्णनम् (Narration of Kārttikeya’s Divine Play)

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ନାରଦଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ବ୍ରହ୍ମା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଘଟଣା କହନ୍ତି। ବିଧିର ପ୍ରେରଣାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଶିବଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଅଲୌକିକ ଧାମକୁ ସମୟରେ ପହଞ୍ଚି, ସେହି ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣକାମ ଓ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କରି ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଶିବସୁତ କହନ୍ତି—ଏହି ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଶିବେଚ୍ଛାରେ ହୋଇଛି, ଏବଂ ବେଦବିଧିଅନୁସାରେ ଯଥୋଚିତ ସଂସ୍କାର କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି; ସେହି ଦିନଠାରୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ନିଜ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରି ଚିରସମ୍ମାନ ଓ ସର୍ବତ୍ର ପୂଜ୍ୟତାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କହନ୍ତି—ସେ ଜନ୍ମରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ, ଗାଧିବଂଶୀୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ; ‘ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣସେବାରେ ନିବେଦିତ। ଦିବ୍ୟଦର୍ଶନ, ସ୍ତୁତି, କର୍ମପ୍ରମାଣ୍ୟ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ/ଅଧିକାରର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚର୍ଚ୍ଚା ଏଠି ଏକତ୍ର ହୁଏ।

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । देवदेव प्रजानाथ ब्रह्मन् सृष्टिकर प्रभो । ततः किमभवत्तत्र तद्वदाऽद्य कृपां कुरु

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ପ୍ରଜାନାଥ, ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁ! ତାପରେ ସେଠାରେ କ’ଣ ଘଟିଲା? ଆଜି କୃପାକରି କହନ୍ତୁ।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । तस्मिन्नवसरे तात विश्वामित्रः प्रतापवान् । प्रेरितो विधिना तत्रागच्छत्प्रीतो यदृच्छया

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ତାତ, ସେଇ ସମୟରେ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବିଧିର ପ୍ରେରଣାରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଯେନେ ଯାଦୃଚ୍ଛିକ ଭାବେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे कार्तिकेयलीलावर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ଚତୁର୍ଥ କୁମାରଖଣ୍ଡରେ ‘କାର୍ତ୍ତିକେୟ-ଲୀଳା-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 4

अकरोत्सुनुतिं तस्य सुप्रसन्नेन चेतसा । विधिप्रेरितवाग्भिश्च विश्वामित्रः प्रभाववित्

ତାପରେ ପ୍ରଭାବବିତ୍ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ, ଯେନେ ବିଧିପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି, ସେପରି ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 5

ततस्सोऽभूत्सुतस्तत्र सुप्रसन्नो महोति कृत् । सुप्रहस्याद्भुतमहो विश्वामित्रमुवाच च

ତାପରେ ସେଠାରେ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅଦ୍ଭୁତ ମହାକର୍ମ ସାଧକ। ସେ ଦିବ୍ୟ ଓ ବିସ୍ମୟକର ହାସ୍ୟ ସହିତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 6

शिवसुत उवाच । शिवेच्छया महाज्ञानिन्नकस्मात्त्वमिहागतः । संस्कारं कुरु मे तात यथावद्वेदसंमितम्

ଶିବସୁତ କହିଲେ—ହେ ମହାଜ୍ଞାନୀ! ଶିବେଚ୍ଛାରେ ଆପଣ ଅକସ୍ମାତ୍ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ତାତ, ବେଦସମ୍ମତ ବିଧିଅନୁସାରେ ମୋର ସଂସ୍କାର ଯଥାବତ୍ କରନ୍ତୁ।

Verse 7

अद्यारभ्य पुरोधास्त्वं भव मे प्रीतिमावहन् । भविष्यसि सदा पूज्यस्सर्वेषां नात्र संशयः

ଆଜିଠାରୁ ତୁମେ ମୋର ପୁରୋହିତ ହେଅ, ମୋତେ ପ୍ରୀତି ଦିଅ। ତୁମେ ସଦା ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सुप्रसन्नो हि गाधिजः । तमुवाचानुदात्तेन स्वरेण च सुविस्मितः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ଗାଧିପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା। ପରେ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୃଦୁ ଓ ମନ୍ଦ ସ୍ୱରରେ ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । शृणु तात न विप्रोऽहं गाधिक्षत्रियबालकः । विश्वामित्रेति विख्यातः क्षत्रियो विप्रसेवकः

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ଶୁଣ, ତାତ! ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ; ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗାଧିଙ୍କ ପୁତ୍ର। ‘ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର’ ନାମରେ ମୁଁ ବିଖ୍ୟାତ—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସେବକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମୁଁ।

