Rig Veda 7.86.7: Mandala 7, Sukta 86, Mantra 7

Sukta 7.86

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Varuṇa (hymn context), with broader ‘deva arya’ ethical divine agency

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अरं दासो न मीळ्हुषे कराण्यहं देवाय भूर्णयेऽनागाः । अचेतयदचितो देवो अर्यो गृत्सं राये कवितरो जुनाति ॥

Transliteration

áraṃ dā́so ná mīḷhúṣe karāṇy aháṃ devā́ya bhū́rṇaye 'nā́gāḥ | ácetayad acíto devó aryó gṛ́tsaṃ rā́ye kavítaro junāti ||

Translation

ଉଦାର ଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦାସ ପରି ଯୋଗ୍ୟ ହେବି ମୁଁ; ମୁଁ—ଅନାଗାଃ (ନିର୍ଦୋଷ)—ଭୂର୍ଣୟେ ଦେବାୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଘୁରାଇ ଚଳାଉଥିବା ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ପାଇଁ କର୍ମ କରିବି। ଆର୍ୟ ଦେବ ଅଚେତକୁ ଚେତନ କରନ୍ତି; କବିତର (ଅଧିକ ଦର୍ଶୀ କବି) ଗୃତ୍ସ (ଉତ୍ସୁକ ସାଧକ)କୁ ରାୟେ (ସମୃଦ୍ଧି) ଦିଗକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अरम्: duly, fittingly, sufficiently
• अरम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: अरम् (अव्यय-प्रातिपदिक) अथवा √ऋ (गत्यर्थ) से निष्पन्न अव्यय

• दासः: a servant
• दासः: Kartā
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• मीळ्हुषे: to the bountiful one (giver)
• मीळ्हुषे: Sampradāna
• Type: Noun (epithet)
• Root: मीळ्हु (प्रातिपदिक; ‘उदार/दानशील’)

• कराणि: may I do / I would do
• कराणि: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• अहम्: I
• अहम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवाय: for/to the god
• देवाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• भूर्णये: to the impetuous/whirling one
• भूर्णये: Sampradāna
• Type: Noun (epithet)
• Root: भूर्णि (प्रातिपदिक; ‘वेगवान्/प्रचण्ड/परिभ्रमणशील’—देव-विशेषण)

• अनागाः: sinless, guiltless
• अनागाः: Kartā (अहम् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनागस् (प्रातिपदिक; a- + आगस् ‘sin’)

• अचेतयत्: he made (them) notice / he awakened
• अचेतयत्: Kartā
• Type: Verb
• Root: √चित् (चेतने) caus. √चेतय्

• अचितः: the unknowing, the heedless
• अचितः: Karma
• Type: Adjective
• Root: अचित (प्रातिपदिक; a- + चित ‘aware’)

• देवः: the god
• देवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अर्यः: the noble one / the lord
• अर्यः: Kartā (देवः का विशेषण)
• Type: Noun (epithet)
• Root: अर्य (प्रातिपदिक; ‘आर्य/स्वामी/हितैषी’)

• गृत्सम्: the zealous/skillful one
• गृत्सम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: गृत्स (प्रातिपदिक; ‘कुशल/चतुर/उत्साही’)

• राये: for wealth
• राये: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक; ‘धन, संपत्ति’)

• कवितरः: more of a seer / the better poet
• कवितरः: Kartā (जुनाति का कर्ता; देवः का विशेषण)
• Type: Adjective (comparative)
• Root: कवितर (प्रातिपदिक; ‘अधिक-कवि/श्रेष्ठ-कवि’)

• जुनाति: impels, urges, sets (him) on
• जुनाति: —
• Type: Verb
• Root: √जु (प्रेरणे/सेवने; ‘to impel, set in motion’)