
Sukta 7.56
Vasiṣṭha (traditional for RV 7.56, Marut hymns in Book 7)
Maruts (Rudra’s youthful host)
Triṣṭubh (common for Marut hymns; verse-level verification needed)
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସୂକ୍ତରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଯୁବ ଝଡ଼-ଗଣ ମରୁତମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ତାଙ୍କର ଏକତ୍ର ଆଗମନ, ଦୀପ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଶକ୍ତିକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ବର୍ଷା ଆଣେ ଓ ଆକାଶକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ। ସୂକ୍ତଟି ତାଙ୍କର ରକ୍ଷା ଓ କୁଶଳ ଚାହେ, ଏବଂ ପୂଜକ ଓ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ତେଜ ଶୁଭ ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଶେଷ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆଶୀର୍ବାଦକୁ ବିସ୍ତାର କରି ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ବନପତିମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯେ ସେମାନେ ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରି ମରୁତମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 1
क ईं व्यक्ता नरः सनीळा रुद्रस्य मर्या अध स्वश्वाः ॥
କିଏ ସେମାନେ—ପ୍ରକଟ ଶକ୍ତିମାନ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବୀର ପୁରୁଷ, ଏକେ ନୀଡ଼ରେ ସହବାସୀ, ଏବେ ନିଜ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ? ଯେମାନେ ଏକ ଶକ୍ତି ହୋଇ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ କିଏ?
Mantra 2
नकिर्ह्येषां जनूंषि वेद ते अङ्ग विद्रे मिथो जनित्रम् ॥
କେହି ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମମାନଙ୍କୁ ଜାଣେ ନାହିଁ; ତଥାପି, ହେ ସଖା, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଏକାପର ଜନନକୁ ଜାଣନ୍ତି। ରହସ୍ୟରେ ଜନ୍ମିତ ସେ ଶକ୍ତିମାନେ ପରସ୍ପର ଜ୍ଞାନ ଓ ଏକମତରେ ଗତି କରନ୍ତି।
Mantra 3
अभि स्वपूभिर्मिथो वपन्त वातस्वनसः श्येना अस्पृध्रन् ॥
ନିଜ ଶୁଦ୍ଧିକାରକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ବାତର ଗର୍ଜନ-ସଦୃଶ ଧ୍ୱନିବାହୀ ଶ୍ୟେନମାନଙ୍କ ପରି ସେମାନେ ଆଗକୁ ଧାଉଛନ୍ତି—ଅସ୍ପୃଧ୍ର, ଅପ୍ରତିହତ। ଦୀପ୍ତ, ଦ୍ରୁତ ଆକ୍ରମଣର ଶକ୍ତିମାନେ ପଥକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
Mantra 4
एतानि धीरो निण्या चिकेत पृश्निर्यदूधो मही जभार ॥
ଏହି ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଧୀର, ଅଚଳ ଦ୍ରଷ୍ଟା-ଋଷି ଏହି ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନେ—ଯେତେବେଳେ ବିଶାଳ ମାତା ପୃଶ୍ନି ସେଇ ଅଉଧ (ପୋଷଣର ଉତ୍ସ) ଧାରଣ କଲେ।
Mantra 5
सा विट् सुवीरा मरुद्भिरस्तु सनात्सहन्ती पुष्यन्ती नृम्णम् ॥
ମରୁତମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ଭିଟ୍ (କୁଳ-ନିବାସ) ସୁବୀର ହେଉ—ବୀରପୁତ୍ରସମୃଦ୍ଧ ହେଉ; ପ୍ରାଚୀନକାଳରୁ ସହି ଅଟୁଟ ରହି, ବିଜୟୀ ହୋଇ, ନୃମ୍ଣ (ପୁରୁଷବଳ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ପରାକ୍ରମ)କୁ ପୋଷଣ କରୁ।
Mantra 6
यामं येष्ठाः शुभा शोभिष्ठाः श्रिया सम्मिश्ला ओजोभिरुग्राः ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ଯାତ୍ରାର ଯାମରେ ତୁମେ ହିଁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ—ଶୁଭ, ସର୍ବାଧିକ ଶୋଭନ; ଶ୍ରୀ (ଐଶ୍ୱର୍ୟ-ତେଜ) ସହ ସମ୍ମିଶ୍ର, ଏବଂ ଓଜସ୍ରେ ଉଗ୍ର, ଭୟଙ୍କର।
Mantra 7
उग्रं व ओजः स्थिरा शवांस्यधा मरुद्भिर्गणस्तुविष्मान् ॥
