
Sukta 8.100
Indra (with Viśve Devāḥ as supporting powers)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ବିଜେତା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ବୃତ୍ର ନାମକ ଅବରୋଧକୁ ଭଙ୍ଗ କରି ଜୀବନଦାୟିନୀ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ପାଇଁ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ଦ୍ୟାଉଃ ପରି ସହାୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଡାକାଯାଇଛି, ଯେଣୁ ସେମାନେ ବିଶ୍ୱ-ଆକାଶକୁ ପ୍ରସାରିତ କରନ୍ତୁ। କବି ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନେତୃତ୍ୱ ଓ ସମର୍ଥନ ପାଉଛି ବୋଲି ଭାବି ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ‘ଭାଗ’ (ଭାଗ) ‘ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର’ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ବୀର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସାଧିତ ହୋଇପାରେ। ଏଭଳି ଏହି ସୂକ୍ତ ନିଜଶକ୍ତି-ଜାଗରଣ, ସାମୁଦାୟିକ ଏକତ୍ରିକରଣ, ଏବଂ ବୃତ୍ରବଧର ଆଦର୍ଶ ମିଥକକୁ ଏକାତ୍ମ କରି, ଆଚାରିକ ଓ ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତିକୁ ଗତି ଦିଏ।
Mantra 1
अयं त एमि तन्वा पुरस्ताद्विश्वे देवा अभि मा यन्ति पश्चात् । यदा मह्यं दीधरो भागमिन्द्रादिन्मया कृणवो वीर्याणि ॥
ମୁଁ ମୋ ଦେହସହିତ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଗରୁ ଆସୁଛି; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ମୋ ପଛରୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ମୋର ଭାଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର, ସେତେବେଳେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବୀରୋଚିତ ପରାକ୍ରମ ସାଧିତ ହୁଏ।
Mantra 2
दधामि ते मधुनो भक्षमग्रे हितस्ते भागः सुतो अस्तु सोमः । असश्च त्वं दक्षिणतः सखा मेऽधा वृत्राणि जङ्घनाव भूरि ॥
ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧୁର ପୋଷଣ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ତୁମର ଭାଗ ନିଶ୍ଚିତ—ସୋମ ‘ସୁତ’ (ପିଡ଼ିତ/ନିଷ୍ପିଡ଼ିତ) ହେଉ। ଏବଂ ତୁମେ ମୋର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସଖା ହୋଇ ଆସୀନ ହେଲେ, ତେବେ ଆମେ ଅନେକ ବାଧା (ବୃତ୍ରାଣି)କୁ ପଦତଳେ ଦଳି ନିମ୍ନ କରିଦେବା।
Mantra 3
प्र सु स्तोमं भरत वाजयन्त इन्द्राय सत्यं यदि सत्यमस्ति । नेन्द्रो अस्तीति नेम उ त्व आह क ईं ददर्श कमभि ष्टवाम ॥
ହେ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସ୍ତୋମକୁ ଆଗକୁ ଆଣ—ସତ୍ୟଭାବରେ, ଯଦି ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ହୋଇଥାଏ। ‘ଇନ୍ଦ୍ର ନାହିଁ’ ବୋଲି କେହି ନ କହୁ; ତାଙ୍କୁ କିଏ ଦେଖିଛି? ତେବେ ଆମେ କାହାକୁ ସ୍ତୁତି କରିବା?
Mantra 4
अयमस्मि जरितः पश्य मेह विश्वा जातान्यभ्यस्मि मह्ना । ऋतस्य मा प्रदिशो वर्धयन्त्यादर्दिरो भुवना दर्दरीमि ॥
ହେ ଜରିତର (ସ୍ତୁତିକାର), ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି—ମୋତେ ଦେଖ: ମହିମାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଜାତ ସମସ୍ତକୁ ଆବରଣ କରେ। ଋତର ଦିଗମାନେ ମୋତେ ବର୍ଧିତ କରନ୍ତି; ସେହି ପ୍ରେରଣାରେ ମୁଁ ଭୁବନମାନଙ୍କୁ ଗୁଞ୍ଜାଇ ତାଙ୍କର ସ୍ଥିର ବନ୍ଧନକୁ ଭେଦିଦେଉଛି।
Mantra 5
आ यन्मा वेना अरुहन्नृतस्यँ एकमासीनं हर्यतस्य पृष्ठे । मनश्चिन्मे हृद आ प्रत्यवोचदचिक्रदञ्छिशुमन्तः सखायः ॥
ଯେତେବେଳେ ୱେନା (ଦର୍ଶନ-ଅନ୍ୱେଷୀ)ମାନେ ମୋତେ ଋତ ପାଖକୁ ଉଠାଇଲେ—ଏକରେ ଆସୀନ, ହରିତ (ପ୍ରକାଶମାନ)ର ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ବସିଥିବା—ସେତେବେଳେ ହୃଦୟସ୍ଥ ମୋର ମନ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତିରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲା; ଏବଂ ଆନନ୍ଦର ନବଜନ୍ମ ସଦୃଶ ଶିଶୁଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଖାମାନେ ଏକାସାଥି ଉଚ୍ଚଧ୍ୱନି କଲେ।
Mantra 6