Verse 10

इति स्वचरितं ख्यातं मया ते वरबालक । कस्त्वं स्वचरितं ब्रूहि विस्मितायाखिलं हि मे

ଏହିପରି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଳକ, ମୁଁ ତୋତେ ମୋର ସ୍ୱଚରିତ କହିଲି। ଏବେ ତୁମେ କିଏ? ତୁମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କୁହ, କାରଣ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ।

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वच स्तस्य तत्स्ववृत्तं जगाद ह । ततश्चोवाच सुप्रीत्या गाधिजं तं महोतिकृत्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାହାର କଥା ଶୁଣି ସେ ନିଜ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲା। ପରେ ପରମ ପ୍ରୀତିରେ, ମହାତପ କରିଥିବା ସେ ମହିମାନ୍ବିତ ଗାଧିପୁତ୍ର (ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର)ଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 12

शिवसुत उवाच । विश्वामित्र वरान्मे त्वं ब्रह्मर्षिर्नाऽत्र संशयः । वशिष्ठाद्याश्च नित्यं त्वां प्रशंसिष्यंति चादरात्

ଶିବପୁତ୍ର କହିଲେ— ହେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର! ମୋର ବରଦାନରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ବଶିଷ୍ଠ ଆଦି ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଆଦରସହିତ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବେ।

Verse 13

अतस्त्वमाज्ञया मे हि संस्कारं कर्तुमर्हसि । इदं सर्वं सुगोप्यं ते कथनीयं न कुत्रचित्

ଏହେତୁ ମୋର ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ତୁମେ ସଂସ୍କାର କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଏ ସବୁ ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୋପନୀୟ ଭାବେ ରଖିବ; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କହିବ ନାହିଁ।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । ततोकार्षीत्स संस्कारं तस्य प्रीत्याऽखिलं यथा । शिवबालस्य देवर्षे वेदोक्तविधिना परम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ହେ ଦେବର୍ଷେ! ତାପରେ ସେ ପ୍ରୀତିସହିତ ଶିବଙ୍କ ସେହି ଶିଶୁ ପାଇଁ, ବେଦୋକ୍ତ ପରମ ବିଧି ଅନୁସାରେ, ଯଥାବିଧି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା।

Verse 15

शिवबालोपि सुप्रीतो दिव्यज्ञानमदात्परम् । विश्वामित्राय मुनये महोतिकारकः प्रभुः

ଦିବ୍ୟ ଶିଶୁରୂପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରଭୁ ଶିବ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପରମ ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନ ଦାନ କଲେ; ସେ ପ୍ରଭୁ ମହୋପକାରକ।

Verse 16

पुरोहितं चकारासौ विश्वामित्रं शुचेस्सुत । तदारभ्य द्विजवरो नानालीलाविशारदः

ହେ ଶୁଚିପୁତ୍ର! ସେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ କଲେ। ସେଥିଠାରୁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ନାନା ପ୍ରକାର ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଓ ବିଧିରେ ପାରଦର୍ଶୀ ହେଲେ।

Verse 17

इत्थं लीला कृता तेन कथिता सा मया मुने । तल्लीलामपरां तात शृणु प्रीत्या वदाम्यहम्

ହେ ମୁନେ! ଏପରି ଭାବେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ସେଇ ଲୀଳାକୁ ମୁଁ କହିଲି। ଏବେ, ହେ ତାତ, ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଲୀଳାକୁ ପ୍ରୀତିରେ ଶୁଣ; ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ କହୁଛି।

Verse 18

तस्मिन्नवसरे तात श्वेतनामा च संप्रति । तत्राऽपश्यत्सुतं दिव्यं निजं परम पावनम्

ସେଇ ସମୟରେ, ହେ ତାତ, ଶ୍ୱେତନାମା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ସେ ନିଜର ଦିବ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ପରମ ପାବନ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 19

ततस्तं पावको गत्वा दृष्ट्वालिंग्य चुचुम्ब च । पुत्रेति चोक्त्वा तस्मै स शस्त्रं शक्तिन्ददौ च सः

ତତଃ ପାବକଦେବ ତାହାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଦେଖି ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଚୁମ୍ବନ କଲେ। “ପୁତ୍ର” ବୋଲି କହି, ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି-ରୂପ ଶସ୍ତ୍ର (ଶକ୍ତି-ଭାଲ) ତାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 20

