Sukta 49
Sukta 8.49
Indra
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦାନଶୀଳ ମଘବାନ୍ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି ଓ ଧନ ସ୍ତୋତାକୁ ଉନ୍ନତ କରି ‘ଶିକ୍ଷିତ’ କରେ, ଯାହାରେ ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତାମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚର୍ମଥଳିରୁ ପାଣି ପରି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଏହା କଣ୍ୱ ଋଷିମାନେ ଓ ସହଯୋଗୀ ଜନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୂର୍ବ ସାହାଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ଏବଂ ସେହି ସ୍ମୃତ ସହାୟତାକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପରିଣତ କରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଗୋ-ଓ-ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବିଜୟୀ ସମର୍ଥନ ମାଗେ।
Mantras
Mantra 1
अभि प्र वः सुराधसमिन्द्रमर्च यथा विदे । यो जरितृभ्यो मघवा पुरूवसुः सहस्रेणेव शिक्षति ॥
ଅଭି ପ୍ର—ହେ ଜନମାନେ, ସୁ-ରାଧସ (ସୁଦାତା) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ଯେପରି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣି ଅନୁଭବ କରିପାର। ସେ ମଘବାନ, ବହୁ ବସୁରେ ସମୃଦ୍ଧ; ଜରିତୃଭ୍ୟଃ (ସ୍ତୁତିକାରମାନଙ୍କୁ) ହଜାରଗୁଣ ଶକ୍ତିରେ ଯେପରି ଶିକ୍ଷା ଦେଇ ସମୃଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
Mantra 2
शतानीकेव प्र जिगाति धृष्णुया हन्ति वृत्राणि दाशुषे । गिरेरिव प्र रसा अस्य पिन्विरे दत्राणि पुरुभोजसः ॥
ଶତାନୀକ ଧ୍ୱଜସେନା ପରି ସେ ଧୃଷ୍ଣୁ ବଳରେ ଆଗେଇଯାନ୍ତି; ଦାଶୁଷେ (ଦାନକର୍ତ୍ତା ପାଇଁ) ବୃତ୍ରାଣି (ବୃତ୍ର-ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ) ହନନ କରନ୍ତି। ଗିରିରୁ ବହୁଥିବା ରସ ପରି, ତାଙ୍କର ଦତ୍ରାଣି (ଦାନ) ଫୁଲି ଉଠେ—ପୁରୁଭୋଜସ, ଅପାର ଭୋଗ-ଶକ୍ତିଧାରୀ।
Mantra 3
आ त्वा सुतास इन्दवो मदा य इन्द्र गिर्वणः । आपो न वज्रिन्नन्वोक्यं सरः पृणन्ति शूर राधसे ॥
ହେ ଗିର୍ୱଣ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଖକୁ ସୁତ ଇନ୍ଦବଃ (ପିଡ଼ିତ ସୋମବିନ୍ଦୁ) ଓ ମଦ (ଆନନ୍ଦ-ଉନ୍ମାଦ) ଆସେ। ହେ ବଜ୍ରିନ, ହେ ଶୂର, ଯେପରି ପ୍ରବାହମାନ ଜଳ ନିଜ ପଥରେ ସରଃ (ସରୋବର)କୁ ପୂରଣ କରେ, ସେପରି ସେମାନେ ତୁମକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି—ତୁମ ରାଧସେ (ଦାନକର୍ମ/ଉଦାରତା) ପାଇଁ।
Mantra 4
अनेहसं प्रतरणं विवक्षणं मध्वः स्वादिष्ठमीं पिब । आ यथा मन्दसानः किरासि नः प्र क्षुद्रेव त्मना धृषत् ॥
ଏହି ମଧୁମୟ ସାର ପାନ କର—ଅନାତୁର, ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପାର କରାଇଦେବା, ବାଣୀର ଶକ୍ତିକୁ ବିସ୍ତାର କରାଇବା—ଆତ୍ମାକୁ ସର୍ବାଧିକ ମିଠା। ଏବଂ ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ଦୀପ୍ତ ହେଲେ, ଆମ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଆଗରେ ଢାଳିଦିଅ; ନିଜ ସ୍ୱାଭାବିକ ବଳରେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ, ଯେପରି ଛୋଟ ଧାରା ନିଜେ ଆଗକୁ ବହେ।
Mantra 5
आ नः स्तोममुप द्रवद्धियानो अश्वो न सोतृभिः । यं ते स्वधावन्त्स्वदयन्ति धेनव इन्द्र कण्वेषु रातयः ॥
