Sukta 96

Mantra 1

अस्मा उषास आतिरन्त याममिन्द्राय नक्तमूर्म्याः सुवाचः । अस्मा आपो मातरः सप्त तस्थुर्नृभ्यस्तराय सिन्धवः सुपाराः ॥

ଏହି ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଉଷାମାନେ ରାତ୍ରିର ଯାମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସୁବାଚ—ସୁମଧୁର ବାଣୀ—ପ୍ରେରଣାର ଊର୍ମିମାନେ ଆଣିଛନ୍ତି। ଏହି ଜନ ପାଇଁ ଆପଃ—ସାତ ମାତା—ସୁପାରା ସିନ୍ଧବଃ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ: ମନୁଷ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପାର କରାଇବାକୁ ଶୁଭ ପାରାବାହୀ ନଦୀମାନେ ହୋଇ।

Mantra 2

अतिविद्धा विथुरेणा चिदस्त्रा त्रिः सप्त सानु संहिता गिरीणाम् । न तद्देवो न मर्त्यस्तुतुर्याद्यानि प्रवृद्धो वृषभश्चकार ॥

ବିଥୁରେଣ—ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆଘାତରେ—ଭେଦିତ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ପର୍ବତମାନଙ୍କର ତ୍ରିଃସପ୍ତ—ତିନିଥର ସାତ—ସଂହିତ ସାନୁ (ଶିଖର-ଶ୍ରେଣୀ) ମଧ୍ୟ; ପ୍ରବୃଦ୍ଧ ବୃଷଭ—ବୃଦ୍ଧିପ୍ରାପ୍ତ ମହାବୀର—କରିଥିବା ସେହି କାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନ ଦେବ, ନ ମର୍ତ୍ୟ—କେହି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

Mantra 3

इन्द्रस्य वज्र आयसो निमिश्ल इन्द्रस्य बाह्वोर्भूयिष्ठमोजः । शीर्षन्निन्द्रस्य क्रतवो निरेक आसन्नेषन्त श्रुत्या उपाके ॥

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଆୟସ (ଲୋହ)ର—କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଝଲମଲ କରେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବାହୁଦ୍ୱୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଓଜ ଅଛି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶିରୋପରି କ୍ରତବଃ (ସଙ୍କଳ୍ପ-ଶକ୍ତିମାନ) ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଶ୍ରୁତିଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହୀତ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀର ଶ୍ରବଣ ପାଇଁ ସେମାନେ ନିକଟକୁ ଚାପି ଆସନ୍ତି।

Mantra 4

मन्ये त्वा यज्ञियं यज्ञियानां मन्ये त्वा च्यवनमच्युतानाम् । मन्ये त्वा सत्वनामिन्द्र केतुं मन्ये त्वा वृषभं चर्षणीनाम् ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯଜ୍ଞିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞିୟ—ଯଜ୍ଞର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ତୁମକୁ ମୁଁ ମନ୍ୟେ। ଅଚ୍ୟୁତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚ୍ୟବନ—ଅଚଳକୁ ମଧ୍ୟ ଚଳାଇଦେବା ଭାବେ ତୁମକୁ ମୁଁ ମନ୍ୟେ। ସର୍ବ ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେତୁ (ପ୍ରକାଶ-ଧ୍ୱଜ) ଭାବେ ତୁମକୁ ମୁଁ ମନ୍ୟେ; ଚର୍ଷଣୀନାମ୍ (ଜନସମୁଦାୟମାନଙ୍କ) ବୃଷଭ—ଅଗ୍ରନାୟକ ଭାବେ ତୁମକୁ ମୁଁ ମନ୍ୟେ।

Mantra 5

आ यद्वज्रं बाह्वोरिन्द्र धत्से मदच्युतमहये हन्तवा उ । प्र पर्वता अनवन्त प्र गावः प्र ब्रह्माणो अभिनक्षन्त इन्द्रम् ॥

ଯେତେବେଳେ ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ବାହୁଦ୍ୱୟରେ ବଜ୍ର ଧାରଣ କର—ମଦଚ୍ୟୁତ, ବଳର ଉଲ୍ଲାସକୁ ଝରାଇ—ଅହି (ବୃତ୍ର)କୁ ହନନ କରିବା ପାଇଁ; ସେତେବେଳେ ପର୍ବତମାନେ ନିଜ ପ୍ରତିରୋଧ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ଗାବଃ (କିରଣ-ଧେନୁମାନେ) ଆଗକୁ ଧାଉଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମାଣଃ (ମନ୍ତ୍ରମାନେ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମିଳିବାକୁ ଅଭିମୁଖ ହୁଅନ୍ତି।