गुहस्तां शक्तिमादाय तच्छृंगं चारुरोह ह । तं जघान तया शक्त्या शृंगो भुवि पपात सः

ତାପରେ ଗୁହ (କୁମାର/ସ୍କନ୍ଦ) ସେଇ ଶକ୍ତି-ଭାଲକୁ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଶିଖର ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ସେଇ ଶକ୍ତିରେ ତାହାକୁ ଆଘାତ କରି ନିହତ କଲେ, ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 21

दशपद्ममिता वीरा राक्षसाः पूर्वमागताः । तद्वधार्थं द्रुतं नष्टा बभूवुस्तत्प्रहारतः

ପୂର୍ବରୁ ଦଶ ପଦ୍ମ ପରିମାଣର ବୀର ରାକ୍ଷସମାନେ ଆସିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ନିଜ ପ୍ରହାରରେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 22

हाहाकारो महानासीच्चकंपे साचला मही । त्रैलोक्यं च सुरेशानस्सदेवस्तत्र चागमत्

ମହା ହାହାକାର ଉଠିଲା, ଚଳମାନ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା। ତେବେ ଦେବେଶ ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହେଲା।

Verse 23

दक्षिणे तस्य पार्श्वे च वज्रेण स जघान च । शाखनामा ततो जातः पुमांश्चैको महाबलः

ତେବେ ସେ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପ୍ରହାର କଲା। ସେଇ ଆଘାତରୁ ମହାବଳୀ ଏକ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ‘ଶାଖନାମା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 24

पुनश्शक्रो जघानाऽऽशु वामपार्श्वे हि तं तदा । वज्रेणाऽन्यः पुमाञ्जातो विशाखाख्योऽपरो बली

ପୁନର୍ବାର ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଶୀଘ୍ର ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ତାହାର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପ୍ରହାର କଲା। ସେଇ ଆଘାତରୁ ଆଉ ଜଣେ ବଳୀ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କ ନାମ ‘ବିଶାଖ’।

Verse 25

तदा स्कंदादिचत्वारो महावीरा महाबलाः । इन्द्रं हंतुं द्रुतं जग्मुस्सोयं तच्छरणं ययौ

ତେବେ ସ୍କନ୍ଦ ଆଦି ଚାରି ମହାବୀର, ମହାବଳୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗଲେ। ଏହା ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଶରଣ ନେଲେ।

Verse 27

शक्रस्स सामरगणो भयं प्राप्य गुहात्ततः । ययौ स्वलोकं चकितो न भेदं ज्ञातवान्मुने

ହେ ମୁନେ, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦେବଗଣ ସହିତ ଭୟଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ସେହି ଗୁହାରୁ ବାହାରିଗଲା। ଚକିତ ହୋଇ ସ୍ୱଲୋକକୁ ଗଲା, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟ ଭେଦ ଜାଣିଲା ନାହିଁ।

Verse 28

स बालकस्तु तत्रैव तस्थाऽऽवानंदसंयुतः । पूर्ववन्निर्भयस्तात नानालीलाकरः प्रभुः

ସେହି ଦିବ୍ୟ ବାଳକ ସେଠାରେଇ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରହିଲା। ହେ ପ୍ରିୟ, ସେ ପୂର୍ବବତ୍ ନିର୍ଭୟ—ପ୍ରଭୁ ନାନା ଲୀଳା କରୁଥିଲେ।

Verse 29

तस्मिन्नवसरे तत्र कृत्तिकाख्याश्च षट् स्त्रियः । स्नातुं समागता बालं ददृशुस्तं महाप्रभुम्

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଠାକୁ କୃତ୍ତିକା ନାମର ଛଅ ନାରୀ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ସେଇ ବାଳକକୁ ଦେଖିଲେ—ଯିଏ ମହାପ୍ରଭୁ ଥିଲେ।

Verse 30

ग्रहीतुं तं मनश्चक्रुस्सर्वास्ता कृत्तिकाः स्त्रियः । वादो बभूव तासां तद्ग्रहणेच्छापरो मुने

ସେଇ ସମସ୍ତ କୃତ୍ତିକା ନାରୀ ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମନ କଲେ। ହେ ମୁନେ, ତାକୁ ନେବା ଇଚ୍ଛାରେ ସମସ୍ତେ ତତ୍ପର ଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହେଲା।

Verse 31

तद्वादशमनार्थं स षण्मुखानि चकार ह । पपौ दुग्धं च सर्वासां तुष्टास्ता अभवन्मुने

ସେହି ବିବାଦ ଶମନ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଷଡ୍ମୁଖ ପ୍ରକଟ କଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଧ ସେ ପାନ କଲେ; ହେ ମୁନି, ତେଣୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 32

