Rig Veda Sukta 14
Mandala 8Sukta 1415 Mantras

Sukta 14

Sukta 8.14

Rishi

Unknown/unspecified in provided input (verify hymn header for 8.14)

Devata

Indra

Chandas

Likely Anuṣṭubh-like shorter meter in this opening (exact scansion required)

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧନ ଓ ବିଜୟର ସାର୍ବଭୌମ ଅଧିପତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ବାଧାକୁ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି, ଗୁପ୍ତ ଆଲୋକ ("ଗାଈ" ଭାବେ ଉପମିତ) କୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଗତି/ପଥରେ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆକାଂକ୍ଷା—“ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ପରି ଧନକୁ ଆଦେଶ କରିପାରିଥାନ୍ତି”—ସହ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃତ୍ୟ, ଭଲାର ପତନ ଓ ଯଜ୍ଞବିରୋଧୀ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କ ବିଜୟର ପୌରାଣିକ ସ୍ମୃତି ମିଶିଛି। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସୋମ-ବଳରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ସମୃଦ୍ଧି, ପ୍ରେରଣା ଓ ଭିତର-ବାହାର ପ୍ରତିରୋଧ ଉପରେ ଜୟ ଦାନ କରାଇବା।

Mantras

Mantra 1

यदिन्द्राहं यथा त्वमीशीय वस्व एक इत् । स्तोता मे गोषखा स्यात् ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯଦି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପରି—ଏକମାତ୍ର ଈଶ—ବସୁ (ଧନ) ଉପରେ ଅଧିକାର କରିପାରେ, ତେବେ ମୋର ସ୍ତୋତୃ (ସ୍ତୁତିକାର) ଗୋଷଖା—ଗୋ (କିରଣ-ଗାଈ)ର ସହଚର—ହେଉ।

Mantra 2

शिक्षेयमस्मै दित्सेयं शचीपते मनीषिणे । यदहं गोपतिः स्याम् ॥

ହେ ଶଚୀପତେ ଇନ୍ଦ୍ର! ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶିଖିବି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିବି—ସେଇ ମଣୀଷୀ (ଜ୍ଞାନୀ) ପାଇଁ—ଯେପରି ମୁଁ ଗୋପତି (ଗୋ/କିରଣର ଅଧିପତି), ପ୍ରକାଶିତ ସମ୍ପଦର ସ୍ୱାମୀ ହେବି।

Mantra 3

धेनुष्ट इन्द्र सूनृता यजमानाय सुन्वते । गामश्वं पिप्युषी दुहे ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମ ସୂନୃତା (ସତ୍ୟ-ବାଣୀ)ର ଧେନୁ ସୋମ ପିଷୁଥିବା ଯଜମାନଙ୍କୁ ଦୁଧ ଦେଉଛି; ସେ ଗାମ୍ (କିରଣ-ଗୋ) ଓ ଅଶ୍ୱମ୍ (ପ୍ରାଣ-ଅଶ୍ୱ)କୁ ଦୋହେ—ଅନ୍ୱେଷକକୁ ପୋଷି, ବୃଦ୍ଧି ଦେଉଛି।

Mantra 4

न ते वर्तास्ति राधस इन्द्र देवो न मर्त्यः । यद्दित्ससि स्तुतो मघम् ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମ ରାଧସ୍ (ଦାନ-ଶକ୍ତି)ର କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ—ନ ଦେବ, ନ ମର୍ତ୍ୟ। ତୁମେ ଯେ ମଘ (ସମୃଦ୍ଧି) ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ ଓ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ ତାହାକୁ ଆଉ ଅଧିକ ଦାନ କର।

Mantra 5

यज्ञ इन्द्रमवर्धयद्यद्भूमिं व्यवर्तयत् । चक्राण ओपशं दिवि ॥

ଯଜ୍ଞ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇଲା—ଯେତେବେଳେ ସେ ପୃଥିବୀର ଆଧାରକୁ ବିସ୍ତାର କରି ଯଥାକ୍ରମେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏବଂ ଦ୍ୟୌରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ସାଧନାଶକ୍ତି ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଆଶ୍ରୟ (ଉପଶମ) ଗଢ଼ିଲେ।

Mantra 6

वावृधानस्य ते वयं विश्वा धनानि जिग्युषः । ऊतिमिन्द्रा वृणीमहे ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସଦା ବର୍ଦ୍ଧମାନ ତୁମେ—ଆମେ, ଯେମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସମସ୍ତ ଧନ ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ତୁମ ଊତି, ତୁମ ରକ୍ଷାକୁ ବରଣ କରୁଛୁ; କାରଣ ତୁମ ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଆମର ଅଧିକାର-ଶକ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

Mantra 7

व्यन्तरिक्षमतिरन्मदे सोमस्य रोचना । इन्द्रो यदभिनद्वलम् ॥

ସୋମମଦରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ତାହାର ଦୀପ୍ତିମାନ ବିସ୍ତାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ବଳର ଗୁହାକୁ ଭେଦି ଖୋଲିଦେଲେ—ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୟୁତିମୟ ମନୋବଳ ଗୁପ୍ତ ଆଲୋକର ଆବରଣକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା।

