Rig Veda 7.87.2: Mandala 7, Sukta 87, Mantra 2

Sukta 7.87

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi)

Devata: Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आत्मा ते वातो रज आ नवीनोत्पशुर्न भूर्णिर्यवसे ससवान् । अन्तर्मही बृहती रोदसीमे विश्वा ते धाम वरुण प्रियाणि ॥

Transliteration

ātmā́ te vā́to rája ā́ navīnot paśúr na bhū́rṇir yávase sasavā́n | antár mahī́ bṛhatī́ ródasī ime víśvā te dhā́ma varuṇa priyā́ṇi ||

Translation

ହେ ବରୁଣ, ତୁମ ଆତ୍ମା ହିଁ ବାୟୁ (ପ୍ରାଣ) ହୋଇ ମଧ୍ୟଲୋକକୁ ନବୀନ କରେ; ଭ୍ରମଣଶୀଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପଶୁ ପରି ସେ ଆମ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚରାଗାହର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୁଏ। ଏହି ଦୁଇ ମହା ଲୋକ—ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌ—ର ଭିତରେ ତୁମ ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟ ଧାମ ନିହିତ—ଋତରେ ସ୍ଥାପିତ ସେହି ନିବାସ, ଯେଉଁଠାରେ ଆତ୍ମା ବସିପାରେ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आत्मा: self; essence
• आत्मा: कर्तृ (वाक्यविषय/सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)

• ते: of you/thy
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वातः: wind
• वातः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वात (प्रातिपदिक)

• रजः: space; mid-air; region
• रजः: कर्म
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)

• आ: towards; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• नवीनोति: renews; makes fresh
• नवीनोति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √नू (नवीनयति/नवीनोति) धातु

• पशुः: beast; creature
• पशुः: कर्तृ (उपमान/विधेय-भागः)
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक)

• न: like; as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• भूर्णिः: whirling one; swift mover
• भूर्णिः: कर्तृ (उपमान/विधेय-भागः)
• Type: Noun
• Root: भूर्णि (प्रातिपदिक)

• यवसे: for fodder/grass
• यवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: यवस् (प्रातिपदिक)

• ससवान्: having set in motion; having impelled
• ससवान्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √सू (सवति/ससौ) धातु; कृत्-प्रातिपदिक ‘ससवान्’

• अन्तः: within
• अन्तः: अधिकरण (स्थान)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तः (अव्यय/उपपद)

• मही: great
• मही: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: मही (प्रातिपदिक)

• बृहती: lofty; vast
• बृहती: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: बृहती (प्रातिपदिक)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)

• इमे: these
• इमे: कर्तृ/विषय (सम्बन्धः ‘धाम’ इत्यनेन)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वा: all
• विश्वा: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• ते: thy; of you
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धाम: abodes; ordinances; seats
• धाम: कर्तृ/विषय
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• प्रियाणि: dear; beloved
• प्रियाणि: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)