Rig Veda Sukta 75
Mandala 8Sukta 7516 Mantras

Sukta 75

Sukta 8.75

Rishi

Unknown/uncertain.

Devata

Agni (as Hotṛ).

Chandas

Likely Anuṣṭubh (requires verification).

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିଶେଷକରି ହୋତୃ (ଯଜ୍ଞ-ପୁରୋହିତ) ରୂପେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବେ ଡାକାଯାନ୍ତି, ଯଜ୍ଞରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ଅଧିକାର ସହ କୌଶଳରେ ଆହୁତି ବହନ କରନ୍ତି। ଏହି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ କବି ଶତ୍ରୁତା ମଧ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି—ଚାରିପାଖର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ନୌକାକୁ ତରଙ୍ଗ ଯେପରି ଆଘାତ କରେ, ସେପରି ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ନ ଆଘାତ କରୁ। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ ପୁତ୍ରସଦୃଶ ଭରସାରେ କହେ: ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ‘ପୁରାତନ କାଳରୁ’ ପରିଚିତ, ପିତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ପରି; ତେଣୁ ତାଙ୍କର କୃପାମୟ ଅନୁଗ୍ରହ (ସୁମ୍ନ) ପୁନର୍ବାର ପ୍ରାର୍ଥିତ।

Mantras

Mantra 1

युक्ष्वा हि देवहूतमाँ अश्वाँ अग्ने रथीरिव । नि होता पूर्व्यः सदः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନିତ ତୁମେ—ରଥୀ ପରି ନିଜ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୁଗ୍ମ କର; ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ହୋତୃ ହୋଇ ଆମ ଯଜ୍ଞାସନରେ ଆସୀନ ହୁଅ।

Mantra 2

उत नो देव देवाँ अच्छा वोचो विदुष्टरः । श्रद्विश्वा वार्या कृधि ॥

ଆମ ହିତ ପାଇଁ, ହେ ଦିବ୍ୟଶକ୍ତି, ଦେବମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧି କହ—ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ସମୀପକୁ ଡାକ; ତୁମେ ସର୍ବାଧିକ ଜ୍ଞାନୀ। ସମସ୍ତ ବର୍ୟ (ଇଚ୍ଛନୀୟ ଧନ) ଲାଭ୍ୟ କରାଉଥିବା ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର।

Mantra 3

त्वं ह यद्यविष्ठ्य सहसः सूनवाहुत । ऋतावा यज्ञियो भुवः ॥

ହେ ଯବିଷ୍ଠ (ସର୍ବାଧିକ ଯୁବ) ସହସର ପୁତ୍ର, ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ତୁମେ ଋତାବାନ—ଋତର ରକ୍ଷକ—ହୁଅ; ତୁମେ ଯଜ୍ଞିୟ, ଯଜ୍ଞକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ହୋଇ ଆମ ଅର୍ପଣକୁ ସିଧା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ହୁଅ।

Mantra 4

अयमग्निः सहस्रिणो वाजस्य शतिनस्पतिः । मूर्धा कवी रयीणाम् ॥

ଏହି ଅଗ୍ନି ସହସ୍ରଗୁଣ ବାଜର ଅଧିପତି, ଶତଗୁଣ ବଳ-ସମୃଦ୍ଧିର ସ୍ୱାମୀ; ଧନମାନଙ୍କର ଶିରୋଭାଗ ଓ କବି (ଦ୍ରଷ୍ଟା) — ଆମ ସତ୍ତାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦିଗରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗତି କରାଉଥିବା।

Mantra 5

तं नेमिमृभवो यथा नमस्व सहूतिभिः । नेदीयो यज्ञमङ्गिरः ॥

ତାଙ୍କୁ—ଯେପରି ଋଭୁମାନେ ନେମି (ଚକ୍ରନାଭି) କୁ—ଏକତ୍ର ଆହୁତିମାନ ସହ ନମସ୍କାର କର; ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ଯଜ୍ଞକୁ ଅଧିକ ନିକଟକୁ ଆଣ, ପରିବର୍ତ୍ତନର କର୍ମକୁ ଦୀପ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଖକୁ ଟାଣି ଆଣ।

Mantra 6

तस्मै नूनमभिद्यवे वाचा विरूप नित्यया । वृष्णे चोदस्व सुष्टुतिम् ॥

ଏବେ, ଯେ ଆଲୋକ ଦିଗକୁ ଅଭିଦ୍ୟବେ (ଆଗକୁ ଧାଉଛି) ତାଙ୍କ ପାଇଁ—ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା—ସଦା ନୂତନ ଓ ବହୁରୂପୀ—ବୃଷ୍ଣ (ପରାକ୍ରମୀ) ପାଇଁ ଏହି ସୁସଜ୍ଜିତ ସ୍ତୁତିକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅ; ଯେପରି ଅନ୍ତର୍ବଳ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ।

Mantra 7

कमु ष्विदस्य सेनयाग्नेरपाकचक्षसः । पणिं गोषु स्तरामहे ॥

ଅଗ୍ନିଙ୍କ କେଉଁ ବଳରେ, ତାଙ୍କ ସେନା ଦ୍ୱାରା, ଆମେ ପ୍ରକାଶର କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଣି—ଯାହାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରିଯାଇଛି—ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ଗୁପ୍ତ ଗୋ-ପ୍ରକାଶମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବୁ?