Mantra 8

उद्गा आजदङ्गिरोभ्य आविष्कृण्वन्गुहा सतीः । अर्वाञ्चं नुनुदे वलम् ॥

ସେ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିରଣ-ଗୋମାନଙ୍କୁ ଉପରକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ, ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବାକୁ ପ୍ରକଟ କରି; ଏବଂ ଆବରଣରୂପ ପ୍ରତିରୋଧ ‘ବଲ’ (ବଲା) କୁ ପଛକୁ ଠେଲିଦେଲେ, ଯେପରି ଆଲୋକ ପୁଣି ଆମ ପାଖକୁ ଫେରିଆସେ।

Mantra 9

इन्द्रेण रोचना दिवो दृळ्हानि दृंहितानि च । स्थिराणि न पराणुदे ॥

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟୌର ରୋଚନା—ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକମାନ—ଦୃଢ଼ ଓ ସୁସ୍ଥାପିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ସ୍ଥିର ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଦୂରକୁ ହଟାଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ—ଏହିପରି ଉଚ୍ଚ ମନର ସ୍ଥାପିତ ଆଲୋକ ଆମ ଭିତରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼େ ନାହିଁ।

Mantra 10

अपामूर्मिर्मदन्निव स्तोम इन्द्राजिरायते । वि ते मदा अराजिषुः ॥

ଜଳମାନଙ୍କର ଉଛ୍ଛ୍ୱାସିତ ତରଙ୍ଗ ପରି ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ, ସ୍ତୋତ୍ର, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଖକୁ ଶୀଘ୍ର ଧାଉଛି; ଏବଂ ତୁମ ‘ମଦ’ (ଆନନ୍ଦୋନ୍ମାଦ) ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ—ସତ୍ତାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ଆନନ୍ଦଶକ୍ତିମାନ।

Mantra 11

त्वं हि स्तोमवर्धन इन्द्रास्युक्थवर्धनः । स्तोतॄणामुत भद्रकृत् ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ହିଁ ସ୍ତୋତ୍ରର ବର୍ଧକ ଓ ଉକ୍ଥ (ପ୍ରେରିତ ବଚନ)ର ବର୍ଧକ; ଏବଂ ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ କଲ୍ୟାଣକର୍ତ୍ତା ହୁଅ।

Mantra 12

इन्द्रमित्केशिना हरी सोमपेयाय वक्षतः । उप यज्ञं सुराधसम् ॥

ସୋମପେୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘକେଶୀ ଦୁଇ ହରି (ଅଶ୍ୱ) ବହନ କରନ୍ତି—ସୁରାଧସ, ସତ୍ୟ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞ ଦିଗକୁ।

Mantra 13

अपां फेनेन नमुचेः शिर इन्द्रोदवर्तयः । विश्वा यदजयः स्पृधः ॥

ଜଳର ଫେନ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନମୁଚିର ଶିରକୁ ଗୁଡ଼ାଇ ଦୂରେ ହଟାଇଦେଲ; ଏବଂ ତୁମେ ସମସ୍ତ ସ୍ପୃଧଃ—ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଘର୍ଷମାନଙ୍କୁ—ଜୟ କଲ।

Mantra 14

मायाभिरुत्सिसृप्सत इन्द्र द्यामारुरुक्षतः । अव दस्यूँरधूनुथाः ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମାୟାମାନେ—ପ୍ରକାଶମୟ କୌଶଳ-ଶକ୍ତି—ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗମନ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରି ଚେତନାର ଦ୍ୟାମ୍ (ଆକାଶ) ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲ; ଏବଂ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ—ଆତ୍ମାର ଅଗ୍ରଗତିକୁ ଅବରୋଧ କରୁଥିବା ଅନ୍ଧକାରମୟ ବାଧକମାନଙ୍କୁ—ତୁମେ ତଳେ ପକାଇ କମ୍ପାଇ ଦୂର କଲ।

Mantra 15

असुन्वामिन्द्र संसदं विषूचीं व्यनाशयः । सोमपा उत्तरो भवन् ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଅସୁନ୍ୱା—ଯଜ୍ଞ ନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ—ବାଙ୍କା ଗତିର ବିଷୂଚୀ ସଂସଦକୁ ଭାଙ୍ଗି ଛିଟାଇଦେଲ; ସୋମପା ହୋଇ ତୁମେ ଉତ୍ତରୋ—ଉଚ୍ଚତର ଜୟଶକ୍ତି—ରୂପେ ଭବିଲ।

Frequently Asked Questions

It is a hymn of praise to Indra asking for wealth, strength, and victory, while recalling his great deed of releasing the hidden “cows” (light and riches) and defeating obstructing forces like Vala.

The “cows” often symbolize rays of light, inspiration, and abundance that are hidden or withheld; Vala is the enclosing obstruction that keeps them trapped until Indra breaks it open.

It can be recited as an Indra-invocation for courage and obstacle-removal—especially when seeking success and clarity—ideally with a simple offering (like ghee in a fire) and a focused intention to break inner resistance and regain light.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App