तन्मनोगतिमाज्ञाय सर्वास्ताः कृत्तिकास्तदा । तमादाय ययुर्लोकं स्वकीयं मुदिता मुने

ହେ ମୁନି, ସେତେବେଳେ ସେ ସମସ୍ତ କୃତ୍ତିକାମାତାମାନେ ଶିଶୁର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ଆନନ୍ଦରେ ତାକୁ ଉଠାଇ ନିଜ ଲୋକକୁ ଗଲେ।

Verse 33

तं बालकं कुमाराख्यं स्तनं दत्त्वा स्तनार्थिने । वर्द्धयामासुरीशस्य सुतं सूर्याधिकप्रभम्

ଦୁଧ ଚାହୁଁଥିବା ‘କୁମାର’ ନାମକ ସେ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ଦେଇ, ସେ ଈଶ (ଭଗବାନ ଶିବ)ଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ—ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ବୀ—ପୋଷି ଓ ବଢ଼ାଇଲେ।

Verse 34

न चक्रुर्बालकं याश्च लोचनानामगोचरम् । प्राणेभ्योपि प्रेमपात्रं यः पोष्टा तस्य पुत्रक

ସେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେ ଶିଶୁକୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁର ସୀମାର ଅତୀତ ଥିଲା। ସେ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ—ପ୍ରେମର ପାତ୍ର—କାରଣ ସେ ତାଙ୍କ ପୋଷକଙ୍କ ଲାଡ଼ଲା ପୁତ୍ର ଥିଲା।

Verse 35

यानि यानि च वस्त्राणि त्रैलोक्ये दुर्लभानि च । ददुस्तस्मै च ताः प्रेम्णा भूषणानि वराणि वै

ତ୍ରିଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଯେଯେ ବସ୍ତ୍ର ଥିଲା, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣମାନେ ମଧ୍ୟ—ସେସବୁ ସେମାନେ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 36

दिनेदिने ताः पुपुषुर्बालकं तं महाप्रभुम् । प्रसंसितानि स्वादूनि भोजयित्वा विशेषतः

ଦିନକୁ ଦିନ ସେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେଇ ବାଳକକୁ—ଯିଏ ପ୍ରକୃତରେ ମହାପ୍ରଭୁ—ପ୍ରେମରେ ପୋଷଣ କଲେ, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ପ୍ରଶଂସିତ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଭୋଜନ ଖୁଆଇଲେ।

Verse 37

अथैकस्मिन् दिने तात स बालः कृत्तिकात्मजः । गत्वा देवसभां दिव्यां सुचरित्रं चकार ह

ତାପରେ ଗୋଟିଏ ଦିନ, ହେ ତାତ, କୃତ୍ତିକାତ୍ମଜ ସେ ବାଳକ ଦିବ୍ୟ ଦେବସଭାକୁ ଯାଇ ସୁଚରିତ୍ର ଆଚରଣ କଲା।

Verse 38

स्वमहो दर्शयामास देवेभ्यो हि महाद्भुतम् । सविष्णुभ्योऽखिलेभ्यश्च महोतिकरबालकः

ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ମହାତେଜସ୍ବୀ ସେ ବାଳକ ଦେବମାନଙ୍କୁ—ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ—ନିଜର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ମହିମା ଦେଖାଇଲା।

Verse 39

तं दृष्ट्वा सकलास्ते वै साच्युतास्सर्षयस्सुराः । विस्मयं प्रापुरत्यन्तं पप्रच्छुस्तं च बालकम्

ତାହାକୁ ଦେଖି ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) ସହ ଋଷି ଓ ଦେବମାନେ—ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ବାଳକକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 40

को भवानिति तच्छ्रुत्वा न किंचित्स जगाद ह । स्वालयं स जगामाऽशु गुप्तस्तस्थौ हि पूर्ववत्

“ତୁମେ କିଏ?” ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ କିଛିମାତ୍ର କହିଲା ନାହିଁ। ସେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଆଶ୍ରୟକୁ ଗଲା ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ରହି ପୂର୍ବବତ୍ ସେଠାରେ ରହିଲା।

Frequently Asked Questions

Viśvāmitra’s providential arrival at the supramundane abode of Śiva’s son (Kārttikeya), his reverential praise, and Kārttikeya’s commissioning of Viśvāmitra to perform Veda-sanctioned saṃskāras and serve as purohita.

The chapter frames divine encounter as governed by Śiva’s will (śivecchā) and uses the alaukika vision to authorize ritual order: stuti leads to saṃskāra, and priestly mediation is established through divine appointment rather than merely birth-based claims.

Kārttikeya is presented as tejas-bearing (radiant), dwelling in an alaukika dhāma, and exercising sovereign authority to institute ritual roles (purohita) and demand vedasaṃmita propriety in saṃskāra.