ହେ (ମରୁତମାନେ), ତୁମ ତେଜ ଉଗ୍ର; ତୁମ ବଳ ଦୃଢ଼। ତେବେ ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ତୁମ ଗଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ହୁଏ।
Mantra 8
शुभ्रो वः शुष्मः क्रुध्मी मनांसि धुनिर्मुनिरिव शर्धस्य धृष्णोः ॥
ହେ (ମରୁତମାନେ), ତୁମ ଶୁଷ୍ମ (ପ୍ରେରକ ବଳ) ଶୁଦ୍ଧ-ଦୀପ୍ତ, କ୍ରୋଧୀ ଓ ବେଗବାନ; ଏହା ଧୃଷ୍ଣ (ଧୈର୍ୟଶାଳୀ) ଶର୍ଧ (ଦଳ)ର ମନକୁ ଧୁନି-ମୁନି ପରି—ଉନ୍ମାଦିତ ଋଷି ପରି—କମ୍ପାଇ ଦିଏ।
Mantra 9
सनेम्यस्मद्युयोत दिद्युं मा वो दुर्मतिरिह प्रणङ्नः ॥
ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ହଂକାଇ ଦିଅ ସେ ଝଲମଲା ପ୍ରହାରକୁ; ଏବଂ ଏଠାରେ ଦୁର୍ମତି (ଦୁର୍ଭାବ) ଆମ ଉପରେ ପଡ଼ି ଆମକୁ ନ ପତିତ କରୁ।
Mantra 10
प्रिया वो नाम हुवे तुराणामा यत्तृपन्मरुतो वावशानाः ॥
ହେ ତ୍ୱରିତମାନେ! ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ନାମ ନେଇ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି, ଯେପରି ତୁମେ ଆସ—ହେ ମରୁତମାନେ, ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସୁକ—ଏବଂ ତୃପ୍ତ ହେଉ।
Mantra 11
स्वायुधास इष्मिणः सुनिष्का उत स्वयं तन्वः शुम्भमानाः ॥
ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜ, ଉଗ୍ର ବେଗଶାଳୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍କରେ ସୁଶୋଭିତ; ଏବଂ ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜ ଦେହକୁ ଶୋଭିତ କରନ୍ତି।
Mantra 12
शुची वो हव्या मरुतः शुचीनां शुचिं हिनोम्यध्वरं शुचिभ्यः । ऋतेन सत्यमृतसाप आयञ्छुचिजन्मानः शुचयः पावकाः ॥
ହେ ମରୁତମାନେ! ଶୁଚିମାନଙ୍କର ଶୁଚି ହବ୍ୟ ତୁମର; ଶୁଚିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଶୁଚି ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା)କୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରୁଛି। ଋତ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସତ୍ୟ ପାଖକୁ ଆସ—ହେ ଋତସାପ (ଋତରେ ବିଜୟୀ)—ଶୁଚିଜନ୍ମା, ଶୁଚି, ପାବକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତାମାନେ।
Mantra 13
अंसेष्वा मरुतः खादयो वो वक्षस्सु रुक्मा उपशिश्रियाणाः । वि विद्युतो न वृष्टिभी रुचाना अनु स्वधामायुधैर्यच्छमानाः ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ତୁମ ଅଂଶ (କାନ୍ଧ) ଉପରେ ଦଂଶକ (ଆୟୁଧ) ବାନ୍ଧା ଅଛି; ତୁମ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତେଜ ଆଶ୍ରିତ। ବର୍ଷା ସହ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ତୁମେ ନିଜ ସ୍ୱଧା/ସ୍ୱଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଗତି କର, ଆୟୁଧମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଅଗ୍ରସର ହୁଅ।
Mantra 14
प्र बुध्न्या व ईरते महांसि प्र नामानि प्रयज्यवस्तिरध्वम् । सहस्रियं दम्यं भागमेतं गृहमेधीयं मरुतो जुषध्वम् ॥
ତୁମ ଗଭୀର-ଆଧାରିତ ମହିମାମାନେ ଅଗ୍ରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଅନ୍ତି; ହେ ଯଜ୍ଞପ୍ରିୟମାନେ, ତୁମ ନାମମାନେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସାରିତ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ମରୁତମାନେ, ଗୃହମେଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ହଜାରଗୁଣ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏହି ଗୃହସ୍ଥ-ଭାଗକୁ ଗ୍ରହଣ କର।
Mantra 15
