Shiva Purana — Kotirudra Samhita, Shloka 22

ज्योतिर्लिङ्ग-तदुपलिङ्ग-माहात्म्यवर्णनम्

Narration of the Greatness of the Jyotirliṅga and Associated Liṅgas

Devanagari script

केदारं हिमवत्पृष्ठे डाकिन्यां भीमशंकरम् । वाराणस्यां च विश्वेशं त्र्यम्बकं गौतमीतटे

Transliteration

kedāraṃ himavatpṛṣṭhe ḍākinyāṃ bhīmaśaṃkaram | vārāṇasyāṃ ca viśveśaṃ tryambakaṃ gautamītaṭe

Translation

ହିମବତ ପର୍ବତପ୍ରଦେଶରେ କେଦାର; ଡାକିନୀ ଦେଶରେ ଭୀମଶଙ୍କର; ବାରାଣସୀରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର; ଗୌତମୀ (ଗୋଦାବରୀ) ତଟରେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ବିରାଜନ୍ତି।

Word by Word

• केदारम्: Kedara (name of Shiva/linga)
• केदारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हिमवत्-पृष्ठे: on Himavat’s slope
• हिमवत्-पृष्ठे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हिमवत् (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘हिमवतः पृष्ठे’ (on the back/slope of Himavat)

• डाकिन्याम्: in Dakini (place)
• डाकिन्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: डाकिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• भीमशङ्करम्: Bhima-Shankara
• भीमशङ्करम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भीम + शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः ‘भीमः शङ्करः’ (Bhima-Shankara)

• वाराणस्याम्: in Varanasi
• वाराणस्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• विश्वेशम्: Vishvesha
• विश्वेशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘विश्वस्य ईशः’ (Lord of the universe)

• त्र्यम्बकम्: Tryambaka (three-eyed Shiva)
• त्र्यम्बकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + अम्बक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः ‘त्रीणि अम्बकानि यस्य’ (three-eyed)

• गौतमी-तटे: on the bank of the Gautami (river)
• गौतमी-तटे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गौतमी (प्रातिपदिक) + तट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘गौतमी-नद्याः तटे’ (on the bank of Gautami)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Paśupatinātha

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It maps specific Jyotirlinga manifestations of Shiva to sacred geographies, teaching that the One Pati (Lord) compassionately becomes approachable through holy sites where devotion and right worship mature toward liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By naming Jyotirlingas, the verse emphasizes Saguna Shiva worship—Shiva’s gracious, worship-worthy presence in the Linga—through which devotees gain purification, grace (anugraha), and steadiness in bhakti.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Perform Jyotirlinga darshan with simple Linga-puja (water/abhisheka) while japa of the Panchakshara mantra “Om Namaḥ Śivāya,” holding the intent of inner purity and surrender.