Mantra 6

तमु ष्टवाम य इमा जजान विश्वा जातान्यवराण्यस्मात् । इन्द्रेण मित्रं दिधिषेम गीर्भिरुपो नमोभिर्वृषभं विशेम ॥

ଆମେ ତାହାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ସ୍ତବ କରୁ—ଯିଏ ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଏହାଠାରୁ ତଳେ ଜନ୍ମିତ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଆମେ ଗୀର୍ଭିଃ (ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ) ଦ୍ୱାରା ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କରିବା; ଉପୋ ନମୋଭିଃ (ବନ୍ଦନ-କର୍ମ) ଦ୍ୱାରା ବୃଷଭ-ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ନିବାସ କରିବା।

Mantra 7

वृत्रस्य त्वा श्वसथादीषमाणा विश्वे देवा अजहुर्ये सखायः । मरुद्भिरिन्द्र सख्यं ते अस्त्वथेमा विश्वाः पृतना जयासि ॥

ବୃତ୍ରର ଦମନର ଶ୍ୱାସରୁ ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିଲ, ସଖା ଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିନଥିଲେ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ତୁମ ସଖ୍ୟ ଦୃଢ଼ ରହୁ; ତେବେ ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୃତନା (ଯୁଦ୍ଧ) ଜିତିବ।

Mantra 8

त्रिः षष्टिस्त्वा मरुतो वावृधाना उस्रा इव राशयो यज्ञियासः । उप त्वेमः कृधि नो भागधेयं शुष्मं त एना हविषा विधेम ॥

ତ୍ରିଃ ଷଷ୍ଟି—ଷାଠିର ତିନିଗୁଣ—ମରୁତମାନେ, ବଳରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ତୁମକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗୋ-ହେର୍ଡ ଭଳି, ଢେର ଧନ ଭଳି, ଯଜ୍ଞିୟ (ଯଜ୍ଞାର୍ହ) ହୋଇ। ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ଆମ ପାଇଁ ଭାଗଧେୟ (ଯୋଗ୍ୟ ଅଂଶ) ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର; ଏହି ହବିଷା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମ ଶୁଷ୍ମ (ଉଗ୍ର ତେଜ/ବୀର୍ୟ) କୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁ।

Mantra 9

तिग्ममायुधं मरुतामनीकं कस्त इन्द्र प्रति वज्रं दधर्ष । अनायुधासो असुरा अदेवाश्चक्रेण ताँ अप वप ऋजीषिन् ॥

ମରୁତମାନଙ୍କ ଅଣୀକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆୟୁଧ ସମାନ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ବଜ୍ରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କିଏ କରିପାରିବ? ଆୟୁଧହୀନ ଅସୁର, ଅଦେବ—ତାଙ୍କୁ ହେ ଋଜୀଷିନ, ତୁମ ଚକ୍ରଦ୍ୱାରା ଦୂରେ ଛାଡ଼ିଦେ; ଏବଂ ଋତ (ସତ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥା) ପାଇଁ ପଥ ଶୁଦ୍ଧ କର।

Mantra 10

मह उग्राय तवसे सुवृक्तिं प्रेरय शिवतमाय पश्वः । गिर्वाहसे गिर इन्द्राय पूर्वीर्धेहि तन्वे कुविदङ्ग वेदत् ॥

ମହାନ, ଉଗ୍ର, ବଳବାନ ତୁମ ପାଇଁ—ସୁବୃକ୍ତି (ସୁନିର୍ମିତ ସ୍ତୁତି)କୁ ପ୍ରେରଣ କର; ଆମ ପଶୁମାନଙ୍କ (ଅନ୍ତର୍ଶକ୍ତି)ର ସର୍ବାଧିକ ଶିବମୟ ବୃଦ୍ଧି ଦିଗକୁ। ଗିର୍ବାହସ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ, ବହୁ ପୁରାତନ ଗିରଃ (ବାଣୀ-ସ୍ତୁତି) ଆମ ତନୁରେ ସ୍ଥାପନ କର; ସମ୍ଭବତଃ ସେ ଜାଣିବେ ଏବଂ ଆମ ଭିତରେ ଜାଗ୍ରତ ହେବେ।

Mantra 11

उक्थवाहसे विभ्वे मनीषां द्रुणा न पारमीरया नदीनाम् । नि स्पृश धिया तन्वि श्रुतस्य जुष्टतरस्य कुविदङ्ग वेदत् ॥