यदि स्तुतस्य मरुतो अधीथेत्था विप्रस्य वाजिनो हवीमन् । मक्षू रायः सुवीर्यस्य दात नू चिद्यमन्य आदभदरावा ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ଯଦି ତୁମେ ଏଭଳି ସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା—ପ୍ରେରିତ, ବାଜୀ ଯଜମାନଙ୍କ ହବିଷ୍ୟକୁ—ଶ୍ରବଣ/ଗ୍ରହଣ କର, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଶୂରବୀର୍ୟ-ସମୃଦ୍ଧିର ଧନ ଦିଅ; ଦାତାକୁ ତ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କେହି କ୍ଷୀଣ କରିପାରେ ନାହିଁ।
Mantra 16
अत्यासो न ये मरुतः स्वञ्चो यक्षदृशो न शुभयन्त मर्याः । ते हर्म्येष्ठाः शिशवो न शुभ्रा वत्सासो न प्रक्रीळिनः पयोधाः ॥
ଦ୍ରୁତ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଧାବକମାନଙ୍କ ପରି, ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଗତି କରୁଥିବା ମରୁତମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦର୍ଶନମାନଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି; ଯୁବ ବୀରମାନେ ଭାବକୁ ଶୋଭାୟିତ କରନ୍ତି। ଘରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପରି, ଦୁଧରେ ସମୃଦ୍ଧ ଖେଳୁଥିବା ବଛଡ଼ାମାନଙ୍କ ପରି, ସେମାନେ ଆମ ଭିତରେ ପୋଷକ ଶକ୍ତିକୁ ଢାଳନ୍ତି।
Mantra 17
दशस्यन्तो नो मरुतो मृळन्तु वरिवस्यन्तो रोदसी सुमेके । आरे गोहा नृहा वधो वो अस्तु सुम्नेभिरस्मे वसवो नमध्वम् ॥
ଆମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଆମ ପଥକୁ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା ମରୁତମାନେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ; ଦୁଇ ଲୋକ—ରୋଦସୀ—କୁ ସେବା କରୁଥିବା ସେ ସୁନ୍ଦରମାନେ। ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ରହୁ ଗୋହା (ଆଲୋକହନ୍ତା) ଓ ନୃହା (ପ୍ରାଣ/ଆତ୍ମହନ୍ତା) ବଧ; ହେ ବସୁମାନେ, ତୁମ ସୁମ୍ନ—ମଙ୍ଗଳପ୍ରେରଣା—ଦ୍ୱାରା ଆମ ପ୍ରତି ସହାୟତାରେ ନମନ କର।
Mantra 18
आ वो होता जोहवीति सत्तः सत्राचीं रातिं मरुतो गृणानः । य ईवतो वृषणो अस्ति गोपाः सो अद्वयावी हवते व उक्थैः ॥
ସତ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯଜ୍ଞରେ ଆସୀନ ହୋତୃ ତୁମକୁ—ହେ ମରୁତମାନେ—ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି; ସତ୍ରାଚୀ ରାତି (ସିଧାଗତି ଦାନ) ପାଇଁ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରି। ଯିଏ ପ୍ରେରକ ବୃଷଣ-ବଳ, ଗୋ (କିରଣ/ଗାଈ)ର ଗୋପା—ରକ୍ଷକ—ଅଟେ, ସେ ଅଦ୍ୱୟାବୀ ସାଧକ ପ୍ରେରିତ ଉକ୍ଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି।
Mantra 19
इमे तुरं मरुतो रामयन्तीमे सहः सहस आ नमन्ति । इमे शंसं वनुष्यतो नि पान्ति गुरु द्वेषो अररुषे दधन्ति ॥
ଏହି ମରୁତମାନେ ତୀବ୍ର ବେଗବାନ୍ ଶକ୍ତିକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରନ୍ତି; ଏହି ସହସ୍ରବଳ ମହାବଳକୁ ନମି ନତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିମାନେ ସାଧକର ସ୍ତୁତିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଶତ୍ରୁ ଓ କ୍ରୋଧିତ ପାଇଁ ଭାରୀ ଦ୍ୱେଷ—ବିରୋଧୀକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବା ଭାର—ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
Mantra 20
इमे रध्रं चिन्मरुतो जुनन्ति भृमिं चिद्यथा वसवो जुषन्त । अप बाधध्वं वृषणस्तमांसि धत्त विश्वं तनयं तोकमस्मे ॥
ଏହି ମରୁତମାନେ ଶିଥିଳକୁ ମଧ୍ୟ, ଠୋକର ଖାଉଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ଚାଲାନ୍ତି—ଯେପରି ବସୁମାନେ ଯଥାଯଥ ଗତିରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ହେ ବୃଷଣମାନେ (ବଳବାନମାନେ), ଅନ୍ଧକାରଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂରେ ଠେଲିଦିଅ; ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ଗଠନକୁ ସ୍ଥାପନ କର—ଆମ ବଂଶ ଓ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ।
Mantra 21
