Rig Veda 8.76.2 — Mandala 8, Sukta 76, Mantra 2

Sukta 8.76

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

अयमिन्द्रो मरुत्सखा वि वृत्रस्याभिनच्छिरः । वज्रेण शतपर्वणा ॥

Transliteration

ayám índro marútsakhā́ ví vṛtrásyābhinác chíraḥ | vájreṇa śatáparvaṇā ||

Translation

ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର, ମରୁତମାନଙ୍କ ସଖା, ଶତପର୍ବ ଥିବା ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ରର ଶିରକୁ ଭେଦିଦେଲେ; ଅବରୋଧର ଗଠିକୁ ଭାଙ୍ଗି, ଶକ୍ତି ଓ ଆଲୋକର ଧାରାମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ ଭାବେ ବହିବାକୁ ଦେଲେ।

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: विशेषणम् (इन्द्रस्य) / कर्तृ-पदस्य सहचरः
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• मरुत्सखा: friend/ally of the Maruts
• मरुत्सखा: विशेषणम् (इन्द्रस्य)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: मरुत् + सखि (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-प्रायः: ‘मरुतां सखा’)

• वि: apart, asunder; forth
• वि: क्रियाविशेषणम् (उपसर्गः)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• वृत्रस्य: of Vṛtra
• वृत्रस्य: सम्बन्ध (कर्मणः/वस्तुनः) — ‘of Vṛtra’
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• अभिनच्छिः: has struck/has smitten (upon)
• अभिनच्छिः: क्रिया (कर्तृ: इन्द्रः)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु; ‘to reach/strike/attain’), उपसर्गः अभि-; (वेदिक्: परस्मैपद, लिट्/परफेक्ट् रूपम्)

• शिरः: head
• शिरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)

• वज्रेण: with the thunderbolt
• वज्रेण: करण
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• शतपर्वणा: (with the) hundred-jointed (one)
• शतपर्वणा: विशेषणम् (करणस्य)
• Type: Adjective (instrumental epithet of वज्र)
• Root: शतपर्वन् (प्रातिपदिक; ‘having a hundred joints/segments’)