ଉକ୍ଥବାହସ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭ୍ୱେ—ଆମ ମନୀଷା (ପ୍ରଜ୍ଞା)କୁ ଗତିମାନ କର; ଯେପରି ଦ୍ରୋଣ (କାଠର ପାତ୍ର)କୁ ନଦୀମାନଙ୍କ ପାର ତଟକୁ ନେଇଯାଆନ୍ତି। ଧିୟା (ଚିନ୍ତନ-ଶକ୍ତି)ଦ୍ୱାରା ଆମ ଭିତରେ ସ୍ପର୍ଶ କର—ଶ୍ରୁତ (ସତ୍ୟରୂପେ ଶୁଣା)ର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତନୁରେ; ସମ୍ଭବତଃ ଅଧିକ ଜୁଷ୍ଟ (ଅତିପ୍ରିୟ) ତତ୍ତ୍ୱକୁ କେହି ଜାଣିପାରିବ।

Mantra 12

तद्विविड्ढि यत्त इन्द्रो जुजोषत्स्तुहि सुष्टुतिं नमसा विवास । उप भूष जरितर्मा रुवण्यः श्रावया वाचं कुविदङ्ग वेदत् ॥

ଯାହାଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ସତ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ତାହାକୁ ଭଲଭାବେ ଚିହ୍ନ: ସୁସ୍ତୁତିକୁ ସ୍ତୁତି କର, ନମସ୍କାରରେ ସେବା କର। ହେ ଜରିତର (ଗାୟକ), ଏହାକୁ ଶୋଭାୟିତ କର; ବ୍ୟର୍ଥରେ କାନ୍ଦନି—ବାଣୀକୁ ଶ୍ରାବ୍ୟ କର, ଯେପରି କେହି ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣିପାରେ।

Mantra 13

अव द्रप्सो अंशुमतीमतिष्ठदियानः कृष्णो दशभिः सहस्रैः । आवत्तमिन्द्रः शच्या धमन्तमप स्नेहितीर्नृमणा अधत्त ॥

କିରଣମୟ ଉପରେ ସେ ତୁଣ୍ଡ ତଳକୁ ଅବତରିଲା; ଆଗେଇ ଯାଉଥିବା କଳା ବଳ ଦଶ ହଜାର ଶକ୍ତି ସହ ଧାଇଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଶଚୀ (ପ୍ରଭାବଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଫୁଙ୍କୁଥିବା/ଘଡ଼ୁଥିବା ସେହି ଦିଗକୁ ଆସିଲେ; ଏବଂ ପୁରୁଷାର୍ଥମୟ ମନରେ ଲଗି ରହିଥିବା ଆବରଣ-ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅପସାରଣ କଲେ।

Mantra 14

द्रप्समपश्यं विषुणे चरन्तमुपह्वरे नद्यो अंशुमत्याः । नभो न कृष्णमवतस्थिवांसमिष्यामि वो वृषणो युध्यताजौ ॥

ମୁଁ ସେ ତୁଣ୍ଡକୁ ନିଜ ନିଜ ପଥରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଚଳିତ ଦେଖିଲି—ବକ୍ର ଉପହ୍ୱରରେ, ଯେଉଁଠାରେ କିରଣଭରା ନଦୀମାନେ ବହେ। ସେଠାରେ ସେ କଳା ମେଘପିଣ୍ଡ ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା; ହେ ବୃଷଣମାନେ (ପରାକ୍ରମୀମାନେ), ଯୁଦ୍ଧର ଅଜୌରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁଛି।

Mantra 15

अध द्रप्सो अंशुमत्या उपस्थेऽधारयत्तन्वं तित्विषाणः । विशो अदेवीरभ्याचरन्तीर्बृहस्पतिना युजेन्द्रः ससाहे ॥

ତାପରେ କିରଣମୟୀ (ଅଂଶୁମତୀ)ର କୋଳରେ ଥିବା ଦ୍ରପ୍ସ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ନିଜ ତନୁକୁ ଧାରଣ କରି ସ୍ଥିର କଲା। ବୃହସ୍ପତି ସହ ଯୁକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆଲୋକକୁ ବିରୋଧ କରି ଆଗୁଆଁ ହେଉଥିବା ଅଦେବୀ (ଅଧର୍ମୀ) ଜନମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କଲେ।

Mantra 16

त्वं ह त्यत्सप्तभ्यो जायमानोऽशत्रुभ्यो अभवः शत्रुरिन्द्र । गूळ्हे द्यावापृथिवी अन्वविन्दो विभुमद्भ्यो भुवनेभ्यो रणं धाः ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ‘ସପ୍ତ’ରୁ ଜନ୍ମିତ; ଶତ୍ରୁହୀନ ଭାବେ ଦିଶୁଥିବା (ବିରୋଧୀ) ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ହେଲ। ଗୁପ୍ତ ଥିବା ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀକୁ ତୁମେ ଖୋଜି ପାଇଲ; ଏବଂ ବିଶାଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଣ—ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର—ସ୍ଥାପନ କଲ।

