Rig Veda Sukta 95
Mandala 7Sukta 956 Mantras

Sukta 95

Sukta 7.95

Rishi

Vasiṣṭha (traditional for RV 7.95 Sarasvatī hymn)

Devata

Sarasvatī

Chandas

Jagatī (probable for RV 7.95.1; confirm by syllable count)

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରେରଣାଦାୟିନୀ ନଦୀ-ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଜଳଧାରାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ସ୍ଥିର ଓ “ଲୋହା-ଭିତ୍ତିସ୍ଥ” ଭଳି ଦୃଢ଼, ରଥ ପରି ବେଗରେ ଆଗକୁ ଧାଉଛନ୍ତି। ପରେ ଏହା ବିଶ୍ୱ-ବର୍ଣ୍ଣନାରୁ ଯଜ୍ଞୀୟ ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ମୁହାଁ ଦେଇଛି: ସେ ଶୁଣୁନ୍ତୁ, ସମୀପକୁ ଆସୁନ୍ତୁ, ଧନ ଓ ବଳ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ବସିଷ୍ଠ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନଙ୍କ ପାଇଁ “ଋତର ଦ୍ୱାର” (ସତ୍ୟ/ନିୟମ) ଖୋଲିଦିଅନ୍ତୁ।

Mantras

Mantra 1

प्र क्षोदसा धायसा सस्र एषा सरस्वती धरुणमायसी पूः । प्रबाबधाना रथ्येव याति विश्वा अपो महिना सिन्धुरन्याः ॥

ପ୍ରେରକ ବଳ ଓ ଧାରକ ଶକ୍ତି ସହ ଆଗକୁ ଧାଉଛି—ଏହି ସରସ୍ୱତୀ, ଆୟସୀ ଧରୁଣମୟୀ ପୂଃ (ଲୋହା-ସଦୃଶ ପାୟାରେ ଭିତ୍ତିସ୍ଥ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତା)। ରଥ ଯେପରି ପଥରେ ଚାଲେ, ସେପରି ଚାପ ଦେଇ ଆଗେଇଯାଏ; ନିଜ ମହିମାରେ ସେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।

Mantra 2

एकाचेतत्सरस्वती नदीनां शुचिर्यती गिरिभ्य आ समुद्रात् । रायश्चेतन्ती भुवनस्य भूरेर्घृतं पयो दुदुहे नाहुषाय ॥

ଏକା ହି ସେ—ସରସ୍ୱତୀ—ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚେତନାବତୀ ହୋଇ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ; ପର୍ବତରୁ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଚି ଗତିରେ ପ୍ରବାହିତ। ବିଶାଳ ଜଗତର ଧନକୁ ଜାଣି, ନାହୁଷ (ମାନବ-ସାଧକ) ପାଇଁ ଘୃତଂ ଓ ପୟଃ—ଶୁଦ୍ଧ ଆନନ୍ଦ ଓ ପୋଷକ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତା—ଦୋହେ।

Mantra 3

स वावृधे नर्यो योषणासु वृषा शिशुर्वृषभो यज्ञियासु । स वाजिनं मघवद्भ्यो दधाति वि सातये तन्वं मामृजीत ॥

ସେ ନର୍ୟୋ ଯୋଷଣାସୁ ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ—ବୃଷା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁ; ଯଜ୍ଞିୟ କର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ସମ ବଳବାନ। ସେ ମଘବଦ୍ଭ୍ୟଃ (ଉଦାର ଦାତାମାନଙ୍କୁ) ବାଜିନଂ—ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି—ଦେଉଛି; ଏବଂ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆମ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ତନୁକୁ ଶୋଧି ଗଢ଼େ।

Mantra 4

उत स्या नः सरस्वती जुषाणोप श्रवत्सुभगा यज्णे अस्मिन् । मितज्ञुभिर्नमस्यैरियाना राया युजा चिदुत्तरा सखिभ्यः ॥

ଏବଂ ଆମ ସରସ୍ୱତୀ—ଜୁଷାଣା, ସୁଭଗା—ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆମକୁ ଶୁଣି ସମୀପକୁ ଆସୁନ୍ତୁ। ମିତଜ୍ଞୁମାନଙ୍କ ସହ, ନମସ୍କାରର କର୍ମଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ରାୟା (ସମୃଦ୍ଧି)ର ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ, ସଖୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଉତ୍ତରା—ଉନ୍ନତ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି—ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 5

इमा जुह्वाना युष्मदा नमोभिः प्रति स्तोमं सरस्वति जुषस्व । तव शर्मन्प्रियतमे दधाना उप स्थेयाम शरणं न वृक्षम् ॥

ଆମେ, ହାତ ଉଠାଇ, ତୁମଠାରୁ ହିଁ ଏବଂ ନମସ୍କାରମାନଙ୍କ ସହ ଅର୍ପଣ କରି, ହେ ସରସ୍ୱତୀ, ଏହି ସ୍ତୋମକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଏଥିରେ ପ୍ରୀତି ନିଅ। ତୁମର ଅତିପ୍ରିୟ ଶର୍ମନ୍—ଆଶ୍ରୟଦାୟକ ଶାନ୍ତିରେ ଧାରଣ କରି, ଆମେ ତୁମ ପାଖକୁ ନିକଟ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବା—ଯେପରି ଶରଣ ପାଇଁ ବୃକ୍ଷ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଏ।

Mantra 6

अयमु ते सरस्वति वसिष्ठो द्वारावृतस्य सुभगे व्यावः । वर्ध शुभ्रे स्तुवते रासि वाजान्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

ହେ ସରସ୍ୱତୀ, ହେ ସୁଭଗେ, ଏଠାରେ ଏହି ବସିଷ୍ଠ ଋତ (ସତ୍ୟ)ର ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶାଳଭାବେ ଖୋଲିଦେଇଛି। ହେ ଶୁଭ୍ରେ, ବୃଦ୍ଧି ପାଅ; ସ୍ତୁତିକାରୀଙ୍କୁ ବଳର ବୈଭବ (ବାଜ) ଦାନ କର। ଏବଂ ଆପଣ ସଦା ଆମକୁ ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ—କଲ୍ୟାଣର ଶାନ୍ତିମୟ ଆଶୀର୍ବାଦରେ—ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Frequently Asked Questions

It praises Sarasvatī as a powerful, life-giving river that surpasses all waters, and it asks her to come to the sacrifice, grant prosperity and strength, and protect the worshippers.

It means Sarasvatī is invoked as a power that reveals and establishes truth and right order (ṛta), making the ritual effective and the mind clear and aligned.

Both. The verses describe her as a real, mighty river in motion, and also as a divine presence who hears prayers, blesses the yajña, and gives wealth, inspiration, and well-being.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App