मा वो दात्रान्मरुतो निरराम मा पश्चाद्दघ्म रथ्यो विभागे । आ नः स्पार्हे भजतना वसव्ये यदीं सुजातं वृषणो वो अस्ति ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ତୁମ ଦାନରୁ ଆମକୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରନି; ରଥମାର୍ଗର ବିଭାଗରେ ଆମକୁ ପଛେ ରଖନି। ହେ ବୃଷଣମାନେ, ବସୁମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛନୀୟ ଧନରେ ଆମକୁ ଭାଗୀ କର—କାରଣ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ସୁଜାତ (ସୁଜନ୍ମ) ଦାନଶକ୍ତି ଅଛି।
Mantra 22
सं यद्धनन्त मन्युभिर्जनासः शूरा यह्वीष्वोषधीषु विक्षु । अध स्मा नो मरुतो रुद्रियासस्त्रातारो भूत पृतनास्वर्यः ॥
ଯେତେବେଳେ ଲୋକେ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏକାସାଥି ପ୍ରହାର କରନ୍ତି—ପ୍ରବଳ ପ୍ରବାହମାନେ, ଔଷଧିମାନେ ଓ କୁଳ-ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୀର ହୋଇ—ସେତେବେଳେ, ହେ ମରୁତମାନେ, ରୁଦ୍ରଜନ୍ୟମାନେ, ଯୁଦ୍ଧମାନେ ଆମର ରକ୍ଷକ ହେଉ, ହେ ଆର୍ୟ (ଉଦାର) ଜନମାନେ।
Mantra 23
भूरि चक्र मरुतः पित्र्याण्युक्थानि या वः शस्यन्ते पुरा चित् । मरुद्भिरुग्रः पृतनासु साळ्हा मरुद्भिरित्सनिता वाजमर्वा ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ତୁମେ ବହୁ କରିଛ—ତୁମ ପିତୃପାରମ୍ପରିକ ଉକ୍ଥମାନେ, ଯାହା ପୁରାତନ କାଳରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଗାୟିତ ହୋଇଆସିଛି। ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ଉଗ୍ର (ବୀର) ଯୁଦ୍ଧମାନେ ଜୟୀ ହୁଏ; ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ନିଶ୍ଚୟ ଅଶ୍ୱ ବଳର ସମୃଦ୍ଧି—ବାଜ—ଜିତେ।
Mantra 24
अस्मे वीरो मरुतः शुष्म्यस्तु जनानां यो असुरो विधर्ता । अपो येन सुक्षितये तरेमाध स्वमोको अभि वः स्याम ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବୀର ରହୁ—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାକାରୀ ସେ ଅସୁର (ପ୍ରଭୁ)। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁନିବାସ ପାଇଁ ଆମେ ଜଳମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା; ତାପରେ ତୁମ ସନ୍ନିଧିରେ ଆମେ ଆମ ନିଜ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିବା।
Mantra 25
तन्न इन्द्रो वरुणो मित्रो अग्निराप ओषधीर्वनिनो जुषन्त । शर्मन्त्स्याम मरुतामुपस्थे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଆପଃ (ଜଳ), ଔଷଧିମାନେ ଓ ବନିନଃ (ବନର ଅଧିପତିମାନେ) — ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଅର୍ପଣକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ। ମରୁତମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥରେ ଆମେ ଶର୍ମ (ଶାନ୍ତି-ଆଶ୍ରୟ) ପାଉ; ଆପଣମାନେ ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ (କଲ୍ୟାଣକାରୀ ମଙ୍ଗଳରେ) ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
They are Rudra’s youthful troop of storm-gods, moving together with speed and brilliance, bringing winds, thunder, and rain, and also guarding those who honor them.
The weapons show their power to break obstacles and drive the storm, while the gold ornaments and lightning imagery show their radiant, sky-bright presence and life-giving rain.
That the offering be accepted by the chief gods and nature-powers, and that the worshippers live in peace ‘in the lap of the Maruts,’ protected always with well-being.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.