Mantra 8

मा नो देवानां विशः प्रस्नातीरिवोस्राः । कृशं न हासुरघ्न्याः ॥

ଦେବମାନଙ୍କ ଦୀପ୍ତ ଗୋବଂଶ—ଚରିବାକୁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଗାଈମାନଙ୍କ ପରି—ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ ନ କରୁନ୍ତୁ; ଅଘ୍ନ୍ୟା, ଅଭେଦ୍ୟ କିରଣମାନେ ଆମକୁ କୃଶ ଓ କ୍ଷୀଣ କରି ଛାଡ଼ି ନ ଦିଅନ୍ତୁ।

Mantra 9

मा नः समस्य दूढ्यः परिद्वेषसो अंहतिः । ऊर्मिर्न नावमा वधीत् ॥

ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କ ଦୂଢ଼ ଆକ୍ରମଣ ଆମକୁ ନ ପତିତ କରୁ—ଯେପରି ତରଙ୍ଗ ନାଉକାକୁ ଆଘାତ କରେ—ସାଧାରଣ ସଂଘର୍ଷର ଚାପରେ ଆମେ ଥିବାବେଳେ।

Mantra 10

नमस्ते अग्न ओजसे गृणन्ति देव कृष्टयः । अमैरमित्रमर्दय ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଓଜସ୍‌କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଦେବ, ମାନବ ଜନମାନେ ସ୍ତୁତିରେ ତୁମକୁ ଗାନ କରନ୍ତି। ତୁମ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଆମ ଭିତରର ଅମିତ୍ରକୁ—ବିରୋଧୀ, ନିଷେଧକ ଶକ୍ତିକୁ—ଚୁର୍ଣ୍ଣ କର।

Mantra 11

कुवित्सु नो गविष्टयेऽग्ने संवेषिषो रयिम् । उरुकृदुरु णस्कृधि ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ଗବିଷ୍ଟୟେ—କିରଣମାନଙ୍କ ଅନ୍ୱେଷଣ ପାଇଁ—ଆମ ପାଇଁ ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି) କି ସତ୍ୟସତ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବ? ହେ ଉରୁକୃତ୍, ଆମ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଓ ମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ଗଢ଼ିଦିଅ।

Mantra 12

मा नो अस्मिन्महाधने परा वर्ग्भारभृद्यथा । संवर्गं सं रयिं जय ॥

ଏହି ମହାଧନ—ମହା ସମ୍ପତ୍ତି-ଜୟରେ—ଭାର ବହନର ବାଧା ଆମକୁ ପଥରୁ ସରାଇ ନ ଦେଉ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂବର୍ଗକୁ ଜୟ କର; ସହଯୋଗରେ ରୟିକୁ ଜୟ କରି—ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଏକତ୍ର କର।

Mantra 13

अन्यमस्मद्भिया इयमग्ने सिषक्तु दुच्छुना । वर्धा नो अमवच्छवः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଭୟରେ ପ୍ରେରିତ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଗତି ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ପଟେ ମୁହଁ ଫେରାଉ; ଆମକୁ ନ ସ୍ପର୍ଶ କରୁ। ଆମ ପାଇଁ ଅମବତ୍—ବଳ ଓ ସହନଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ—ସେଇ ତେଜ/ଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇଦିଅ।

Mantra 14

यस्याजुषन्नमस्विनः शमीमदुर्मखस्य वा । तं घेदग्निर्वृधावति ॥

ଯାହାର ଆତ୍ମାର୍ପଣ-ହବି (ସ୍ୱୟଂ ଅର୍ପଣ) ଅସ୍ମିନଃ—ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ ଉପାସକମାନଙ୍କୁ—ପ୍ରୀତିକର ହୋଇଛି, ସେ ଯଜ୍ଞରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ କି ନ ହେଉ; ତାହାକୁ ହିଁ ଅଗ୍ନି ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପ୍ରଚୁର ଭାବରେ ସାହାଯ୍ୟ କରି, ବୃଦ୍ଧି କରାଏ।

Mantra 15

परस्या अधि संवतोऽवराँ अभ्या तर । यत्राहमस्मि ताँ अव ॥

ପର ଥିବା ସଂବତ୍ (ଆବରଣ/ପରିସର) ଠାରୁ ନିକଟ ଥିବା ପଟକୁ ଆଗେଇ ଯାଇ ପାର ହେଅ। ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଅଛି, ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ଯେପରି ପାରାପାରର ପଥ ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ।

Mantra 16

विद्मा हि ते पुरा वयमग्ने पितुर्यथावसः । अधा ते सुम्नमीमहे ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ପୁରାତନ କାଳରୁ ଆମେ ତୋର ପାଳକ ସହାୟତାକୁ ଜାଣିଛୁ—ଯେପରି ଶିଶୁ ପିତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟଦାୟକ ସହାୟତାକୁ ଜାଣେ। ତେଣୁ ଏବେ ଆମେ ତୋର ସୁମ୍ନ—ଆନନ୍ଦମୟ କୃପା ଓ ଆମ ଭିତରେ ଥିବା ଉପକାରୀ ରକ୍ଷାଶକ୍ତି—ଯାଚୁଛୁ।

Frequently Asked Questions

It invites and installs Agni as the Hotṛ (the invoking priest-fire) in the sacrifice, and asks him to protect the worshippers from hostile forces while granting his favor.

Hotṛ is the priest who calls the gods to the rite. Agni is praised as that divine priest—seated in the ritual place—who carries offerings and makes the invocation effective.

It compares the attack of surrounding enemies or hatred to a wave that can smash a boat—an urgent prayer that such pressure should not overwhelm the sacrificer and community.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App