ଧୀ (ଚିନ୍ତା) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଆମ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଆସ—ଯେପରି ଅଶ୍ୱ ସୋମ-ପୀଡକମାନଙ୍କ ସହ ଦୌଡ଼େ। ହେ ସ୍ୱଧାବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, କଣ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାଗ୍ରତ ହେଉଥିବା ଦାନ—ପୋଷକ ଧାରା—ତୋ ପାଇଁ ମଧୁରତା ହୁଏ।
Mantra 6
उग्रं न वीरं नमसोप सेदिम विभूतिमक्षितावसुम् । उद्रीव वज्रिन्नवतो न सिञ्चते क्षरन्तीन्द्र धीतयः ॥
ନମସ୍କାର ସହିତ ଆମେ ଉଗ୍ର ବୀରଙ୍କ ନିକଟେ ଉପବେଶନ କରୁ—ତୋର ବିଶାଳ ବିଭୂତି, ତୋର ଅକ୍ଷୟ ଧନ। ହେ ବଜ୍ରିନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପରୁ ଢାଳୁଥିବା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳଥଳି ପରି, ପ୍ରେରିତ ଧୀତିମାନେ ତୋର ବଜ୍ରବଳରୁ ଝରି ବହେ।
Mantra 7
यद्ध नूनं यद्वा यज्ञे यद्वा पृथिव्यामधि । अतो नो यज्ञमाशुभिर्महेमत उग्र उग्रेभिरा गहि ॥
ଏବେ ହେଉ କି ଯଜ୍ଞରେ ହେଉ କି ପୃଥିବୀ ଉପରେ—ତେଣୁ, ହେ ମହାମନସ୍କ, ତୁମ ଶୀଘ୍ରଗାମୀମାନଙ୍କ ସହ ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସ; ହେ ଉଗ୍ର, ଉଗ୍ର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ଏଠାକୁ ଆଗମନ କର।
Mantra 8
अजिरासो हरयो ये त आशवो वाता इव प्रसक्षिणः । येभिरपत्यं मनुषः परीयसे येभिर्विश्वं स्वर्दृशे ॥
ତୁମ ଅଜିର, ହରିତ (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱମାନେ—ଯେ ଶୀଘ୍ର—ଉଦ୍ବେଗରେ ପବନ ପରି ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଧାଉଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟର ସନ୍ତତିକୁ ସର୍ବତ୍ର ଆବୃତ କର; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଦ୍ୟୁତିମାନ ସ୍ୱର୍ଗର ଦର୍ଶନ କରାଉଛ।
Mantra 9
एतावतस्त ईमह इन्द्र सुम्नस्य गोमतः । यथा प्रावो मघवन्मेध्यातिथिं यथा नीपातिथिं धने ॥
ଏତିକି ତୁମ ସୁମ୍ନ—କୃପା—ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର; ଗୋମତ୍ (ପ୍ରକାଶମୟ ‘ଗୋ’—ଜ୍ଞାନକିରଣ—ସମୃଦ୍ଧ) କୃପା। ହେ ମଘବନ, ଯେପରି ତୁମେ ପୂର୍ବେ ମେଧ୍ୟାତିଥିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲ, ସେପରି ଧନଲାଭରେ ନୀପାତିଥିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିଥିଲ।
Mantra 10
यथा कण्वे मघवन्त्रसदस्यवि यथा पक्थे दशव्रजे । यथा गोशर्ये असनोॠजिश्वनीन्द्र गोमद्धिरण्यवत् ॥
ଯେପରି, ହେ ମଘବନ୍, ତ୍ରସଦସ୍ୟୁର କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ କଣ୍ୱଙ୍କୁ ସହାୟ କରିଥିଲ; ଯେପରି ପକ୍ଥରେ ଦଶ ବ୍ରଜମଧ୍ୟରେ; ଯେପରି ଗୋଶର୍ୟରେ ତୁମେ ଋଜିଶ୍ୱନ ପାଇଁ (ବିଜୟ/ଲାଭ) ଅର୍ଜନ କରିଥିଲ—ସେହିପରି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଗୋମତ୍ ଓ ହିରଣ୍ୟବତ୍, କିରଣସମୃଦ୍ଧ ପ୍ରକାଶ-ଧନ ଦାନ କର।
Frequently Asked Questions
It asks Indra for empowering help—victory and protection—and for prosperity described as cattle-and-gold wealth, along with the flow of inspired thought for the worshipper.
Remembering Indra’s past support functions as proof of his reliability: “as you helped them then, help us now,” turning tradition into a present request.
It portrays Indra as the source of dhī (vision and insight): when he is invoked, prayer and understanding pour forth naturally, like water from a full container.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.