विश्वेत्ता ते सवनेषु प्रवाच्या या चकर्थ मघवन्निन्द्र सुन्वते । पारावतं यत्पुरुसम्भृतं वस्वपावृणोः शरभाय ऋषिबन्धवे ॥
ହେ ମଘବନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ପ୍ରବାହ କରୁଥିବା ଜନ ପାଇଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସବନରେ ତୋର ଏହି ସମସ୍ତ କର୍ମ ଘୋଷିତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ—ତୁ ଦୂରସ୍ଥ, ବହୁସଞ୍ଚିତ ବସୁ (ସମ୍ପଦ)କୁ କିପରି ଋଷି-ବନ୍ଧୁ ଶରଭ ପାଇଁ ଉନ୍ମୋଚନ କଲୁ।
Mantra 7
प्र नूनं धावता पृथङ्नेह यो वो अवावरीत् । नि षीं वृत्रस्य मर्मणि वज्रमिन्द्रो अपीपतत् ॥
ଏବେ ଆଗକୁ ଧାଉ—ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ପଥରେ; ଏଠି ସେଇ ଅଛି ଯେ ତୁମକୁ ଦବାଇ ରଖିବାକୁ ଚାହେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଭୃତ୍ରର ମର୍ମସ୍ଥାନରେ, ତାହାର ଦୁର୍ବଳ ଗଠିରେ, ବଜ୍ରକୁ ସିଧା ପ୍ରବେଶ କରାଇଦେଲେ।
Mantra 8
मनोजवा अयमान आयसीमतरत्पुरम् । दिवं सुपर्णो गत्वाय सोमं वज्रिण आभरत् ॥
ମନ ପରି ଦ୍ରୁତ, ସିଧା ଆଗକୁ ଯାଇ, ସେ ଲୋହାର ଦୁର୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲା। ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ) ଦ୍ୟୁଲୋକକୁ ଯାଇ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମ ଆଣିଲା।
Mantra 9
समुद्रे अन्तः शयत उद्ना वज्रो अभीवृतः । भरन्त्यस्मै संयतः पुरःप्रस्रवणा बलिम् ॥
ସମୁଦ୍ରର ଭିତରେ ବଜ୍ରଶକ୍ତି ଶୟନ କରେ, ଜଳଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ସଂଯତ ନିୟମରେ ଧରାଯାଇଥିବା, ଆଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ଧାରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ବଳର ବଲି ଆଣି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି।
Mantra 10
यद्वाग्वदन्त्यविचेतनानि राष्ट्री देवानां निषसाद मन्द्रा । चतस्र ऊर्जं दुदुहे पयांसि क्व स्विदस्याः परमं जगाम ॥
ଯେତେବେଳେ ବାଣୀ ଅବିଚେତନ—ଅଗୋଚର—ବିଷୟମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରେ, ସେତେବେଳେ ଦେବମାନଙ୍କର ରାଜ୍ଞୀ ‘ରାଷ୍ଟ୍ରୀ’ ଆନନ୍ଦମୟ ହୋଇ ନିଷସାଦ କରେ। ଚାରି ଊର୍ଜା ପୋଷକ ରସକୁ ଦୋହେ, ଆନନ୍ଦଧାରା ବହେ—କିନ୍ତୁ ତାହାର ପରମ ଆସନ କେଉଁଠି ଗଲା?
Mantra 11
देवीं वाचमजनयन्त देवास्तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति । सा नो मन्द्रेषमूर्जं दुहाना धेनुर्वागस्मानुप सुष्टुतैतु ॥
ଦେବମାନେ ଦେବୀ ବାଣୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ବିଶ୍ୱରୂପ ପଶୁ (ଜୀବ) ତାହାକୁ ଉଚ୍ଚାରନ୍ତି। ଆନନ୍ଦ, ପ୍ରେରଣା ଓ ଊର୍ଜାକୁ ଆମ ପାଇଁ ଦୋହୁଥିବା ବାଣୀ—ଧେନୁସ୍ୱରୂପା—ସୁଷ୍ଟୁତ ହୋଇ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ।
Mantra 12
सखे विष्णो वितरं वि क्रमस्व द्यौर्देहि लोकं वज्राय विष्कभे । हनाव वृत्रं रिणचाव सिन्धूनिन्द्रस्य यन्तु प्रसवे विसृष्टाः ॥
ହେ ସଖା ବିଷ୍ଣୋ, ଅଧିକ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ପଦକ୍ଷେପ କର; ହେ ଦ୍ୟୌଃ (ଆକାଶ), ଲୋକସ୍ଥାନ ଦେ—ବଜ୍ରବଳ ପାଇଁ ତାହାକୁ ଭିଷ୍କଭେ କରି ଖୋଲି ଧର। ଆମେ ବୃତ୍ରକୁ ହନନ କରିବା; ନଦୀମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା; ପ୍ରସବର ପ୍ରେରଣାରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ବହି ବାହାରିଯାଉନ୍ତୁ।
The hymn centers on Indra striking down Vṛtra (the power of obstruction) with the vajra and thereby releasing the rivers—symbolizing the return of flow, fertility, and order.
They function as supporting powers who accompany and reinforce the act of worship and victory, showing that Indra’s breakthrough is upheld by a wider divine harmony.
It asks Indra to assign the worshipper’s rightful share of strength and prosperity, so that one’s efforts become effective and ‘heroic powers’ (vīrya) can be accomplished.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.