Rig Veda 8.42.2 — Mandala 8, Sukta 42, Mantra 2
Sukta 8.42
Devata: Varuṇa
Samhita Patha (Devanagari)
एवा वन्दस्व वरुणं बृहन्तं नमस्या धीरममृतस्य गोपाम् । स नः शर्म त्रिवरूथं वि यंसत्पातं नो द्यावापृथिवी उपस्थे ॥
Transliteration
evā́ vandasva váruṇaṃ bṛhántam namasyā́ dhī́ram amṛ́tasya gopā́m | sá naḥ śárma tri-varū́thaṃ ví yaṃsat pā́taṃ no dyāvā-pṛthivī́ upásthe ||
Translation
ଏଭଳି ବିଶାଳ ବରୁଣଙ୍କୁ ବନ୍ଦନ କର; ଅମୃତର ଗୋପା, ଧୀର ଓ ଦୃଢ଼ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର। ସେ ଆମକୁ ତ୍ରିବିଧ ରକ୍ଷାଯୁକ୍ତ ଶାନ୍ତି ବିସ୍ତାର କରୁ; ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀର ଉପସ୍ଥରେ ଆମକୁ ପାଳନ କରୁ।
Word by Word
एवाthus, just so
एवा:
—
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात) + आ (प्रगृह्य/उपपद) → एवा
वन्दस्वworship/praise (you)!
वन्दस्व:
(कर्तृ-आदेशः) ‘त्वम्’
TypeVerb
Root√वन्द् (वन्दते ‘स्तुतौ/नमस्कारे’)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
बृहन्तम्the great, lofty
बृहन्तम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (विशेषण; ‘महान्’)
नमस्याworthy of reverence
नमस्या:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootनमस्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नम् + स्य = ‘नमस्य-’ ‘पूज्य/नमस्करणीय’)
धीरम्wise, steadfast
धीरम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootधीर (प्रातिपदिक)
अमृतस्यof immortality / of the deathless (order)
अमृतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
गोपाम्guardian, protector
गोपाम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + √पा ‘पालने’)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (context: ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
शर्मshelter, protection, comfort
शर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
त्रिवरूथम्threefold-guarded, with triple protection
त्रिवरूथम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootत्रि-वरूथ (प्रातिपदिक; वरूथ ‘रक्षा/आवरण’)
विapart, forth, widely
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
यं॑सत्may he grant/extend
यं॑सत्:
क्रिया (कर्तृ: सः = वरुणः)
TypeVerb
Root√यम् (यच्छति/यंस्ते ‘नियमे/प्रयच्छने’)
पातम्may he protect
पातम्:
क्रिया (कर्तृ: सः = वरुणः)
TypeVerb
Root√पा (पालने) / √पा (पाने) — here ‘protect’
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth
द्यावापृथिवी:
कर्तृ (पातम् इत्यस्य सहायक-कर्तृ/आह्वान-कर्तृभावः)
TypeNoun
Rootद्यावा-पृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यावन्/द्यौस् + पृथिवी)
उपस्थेin the lap, in the bosom
उपस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.