Mantra 17

त्वं ह त्यदप्रतिमानमोजो वज्रेण वज्रिन्धृषितो जघन्थ । त्वं शुष्णस्यावातिरो वधत्रैस्त्वं गा इन्द्र शच्येदविन्दः ॥

ହେ ବଜ୍ରିନ, ତୁମେ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ସେଇ ଅପ୍ରତିମ ବଳକୁ ଧୃଷ୍ଟତାରେ ଆଘାତ କରି ପତିତ କଲ। ତୁମେ ଶୁଷ୍ଣକୁ ମୃତ୍ୟୁଶସ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ତଳକୁ ଦମନ କଲ; ଏବଂ ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ଶଚୀ (ପ୍ରଭାବଶକ୍ତି)ରେ ଆଲୋକର କିରଣ—ଗୋମାନେ—ତୁମେ ଖୋଜି ପାଇଲ।

Mantra 18

त्वं ह त्यद्वृषभ चर्षणीनां घनो वृत्राणां तविषो बभूथ । त्वं सिन्धूँरसृजस्तस्तभानान्त्वमपो अजयो दासपत्नीः ॥

ହେ ବୃଷଭ! ତୁମେ ଜନମାନଙ୍କର ବୃଷଭ ହୋଇ, ବୃତ୍ରମାନେ—ଅବରୋଧକମାନେ—ଙ୍କ ଘାତକ ହେଲ; ବଳରେ ମହା ତବିଷସ୍ୱୀ (ପରାକ୍ରମଶାଳୀ) ହେଲ। ଅଟକାଇ ରଖାଯାଇଥିବା ନଦୀମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ କଲ; ଦାସଙ୍କ ସେବାରେ ବନ୍ଧା ଆପଃ (ଜଳଶକ୍ତି)କୁ ତୁମେ ଜୟ କଲ।

Mantra 19

स सुक्रतू रणिता यः सुतेष्वनुत्तमन्युर्यो अहेव रेवान् । य एक इन्नर्यपांसि कर्ता स वृत्रहा प्रतीदन्यमाहुः ॥

ସେ ସୁକ୍ରତୁ—ଶୁଭସଙ୍କଳ୍ପବାନ—ବିଜେତା; ସୋମସୁତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯାହାର ମନ୍ୟୁ (ଉତ୍ସାହ) ଅନୁତ୍ତମ, ଏବଂ ଅହି ପରି ରେବାନ୍—ସଞ୍ଚିତ ଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ—ଅଟେ। ନରଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ମମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତା ସେ ଏକା ହିଁ; ସେଇ ବୃତ୍ରହନକୁ ତେମାନେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦନ୍ୟ (ସମକକ୍ଷ) ବୋଲି କହନ୍ତି।

Mantra 20

स वृत्रहेन्द्रश्चर्षणीधृत्तं सुष्टुत्या हव्यं हुवेम । स प्राविता मघवा नोऽधिवक्ता स वाजस्य श्रवस्यस्य दाता ॥

ସେ ବୃତ୍ରହ ଇନ୍ଦ୍ର—ଜନମାନଙ୍କର ଧାରକ—ତାଙ୍କୁ ଆମେ ସୁଷ୍ଟୁତିର ହବ୍ୟ ସହ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ସେଇ ଆମ ପ୍ରାବିତା, ମଘବାନ୍, ଆମ ଅଧିବକ୍ତା (ପକ୍ଷବକ୍ତା); ସେଇ ବାଜର ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରବସ୍ୟ (ତେଜସ୍ୱୀ ଯଶ)ର ଦାତା।

Mantra 21

स वृत्रहेन्द्र ऋभुक्षाः सद्यो जज्ञानो हव्यो बभूव । कृण्वन्नपांसि नर्या पुरूणि सोमो न पीतो हव्यः सखिभ्यः ॥

ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବୃତ୍ରହା ଇନ୍ଦ୍ର—ଋଭୁକ୍ଷାଃ, କୌଶଳମୟ ଗଠନଶକ୍ତି—କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଜନ୍ମିତ, ସତ୍ୱର ହବ୍ୟ (ଆହ୍ୱାନଯୋଗ୍ୟ) ହୁଅନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟହିତକର ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ସେ ସାଧନ କରନ୍ତି; ସୋମ ପୀତ ହେଲେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ହବ୍ୟ ହୁଏ, ସେପରି ସଖିମାନଙ୍କ (ଅନ୍ତଃଶକ୍ତିମାନଙ୍କ) ପାଇଁ ପ୍ରୀତିକର ଅର୍ପଣ ହୁଅନ୍ତି।